၃. ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ

၁. ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၄၄. ကထာနုသာရေနာတိ ယော ဘိက္ခုနောဝါဒကတ္ထိကော ကိံသီလော ကိံသမာစာရော ကတရကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိအာဒိ ကထာနုသာရေနာတိ အတ္ထော. သဂ္ဂမဂ္ဂဂမနေပီတိ အပိ-သဒ္ဒေန မောက္ခဂမနေပိ. ‘‘လက္ခဏပ္ပဋိဝေဓပဋိသံယုတ္တော’’တိ အဋ္ဌဂရုဓမ္မာနုသာရေန ဝတ္တဗ္ဗံ ဓမ္မကထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

၁၄၅-၁၄၇. နိဿီမန္တိ ဝိဟာရေ ဗဒ္ဓသီမတော အညံ အဗဒ္ဓသီမံ၊ ဂါမသီမာဒိန္တိ အတ္ထော. ‘‘သုပိနန္တေနပီ’’တိ န သဗ္ဗေသန္တိ ဣဓ ဗာဟုလ္လနယေန ဝုတ္တံ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဟိ ကေစိ ဝီသတိဝဿာပိ အတ္ထိ အတိရေကဝီသတိဝဿာပီတိ ဣမိနာ ဣမံ မဇ္ဈိမဗောဓိကာလေ ပညတ္တန္တိ ဝိညာယတိ. ‘‘သီလဝါ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တဿ စတုဗ္ဗိဓတ္တာ ဣဓ အဓိပ္ပေတသီလမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂဏ္ဌာနုဂဏ္ဌိပဒေသု ‘‘သတိသံဝရာဒယော ဣဓ နာဓိပ္ပေတာ၊ တေန ဝိဘင်္ဂပါဌံ ဒဿေတိ အဋ္ဌကထာစရိယော’’တိ ဝုတ္တံ. အတ္ထတောတိ ပါဠိအတ္ထတော. ကာရဏတောတိ ကာရဏူပပတ္တိတော၊ အဋ္ဌကထာတောတိ အဓိပ္ပါယော. အထ ဝါ ကာရဏတောတိ ဓမ္မတော၊ တေန အတ္ထတော ဓမ္မတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ဝါ အတ္ထတောတိ ဖလတော. ‘‘ကာရဏတောတိ ဟေတုတော. ဓမ္မပဒမ္ပိ ဇာတကေန သဟာ’’တိ လိခိတံ. ပဉှံ ကထေတုန္တိ ‘‘ပဉှံ ပုဋ္ဌော ကထေတီ’’တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခုနိယာ ပုဋ္ဌေန ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ န သက္ကာ ကထေတုံ. ‘‘န ခေါ ပန တံ ဘဂဝန္တ’’န္တိ ပါဌော. ‘‘န ခေါ ပနေတ’’န္တိ စ လိခန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ. ‘‘ကာသာယဝတ္ထဝသနာယာ’’တိ ဝစနတော ပါရာဇိကာယပိ န ဝဋ္ဋတိ. ဘိက္ခုနိယာ ကာယသံသဂ္ဂမေဝ ဝုတ္တံ. မေထုနေန ဟိ ဘိက္ခုနီဒူသကော ဟောတိ.

