၇. ကထိနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ

ကထိနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၆. ‘‘ကထိနန္တိ ပဉ္စာနိသံသေ အန္တောကရဏသမတ္ထတာယ ထိရန္တိ အတ္ထော’’တိ လိခိတံ. ‘‘ပဉ္စ ကပ္ပန္တီ’’တိ အဝတွာ ‘‘ကပ္ပိဿန္တီ’’တိ အနာဂတဝစနံ ‘‘ဝေါ’’တိ ဣမဿ သာမိဝစနပက္ခေ ယုဇ္ဇတိ တေသံ တသ္မိံ ခဏေ အနတ္ထတကထိနတ္တာ. ဒွီသု ပနေတေသု အတ္ထဝိကပ္ပေသု ပစ္ဆိမော ယုတ္တော သဗ္ဗေသမ္ပိ တေသံ ပါဝေယျကာနံ သဗ္ဗဓုတင်္ဂဓရတ္တာ. နိမန္တနံ သာဒိယန္တဿေဝ ဟိ အနာမန္တစာရော ပညတ္တော၊ တထာ ဂဏဘောဇနံ. အသမာဒါနစာရော အနဓိဋ္ဌိတတိစီဝရဿ နတ္ထိ အတေစီဝရိကဿ ယာဝဒတ္ထစီဝရစတုတ္ထာဒိစီဝရဂ္ဂဟဏသမ္ဘဝတော. ဣတရဿာပိ အနဓိဋ္ဌာနမုခေန လဗ္ဘတိ. စီဝရုပ္ပါဒေါ အပံသုကူလိကဿေဝ. ‘‘ကထိနတ္ထတသီမာယ’’န္တိ ဥပစာရသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပစာရသီမဋ္ဌဿ မတကစီဝရာဒိဘာဂိယတာယ ဗဒ္ဓသီမာယ တတြုပ္ပါဒါဘာဝတော ဝိညေယျမေတံ ဥပစာရသီမာဝေတ္ထ အဓိပ္ပေတာတိ. ကထိနတ္ထာရံ ကေ လဘန္တီတိ ကေ သာဓေန္တီတိ အတ္ထော. ပဉ္စ ဇနာ သာဓေန္တိ. ကထိနဒုဿဿ ဟိ ဒါယကာ ပစ္ဆိမကောဋိယာ စတ္တာရော ဟောန္တိ. ဧကော ပဋိဂ္ဂါဟကောတိ. ‘‘တတြ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယွာယံ စတုဝဂ္ဂေါ ဘိက္ခုသံဃော ဌပေတွာ တီဏိ ကမ္မာနိ ဥပသမ္ပဒံ ပဝါရဏံ အဗ္ဘာန’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၈၈) စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘န ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏီယ’’န္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ယဿ သံဃော ကထိနဒုဿံ ဒေတိ၊ တံ ဟတ္ထပါသေ အကတွာပိ ဗဟိသီမာယ ဌိတဿပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဟတ္ထပါသေ ကတွာ ဧဝ ဒါတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ‘‘တဿ ကမ္မပ္ပတ္တတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘တတြုပ္ပါဒေန တဏ္ဍုလာဒိနာ ဝတ္ထေသု စေတာပိတေသု အတ္ထတကထိနာနမေဝ တာနိ ဝတ္ထာနိ ပါပုဏန္တိ. ဝတ္ထေဟိ ပန တဏ္ဍုလာဒီသု စေတာပိတေသု သဗ္ဗေသံ တာနိ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဌမပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ လဘန္တီတိ ဣဒံ ဥက္ကဋ္ဌကောဋိယာ ဝုတ္တံ. အန္တရာယေန အပ္ပဝါရိတာနမ္ပိ ဝုတ္ထဝဿာနံ ကထိနတ္ထာရသမ္ဘဝတော ဣတရေ ဂဏပူရကေ ကတွာ ကထိနံ အတ္ထရိတဗ္ဗန္တိ ကထံ ပညာယတီတိ စေ? ‘‘ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနံ အတ္ထာရကဿ စ အနုမောဒကဿ စာ’’တိ (ပရိ. ၄၀၃) ပရိဝါရေ ဧကဝစနကရဏတော၊ တတ္ထေဝ ‘‘သံဃဿ အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနံ၊ ဂဏဿ ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိန’’န္တိ (ပရိ. ၄၁၄) ဝစနတော စ.

အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿာပိ န လဘန္တီတိ ဣဒံ ကိံ ဧကသီမသ္မိံ၊ ဥဒါဟု နာနာသီမသ္မိန္တိ? ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ ဧကသီမသ္မိံ၊ ပရတော ‘‘သစေ ပန ဧကသီမာယ ဗဟူ ဝိဟာရာ ဟောန္တိ၊ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ သန္နိပါတေတွာ ဧကတ္ထ ကထိနံ အတ္ထရိတဗ္ဗံ၊ ဝိသုံ ဝိသုံ အတ္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန ဝိရုဇ္ဈတိ. ဣဒဉှိ ဝစနံ သဗ္ဗေသံယေဝ ဧကော ကထိနတ္ထာရောတိ ဒီပေတိ. အထ နာနာသီမသ္မိံ၊ ဥပနန္ဒဿ ဧကာဓိပ္ပါယဒါနာနုမတိယာ ဝိရုဇ္ဈတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဒေထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသဿ ဧကာဓိပ္ပါယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၄). ဣဒဉှိ ဝစနံ ဒွီသုပိ အာဝါသေသု တဿ ကထိနတ္ထာရသိဒ္ဓိံ ဒီပေတီတိ. အဝိရောဓောဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော အပ္ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ၊ တသ္မာ ဧကသီမသ္မိံ ဝါ နာနာသီမသ္မိံ ဝါ နာနူပစာရေ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝုတ္ထဝဿာပိ န လဘန္တီတိ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ပစ္ဆိမိကာယ ဥပသမ္ပန္နော ပဌမပဝါရဏာယ ပဝါရေတုမ္ပိ လဘတိ၊ ဝဿိကော စ ဟောတိ အာနိသံသဉ္စ လဘတီတိ သာမဏေရာနံ ဝဿူပဂမနံ အနုညာတံ ဟောတိ၊ သာမဏေရာ ကထိနာနိသံသံ လဘန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ.

တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ အညတရပ္ပဟောနကန္တိ ဣဒံ ‘‘န အညတြ သင်္ဃာဋိယာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန အန္တရဝါသကေန အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိန’’န္တိ ဣမာယ ပါဠိယာ ဝိရုဇ္ဈနံ ဝိယ ဒိဿတိ. အယဉှိ ပါဠိ တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ အညတရဝိရဟေနာပိ န အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနန္တိ ဒီပေတီတိ စေ? န၊ တဒတ္ထဇာနနတော၊ န တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ အညတရဝိရဟေန န အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနန္တိ ဟိ ဒီပေတုကာမော ဘဂဝါ တံ ပါဠိမာဟ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘အညတြ သင်္ဃာဋိယာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန အန္တရဝါသကေနာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗာ သိယာတိ စေ? န၊ အဓိပ္ပါယဇာနနတောဝ. ယော သင်္ဃာဋိယာ အတ္ထရိတုကာမော၊ တဿ အညတြ သင်္ဃာဋိယာ န အတ္ထတံ ဟောတိ. ဧသ နယော ဣတရတ္ထာပီတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. တေနေဝ သုက္ကပက္ခေ ‘‘သင်္ဃာဋိယာ အတ္ထတံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဧကမေဝ စီဝရံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ သန္တေ ‘‘စတုဝီသတိယာ အာကာရေဟိ အနတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနံ၊ သတ္တရသဟိ အာကာရေဟိ အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိန’’န္တိ ယထာရဟံ ဥက္ကဋ္ဌကောဋိယာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ကဏှပက္ခေ ဥလ္လိခိတ။ပေ။ နိဿီမဋ္ဌာနုမောဒနာနံ စတုဝီသတိယာ အာကာရာနံ သမ္ဘဝန္တာနံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝေနပိ နိမိတ္တကတာဒီနံ အသမ္ဘဝန္တာနံ အညတရဘာဝေနပိ န အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနန္တိ ဧဝမဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သုက္ကပက္ခေပိ အဟတာဟတကပ္ပ။ပေ။ သီမဋ္ဌာနုမောဒနာနံ သတ္တရသန္နံ အာကာရာနံ သမ္ဘဝန္တာနံ အညတရဘာဝေနပိ ဣတရေသံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝေနပိ အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနန္တိ ဧဝမဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အညထာ အညမညဝိရောဓော၊ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတွာ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတြိဒံ မုခမတ္တနိဒဿနံ – ကဏှပက္ခေ ‘‘ဥတ္တရာသင်္ဂေန အတ္ထတေ ကထိနေ န အညတြ သင်္ဃာဋိယာ န အညတြ အန္တရဝါသကေန အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိန’’န္တိ ဝစနပ္ပမာဏတော တံ ကထိနံ အနတ္ထတံ သိယာ. သုက္ကပက္ခေ စ ‘‘အနိမိတ္တကတေန အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိန’’န္တိ ဝစနပ္ပမာဏတော အနိမိတ္တကတေန ကထိနေ အတ္ထတေ တဉ္စေ ပရိကထာ ကတံ၊ တထာပိ အတ္ထတမေဝ ကထိနံ ဟောတီတိ အယံ ဒုဝိဓောပိ ဝိရောဓော. ယထာဝုတ္တနယေန အဓိပ္ပါယေ ဂဟိတေ ပရိဟာရော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ယော အာနိသံသံ ဗဟုံ ဒေတီတိ ဣမိနာ ပစ္စယလောလဘာဝံ ဝိယ ဒီပေတိ၊ တထာပိ ဘဂဝတာ ယာဝဒတ္ထစီဝရပရိယေသနပညာပနမုခေန ဒွါရံ ဒိန္နန္တိ ကတွာ သံဃာနုဂ္ဂဟတ္ထံ ဟောတိ. ‘‘အကာတုံ န ဟောတီတိ အနာဒရိယေန အကရောန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ လိခိတံ. အနုမောဒါမာတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ. ‘‘အနုမောဒါမီ’’တိ ဧကကေန ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣတရထာ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ကိရ ဝုတ္တံ. ကထိနစီဝရံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ‘‘ဣမာယ သင်္ဃာဋိယာ ကထိနံ အတ္ထရာမီ’’တိ ဝါစာယ ဘိန္နမတ္တာယ ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထတံ ဟောတိ. ‘‘ကမ္မဝါစာ ပန ဧကာယေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ကထိနဒုဿဿ ဧဝ ကမ္မဝါစာ၊ သေသစီဝရဒါနေ အပလောကနမေဝါတိ အတ္ထော’’တိ လိခိတံ. ဧကသီမာယာတိ ဧကဥပစာရသီမာယာတိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. ကေစိ ပန ‘‘ဗဒ္ဓသီမာ အဓိပ္ပေတာ ဧကသီမာယ ဧကဋ္ဌာနေ အတ္ထရိတေ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထရိတံ ဟောတိ ‘သဗ္ဗေ ဘိက္ခူ သန္နိပတိတွာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ တေဟိပိ အနုမောဒန္တေဟိ အတ္ထရိတမေဝ ဟောတိ၊ ဥပစာရပရိစ္ဆိန္နေ တတ္ထ တတ္ထ လဒ္ဓံ တေဟိ တေဟိ လဒ္ဓဗ္ဗံ ဟောတိ. တတ္ထ ပဝိဋ္ဌေဟိပိ လဘိတဗ္ဗံ သဗ္ဗေဟိပိ အတ္ထရိတတ္တာ၊ အယံ ဝိသေသော. မဟာအဋ္ဌကထာယမ္ပိ ဧဝမေဝ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

