၂. ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ
၁. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၈၉. ဖရသုံ နိဂ္ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တောတိ ဒဿိတဘာဝံ ဇာနာပေတိ. ကသ္မာ အယံ ဖရသုံ ဥဂ္ဂိရီတိ စေ? မနုဿာနန္တိအာဒိ တဿ ပရိဟာရော. ‘‘အာကောဋေသိ ဆိန္ဒီတိ စ ဝစနတော ရုက္ခဒေဝတာနံ ဟတ္ထာနိ ဆိဇ္ဇန္တိ၊ န စာတုမဟာရာဇိကာဒီနံ ဝိယ အစ္ဆေဇ္ဇာနီ’’တိ ဝဒန္တိ.
၉၀-၉၂. ဘဝန္တိ အဟုဝုဉ္စာတိ ဒွိကာလိကော ဘူတသဒ္ဒေါ. ယဒိ ဗီဇတော နိဗ္ဗတ္တေန ဗီဇံ ဒဿိတံ၊ တဒေဝ သန္တကံ ယဒိဒံ. သောဝ ကုက္ကုဋော မံသိမက္ခိတောတိ အယမေဝ ဟိ ပရိဟာရော. အဋ္ဌကထာသုပိ ဟိ ‘‘ဗီဇေ ဗီဇသညီ’’တိ လိခိတံ. ယံ ဗီဇံ ဘူတဂါမော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဗီဇေ ဘူတဂါမဗီဇေတိ ယောဇေတွာ. အမူလကတ္တာ ကိရ သမ္ပုဏ္ဏဘူတဂါမော န ဟောတိ၊ ‘‘သမူလပတ္တော ဧဝ ဟိ ဘူတဂါမော နာမာ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ. ‘‘အဘူတဂါမမူလတ္တာတိ ဘူတဂါမတော အနုပ္ပန္နတ္တာ အဘူတဂါမမူလံ၊ ဘူတဂါမဿ အမူလကတ္တာ ဝါ. န ဟိ တတော အညော ဘူတဂါမော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဒွိဓာပိ လိခိတံ. ပိယင်္ဂု အသနရုက္ခော ဝဍ္ဎနတ္တစော ခဇ္ဇဖလော၊ ‘‘ပီတသာလော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. အမူလကဘူတဂါမေ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ နာဠိကေရဿေဝါယံ. ဃဋပိဋ္ဌိဇာတတ္တာ၊ ဗီဇဂါမာနုလောမတ္တာ စ ဒုက္ကဋဝတ္ထု. န ဝါသေတဗ္ဗံ ‘‘ဒုရူပစိဏ္ဏတ္တာ’’တိ လိခိတံ၊ ‘‘ယေသံ ရုက္ခာနံ သာခါ ရုဟတီတိ ဝစနတော ယေသံ န ရုဟတိ၊ တေသံ သာခါယ ကပ္ပိယကရဏကိစ္စံ နတ္ထီတိ သိဒ္ဓ’’န္တိ ဝုတ္တံ. မုဒ္ဒတိဏန္တိ တဿ နာမံ. ‘‘မုဉ္ဇတိဏန္တိ ပါဌော’’တိ လိခိတံ.
