၂. ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ

၁. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၈၉. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ နိဂ္ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တောတိ သာခဋ္ဌကဝိမာနေ သာခါယ ဆိဇ္ဇမာနာယ ဆိဇ္ဇန္တေ တတ္ထ အဆေဒနတ္ထာယ ဒေဝတာယ ဥပနီတံ ပုတ္တံ ဒိသွာပိ ကုဌာရိနိက္ခေပဝေဂံ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တောတိ အတ္ထော. ရုက္ခဓမ္မေတိ ရုက္ခဿ ပဝတ္တိယံ. ရုက္ခာနံ ဝိယ ဆေဒနာဒီသု အကုပ္ပနဉှိ ရုက္ခဓမ္မော နာမ.

ဥပ္ပတိတန္တိ ဥပ္ပန္နံ. ဘန္တန္တိ ဓာဝန္တံ. ဝါရယေတိ နိဂ္ဂဏှေယျ. ဣတရောတိ ဥပ္ပန္နံ ကောဓံ အနိဂ္ဂဏှန္တော ရာဇဥပရာဇာဒီနံ ရသ္မိမတ္တဂ္ဂါဟကဇနော ဝိယ န ဥတ္တမသာရထီတိ အတ္ထော. ဝိသဋံ သပ္ပဝိသန္တိ သရီရေ ဒါဌာဝဏာနုသာရေန ဝိတ္ထိဏ္ဏံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ ကဏှသပ္ပဝိသံ ဝိယ. ဇဟာတိ ဩရပါရန္တိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယသညောဇနာနိ တတိယမဂ္ဂေန ဇဟာတိ. ‘‘ဩရပါရ’’န္တိ ဟိ ဩရိမတီရံ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ သောတိ တတိယမဂ္ဂေန ကောဓံ ဝိနေတွာ ဌိတော ဘိက္ခု အရဟတ္တမဂ္ဂေန ဩရပါရံ ဇဟာတီတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဩရံ နာမ သကတ္တဘာဝေါ၊ အဇ္ဈတ္တိကာနိ ဝါ အာယတနာနိ. ပါရံ နာမ ပရအတ္တဘာဝေါ၊ ဗာဟိရာနိ ဝါ အာယတနာနိ. တဒုဘယေ ပန ဆန္ဒရာဂံ ဇဟန္တော ‘‘ဇဟာတိ ဩရိမပါရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

၉၀. ဘဝန္တီတိ ဝဍ္ဎန္တိ. အဟုဝုန္တီတိ ဗဘူဝု. တေနာဟ ‘‘ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ’’တိ. ဘူတာနံ ဂါမောတိ မဟာဘူတာနံ ဟရိတတိဏာဒိဘာဝေန သမဂ္ဂါနံ သမူဟော. တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ ဂါမဿ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘူတာ ဧဝ ဝါ ဂါမော’’တိ ဝုတ္တံ. ပါတဗျ-သဒ္ဒဿ ပါ ပါနေတိ ဓာတွတ္ထံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာ’’တိ. သာ စ ပါတဗျတာ ဆေဒနာဒိ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တဿာ။ပေ။ ဘူတဂါမဿ ဇာတာ ဆေဒနာဒိပစ္စယာ’’တိ.

၉၁. ဇာတ-သဒ္ဒေါ ဧတ္ထ ဝိဇာတပရိယာယောတိ ‘‘ပုတ္တံ ဝိဇာတာ ဣတ္ထီ’’တိအာဒီသု ဝိယ ပသူတဝစနောတိ အာဟ ‘‘ပသူတာနီ’’တိ၊ နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလာနီတိ အတ္ထော.

တာနိ ဒဿေန္တောတိ တာနိ ဗီဇာနိ ဒဿေန္တော. ကာရိယဒဿနမုခေနေဝ ကာရဏဉ္စ ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘ဗီဇတော နိဗ္ဗတ္တေန ဗီဇံ ဒဿိတ’’န္တိ.

၉၂. ‘‘ဗီဇတော သမ္ဘူတော ဘူတဂါမော ဗီဇ’’န္တိ ဣမိနာ ဥတ္တရပဒလောပေန ‘‘ပဒုမဂစ္ဆတော နိဗ္ဗတ္တံ ပုပ္ဖံ ပဒုမ’’န္တိအာဒီသု ဝိယာယံ ဝေါဟာရောတိ ဒဿေတိ. ယံ ဗီဇံ ဘူတဂါမော နာမ ဟောတီတိ နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယထာရုတန္တိ ယထာပါဌံ.

‘‘သဉ္စိစ္စာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သရီရေ လဂ္ဂဘာဝံ ဉတွာပိ ဥဋ္ဌဟတိ၊ ‘‘တံ ဥဒ္ဓရိဿာမီ’’တိသညာယ အဘာဝတော ဝဋ္ဋတိ. အနန္တက-ဂ္ဂဟဏေန သာသပမတ္တိကာ ဂဟိတာ၊ နာမဉှေတံ တဿာ သေဝါလဇာတိယာ. မူလပဏ္ဏာနံ အဘာဝေန ‘‘အသမ္ပုဏ္ဏဘူတဂါမော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. သော ဗီဇဂါမေန သင်္ဂဟိတောတိ. အဝဍ္ဎမာနေပိ ဘူတဂါမမူလကတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အမူလကဘူတဂါမေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီ’’တိ. နာဠိကေရဿ အာဝေဏိကံ ကတွာ ဝဒတိ.

သေလေယျကံ နာမ သိလာယ သမ္ဘူတာ ဧကာ ဂန္ဓဇာတိ. ပုပ္ဖိတကာလတော ပဋ္ဌာယာတိ ဝိကသိတကာလတော ပဘုတိ. ဆတ္တကံ ဂဏှန္တောတိ ဝိကသိတံ ဂဏှန္တော. မကုဠံ ပန ရုက္ခတ္တစံ အကောပေန္တေနပိ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဖုလ္လံ ဝဋ္ဋတိ. ဟတ္ထကုက္ကုစ္စေနာတိ ဟတ္ထစာပလ္လေန.

‘‘ပါနီယံ န ဝါသေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ အတ္တနော ပိဝနပါနီယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အညေသံ ပန ဝဋ္ဋတိ အနုဂ္ဂဟိတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနာ ခါဒိတုကာမေနာ’’တိ. ယေသံ ရုက္ခာနံ သာခါ ရုဟတီတိ မူလံ အနောတာရေတွာ ပဏ္ဏမတ္တနိဂ္ဂမနမတ္တေနပိ ဝဍ္ဎတိ. တတ္ထ ကပ္ပိယမ္ပိ အကရောန္တော ဆိန္နနာဠိကေရဝေဠုဒဏ္ဍာဒယော ကောပေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

‘‘စင်္ကမိတဋ္ဌာနံ ဒဿေဿာမီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကေဝလံ စင်္ကမနာဓိပ္ပါယေန ဝါ မဂ္ဂဂမနာဓိပ္ပါယေန ဝါ အက္ကမန္တဿ၊ တိဏာနံ ဥပရိ နိသီဒနာဓိပ္ပါယေန နိသီဒန္တဿ စ ဒေါသော နတ္ထိ.

သမဏကပ္ပေဟီတိ သမဏာနံ ကပ္ပိယဝေါဟာရေဟိ၊ အဗီဇနိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇာနိပိ ကပ္ပိယဘာဝတော ‘‘သမဏကပ္ပါနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. အဗီဇံ နာမ တရုဏအမ္ဗဖလာဒီနိ. နိဗ္ဗဋ္ဋေတဗ္ဗံ ဝိယောဇေတဗ္ဗံ ဗီဇံ ယသ္မိံ၊ တံ ပနသာဒိ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇံ နာမ. ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာဝါတိ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာဝသေန ဝုတ္တေပိ ဝစနက္ခဏေဝ အဂ္ဂိသတ္ထာဒိနာ ဗီဇဂါမေ ဝဏံ ကာတဗ္ဗန္တိ ဝစနတော ပန ပုဗ္ဗေ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တဉ္စ ဒွိဓာ အကတွာ ဆေဒနဘေဒနမေဝ ဒဿေတဗ္ဗံ. ကရောန္တေန စ ဘိက္ခုနာ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ဝုတ္တေယေဝ ကာတဗ္ဗံ. ဗီဇဂါမပရိမောစနတ္ထံ ပုန ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗန္တိ ကာရာပနဿ ပဌမမေဝ အဓိကတတ္တာ. ‘‘ကဋာဟေပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကဋာဟတော နီဟတာယ မိဉ္ဇာယ ဝါ ဗီဇေ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိဇ္ဈိတုံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. ဘူတဂါမော၊ ဘူတဂါမသညိတာ၊ ဝိကောပနံ ဝါ ဝိကောပါပနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၉၄. ဒုတိယေ အညံ ဝစနန္တိ ယံ ဒေါသဝိဘာဝနတ္ထံ ပရေဟိ ဝုတ္တဝစနံ တံ တဿ အနနုစ္ဆဝိကေန အညေန ဝစနေန ပဋိစရတိ.