၁၄၈-၉. ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဥပသမ္ပန္နာ နာမ ပရိဝတ္တလိင်္ဂါ၊ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော ဝါ. ‘‘ဓမ္မဒေသနာပတ္တိမောစနတ္ထံ ပနာ’’တိ ဝစနတော မာတုဂါမဂ္ဂဟဏေန သဗ္ဗတ္ထ ဘိက္ခုနီသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ သိဒ္ဓံ. ဘိက္ခုနိဂ္ဂဟဏေန ပန မာတုဂါမော တိရိယံ တရဏသိက္ခာပဒေ (ပါစိ. ၁၈၇-၁၉၀) သင်္ဂဟိတော၊ န အညတ္ထ. ‘‘ဩသာရေတဗ္ဗာ’’တိ ပါဠိပါဌော၊ ပါဠိ ဩသာရေတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ‘‘ဩသာရေတဗ္ဗ’’န္တိ အဋ္ဌကထာပါဠိ. ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဝန္ဒိတေ ဒေါသာဘာဝတော ဗဟူသု ဧကာယ ဝန္ဒိတေ ဝဋ္ဋတီတိ စေ? ဘိက္ခူဟိ ကတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ၊ ဘိက္ခုနိယာယေဝ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မာ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ယတ္ထ ကတ္ထစိ နိသိန္နာယာတိ အန္တောဒွါဒသဟတ္ထေ နိသိန္နာယာ’’တိ ဝဒန္တိ. န နိမန္တိတာ ဟုတွာ ဂန္တုကာမာတိ နိမန္တိတာ ဟုတွာ ဂန္တုကာမာ ဘိက္ခူ ဣဓ နာဓိပ္ပေတာ၊ ဝဿံ ဥပဂန္တုကာမာဝ အဓိပ္ပေတာတိ အတ္ထော. ယတော ပနာတိ ဘိက္ခုနီဝိဟာရတော. တတ္ထာတိ ဘိက္ခုနီဝိဟာရေ. ကိဉ္စာပိ ‘‘ဩဝါဒဒါယကာ ဘိက္ခူ’’တိ ဝစနတော ဩဝါဒဒါယကေဟေဝ သဘိက္ခုကော အာဝါသော ဟောတိ၊ န သဗ္ဗေဟီတိ အာပန္နော၊ တထာပိ အသတိ ဘိက္ခုနောဝါဒကေ ဩဝါဒသံဝါသာနံ အတ္ထာယ ယာစနတ္ထာယ အဝဿံ ဂန္တဗ္ဗတ္တာ အညေဟိပိ ဘိက္ခူဟိ သဘိက္ခုကောပိ သဘိက္ခုကော ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သာ ရက္ခိတဗ္ဗာတိ ဝဿစ္ဆေဒါပတ္တိ ရက္ခိတဗ္ဗာ. ကသ္မာ? အာပဒါသု ဟီတိအာဒိ. ‘‘အယံ ဥပေါသထော စာတုဒ္ဒသိကောတိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ တေရသိယံယေဝ၊ ဧတရဟိ ပန ဘိက္ခုနိယော စာတုဒ္ဒသိယံယေဝ ဂန္တွာ ‘‘ကဒါ အယျ ဥပေါသထော’’တိ ပုစ္ဆန္တိ. ‘‘ဇာယာယော ဝါ ဇာရိယော ဝါ’’တိ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ ကိရ. ‘‘ဂစ္ဆေယျ စေ၊ အာပတ္တီ’’တိ ပါဌော. ဒွေ တိဿောတိ ဒွီဟိ တီဟိ. ဧကတော အာဂတာနံ ဝသေန ‘‘တာဟီ’’တိ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဧကာ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဗဟူ ဘိက္ခုနီ ဝါ ဗဟူဟိ ဘိက္ခုနုပဿယေဟိ ဩဝါဒတ္ထာယ ပေသိတာ’’တိ ဝစနဿ ဝိတ္ထာရော ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော စ အယျ ဘိက္ခုနိယော စာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော. ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော စ အယျ ဘိက္ခုနိယော စာ’တိအာဒိ နာနာဥပဿယေဟိ ပေသိတာယ ဝစန’’န္တိ စ ‘‘အပရိပုဏ္ဏသံဃပုဂ္ဂလနာနာဝါသဒုတိယဝစနဝသေန ပဉ္စက္ခတ္တုံ ဥပသင်္ကမနံ ဝုတ္တ’’န္တိ စ လိခိတံ. ယသ္မိံ အာဝါသေ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော န ပဝတ္တတိ၊ တတ္ထာပိ ယာစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပုနဒိဝသေ ယေန ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ တေန ‘‘နတ္ထိ ကောစိ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနောဝါဒကော သမ္မတော’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အတ္ထိ စေ သမ္မတော၊ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော. ‘‘သယမေဝ စေ သမ္မတော၊ အဟ’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သစေ သမ္မတော ဝါ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂါဟကော ဝါ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသတိ၊ အညေန အာရောစာပေတဗ္ဗန္တိ ဧကေ၊ ‘‘အတ္တနာပိ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စ ဝဒန္တိ. ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘အယျာနံ ပဝါရေတီ’’တိ လိခိတံ၊ ဧဝံ သတိ ‘‘အယျဿ ပဝါရေမီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပေါတ္ထကေ နတ္ထိ.

ဩဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၅၃. မုနာတီတိ ဇာနာတိ. အန္တရဓာယတိပီတိ ဧတ္ထ တဒုတ္တမံ စေ အတ္ထိ၊ တံ ပဿာမိ၊ ယံ ဝိစိတ္တံ ဝါ၊ တဒတ္ထဉ္စ. တဂ္ဃ ကာရဏံ. သဟ ဥပ္ပါဒမနန္တရာ ကိရိယာ. ယမာ စ တေ မနသာ ကတတြ နေတွာတိ. ယထာ ပါတော သိယာ ပါတော ဘဝံ ပါတောဝ ဥဒကတော ဥဂ္ဂန္တွာ ဌိတံ၊ တထာ ဝိရောစမာနံ အင်္ဂီရသံ ဗုဒ္ဓံ ပဿ၊ န ကေဝလံ ပဒုမံ ဝိယ၊ ဝိရောစမာနံ တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ အင်္ဂီရသံ ဗုဒ္ဓံ ပဒုမံဝ ဝိရောစမာနံ သူရိယံဝ တပန္တံ ပဿ ဗုဒ္ဓံ. ယထာ ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ ကောကနုဒသင်္ခါတံ ပဒုမံ ပဿသိ၊ တထာ ဝိရောစမာနံ အင်္ဂီရသံ ဗုဒ္ဓံ ပဿ. ဥဘယေနေဝ ဟိ ဘဂဝတော ကန္တိ ဒီပိတာတိ ကတွာ ဒီပိတဂုဏသုဘံ ဗုဒ္ဓံ သက္ကတွာ တံ ကန္တိံ ပူဇေယျ. ပူဇနေယျတောပိ ဝီတိနာမေယျ ဣတိ လက္ခယေ. ‘‘ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာယာ’’တိ ပါဠိ.

၁၅၆. ‘‘ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာန’’န္တိ အဋ္ဌကထာပါဌော. ‘‘အဘဗ္ဗော တွ’’န္တိအာဒိဝစနတော အနုကမ္ပာဝသေန သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒိံ သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎာပေန္တဿ အနာပတ္တိ ဝိယ ဒိဿတိ. အဘဗ္ဗော ဟိ ထေရော သဉ္စိစ္စ တံ ကာတုံ၊ ဂဝေသိတဗ္ဗာဝ ဧတ္ထ ယုတ္တီတိ ကေစိ. ထေရေန သိက္ခာပဒပညတ္တိတော ပုဗ္ဗေ ကတန္တိ မမ တက္ကော.

အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၆၂. ‘‘ဧကရတ္တမ္ပိ ဝသန္တီ’’တိ (ပါစိ. ၁၆၁) ဝစနတော ယတ္ထ ရတ္တိယံ န ဝသန္တိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဩဝဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ. ယဒိ ဧဝံ သင်္ကေတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဩဝဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. ‘‘တတော အဒ္ဓယောဇနေယေဝ သဘိက္ခုကော အာဝါသော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနောဝါဒကော စေ အဒ္ဓယောဇနံ ဂန္တွာ ဩဝဒိတုကာမော ဟောတိ၊ ဘိက္ခုနိသံဃော စ အဒ္ဓယောဇနံ ဂန္တွာ သောတုကာမော၊ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တဉ္စ န ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ န ဝဋ္ဋတိ. ဟေဋ္ဌိမပရိစ္ဆေဒေန ပန ‘‘ဧကရတ္တမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော ပဋ္ဌာယ ဥပဿယံ ဟောတိ၊ န ဥပဿယသင်္ခေပေန ကတမတ္တေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ယတ္ထ ဝါသူပဂတာ ဘိက္ခုနိယော၊ သော ဥပဿယသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ တတ္ထ န ဂန္တွာ ဩဝါဒေါ ဒါတဗ္ဗော. ဧကာဝါသေ ဒိဝါ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ၊ ဝိစာရေတွာ ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဘိက္ခုနုပဿယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၆၄. ‘‘ဥပသမ္ပန္နံ သံဃေန အသမ္မတ’’န္တိ ပါဠိဝစနတော၊ ‘‘သမ္မတေန ဝါ သံဃေန ဝါ ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနတော စ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သမ္မတေန ဝါ ဝိပ္ပဝသိတုကာမေန ‘‘ယာဝါဟံ အာဂမိဿာမိ၊ တာဝ တေ ဘာရော ဟောတူ’’တိ ယာစိတွာ ဌပိတော၊ တဿာဘာဝတော သံဃေန ဝါ တထေဝ ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော အဋ္ဌဟိ ဂရုဓမ္မေဟိ ဩဝဒိတုံ လဘတိ၊ ပဂေဝ အညေန ဓမ္မေနာတိ သိဒ္ဓံ. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု အသမ္မတော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ပဂေဝ ဘာရံ ကတွာ အဋ္ဌပိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဘယဂိရိဝါသီနမ္ပိ ဣဒမေဝ မတံ၊ အနုဂဏ္ဌိပဒေ ပန ဣမံ နယံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘နတ္ထိ ကောစီ’’တိအာဒိနာ ‘‘ဧတရဟိ ဩဝါဒကော အသမ္မတော ဘိက္ခုနောဝါဒကော နာမာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယံ ပန အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ ‘ဥပသမ္ပန္နံ သံဃေန ကမ္မဝါစာယ အသမ္မတံ၊ ဘိက္ခုသံဃေန ပန ဘိက္ခုနိသံဃဿ အနုဂ္ဂဟံ ကရောထ၊ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒထ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ကရောထ ဖာသုဝိဟာရန္တိ ဧဝံ ယာစိတွာ ဌပိတော ဘိက္ခုသံဃံ အာပုစ္ဆိတွာ၊ တတော သော ထေရော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒတိ၊ ဧဝရူပံ ဘိက္ခုသံဃေန အသမ္မတန္တိ၊ တတြ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘အသမ္မတော ဂါမံ ဩဝါဒတ္ထာယ အာဂတာနံ ဘိက္ခုနီနံ ဝစနံ သုတွာ ပဋိဝစနံ ဒေန္တော သံဃာနုမတိယာ၊ န ဉတ္တိစတုတ္ထေနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ အနုဂဏ္ဌိပဒမတေန သမေတိ၊ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တဝစနံ တေန သမေတိ၊ တဉ္စ ပါဠိဝစနံ၊ န ဟိ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂါဟကော၊ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကော ဝါ ‘‘ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေတူ’’တိ ဝစနမတ္တေန ဘိက္ခုနောဝါဒကော နာမ ဟောတိ. ဟောတီတိ စေ၊ အနုပသမ္ပန္နောပိ တတ္တကေန ဝစနေန ‘‘ဘိက္ခုနောဝါဒကော ဟောတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဟောတီတိ စေ၊ ယံ ဝုတ္တံ ဂဏ္ဌာနုဂဏ္ဌိပဒေသု ‘‘အသမ္မတော နာမ အသမ္မတဘာဝေန ‘ဗဟုဿုတော တွံ ဩဝဒါဟီ’တိ သံဃေန ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော’’တိ. ဧတ္ထ ဗာဟုသစ္စေန ကိံ ပယောဇနံ. အနုဂဏ္ဌိပဒေယေဝ ‘‘အဘယဂိရိဝါသီ ဝဒတီတိ သုတွာ သမ္မတေန ဝါ အာဏတ္တော ဩဝဒိတုံ လဘတီတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော ပစ္ဆာ အနုဇာနာတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိံ ဗဟုကာယ. ‘‘ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေတူ’’တိ ဧတ္တကမတ္တေန ဘိက္ခုနောဝါဒကော ဟောတိ. အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဘာရံ ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ကိံ ပယောဇနံ၊ တတ္တကမ္ပိ ဝတ္တုံ အညော န လဘတိ၊ တေန စ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌပေတွာ ဗာလံ ဂိလာနံ ဂမိကံ အဝသေသေဟိ ဩဝါဒံ ဂဟေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၁၄) အယံ ပါဠိ ဝိရုဇ္ဈေယျ. ကထံ? တဿ ဟိ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဩဝါဒေါ န ပစ္စာဟရိတဗ္ဗော’’တိ (စူဠဝ. ၄၁၅) စနတော သမ္မတာသမ္မတဘာဝေန နတ္ထိ ကောစီတိ ‘‘ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ ဝဒန္တော စ ဣဓ ပဌမေန အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော ဟောတီတိ. ဟောတု အသမ္မတတ္တာ၊ အကတဘာရတ္တာ စ. ဣမဿ စ ဘိက္ခုနောဝါဒကတ္တေ ဣမဿ ခီယနေန ဒုက္ကဋံ သိယာ၊ သဗ္ဗမေတံ အနိဋ္ဌံ၊ တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အယမေတ္ထ ဘိက္ခုနောဝါဒကော နာမာ’’တိ အဝုတ္တတ္တာ တထာ ဘာရံ ကတွာ ဌပိတော ဩဝဒိတုံ လဘတိယေဝ၊ နာညောတိ အာစရိယော.

အာမိသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. စီဝရဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၆၉. သာဒိယိဿသီတိ ပုစ္ဆာ.

စီဝရဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၇၆. ဝဉ္စေတွာတိ ‘‘တဝ ဉာတိကာယာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတွာ၊ တေ ဟိ ‘‘ဧကိဿာ’’တိ ဝစနံ သုတွာ အညာတိကာယ သန္တကသညိနော သိဗ္ဗေသုံ. ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ ‘‘စီဝရံ နာမ ဆန္နံ စီဝရာနံ အညတရံ စီဝရ’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ပါဠိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘စီဝရန္တိ ယံ နိဝါသေတုံ ဝါ ပါရုပိတုံ ဝါ’’တိအာဒိ. ‘‘ဝိကပ္ပနုပဂံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ စ လိခိတံ၊ သော ပမာဒလေခေါ.

စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သံဝိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၈၁. တာ ဘိက္ခုနိယော ဒူသယိံသူတိ ဝိပရိဏာမော ကာတဗ္ဗော.

၁၈၂-၄. သမ္ပဒန္တီတိ ပဒသာ ဂစ္ဆန္တိ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘သမ္ပတန္တိ ဧတ္ထာတိ သမ္ပာတော’’တိအာဒိနာ. ပဒဂတေ ဥပစာရော န လဗ္ဘတိ၊ အစ္စာသန္နတ္တာ မိဿံ ဝိယ ဟောတီတိ. ကုက္ကုဋဝဿိတပရိစ္ဆိန္နော မဟာအဋ္ဌကထာယံ. ‘‘တမ္ပိ ဝေါဟာရေနာ’’တိ လိခိတံ. ‘‘ယေဘုယျေန တထာ သန္နိဝေသော ဟောတီတိ ကတွာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ န ပမာဒလေခေါ’’တိ စ၊ ‘‘ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ၊ တတော ဥဒ္ဓံ အဒ္ဓယောဇနလက္ခဏသမ္ပတ္တံ နာမ ဟောတီတိ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ‘‘ကပ္ပိယဘူမိ ကိရာယံ။ပေ။ န ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒုဒ္ဒသဉှေတ္ထ ကာရဏံ. ကတရံ ပန တန္တိ? ‘‘ဂစ္ဆာမာတိ သံဝိဒဟတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝတ္တမာနဝစနန္တဉ္စ၊ အမဂ္ဂေ ဘိက္ခုနုပဿယာဒိမှိ န သမ္ဘဝတိယေဝ မနုဿာနံ အန္တရဃရာဒိမှိ မဂ္ဂသင်္ခေပဂမနတော၊ ဥစ္စာသယနာဒိဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတ္တာ စ. န တိတ္ထိယသေယျာယ ဝါ ပဗ္ဗဇိတာဝါသတ္တာ. ဒွါရေတိ သမီပတ္ထေ ဘုမ္မံ၊ တသ္မာ တံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ရထိကာယာ’’တိ အာဟ. သေသအဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧတ္ထန္တရေ သံဝိဒဟိတေပိ ဘိက္ခုနော ဒုက္ကဋ’’န္တိ အာဂတတ္တာ န သမေတိ. ‘‘ဂါမန္တရေ’’တိ ဝစနတော အညဂါမဿ ဥပစာရောက္ကမနေ ဧဝ အာပတ္တိ. ‘‘အဒ္ဓယောဇနေ’’တိ ဝစနတော အတိက္ကမနေယေဝ ယုတ္တံ.