သမဏကပ္ပေဟီတိ သမဏဝေါဟာရေဟိ၊ တသ္မာ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘိက္ခုနာ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ. တဿ အာဏတ္တိယာ ကရောန္တေနာပိ သာမဏေရာဒိနာ ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာဝ အဂ္ဂိပရိဇိတံ ကာတဗ္ဗန္တိ သိဒ္ဓံ. အဂ္ဂိပရိဇိတာဒီနိ ဝိယ ကပ္ပိယတ္တာ အဗီဇနိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇာနိပိ ‘‘ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၀) ဧတ္ထ ပဝိဋ္ဌာနိ၊ ယထာလာဘတော ဝါ သမဏကပ္ပဝစနံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝတ္တုကာမော ‘ကပ္ပ’န္တိ စေ ဝဒတိ၊ ‘ဝဋ္ဋတီ’တိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝစနံ သကသကဘာသာယပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခုနာ ‘ကပ္ပိယံ’ဣစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ဣတရေန ပန ယာယ ကာယစိ ဘာသာယာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ‘‘ဥစ္ဆုံ ကပ္ပိယံ ကရိဿာမီတိ ဒါရုံ ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ဝစနတော ကပ္ပိယံ ကာတဗ္ဗံ သန္ဓာယ ဝိရဒ္ဓေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အာစရိယာ ပန ‘‘ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗံ သန္ဓာယ ကပ္ပိယန္တိ သိတ္ထာဒိံ ကာရေတိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တဿ ကာရဏံ ဝဒန္တာ ကာတုံ ဝဋ္ဋနဘာဝေနေဝ ဝိရဇ္ဈိတွာ ကတေပိ ကပ္ပိယံ ဇာတံ. ယဒိ န ဝဋ္ဋေယျ၊ သိတ္ထာဒိမှိ ကတေ န ဝဋ္ဋေယျာတိ၊ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. ဥဋ္ဌိတသေဝါလဃဋံ အာတပေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဝိကောပေတုကာမတာယ သတိ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တံ ဝိယ. ‘‘ပုပ္ဖရဇ္ဇုဘာဇနဂတိကာ၊ တသ္မာ န ဝဋ္ဋတိ. နာဠေ ဝါ ဗဒ္ဓပုပ္ဖကလာပေ နာဠသ္မိံ ကတေပိ ဝဋ္ဋတိ တသ္မိံ ပုပ္ဖဿ အတ္ထိတာယာ’’တိ ဝဒန္တိ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘ဗီဇဂါမေန ဘူတဂါမော ဒဿိတော အနဝသေသပရိယာဒါနတ္ထ’’န္တိ ဝုတ္တံ.
ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၉၈-၉. အညံ ဝဒတီတိ အညဝါဒကံ၊ ‘‘ဝစနံ ကရေယျာ’’တိ လိခိတံ. ‘‘တုဏှီဘူတဿေတံ နာမ’’န္တိ ပါဌော. ဥဂ္ဃါတေတုကာမောတိ သမောဟနိတုကာမော၊ အန္တရာယံ ကတ္တုကာမောတိ ပေါရာဏာ.
၁၀၀. ‘‘သုဒိဋ္ဌော ဘန္တေ၊ န ပနေသော ကဟာပဏောတိအာဒီသု အနာရောပိတေ ဒုက္ကဋေန မုသာဝါဒပါစိတ္တိယံ၊ အရောပိတေ ပါစိတ္တိယဒွယံ ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.
၁၀၂. အဓမ္မေန ဝါ ဝဂ္ဂေန ဝါ န ကမ္မာရဟဿ ဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘မယိ ဝုတ္တေ မံ ဝါ အညံ ဝါ သံဃော အဓမ္မေန ဝါ ကမ္မံ၊ ဝဂ္ဂေန ဝါ ကမ္မံ ကရိဿတိ၊ န ကမ္မာရဟဿ ဝါ မေ၊ အညဿ ဝါ ကမ္မံ ကရိဿတီ’’တိ န ကထေတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.
အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၀၃. ‘‘ဆန္ဒာယာ’’တိ အက္ခရက္ခရာယာတိအာဒိ ဝိယ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ၊ ဆန္ဒတ္ထန္တိ ဝါ အတ္ထော. ယေသံ သေနာသနာနိ ပညပေတိ၊ တေသံ အတ္တနိ ဆန္ဒတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော.
၁၀၆. အနုပသမ္ပန္နန္တိအာဒီသု ကရဏတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. အညံ အနုပသမ္ပန္နန္တိ အညေန အနုပသမ္ပန္နေန. တဿ ဝါတိ အနုပသမ္ပန္နဿ. ‘‘သမ္မုတိကာလေ ပဉ္စင်္ဂဝိရဟာဒယော အသမ္မတာ နာမာ’’တိ၊ ‘‘ဥပသမ္ပန္နေန လဒ္ဓသမ္မုတိ သိက္ခာပစ္စက္ခာနေန ဝိနဿတီ’’တိ စ ဝုတ္တံ. သံဃေနာတိ သဗ္ဗေန သံဃေန ကမ္မဝါစာယ အဿာဝေတွာ ‘‘တဝေသော ဘာရော’’တိ ကေဝလံ အာရောပိတဘာရော. ကေဝလ-သဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ ကမ္မဝါစာယ အဿာဝိတဘာဝမတ္တမေဝ ဒီပေတိ. သယမေဝါတိ ဣတရေသံ ဘိက္ခူနံ အနုမတိယာ. အဘူတေန ခီယနကဿ အာဒိကမ္မိကဿ ကထံ အနာပတ္တီတိ စေ? ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန. မုသာဝါဒေ အာပတ္တိယေဝ ဒွေ ပါစိတ္တိယော ဝုတ္တာ ဝိယ ဒိဿန္တိ ပုဗ္ဗပယောဂေ ရုက္ခာဒိဆိန္ဒနာဒီသု ဝိယ၊ ဝိစာရေတဗ္ဗံ.
ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၄. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၁၀. ‘‘ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝစနတော၊ ပရိဝါရေ ‘‘ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တီ’’တိ (ပရိ. ၂၂၆) ဝစနတော စ ဣဓ အတ္ထိ အနုပညတ္တီတိ သိဒ္ဓံ. ကိဉ္စာပိ သိဒ္ဓံ၊ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထာ’’တိအာဒိနာ ပန ပညတ္တိဋ္ဌာနံ န ပညာယတိ၊ ကေဝလံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမာသေ။ပေ။ နိက္ခိပိတု’’န္တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ၊ တံ ကသ္မာတိ စေ? ပဌမပညတ္တိယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တဗ္ဗတော အဝိသေသတ္တာ န ဝုတ္တံ. ယဒိ ဧဝံ ကာ ဧတ္ထ အနုပညတ္တီတိ? အဇ္ဈောကာသေတိ. အယမနုပညတ္တိ ပညတ္တိယမ္ပိ အတ္ထီတိ စေ? အတ္ထိ၊ တံ ပန ဩကာသမတ္တဒီပနံ၊ ဒုတိယံ စာတုဝဿိကမာသသင်္ခါတကာလဒီပနံ. ယသ္မာ ဥဘယမ္ပိ ဧကံ ကာလောကာသံ ဧကတော ကတွာ ‘‘အဇ္ဈောကာသေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒီပေန္တော ဘဂဝါ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ နိက္ခိပိတု’’န္တိ အာဟာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ ‘‘ယတ္ထ စ ယဒါ စ သန္ထရိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တံ သဗ္ဗမိဓ အဇ္ဈောကာသသင်္ချမေဝ ဂတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဟေမန္တကာလဿ အနာပတ္တိသမယတ္တာ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ နိဒါနာနပေက္ခန္တိ သိဒ္ဓံ၊ တထာ ဟိ အဇ္ဈောကာသပဒသာမတ္ထိယေန အယံ ဝိသေသော – ဝဿာနကာလေ ဩဝဿကဋ္ဌာနေ အဇ္ဈောကာသေ၊ မဏ္ဍပါဒိမှိ စ န ဝဋ္ဋတိ. ဟေမန္တကာလေ ပကတိအဇ္ဈောကာသေ န ဝဋ္ဋတိ၊ သဗ္ဗမိဓ ဩဝဿကေပိ မဏ္ဍပါဒိမှိ ဝဋ္ဋတိ၊ တဉ္စ ခေါ ယတ္ထ ဟိမဝဿေန သေနာသနံ န တေမေတိ၊ ဂိမှကာလေ ပကတိအဇ္ဈောကာသေပိ ဝဋ္ဋတိ၊ တဉ္စ ခေါ အကာလမေဃာဒဿနေယေဝါတိ အယံ ဝိသေသော ‘‘အဋ္ဌ မာသေ’’တိ စ ‘‘အဝဿိကသင်္ကေတေ’’တိ စ ဧတေသံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ သာမတ္ထိယတောပိ သိဒ္ဓေါ.
ကိဉ္စ ဘိယျော – အဋ္ဌကထာယံ သန္ဒဿိတဝိသေသောဝ. စမ္မာဒိနာ ဩနဒ္ဓကော ဝါ နဝဝါယိမော ဝါ န သီဃံ ဝိနဿတိ. ကာယာနုဂတိကတ္တာတိ ကာယေ ယတ္ထ၊ တတ္ထ ဂတတ္တာ. သံဃိကမဉ္စာဒိမှိ ကာယံ ဖုသာပေတွာ ဝိဟရိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော. ‘‘သံဃိကံ ပန ‘အဇ္ဈောကာသပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇထ၊ ဘန္တေ၊ ယထာသုခ’န္တိ ဒါယကာ ဒေန္တိ သေနာသနံ၊ ဧဝရူပေ အနာပတ္တီ’’တိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝစနတော၊ ဣဓ စ ပဋိက္ခေပါဘာဝတော ဝဋ္ဋတိ. ‘‘အညဉ္စ ဧဝရူပန္တိ အပရေ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါတိ နိသီဒန္တဿ ပါဒပတနဋ္ဌာနာဘိမုခါ’’တိ လိခိတံ. သမ္မဇ္ဇန္တဿ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခန္တိ အာစရိယဿ တက္ကော.