၉၈. ယဒေတံ အညေနညံ ပဋိစရဏဝသေန ပဝတ္တဝစနံ၊ တဒေဝ ပုစ္ဆိတမတ္ထံ ဌပေတွာ အညံ ဝဒတိ ပကာသေတီတိ အညဝါဒကန္တိ အာဟ ‘‘အညေနညံ ပဋိစရဏဿေတံ နာမ’’န္တိ. တုဏှီဘူတဿေတံ နာမန္တိ တုဏှီဘာဝဿေတံ နာမံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အညဝါဒကံ အာရောပေတုန္တိ အညဝါဒေ အာရောပေတုံ. ဝိဟေသကန္တိ ဝိဟေသကတ္တံ.

၉၉. ပါဠိယံ န ဥဂ္ဃါဋေတုကာမောတိ ပဋိစ္ဆာဒေတုကာမော.

၁၀၀. အနာရောပိတေ အညဝါဒကေတိ ဝုတ္တဒုက္ကဋံ ပါဠိယံ အာဂတအညေနညပဋိစရဏဝသေန ယုဇ္ဇတိ၊ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတနယေန ပန မုသာဝါဒေန အညေနညံ ပဋိစရန္တဿ ပါစိတ္တိယေန သဒ္ဓိံ ဒုက္ကဋံ၊ အာရောပိတေ ဣမိနာဝ ပါစိတ္တိယံ. ကေစိ ပန ‘‘မုသာဝါဒပါစိတ္တိယေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယဒွယ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. အာဒိကမ္မိကဿပိ မုသာဝါဒေ ဣမိနာဝ အနာပတ္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဓမ္မကမ္မေန အာရောပိတတာ၊ အာပတ္တိယာ ဝါ ဝတ္ထုနာ ဝါ အနုယုဉ္ဇိယမာနတာ၊ ဆာဒေတုကာမတာယ အညေနညံ ပဋိစရဏံ၊ တုဏှီဘာဝေါ စာတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၀၃. တတိယေ စိန္တာယနတ္ထဿ ဈေ-ဓာတုဿ အနေကတ္ထတာယ ဩလောကနတ္ထသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ဩလောကာပေန္တီ’’တိ. ဆန္ဒာယာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသောတိ အာဟ ‘‘ဆန္ဒေနာ’’တိ.

၁၀၅. ဘိက္ခုံ လာမကတော စိန္တာပနတ္ထံ အညေသံ တံ အဝဏ္ဏကထနံ ဥဇ္ဈာပနံ နာမ. အညေသံ ပန အဝတွာ အညမညံ သမုလ္လပနဝသေန ဘိက္ခုနော ဒေါသပ္ပကာသနံ ခိယျနံ နာမာတိ အယမေတေသံ ဘေဒေါ.

၁၀၆. အညံ အနုပသမ္ပန္နံ ဥဇ္ဈာပေတီတိ အညေန အနုပသမ္ပန္နေန ဥဇ္ဈာပေတိ. တဿ ဝါ တံ သန္တိကေတိ တဿ အနုပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ တံ သံဃေန သမ္မတံ ဥပသမ္ပန္နံ ခိယျတိ. ဣဓာပိ မုသာဝါဒေန ဥဇ္ဈာပနာဒီနံ သမ္ဘဝတော ဒုက္ကဋဋ္ဌာနာနိ စ အာဒိကမ္မိကဿ အနာပတ္တိ စ ဣမိနာ ဧဝ သိက္ခာပဒေန ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ သဗ္ဗတ္ထ မုသာဝါဒပါစိတ္တိယဿ အနိဝတ္တိတော. ဓမ္မကမ္မေန သမ္မတတာ၊ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ အဂတိဂမနာဘာဝေါ၊ တဿ အဝဏ္ဏကာမတာ၊ ယဿ သန္တိကေ ဝဒတိ. တဿ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ ဥဇ္ဈာပနံ ဝါ ခိယျနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ ဆ အင်္ဂါနိ.

ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၀. စတုတ္ထေ အပညာတေတိ အပ္ပသိဒ္ဓေ. ဣမံ ပန အဋ္ဌ မာသေ မဏ္ဍပါဒီသု ဌပနသင်္ခါတံ အတ္ထဝိသေသံ ဂဟေတွာ ဘဂဝတာ ပဌမမေဝ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမာသေ’’တိအာဒိဝစနေန အနုပညတ္တိသဒိသေန ပကာသေတွာ ဝိသုံ အနုပညတ္တိ န ဝုတ္တာ. ပရိဝါရေ ပနေတံ အနုဇာနနဝစနံ အနုပညတ္တိဋ္ဌာနန္တိ ‘‘ဧကာ အနုပညတ္တီ’’တိ (ပရိ. ၆၅-၆၇) ဝုတ္တံ.

နဝဝါယိမောတိ အဓုနာ သုတ္တေန ဝီတကစ္ဆေန ပလိဝေဌိတမဉ္စော. ဩနဒ္ဓေါတိ ကပ္ပိယစမ္မေန ဩနဒ္ဓေါ. တေ ဟိ ဝဿေန သီဃံ န နဿန္တိ. ‘‘ဥက္ကဋ္ဌအဗ္ဘောကာသိကော’’တိ ဣဒံ တဿ သုခပဋိပတ္တိဒဿနမတ္တံ၊ ဥက္ကဋ္ဌဿာပိ ပန စီဝရကုဋိ ဝဋ္ဋတေဝ. ကာယာနုဂတိကတ္တာတိ ဘိက္ခုနော တတ္ထေဝ နိသီဒနဘာဝံ ဒီပေတိ၊ တေန စ ဝဿဘယေန သယံ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တဿ အာပတ္တီတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဘောကာသိကာနံ တေမနတ္ထာယ နိယမေတွာ ဒါယကေဟိ ဒိန္နမ္ပိ အတ္တာနံ ရက္ခန္တေန ရက္ခိတဗ္ဗမေဝ.

‘‘ဝလာဟကာနံ အနုဋ္ဌိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဂိမှာနေပိ မေဃေ ဥဋ္ဌိတေ အဗ္ဘောကာသေ နိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. တတြ တတြာတိ စေတိယင်္ဂဏာဒိကေ တသ္မိံ တသ္မိံ အဗ္ဘောကာသေ နိယမေတွာ နိက္ခိတ္တာ. မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါတိ ယတ္ထ သမန္တတော သမ္မဇ္ဇိတွာ အင်္ဂဏမဇ္ဈေ သဗ္ဗဒါ ကစဝရဿ သင်္ကဍ္ဎနေန မဇ္ဈေ ဝါလိကာ သဉ္စိတာ ဟောတိ. တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဥစ္စဝတ္ထုပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခံ ဝါ ဝါလိကာ ဟရိတဗ္ဗာ. ယတ္ထ ဝါ ပန ကောဏေသု ဝါလိကာ သဉ္စိတာ၊ တတ္ထ တတော ပဋ္ဌာယ အပရဒိသာဘိမုခါ ဟရိတဗ္ဗာတိ ကေစိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ. ကေစိ ပန ‘‘သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနဿ ပဒဝဠဉ္ဇေန အဝိကောပနတ္ထာယ သယံ အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဌတွာ အတ္တနော ပါဒါဘိမုခံ ဝါလိကာ ဟရိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တတ္ထ ‘‘မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝစနဿ ပယောဇနံ န ဒိဿတိ.

၁၁၁. ဝင်္ကပါဒတာမတ္တေန ကုဠီရပါဒကဿ သေသေဟိ ဝိသေသော၊ န အဋနီသု ပါဒပ္ပဝေသနဝိသေသေနာတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဝါ ပန ကောစီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿာတိ ဥပသမ္ပန္နဿေဝ.