၃၀၈. စတုဝီသတိ အာကာရဝန္တတာယ မဟာဘူမိကံ. ‘‘ဒီဃသိဗ္ဗိတန္တိ ပစ္ဆာကတသိဗ္ဗနံ၊ ဩဝဋ္ဋိတွာ သိဗ္ဗနံ ဝါ’’တိ လိခိတံ. ကဏ္ဍုသံ နာမ ပုဗ္ဗဗန္ဓနံ. ပဌမစိမိလိကာ ဃဋေတွာ ဌပိတာ ဟောတီတိ ကထိနဒုဿံ ဒုဗ္ဗလံ ဒိသွာ တံ ဗလဝတာ အတ္တနော ပကတိဒုဿေန သဒ္ဓိံ ဃဋေတွာ ဒုပဋ္ဋံ ကတွာ သိဗ္ဗိတုကာမေဟိ ကထိနဒုဿတော ပကတိဒုဿဿ မဟန္တတာယ ပဌမံ တပ္ပမာဏာနုရူပံ ဗန္ဓကဏ္ဍုသေ ဃဋေတွာ ရဇ္ဇုကေဟိ ဗန္ဓိတွာ ကတံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ကထိနစီဝရဿ အပ္ပတာယ ပဌမံ ဗဒ္ဓဒုဿံ ကုစ္ဆိစိမိလိကာ ဟောတိ၊ မဟာပစ္စရိယံ၊ ကုရုန္ဒိယဉ္စ ဝုတ္တဝစနနိဒဿနံ၊ ဗျဉ္ဇနေ ဧဝ ဘေဒေါ၊ အတ္ထေ နတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဣမိနာ ကိံ ဒီပေတီတိ စေ? တထာကတံ ဒုပဋ္ဋစီဝရံ ပကတိစီဝရဿ မဟန္တတာယ ပကတိစီဝရသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ န ကထိနစီဝရသင်္ချန္တိ ကဿစိ သိယာ၊ နေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ကုစ္ဆိစိမိလိကဘာဝေန ဌိတမ္ပိ ကထိနစီဝရံ. မဟန္တမ္ပိ တံ ပကတိစီဝရံ အတ္တနော ကထိနစီဝရမေဝါတိ. ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ ပဉ္စကဿ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ကထိနဒုဿံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ဗဟုဓာ ဆိန္ဒိတွာ သိဗ္ဗိတုကာမော ကထိနစီဝရတော ပဋ္ဋံ ဂဟေတွာ အညသ္မိံ အကထိနစီဝရေ ပဋ္ဋမာရောပေတီ’’တိ လိခိတံ. အထ ဝါ ဗဟူနိ ကထိနဒုဿာနိ ပံသုကူလာနိ ခုဒ္ဒကခုဒ္ဒကာနိ ဧကစီဝရတ္ထာယ၊ မဟန္တာနိ စ ဦနတ္ထာယ ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ. ကထိနစီဝရတောတိ ဘိက္ခု ဧကစ္စတော ကထိနစီဝရတော ပဋ္ဋံ ဂဟေတွာ အညသ္မိံ အာရောပေတိ. ဧတ္ထာဟ – ကိံ ပံသုကူလာနိ ကထိနဒုဿာနိ ဝိကပ္ပနုပဂပစ္ဆိမာနိ ဒါတဗ္ဗာနိ၊ ဥဒါဟု ခုဒ္ဒကာနိပီတိ? ဧတ္ထ အစီဝရသင်္ချတ္တာ ခုဒ္ဒကာနိ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ကမ္မဝါစာ တတ္ထ န ရုဟတီတိ ဧကေ. ‘‘ပံသုကူလေန အတ္ထတံ ဟောတီ’’တိ ပါဠိယံ နယဒါနတော ကုစ္ဆိစိမိလိကဘာဝေန ဌိတဿ ကထိနဒုဿဿ အတ္တနော သဘာဝေန အနဓိဋ္ဌာနုပဂဿ ပုရာဏစီဝရဘာဝေနေဝ အဓိဋ္ဌာနာရဟဿပိ ကထိနစီဝရဘာဝါနုမတိမုခေန အဋ္ဌကထာယံ ပဒါနတော စ ခုဒ္ဒကာနိပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. တဉှိ ကထိနတ္ထာရကော ဃဋေတွာ ကထိနစီဝရံ ကရိဿတီတိ ကတွာ ကပ္ပတီတိ ဧကေ၊ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