၁၈၅. ရဋ္ဌဘေဒေတိ ဝိလောပေ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘တယောပိ သင်္ကေတာ ကာလဒိဝသမဂ္ဂဝသေန၊ တတ္ထ ပစ္ဆိမေနေဝ အာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣမိနာ မဂ္ဂေနာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အညေန ဂစ္ဆန္တိ စေ၊ အာပတ္တိယေဝါတိ အတ္ထော.

သံဝိဓာနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၈၉. နဒိယာ ကုတော ဂါမန္တရန္တိ စေ? ‘‘ယဿာ နဒိယာ’’တိအာဒိမာဟ. ဂါမန္တရဂဏနာယာတိ ယသ္မိံ ဂါမတိတ္ထေ အာရုဠှော၊ တံ ဌပေတွာ အညဂါမဂဏနာယ. ‘‘မာတုဂါမောပိ ဣဓ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီ’’တိ အာစရိယဿ တက္ကော၊ တေနေဝ ‘‘ဥဘယတ္ထ ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာယ ဒုက္ကဋံ၊ သိက္ခမာနာယ သာမဏေရိယာ အနာပတ္တီ’’တိ စ န ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ ဧဝရူပေသု.

၁၉၁. ‘‘လောကဿာဒမိတ္တသန္ထဝဝသေန ကေဠိပုရေက္ခာရာ သံဝိဒဟိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အကုသလစိတ္တံ လောကဝဇ္ဇန္တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ကေဠိပုရေက္ခာရာ’’တိ ဝစနံ ယေဘုယျတာယ ဝုတ္တံ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ စ ‘‘တီဏိ စိတ္တာနိ တိဿော ဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ သံဝိဒဟနကာလေ ဝါ ကေဠိပုရေက္ခာရော ဘိက္ခု သံဝိဒဟတိ၊ အာပတ္တိ ဘိက္ခုနော ဂါမန္တရောက္ကမနေ၊ အဒ္ဓယောဇနာတိက္ကမေ ဝါ. ကုသလစိတ္တော ဝါ ဟောတိ ပစ္စဝေက္ခန္တော၊ စေတိယာဒီနိ ဝါ ပဿန္တော၊ အဗျာကတစိတ္တော ဝါ ဟောတိ ကိလမထဝသေန နိဒ္ဒါယန္တောတိ တိစိတ္တာနိ ဂဟိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

နာဝါဘိရုဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၉၂. စေဋကေတိ ဒါရကေ. တရုဏပေါတကေတိ ပေါရာဏာ. ‘‘ပါပဘိက္ခူနံ ပက္ခုပစ္ဆေဒါယ ဣဒံ ပညတ္တံ၊ တသ္မာ ပဉ္စ ဘောဇနေယေဝါပတ္တိ ဝုတ္တာ’’တိ လိခိတံ.

၁၉၄-၇. နိပ္ဖါဒိတန္တိ ဝိညတ္တိယာ န ဟောတိ၊ ကိန္တု ပရိကထာဒီဟိ၊ တသ္မာ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကထာနုသာရေန တတ္ထ ပသီဒိတွာ ဒေန္တိ၊ ဣဒံ ပရိပါစိတံ န ဟောတိ၊ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တတ္တာတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော၊ ဥပတိဿတ္ထေရော ပန ‘‘ဣတရမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ အာဟ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘ယသ္မာ ဒေဝဒတ္တော ပကတိယာ တတ္ထ ဘိက္ခုနိပရိပါစိတံ ဘုဉ္ဇတိ၊ တသ္မာ ဣမံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ နိဒါနံ ကတွာ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

ပရိပါစိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၉၈. ‘‘ဥပနန္ဒဿ စတုတ္ထသိက္ခာပဒေန စာ’’တိ ပါဌော.

ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမတ္တော ဝဏ္ဏနာက္ကမေန ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ တတိယော.