နိသီဒိတွာ။ပေ။ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ မေဃုဋ္ဌာနာဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီ’’တိ အာဘောဂေန ဂစ္ဆန္တဿ အနာပတ္တိ၊ တေန ပုနာဂန္တဗ္ဗမေဝ. ကပ္ပံ လဘိတွာတိ ‘‘ဂစ္ဆ၊ မာ ဣဓ တိဋ္ဌာ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ လဘိတွာ.

အာဝါသိကာနံယေဝ ပလိဗောဓောတိ အာဂန္တုကေသု ကိဉ္စိ အဝတွာ နိသီဒိတွာ ‘‘အာဝါသိကာ ဧဝ ဥဒ္ဓရိဿန္တီ’’တိ ဂတေသုပိ အာဝါသိကာနမေဝ ပလိဗောဓော. မဟာပစ္စရိဝါဒေ ပန ‘‘ဣဒံ အမှာက’’န္တိ အဝတွာပိ နိသိန္နာနမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အနာဏတ္တိယာ ပညာပိတတ္တာပိ ဒုက္ကဋေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ. ဥဿာရကောတိ သရဘာဏကော. သော ဟိ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ပါဠိပါဌံ သာရေတိ ပဝတ္တေတီတိ ဥဿာရကောတိ ဝုစ္စတိ.

၁၁၂. ဝဏ္ဏာနုရက္ခဏတ္ထံ ကတာတိ ပဋခဏ္ဍာဒီဟိ သိဗ္ဗိတွာ ကတာ. ဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာတိ စိမိလိကာယ သတိ တဿာ ဥပရိ၊ အသတိ သုဒ္ဓဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာ. ‘‘သီဟစမ္မာဒီနံ ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ’’တိ ဣမိနာ မဉ္စပီဌာဒီသု အတ္ထရိတွာ ပုန သံဟရိတွာ ဌပနာဒိဝသေန အတ္တနော အတ္ထာယ ပရိဟရဏမေဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဘူမတ္ထရဏာဒိဝသေန ပရိဘောဂေါ ပန အတ္တနော ပရိဟရဏံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ခန္ဓကေ ဟိ ‘‘အန္တောပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ၊ ဗဟိပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တီ’’တိ ဧဝံ အတ္တနော အတ္တနော အတ္ထာယ မဉ္စာဒီသု ပညပေတွာ ပရိဟရဏဝတ္ထုသ္မိံ –

‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗျဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ. ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၅) –

ပဋိက္ခေပေါ ကတော. တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဒါရုမယပီဌန္တိ ဖလကမယပီဌမေဝ. ပါဒကထလိကန္တိ အဓောတပါဒံ ယသ္မိံ ဃံသန္တာ ဓောဝန္တိ၊ တံ ဒါရုဖလကာဒိ.

၁၁၃. ‘‘အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီတိ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အညေနပိ ကာရဏေန အနောတာပေန္တဿပိ အာဂမနေ သာပေက္ခဿ အနာပတ္တိ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘မဉ္စာဒီနံ သံဃိကတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဒေသေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ အာပဒါယ အဘာဝေါ၊ နိရပေက္ခတာ၊ လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမော’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဧဝမေတ္ထ နိရပေက္ခတာယ သဒ္ဓိံ ဆ အင်္ဂါနိ ဝုတ္တာနိ.

ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၆. ပဉ္စမေ ပါဝါရော ကောဇဝေါတိ ပစ္စတ္ထရဏတ္ထာယေဝ ဌပိတာ ဥဂ္ဂတလောမာ အတ္ထရဏဝိသေသာ. ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တန္တိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ. သေနာသနတောတိ သဗ္ဗပစ္ဆိမသေနာသနတော.

၁၁၇. ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သဝိသေသံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီတိ ရုက္ခမူလဿ ပါကဋတ္တာ ဝုတ္တံ. ပလုဇ္ဇတီတိ ဝိနဿတိ.