နိစယသန္နိဓိ သံဃာယတ္တာ သံဃေန ကတတ္တာ. ရတ္တာတိက္ကန္တံ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိဿဂ္ဂိယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပဉ္စ ခဏ္ဍာနိ ပဋ္ဋာနိ ပမာဏံ အဿာတိ ပဉ္စကံ. တေန ဝါ အတိရိတ္တေန ဝါတိ အတ္ထော. တဒဟေဝ သဉ္ဆိန္နေနာတိ သံဃေန ကထိနတ္ထာရကဿ ကမ္မဝါစံ ဝတွာ ဒိန္နေနေဝ တဒဟေဝ သဉ္ဆိန္နေန သမဏ္ဍလိကတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဒိန္နံယေဝ ဟိ ပရိဝါရေ ‘‘ပုဗ္ဗကရဏံ သတ္တဟိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န ဒါယကေန ဒိယျမာနံ၊ တသ္မာ ပရိနိဋ္ဌိတပုဗ္ဗကရဏမေဝ စေ ဒါယကော သံဃဿ ဒေတိ၊ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ကမ္မဝါစာယ ဒါတဗ္ဗံ. တေန စ တသ္မိံယေဝ သီမာမဏ္ဍလေ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အတ္ထရိတွာ သံဃော အနုမောဒါပေတဗ္ဗော ကတပုဗ္ဗကရဏဿ ပုန ကတ္တဗ္ဗာဘာဝတော. အတ္ထာရကဿ ဟတ္ထဂတမေဝ ဟိ သန္ဓာယ ‘‘န ဥလ္လိခိတမတ္တေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပရိနိဋ္ဌိတပုဗ္ဗကရဏမ္ပိ ပုန ဓောဝိတွာ ဝိသိဗ္ဗိတွာ ကာတဗ္ဗမေဝ ဝစနပမာဏတောတိ စေ? န၊ ဆိန္နဿ ပုန ဆေဒါသမ္ဘဝတော. အညသ္မိံ ဌာနေ ဆိန္ဒိတဗ္ဗမေဝါတိ စေ? န၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာဓိကာရေ ‘‘ကေသမဿုံ ဩဟာရာပေတွာ’’တိ ဝစနပ္ပမာဏတော မုဏ္ဍိကဿ ဆိန္နေပိ ကေသေ ပရိယေသိတွာ သိရသ္မိံ ဌပေတွာ ပုန ဩဟာရာပေတွာ ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗပ္ပသင်္ဂတော၊ န ဣဓ န-ကာရေန ပဋိသိဒ္ဓတ္တာတိ စေ? န၊ ‘‘န အညတြ သင်္ဃာဋိယာ’’တိ န-ကာရေန ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန အတ္ထတေ အနတ္ထတံ ဟောတီတိ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂတော၊ တသ္မာ အဘိနိဝေသော န ကာတဗ္ဗော. ‘‘ဗဟိဥပစာရသီမာယ ဌိတော’’တိ ဝုတ္တတ္တာပိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဝိနိစ္ဆယောဝ ဂဟေတဗ္ဗော.

၃၀၉. အသန္နိဓိကတေန အတ္ထတံ ဟောတိ ကထိနန္တိ ဧတ္ထ ကိံ ကထိနတ္ထာရမာသေယေဝ ဒုဝိဓောပိ သန္နိဓိ အဓိပ္ပေတော၊ ဥဒါဟု တတော ပုဗ္ဗေပိ၊ ဒါယကေန ဝါ ကဒါ ဒါတဗ္ဗံ၊ ကိံ ကထိနတ္ထာရမာသေယေဝ၊ ဥဒါဟု တတော ပုဗ္ဗေပိ၊ ကထိနတ္ထာရမာသေပိ အသုကသ္မိံ ဒိဝသေယေဝ အတ္ထာရတ္ထာယ ဒမ္မီတိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒံ ဝိစာရေတဗ္ဗံ. ကထိနတ္ထာရမာသေ ဧဝ ဒုဝိဓောပိ သန္နိဓိ. ဒါယကေနာပိ ဝဿာဝါသိကံ ဝိယ ကထိနစီဝရံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ န ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? ‘‘ကထိနဒါယကဿ ဝတ္တံ အတ္ထီ’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၀၆) နယေန အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ. ဥက္ကဋ္ဌမတ္တမေတန္တိ စေ? န၊ ‘‘ကထိနံ နာမ အတိဥက္ကဋ္ဌံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၀၈) ဝုတ္တတ္တာ. န အာဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ စေ? န၊ ဣဒမ္ပိ အာဂမနမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နံ န ဝဋ္ဋတီတိ.

