၈. သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ

၁. သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၃၄. သဟဓမ္မိကသိက္ခာပဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၂. ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၃၈. အာပတ္တိဉ္စ သတိသမ္မောသာယာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ကတ္တဗ္ဗဉ္စ န ကရောတီတိ ဒီပေတိ၊ န စတ္တာရိ ဧဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ရဋ္ဌေကဒေသော ဇနပဒေါ. ဗုဒ္ဓကာလေ အရိဋ္ဌကဏ္ဋကာ သာသနပစ္စတ္ထိကာ. ‘‘နာလံ အန္တရာယာယာ’’တိ ဝစနေန ဟိ တေ ဘဂဝတော အသဗ္ဗညုတံ ဒီပေန္တိ. ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ ဒသဝတ္ထုဒီပကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ. တေ ဟိ ဝိနယသာသနပစ္စတ္ထိကာ. ပရူပဟာရာဒိဝါဒါ ပန သုတ္တန္တာဘိဓမ္မပ္ပစ္စတ္ထိကာ. ကေ ပန တေ? ဧကစ္စေ မဟာသံဃိကာဒယော၊ န သဗ္ဗေတိ ဒီပနတ္ထံ ‘‘ပရူပဟာရာ။ပေ။ ဝါဒါ’’တိ ဝိသေသနဝစနမာဟ. တတ္ထ ယေ ကုဟကာ ပါပိစ္ဆကာ အဘူတံ ဥလ္လပိတွာ ပဋိလဒ္ဓဝရဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ မုဋ္ဌဿတီ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ပတ္တာ၊ အညေဟိ တံ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ အရဟတော သုက္ကဝိဿဋ္ဌီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘မာရကာယိကာ ဥပသံဟရန္တီ’’တိ ဝတွာ ဇနံ ဝဉ္စေန္တိ. ယေ စ သမ္မာပဋိပန္နာ အကုဟကာ၊ တေပိ တံ ဝစနံ သုတွာ ကေစိ တံဒိဋ္ဌိကာ ဟောန္တိ အဓိမာနိနော စ. အတ္တနော သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ပဿိတွာပိ နာဓိမုစ္စန္တိ၊ အနဓိဂတေ အဓိကတသညိနောဝ ဟောန္တိ. တထာ အတ္ထိ အရဟတော အညာဏကင်္ခါဝိတရဏာ နာမဂေါတ္တာဒီသု ဝိယ သစ္စေသု ပရဝိတရဏာ ပရေဟိ ပညတ္တာ နာမာနီတိ အဓိပ္ပါယော ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗော. တတ္ထ ဝိနယဓရော ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဝကာသော၊ ယံ အရဟတော အသုစိ မုစ္စေယျ (ကထာ. ၃၁၃၊ မဟာဝ. ၃၅၃). ဒိဋ္ဌဓမ္မာ။ပေ။ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ’’တိအာဒီနိ (မဟာဝ. ၃၀) သုတ္တပဒါနိ ဒဿေတွာ တေ သာသနပစ္စတ္ထိကေသု နိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှာတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣတရေ ‘‘ပရိယတ္တိ မူလ’’န္တိ ဝါဒိနော. ‘‘ပါတိမောက္ခေ ဥဒ္ဒိဿမာနေ’’တိ နိဒါနဝသေန ဝုတ္တံ. တထာဂတဿ ဝိဘင်္ဂပဒါနိ သိဒ္ဓါနိ. သိဒ္ဓေယေဝ ကိံ ဣမဿ အင်္ဂါနိ? ဂရဟိတုကာမတာ ဥပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒဝိဝဏ္ဏနဉ္စာတိ.

ဝိလေခနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. မောဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၄၄. မောဟနသိက္ခာပဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၄. ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၅၂. ရတ္တစိတ္တောတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန. ဝိဟေဌေတုကာမံ ပန ဒိသွာ ‘‘သစေ အဟံ ဣမံ မာရေမိ၊ နတ္ထိ မေ မောက္ခော’’တိ စိန္တေတွာ ကုပိတော သတ္တသညံ ပုရေက္ခတွာ ပဟာရံ ဒေတိ၊ တဿ ယထာဝတ္ထုကမေဝ.

ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၅၆. ‘‘ကာယံ ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓံ ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၄၅၆) ဝစနတော ကာယာဒီသု ယံ ဥစ္စာရေတိ၊ တံ တလံ နာမ. တလမေဝ တလသတ္တိကံ. ပေါထနသမတ္ထဋ္ဌေန သတ္တိကန္တိ ဧကေ. တံ ‘‘ဥပ္ပလပတ္တမ္ပီ’’တိ ဣမိနာ နိယမေတိ. ဧဝံ ကုပိတာ ဟိ ကောပဝသေန ပေါထနာသမတ္ထတံ အဝိစာရေတွာ ယံ ကိဉ္စိ ဟတ္ထဂတံ ပဋိက္ခိပန္တိ၊ သုခသမ္ဖဿမ္ပိ ဟောတု၊ ပါစိတ္တိယမေဝ. ယသ္မာ ပဟရိတုကာမတာယ ပဟဋေ ပုရိမေန ပါစိတ္တိယံ. ကေဝလံ ဥစ္စာရေတုကာမတာယ ဥဂ္ဂိရဏမတ္တေ ကတေ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယံ. ဣမိနာ ပန ဝိရဇ္ဈိတွာ ပဟာရော ဒိန္နော၊ တသ္မာ န ပဟရိတုကာမတာယ ဒိန္နတ္တာ ဒုက္ကဋံ. ကိမိဒံ ဒုက္ကဋံ ပဟာရပစ္စယာ၊ ဥဒါဟု ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာတိ? ပဟာရပစ္စယာ ဧဝ ဒုက္ကဋံ. ပုရိမံ ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာ ပါစိတ္တိယန္တိ သဒုက္ကဋံ ပါစိတ္တိယံ ယုဇ္ဇတိ. ပုရိမဉှိ ဥဂ္ဂိရဏံ၊ ပစ္ဆာ ပဟာရော. န စ ပစ္ဆိမပဟာရံ နိဿာယ ပုရိမံ ဥဂ္ဂိရဏံ အနာပတ္တိဝတ္ထုကံ ဘဝိတုမရဟတီတိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. ‘‘တေန ပဟာရေန ဟတ္ထာဒီသု ယံ ကိဉ္စိ ဘိဇ္ဇတိ၊ ဒုက္ကဋမေဝါ’’တိ ဣမိနာပိ ပဟာရပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ. ဥဂ္ဂိရဏံ ယထာဝတ္ထုကမေဝါတိ သိဒ္ဓံ၊ သုဋ္ဌု ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘တိရစ္ဆာနာဒီနံ အသုစိကရဏာဒီနိ ဒိသွာ ကုဇ္ဈိတွာပိ ဥဂ္ဂိရန္တဿ မောက္ခာဓိပ္ပါယော ဧဝါ’’တိ ဝဒန္တိ.

တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၆၂. ဥပသမ္ပန္နေ အနုပသမ္ပန္နသညီ အမူလကေန သံဃာဒိသေသေနာတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကာယသံသဂ္ဂါဒိနာ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝတ္ထုနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ အနုပသမ္ပန္နဿ သံဃာဒိသေသာပတ္တိ နာမ အတ္ထိ.

အမူလကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၆၈. ဦနဝီသတိဝဿော မညေတိ ဧတ္ထ သယံ သညာယ တထာ အမညန္တော ကုက္ကုစ္စုပ္ပါဒနတ္ထံ ‘‘မညေ’’တိ ဝဒန္တော ကိံ မုသာဝါဒေန ကာရေတဗ္ဗောတိ? န သိယာ အင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ၊ န စ ကေဝလံ ‘‘မညေ’’တိ ဣမိနာ နိယမတော အင်္ဂသမ္ပတ္တိ ဟောတိ. ပရမတ္ထဝိဟိတံ ကတ္ထစိ ဟောတိ. ‘‘ဥဒကံ မညေ အာဒိတ္တ’’န္တိအာဒိမှိ ပရော ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပါဒေတု ဝါ၊ မာ ဝါ၊ တံ အပ္ပမာဏန္တိ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘ကုက္ကုစ္စုပ္ပါဒန’’န္တိ တဿ အဓိပ္ပါယဝသေန ဝုတ္တန္တိ.

သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၇၃. ဣမေသံ သုတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝစန’’န္တိ ပါဌသေသော. ဧကပရိစ္ဆေဒါနီတိ သိယာ ကိရိယာ သိယာ အကိရိယာတိ ဣမိနာ နယေန ဧကပရိစ္ဆေဒါနိ. ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ အညဝါဒကပစ္စယာပတ္တိ ကိရိယာ စ ဝိဟေသကပစ္စယာပတ္တိ အကိရိယာ စ၊ တဒုဘယံ ပန ဧကသိက္ခာပဒန္တိ ကတွာ တံ အညဝါဒကသင်္ခါတံ သိက္ခာပဒံ သိယာ ကိရိယာ ပဌမဿ ဝသေန၊ သိယာ အကိရိယာ ဒုတိယဿ ဝသေနာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ကမ္မပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၇၄. ‘‘ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာန’’န္တိ (ပါစိ. ၄၇၅) ဝစနတော ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနံ ‘‘ဆန္ဒံ ဒမ္မီ’’တိ ဆန္ဒံ ဒေန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တမေဝ၊ န ပဋိပတ္တိ. အဓမ္မံ နိဿာယ ခိယျတိ၊ တံ ဝါ ဥက္ကောဋေတိ၊ အနာပတ္တိ နေဝ ဟောတီတိ? န၊ တထာ ဆန္ဒဒါနကာလေ အကတွာ ပစ္ဆာ အဓမ္မကမ္မခိယျနာဒိပစ္စယာ အနာပတ္တိဝါရေ ဝုတ္တတ္တာ. အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ န ကမ္မာရဟဿ ဝါ ကမ္မကရဏပစ္စယာ အာပတ္တိမောက္ခကရဏတော အဝိသေသမေဝ တထာဝစနန္တိ စေ? န၊ ဆန္ဒဒါနကာလေ အဓမ္မကမ္မကရဏာနုမတိယာ အဘာဝတော၊ ကာရကဿေဝ ဝဇ္ဇပ္ပသင်္ဂတော စ. ဂဏဿ ဒုက္ကဋန္တိ စေ? ပါရိသုဒ္ဓိဆန္ဒဒါယကာဝ တေ၊ န ဂဏော အကမ္မပ္ပတ္တတ္တာ၊ ပရိဝါရေပိ (ပရိ. ၄၈၂ အာဒယော) ကမ္မဝဂ္ဂေ ကမ္မပ္ပတ္တဆန္ဒဒါယကာ ဝိသုံ ဝုတ္တာ. တထာပိ အဓမ္မကမ္မဿ ဆန္ဒော န ဒါတဗ္ဗော ဒေန္တေ အကပ္ပိယာနုမတိဒုက္ကဋတော. တတ္ထ ဟိ ယောဇနဒုက္ကဋတော န မုစ္စန္တီတိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော.

ကမ္မပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၈၁. သန္နိပါတံ အနာဂန္တွာ စေ ဆန္ဒံ န ဒေတိ၊ အနာပတ္တီတိ ဧကေ. ဒုက္ကဋန္တိ ဧကေ ဓမ္မကမ္မန္တရာယကရဏာဓိပ္ပါယတ္တာ. သံဃမဇ္ဈေ ဆန္ဒံ ဒါတုံ လဘတီတိ ကေစိ. ဒိန္နဆန္ဒေ သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ ပုန ဂတေပိ ဆန္ဒော န ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာတိ စေ? ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ. ကသ္မာ? ‘‘အဟတ္ထပါသော ဆန္ဒာရဟော’’တိအာဒီဟိ ဝိရုဇ္ဈနတော. ပါဠိယံ ပန ဒါတုကာမတာယ ဟတ္ထပါသံ အတိက္ကမန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ကေစိ.

ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၁. ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၈၄-၅. အဒါသီတိ အပလောကေတွာ အဒါသိ. ဘိက္ခူတိ ဧတ္ထ တေ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ အတ္တာနံ ပရိဝဇ္ဇယိတွာ ‘‘သံဃော’’တိ အဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ အာဟံသု. ပရိဏာမေန္တီတိ နေန္တိ. တတ္ထ လာဘောတိ ပဒုဒ္ဓါရကရဏံ ဣဓ အနဓိပ္ပေတဿပိ ယဿ ကဿစိ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန လာဘဒီပနတ္ထံ. စီဝရမေဝ ဟိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ တေနေဝ ‘‘အညံ ပရိက္ခာရံ ဒိန္နံ ခီယတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒိန္နန္တိ စ ပရိက္ခာရန္တိ စ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ.

ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၂. ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၉၁. ဉာတကမ္ပိ ပရဿ ဒါတုကာမံ အညဿ ဒါပေတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ. သဗ္ဗတ္ထ အာပုစ္ဆိတွာ ဒါတုကာမံ ယထာသုခံ ဝိစာရေတုံ လဘတိ.

ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမတ္တော ဝဏ္ဏနာက္ကမေန သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.