၁၁၈. ယေန မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ဝီနန္တိ၊ တံ မဉ္စပီဌကဝါနံ. သိလုစ္စယလေဏန္တိ ပဗ္ဗတဂုဟာ. ‘‘အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ အာပတ္တိ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ဝုတ္တလက္ခဏသေယျာ၊ တဿာ သံဃိကတာ၊ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဝိဟာရေ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ အာပဒါယ အဘာဝေါ၊ အနပေက္ခဿ ဒိသာပက္ကမနံ၊ ဥပစာရသီမာတိက္ကမောတိ ဣမာနေတ္ထ သတ္တ အင်္ဂါနိ.

ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၉. ဆဋ္ဌေ အနုပဝိသိတွာတိ သမီပံ ပဝိသိတွာ.

၁၂၂. ဥပစာရံ ဌပေတွာတိ ဒိယဍ္ဎဟတ္ထူပစာရံ ဌပေတွာ. သံဃိကဝိဟာရတာ၊ အနုဋ္ဌာပနီယဘာဝဇာနနံ၊ သမ္ဗာဓေတုကာမတာ၊ ဥပစာရေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၂၆. သတ္တမေ ကောဋ္ဌကာနီတိ ဒွါရကောဋ္ဌကာနိ.

၁၂၈. ‘‘သကလသံဃာရာမတော နိက္ကဍ္ဎိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ အနနုရူပတော ဝုတ္တံ. ပါပဂရဟိတာယ ဟိ အကုပိတစိတ္တေန နိက္ကဍ္ဎာပေန္တဿ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ နတ္ထိ ‘‘ကုပိတော အနတ္တမနော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. အညာပေက္ခာ အာပတ္တိ န ဒိဿတိ. ပါဠိယံ ‘‘အလဇ္ဇိံ နိက္ကဍ္ဎတီ’’တိအာဒီသု စိတ္တဿ လဟုပရိဝတ္တိတာယ အန္တရန္တရာ ကောပေ ဥပ္ပန္နေပိ အနာပတ္တိ အလဇ္ဇိတာဒိပစ္စယေနေဝ နိက္ကဍ္ဎနဿ အာရဒ္ဓတ္တာ. သံဃိကဝိဟာရော၊ ဥပသမ္ပန္နဿ ဘဏ္ဍနကာရကဘာဝါဒိဝိနိမုတ္တတာ၊ ကောပေန နိက္ကဍ္ဎနံ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၂၉. အဋ္ဌမံ ဥတ္တာနမေဝ. သံဃိကော ဝိဟာရော၊ အသီသဃဋ္ဋဝေဟာသကုဋိ၊ ဟေဋ္ဌာပရိဘောဂတာ၊ အပဋာဏိဒိန္နေ အာဟစ္စပါဒကေ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၃၅. နဝမေ ‘‘မဟလ္လကော နာမ ဝိဟာရော သဿာမိကော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သညာစိကာယ ကုဋိယာ အနာပတ္တီတိ ဝဒန္တိ. ယဿာတိ ဝိဟာရဿ. သာ အပရိပူရူပစာရာပိ ဟောတီတိ ဝိဝရိယမာနံ ကဝါဋံ ယံ ဘိတ္တိံ အာဟနတိ၊ သာ သာမန္တာ ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏာ ဥပစာရရဟိတာပိ ဟောတီတိ အတ္ထော. အာလောကံ ဝါတပါနံ သန္ဓေတိ ဃဋယတီတိ အာလောကသန္ဓီတိ ကဝါဋံ ဝုစ္စတိ. ဒွါရဝါတပါနူပစာရတော အညတ္ထ ပုနပ္ပုနံ လိမ္ပနာဒိံ ကရောန္တဿ ပိဏ္ဍဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.

ကေစိ ပန ‘‘ပါဠိယံ ပါစိတ္တိယဿ အဝုတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ သံဝိဓာတဗ္ဗံ. ဟရိတေ ဌိတော အဓိဋ္ဌာတိ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဟရိတယုတ္တေ ခေတ္တေ ဌတွာ ဆာဒေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘တာဒိသေ ခေတ္တေ ဝိဟာရံ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ပါဠိယာ န သမေတိ.