၃၁၀. ကထိနဿာတိ ကထိနတ္ထာရဿ. ဥဗ္ဘာရာယာတိ ဝူပသမာယ၊ အပ္ပဝတ္တိယာတိ အတ္ထော. ကိမတ္ထိယံ ဥဗ္ဘာရနိဒဿနန္တိ စေ? ပဉ္စဟိ အနာပတ္တိကာလပရိယန္တဒဿနေန တေသု သံဝရုပ္ပါဒနတ္ထံ. အညထာ ‘‘စီဝရကာလသမယော နာမ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စ မာသာ’’တိ (ပါရာ. ၆၄၉) ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တတ္တာ အန္တရာပက္ကမနန္တိကာဒိဥဗ္ဘာရာဘာဝေပိ ပဉ္စဟိ ပဉ္စသု မာသေသု အနာပတ္တိယေဝါတိ မိစ္ဆာဂါဟော သိယာ. တတော အာပတ္တိခေတ္တေ အနာပတ္တိခေတ္တသညာယ တံ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဣတရေသဉ္စ ဘိက္ခူနံ လာဘန္တရာယံ ကရောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အာဒါယသတ္တကကထာဝဏ္ဏနာ

၃၁၁. သန္နိဋ္ဌာနန္တိကေ ဒွေပိ ပလိဗောဓာ ဧကတော ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဣဓ၊ ပရိဝါရဋ္ဌကထာယဉ္စ ဝုတ္တံ ဣမိဿာ ခန္ဓကပါဠိယာ သမေတိ ဧကတော ဥဘိန္နမ္ပိ ဓုရနိက္ခေပဿ ကတတ္တာ. ‘‘ဣဒံ ဗဟိသီမာယမေဝ ဝုတ္တံ သန္နိဋ္ဌာနန္တိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ပရိဝါရေ ‘စတ္တာရော ကထိနုဒ္ဓါရာ သိယာ အန္တောသီမာယ ဥဒ္ဓရိယျန္တိ၊ သိယာ ဗဟိသီမာယ ဥဒ္ဓရိယျန္တိ၊ နိဋ္ဌာနန္တိကော သန္နိဋ္ဌာနန္တိကော နာသနန္တိကော အာသာဝစ္ဆေဒိကော’တိ (ပရိ. ၄၁၆). တတ္ထ ဗဟိသီမာယ သန္နိဋ္ဌာနန္တိကော ဥဒ္ဓရိယျတီတိ ဣဓ ဒဿိတနယောဝ. ကထံ အန္တောသီမာယ သန္နိဋ္ဌာနန္တိကော? အကတစီဝရမာဒါယ ‘န ပစ္စေဿ’န္တိ ဂတော၊ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ဖာသုဝိဟာရံ အလဘန္တော တမေဝ ဝိဟာရံ အာဂစ္ဆတိ၊ တဿ စီဝရပလိဗောဓော ဌိတော. သော စ ‘နေဝိမံ စီဝရံ ကာရေဿ’န္တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ ဆိဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ အန္တောသီမာယ ဥဒ္ဓရိယျတိ၊ တသ္မာ ဒုဝိဓော သန္နိဋ္ဌာနန္တိကော’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ လိခိတံ၊ တံ ယုတ္တံ၊ အညထာ အန္တောသီမာယ ‘‘နေဝိမံ စီဝရံ ကာရေဿ’’န္တိ ပဝတ္တဥဗ္ဘာရော ဣတရေသု သမောဓာနံ န ဂစ္ဆတီတိ အတိရိတ္တော သိယာ. သီမာတိက္ကန္တိကောတိ စီဝရကာလသီမာတိက္ကန္တိကော. သဥဗ္ဘာရေ စီဝရပလိဗောဓော ပဌမံ ဆိဇ္ဇန္တော ဝိယ ခါယတိ၊ အထ ခေါ သာပေက္ခတာယ စီဝရကရဏေ သဥဿာဟောဝ ဟောတီတိ လေသံ သန္ဓာယ ပရိဝါရဝသေန ‘‘ဒွေ ပလိဗောဓာ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဆိဇ္ဇန္တီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၁၁) ဝုတ္တံ. ‘‘ကတစီဝရော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဣဓ န သမ္ဘဝတိ.

၃၁၆. သဗ္ဗံ အတ္တနော ပရိက္ခာရံ အနဝသေသေတွာ ပက္ကမန္တော ‘‘သမာဒါယ ပက္ကမတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကထိနုဒ္ဓါရေ ဝိသေသော နတ္ထိ. ပုဂ္ဂလာဓိပ္ပါယဝိသေသေန ကေဝလံ ဝါရဒဿနတ္ထံ သမာဒါယဝါရာ ဝုတ္တာ’’တိ သဗ္ဗေသု ဂဏ္ဌိပဒေသု လိခိတံ. ဣဓ ပန ပုဂ္ဂလာဓိပ္ပါယေန ပယောဇနံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ပက္ကမနန္တိကဿ အဘာဝါ ‘‘ယထာသမ္ဘဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဝိပ္ပကတေပိ ဓုရနိက္ခေပဝသေန ပက္ကမနန္တိကတာ သမ္ဘဝတိ၊ တသ္မာ ပက္ကမနန္တိကဝါရောပိ ဝတ္တဗ္ဗောတိ စေ? န၊ သန္နိဋ္ဌာနန္တိကလက္ခဏပ္ပသင်္ဂတော. အကတစီဝရဿ န သဝနန္တိကတာ စ.

တတြာယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝါရဝိဘာဝနာ – အာဒါယဝါရာ သတ္တ၊ တထာ သမာဒါယဝါရာတိ ဒွေ သတ္တကဝါရာ. တတော ပက္ကမနန္တိကံ ဝဇ္ဇေတွာ ဝိပ္ပကတစီဝရဿ အာဒါယဝါရာ၊ သမာဒါယဝါရာ စာတိ ဒွေ ဆက္ကဝါရာ. တတော ပရံ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကာနံ ဝသေန တီဏိ တိကာနိ ဒဿိတာနိ၊ တတ္ထ ပဌမတ္တိကံ အန္တောသီမာယ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဣမံ ဝိဓိံ အနာမသိတွာ ဗဟိသီမာယံ ဧဝ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ပဝတ္တံ၊ တသ္မာ ပက္ကမနန္တိကသီမာတိက္ကန္တိကသဥဗ္ဘာရာ တတ္ထ န ယုဇ္ဇန္တိ. ‘‘အာသာဝစ္ဆေဒိကော သမ္ဘဝန္တောပိ ယထာဝုတ္တကာရဏေန န ဝုတ္တော. ဒုတိယတ္တိကံ အန္တောသီမာယ ‘န ပစ္စေဿ’န္တိ ပဝတ္တံ၊ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ပက္ကမနန္တိကော သမ္ဘဝတိ၊ တထာပိ ယေဟိ စီဝရပလိဗောဓော ဆိဇ္ဇတိ၊ တေသံယေဝါဓိပ္ပေတတ္တာ န ဝုတ္တော’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ပန္နရသကေ ဝိပ္ပကတစီဝရဿေဝါဓိပ္ပေတတ္တာတိ တက္ကော. အဓိဋ္ဌာနုပဂေ စ ဝိပ္ပကတေ သတိ န နိဋ္ဌာနန္တိကော. နိဋ္ဌာနာဝသေသေ သတိ န နာသနန္တိကောတိ ပေါရာဏာ. တတိယတ္တိကံ အနဓိဋ္ဌိတ-ပဒေန ဝိသေသေတွာ ပဝတ္တံ၊ အတ္ထတော ပဌမတ္တိကေန သမေတိ. တဿ အတ္ထဒဿနပယောဇနံ ကိရ တံ. ယသ္မာ ဣမေ တယော အတ္ထဝိကပ္ပါ ဣမေဟိ ဧဝ တီဟိ ကထိနုဒ္ဓါရေဟိ သက္ကာ ဒဿေတုံ၊ တသ္မာ ဣမေဝ ယောဇိတာ ဧကသမ္ဗန္ဓဝသေန၊ အညထာ ပဌမတ္တိကံ ဆက္ကံ ဘဝေယျ ဣမဿ ပန္နရသကဿ အန္တေ ဆက္ကံ ဝိယ. တတိယတ္တိကာနန္တရံ စတုတ္ထတ္တိကံ သမ္ဘဝန္တံ ‘‘အန္တောသီမာယံ ‘ပစ္စေဿ’’န္တိ ဝစနဝိသေသေန သမ္ဘဝတိ. တထာ စ ယောဇိယမာနံ ဣတရေဟိ သဝနန္တိကာဒီဟိ အဝိရုဒ္ဓက္ကမံ ဟောတိ၊ တသ္မာ စတုတ္ထတ္တိကံ အဟုတွာ ဆက္ကံ ဇာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ တီဏိ တိကာနိ ဧကံ ဆက္ကဉ္စာတိ ပဌမံ ပန္နရသကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒါနိ ဣဒမေဝ ပန္နရသကံ ဥပသဂ္ဂဝိသေသေန ဒုတိယံ သမာဒါယပန္နရသကံ နာမ ကတံ. ပုန ဝိပ္ပကတစီဝရံ အာဒါယာတိ တတိယံ ပန္နရသကံ၊ သမာဒါယာတိ စတုတ္ထံ ပန္နရသကံ ဒဿိတံ. ဧဝံ စတ္တာရိ ပန္နရသကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. တတ္ထ ပဌမဒုတိယေသု ပန္နရသကေသု သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အကတစီဝရံ အဓိပ္ပေတံ၊ ဣတရေသု ဒွီသု ဝိပ္ပကတန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘ပုဗ္ဗေ နိဗဒ္ဓဋ္ဌာနေ စီဝရာသာယ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ အညတ္ထ န ဝဋ္ဋတိ. ဥပစ္ဆိန္နာယ စေ စီဝရာသာယ စီဝရံ ဥပ္ပန္နံ၊ န တံ စီဝရပလိဗောဓံ ကရောတီ’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. နိဿဂ္ဂိယေသု တတိယကထိနေ အာဂတစီဝရပစ္စာသာ ဣဓ စီဝရာသာတိ တက္ကော. ယတ္ထ စီဝရာသာ၊ တံ ဌာနံ အဓိကရဏူပစာရေန ‘‘စီဝရာသာ’’တွေဝ ဝုစ္စတီတိ ကတွာ ‘‘တံ စီဝရာသံ ပယိရုပါသတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အနာသာယ လဘတီတိ အနာသာယိတဋ္ဌာနေ လဘတီတိအာဒိနာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧတ္ထ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနအာသာဝစ္ဆေဒိကဝသေန ဧကော ဝါရောတိ ဣဒမေကံ စတုက္ကံ ဇာတံ၊ တသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာနိ တီဏိ တိကာနိ အာသာဝစ္ဆေဒိကာဓိကာနိ တီဏိ စတုက္ကာနီတိ ဧကံ အနာသာယဒွါဒသကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဒနန္တရေ အာသာယဒွါဒသကေ ကိဉ္စာပိ ပဌမဒွါဒသက္ကမော လဗ္ဘတိ၊ တထာပိ တံ နိဗ္ဗိသေသန္တိ တမေကံ ဒွါဒသကံ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ ကတွာ ဝိသေသတော ဒဿေတုံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ‘‘အန္တောသီမာယ ပစ္စေဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒုတိယစတုက္ကေ ‘‘သော ဗဟိသီမဂတော သုဏာတီ’’တိအာဒိဝစနဿ တတိယစတုက္ကေ သဝနန္တိကာဒီနဉ္စ ဩကာသကရဏတ္ထန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပန ဒွါဒသကံ အနာသာယ ဝသေန လဗ္ဘမာနမ္ပိ ဣမိနာ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ ကတွာ န ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝမေတ္ထ ဒွေ ဒွါဒသကာနိ ဥဒ္ဓရိတာနိ. ကရဏီယဒွါဒသကေပိ ယထာဒဿိတအနာသာယဒွါဒသကံ၊ အဝုတ္တသိဒ္ဓံ အာသာယဒွါဒသကဉ္စာတိ ဒွေ ဒွါဒသကာနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ. ဣဒါနိ ဒိသံဂမိကနဝကံ ဟောတိ. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ဒိသံဂမိကော ပက္ကမတီ’’တိ ဝစနေနေဝ ‘‘န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဣဒံ အဝုတ္တသိဒ္ဓမေဝ၊ တသ္မာ တံ န ဝုတ္တံ. ဧတ္တာဝတာ အာဝါသပလိဗောဓာဘာဝေါ ဒဿိတော.

၃၂၁. ‘‘စီဝရပဋိဝီသံ အပဝိလာယမာနော’’တိ ဣမိနာ စီဝရပလိဗောဓသမင်္ဂိတမဿ ဒဿေတိ. ပဋိဝီသောတိ အတ္တနော ပတ္တဗ္ဗော စီဝရဘာဂေါ. အပဝိလာယမာနောတိ အာကင်္ခမာနော. တဿ စီဝရလာဘေ သတိ ဝဿံဝုတ္ထာဝါသေ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကာနံ ဝသေန ဧကံ တိကံ၊ တေသံယေဝ ဝသေန အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကံ၊ ဂတဋ္ဌာနေ ဧကန္တိ တိဏ္ဏံ တိကာနံ ဝသေန ဧကံ နဝကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတော ပရံ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိ ကသီမာတိက္ကန္တိကသဥဗ္ဘာရာနံ ဝသေန ဖာသုဝိဟာရပဉ္စကံ ဝုတ္တံ. ဥဘယတ္ထ သေသကထိနုဒ္ဓါရာသမ္ဘဝေါ ပါကဋောဝ. အယံ ပနေတ္ထ ပဉ္စကေ ဝိသေသော – သမာဒါယဝါရော န သမ္ဘဝတိ ‘‘ပစ္စေဿ’’န္တိ ပစ္စာဂမနာဓိပ္ပါယတော.

၃၂၅. ဒွေမေ ဘိက္ခဝေ ကထိနဿ ပလိဗောဓာတိ ကထိနတ္ထာရဿ အနုပဗန္ဓနပစ္စယာတိ.

ကထိနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.