၁၁၁. ‘‘ပါဒုဒ္ဓါရေနာတိ ဗဟိဥပစာရေ ဌိတတ္တာ’’တိ လိခိတံ. ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒုက္ကဋံ ဓမ္မကထိကဿ ဝိယ. ကသ္မာ န ပါစိတ္တိယံ? ပစ္ဆာ အာဂတေဟိ ဝုဍ္ဎတရေဟိ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗတော. ဓမ္မကထိကဿ ပန အနုဋ္ဌပေတဗ္ဗတ္တာ. ‘‘အနာဏတ္တိယာ ပညတ္တိယမ္ပိ တဿ ဘာရော’’တိ ဝုတ္တံ.
၁၁၂. ပရိဟရဏေယေဝါတိ ဧတ္ထ ဂဟေတွာ ဝိစာရဏေတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရော. အတ္တနော သန္တကကရဏေတိ ဥပတိဿတ္ထေရော. ဗီဇနီပတ္တကံ စတုရဿဗီဇနီ.
၁၁၃. ‘‘ယော ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ။ပေ။ လဇ္ဇီ ဟောတီ’တိ ဝုတ္တတ္တာ အလဇ္ဇိံ အာပုစ္ဆိတွာ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ. ပါဌေ ‘‘ကေနစိ ပလိဗုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ စ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပလိဗုဒ္ဓ’’န္တိ စ သေနာသနံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ တထာပိ အတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘အနာပုစ္ဆံ ဝါ’’တိ ပါဌော.
ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၅. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၁၆-၇. ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တမဋ္ဌကထာသု၊ တထာပိ ပဒဋ္ဌာဒယောပိ လဗ္ဘန္တိ ဧဝ. အနုဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘အညံ အတ္ထရဏာဒိ အကပ္ပိယတ္တာ န ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ဝိဟာရေ ဝါ ဝိဟာရူပစာရေ ဝါ’တိ ဣမိနာပိ သံသန္ဒနတ္ထံ ‘ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တော၊ အထ ခေါ’တိအာဒိ အာရဒ္ဓ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ဥပစာရမတ္တဉ္စေတံ ‘‘ရုက္ခမူလေ’’တိ၊ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထိ.
၁၁၈. အနာပုစ္ဆိတွာပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ အသတိယာ ဂစ္ဆတောပိ အနာပတ္တိ၊ အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တံ သဉ္စိစ္စ အနာပုစ္ဆတော ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋတ္တာ. ပုဂ္ဂလိကသေနာသနေ သံဃိကသေယျံ၊ သံဃိကသေနာသနေ ဝါ ပုဂ္ဂလိကသေယျံ အတ္ထရိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တံ ဝိယ. ကသ္မာ? ‘‘သေယျာမတ္တမေဝ နဿေယျာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ဣဓ ပန ‘‘ပလိဗုဒ္ဓံ ပလိဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဒုဝိဓမ္ပိ အတ္ထိ.
ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၆. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၂၁. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေသုယေဝ ထေရာ ဘိက္ခူတိ ကေစိ. ပါဒေ ဓောဝိတွာတိအာဒိမှိ ပဝိသန္တဿ ဝါ ပါဒဓောဝနပါသာဏတော ယာဝ မဉ္စပီဌံ ပဿာဝတ္ထာယ နိက္ခမန္တဿ ဝါ ယာဝ ပဿာဝဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ သန္တေ ‘‘ပဿာဝတ္ထာယ နိက္ခမန္တဿ ဝါ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ပဿာဝဋ္ဌာနတော နိက္ခမန္တဿ ဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ပဿာဝဋ္ဌာနန္တိ ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ. တထာ ဟိ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ‘‘ပဝိသန္တဿ ပါဒဓောဝနပါသာဏတော ယာဝ မဉ္စပီဌံ နိက္ခမန္တဿ မဉ္စပီဌတော ယာဝ ပဿာဝဋ္ဌာနံ၊ တာဝ ဥပစာရော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘ပါဒေ ဓောဝိတွာ ပဝိသန္တဿ၊ ပဿာဝတ္ထာယ နိက္ခမန္တဿ စ ဒွါရေ နိက္ခိတ္တပါဒဓောဝနပါသာဏတော၊ ပဿာဝဋ္ဌာနတော စ မဉ္စပီဌ’’န္တိ ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ ပါဌော၊ သော အပါဌော. ကသ္မာ? မဉ္စပီဌာနံ ဥပစာရဿ ဝုတ္တတ္တာ. ပဝိသန္တဿ ယာဝ မဉ္စပီဌာနံ ဥပစာရော၊ နိက္ခမန္တဿ တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပဿာဝဋ္ဌာနံ ဝစ္စကုဋိစင်္ကမဋ္ဌာနန္တိ ဣမိနာ အတ္ထေန ယထာ သံသန္ဒတိ၊ တထာဝိဓော ပါဌောတိ အာစရိယော.