၁၃၆. ဥဇုကမေဝ ဆာဒနန္တိ ဆာဒနမုခဝဋ္ဋိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပိဋ္ဌိဝံသကူဋာဂါရကဏ္ဏိကာဒိ၊ တာဝ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ဥဇုကံ ဆာဒနံ. ဣမိနာ ပန ယေန သဗ္ဗသ္မိံ ဝိဟာရေ ဧကဝါရံ ဆာဒိတေ တံ ဆာဒနံ ဧကမဂ္ဂန္တိ ဂဟေတွာ ပါဠိယံ ‘‘ဒွေ မဂ္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပရိယာယေန ဆာဒနမ္ပိ ဣမိနာဝ နယေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပေသီ’’တိ ဣမာယ ပါဠိယာ စ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ စေတံ ဆဒနံ ဆဒနူပရိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန စ သမေတိ.

ပါဠိယံ ‘‘မဂ္ဂေန ဆာဒေန္တဿ ပရိယာယေန ဆာဒေန္တဿာ’’တိ ဣဒဉ္စ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ၊ တိဏပဏ္ဏေဟိ စ ဆာဒနပ္ပကာရဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ကေစိ ပန ‘‘ပန္တိယာ ဆာဒိတဿ ဆဒနဿ ဥပရိ ဆဒနမုခဝဋ္ဋိတော ပဋ္ဌာယ ဥဒ္ဓံ ဥဇုကမေဝ ဧကဝါရံ ဆာဒနံ ဧကမဂ္ဂန္တိ ဂဟေတွာ ‘ဒွေ မဂ္ဂေ’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ န ပန သကလဝိဟာရဆာဒနံ. ဧသ နယော ပရိယာယေန ဆာဒနေပီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ပါဠိအဋ္ဌကထာဟိ န သမေတိ.

တတိယာယ မဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ တတိယာယာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သမ္ပဒါနဝစနံ၊ တတိယံ မဂ္ဂန္တိ အတ္ထော. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. တိဏပဏ္ဏေဟိ လဗ္ဘတီတိ တိဏပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတွာ ဥပရိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တကရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကေဝလံ တိဏကုဋိယာ ဟိ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာ. တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနန္တိ မဂ္ဂဝသေန ဆာဒိတာနံ တိဏ္ဏံ ဆဒနာနံ. တိဏ္ဏံ ပရိယာယာနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. မဟလ္လကဝိဟာရတာ၊ အတ္တနော ဝါသာဂါရတာ၊ ဥတ္တရိ အဓိဋ္ဌာနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ.

မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၄၀. ဒသမေ မာတိကာယံ သပ္ပါဏကဥဒကံ တိဏေန ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ သိဉ္စေယျ၊ ဆဍ္ဍေယျာတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဗဟိ သိဉ္စေယျ၊ တသ္မိဉ္စ ဥဒကေ တိဏံ ဝါ မတ္တိကံ ဝါ အာဟရိတွာ ပက္ခိပေယျာတိ အဇ္ဈာဟရိတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘သကဋဘာရမတ္တဉ္စေပီ’’တိအာဒိ. ဣဒန္တိ တိဏမတ္တိကပက္ခိပနဝိဓာနံ. ဝုတ္တန္တိ မာတိကာယံ ‘‘တိဏံ ဝါ မတ္တိကံ ဝါ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာသု ဝါ ဝုတ္တံ.

ဣဒဉ္စ သိက္ခာပဒံ ဗာဟိရပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဝတ္ထုဝသေန ဝုတ္တံ အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂဿ ဝိသုံ ဝက္ခမာနတ္တာ. တဒုဘယမ္ပိ ‘‘သပ္ပါဏက’’န္တိ ကတွာ ဝဓကစိတ္တံ ဝိနာဝ သိဉ္စနေ ပညတ္တတ္တာ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဝဓကစိတ္တေ ပန သတိ သိက္ခာပဒန္တရေနေဝ ပါစိတ္တိယံ၊ န ဣမိနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဥဒကဿ သပ္ပါဏကတာ၊ ‘‘သိဉ္စနေန ပါဏကာ မရိဿန္တီ’’တိ ဇာနနံ၊ တာဒိသမေဝ စ ဥဒကံ ဝိနာ ဝဓကစေတနာယ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တိဏာဒီနံ သိဉ္စနန္တိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ.

သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဋ္ဌိတော သေနာသနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

‘‘ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ’’တိပိ ဧတဿေဝ နာမံ.