၁၂၂. ဥပစာရံ ဌပေတွာတိ ဣဓ ဝုတ္တဥပစာရံ ဌပေတွာ. ‘‘ဒဿနသဝနူပစာရေပိ သန္ထရန္တဿာ’’တိ လိခိတံ.
အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၇. နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၂၆-၇. ဆသတ္တကောဋ္ဌကာနိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဒွါရကောဋ္ဌကံ အဓိပ္ပေတံ. ‘‘နိက္ခမာ’’တိ ဝစနံ သုတွာပိ အတ္တနော ရုစိယာ နိက္ခမတိ၊ အနာပတ္တိ၊ ဣဓ အဂ္ဂိသာလာဒိ ဧဝ ဥပစာရောတိ.
နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၈. ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၂၉. ‘‘ပမာဏမဇ္ဈိမဿ ဂလပ္ပမာဏေ ဒိန္နတုလာပိ ဝေဟာသကုဋိယေဝါ’’တိ လိခိတံ၊ ‘‘န သာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ’’တိ ဝုတ္တံ.
ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၉. မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၃၅. ယာဝ ဒွါရကောသာတိ ဒွါရသမီပါ၊ ယာဝ ဘိတ္တီတိ အတ္ထော၊ တံ သုဝုတ္တံ. ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏောတိ ဟတ္ထပါသဿာဓိပ္ပေတတ္တာ၊ သမန္တာ ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏဥပစာရဿ ဂဟိတတ္တာ အပရိပူရဥပစာရာပိ ဟောတိ. အာလောကံ ကရောတီတိ အာလောကံ သန္ဓေတိ ပိဓေတီတိ သန္ဓိ ဧဝ အာလောကသန္ဓိနာမကာ ဟောန္တိ. ဝါတပါနကဝါဋလေပကမ္မေ အပ္ပဟရိတဋ္ဌာနကိစ္စံ နတ္ထိ.
၁၃၆. ဣဋ္ဌကာတိ ဆဒနကပါလာသိလာဒိဣဋ္ဌကာ. ဆဒနူပရီတိ ဧတ္ထ ပဌမံ တာဝ ဧကဝါရံ အပရိသေသံ ဆာဒေတွာ ပုန ဆာဒနဒဏ္ဍကေ ဗန္ဓိတွာ ဒုတိယဝါရံ တထေဝ ဆာဒေတဗ္ဗံ. ‘‘တတိယဝါရစတုတ္ထဝါရေ သမ္ပတ္တေ ဒွေ မဂ္ဂေ အဓိဋ္ဌဟိတွာ တတိယမဂ္ဂံ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဆာဒါပေတီ’’တိ ဣမိနာ ယုဇ္ဇတိ.
ပေါရာဏာ ပန ‘‘ပဌမဝါရေယေဝ တယော မဂ္ဂေ အဓိဋ္ဌာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ စတုတ္ထတော ပဋ္ဌာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယံ၊ စတုတ္ထလေပတော ပဋ္ဌာယ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ ဆဒနေ ဝုတ္တဝိဓိနိဒါနေန သမေတိ၊ လေပေ ဝုတ္တဝိဓိတိကစ္ဆေဒေန သမေတိ. တထာပိ သော န ယုတ္တောဝ. နိဒါနေ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စ သိဒ္ဓလေပတ္တာ သဗ္ဗသောဝါပိ အစ္ဆန္နေ၊ ဆန္နေဝါပိ အနေကသော ပရိယာယဿ တတိယဿေဝ အဓိဋ္ဌာနန္တိ နော သမေတီတိ အာစရိယော. ‘‘ဒွေ မဂ္ဂေ’’တိ၊ ‘‘ဒွေ ဆဒနေ’’တိ စ ‘‘တတိယဝါရတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဆာဒါပေဟီ’တိ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဥပတိဿတ္ထေရော ဝဒတိ ကိရ.
မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၁၀. သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၁၄၀. သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.
သမတ္တော ဝဏ္ဏနာက္ကမေန ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.