၄. ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၅-၆. သဗ္ဗမေတံ ပဒသော ဓမ္မော နာမာတိ ဧတ္ထ ဓမ္မော နာမ ဗုဒ္ဓဘာသိတောတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော. အက္ခရသမူဟောတိ အသမတ္တပဒေ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘာသိတံ ဗုဒ္ဓဘာသိတေ ဧဝ. အနုပါသကဂဟဋ္ဌေဟိ ဘာသိတော ဣသိဘာသိတာဒိသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ ‘‘ဒေဝတာဘာသိတော’’တိ ပဒံ နတ္ထိ၊ ယတ္ထ အတ္ထိ၊ သာ ပါဠိ. ဂါထာဗန္ဓေပိ စ ဧသ နယောတိ ဧကမေဝ အက္ခရံ ဝတွာ ဌာနံ လဗ္ဘတိ ဧဝ. ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိအာဒိသုတ္တံ ဘဏာပိယမာနော ဧကာရံ ဝတွာ တိဋ္ဌတိ စေ၊ အနွက္ခရေန ပါစိတ္တိယံ၊ အပရိပုဏ္ဏပဒံ ဝတွာ ဌိတေ အနုဗျဉ္ဇနေန. ပဒေသု ဧကံ ပဌမပဒံ ဝိရုဇ္ဈတိ စေ၊ အနုပဒေန ပါစိတ္တိယံ. အဋ္ဌကထာနိဿိတောတိ အဋ္ဌကထာနိဿိတဝသေန ဌိတော. ပုဗ္ဗေ ပကတိဘာသာယ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထံ သန္ဓာယ. ပါဠိနိဿိတောတိ ပါဠိယံ ဧဝါဂတော. မဂ္ဂကထာဒီနိပိ ပကရဏာနိ.

၄၈. ဥပစာရန္တိ ဒွါဒသဟတ္ထံ. ‘‘ဩပါတေတီတိ ဧကတော ဘဏတိ သမာဂစ္ဆတီ’’တိ လိခိတံ. ကိဉ္စာပိ အပလာလဒမနမ္ပိ သီလုပဒေသောပိ ဘဂဝတော ကာလေ ဥပ္ပန္နော၊ အထ ခေါ တေသု ယံ ယံ ဗုဒ္ဓဝစနတော အာဟရိတွာ ဝုတ္တံ၊ တံ တဒေဝ အာပတ္တိဝတ္ထု ဟောတီတိ ဝိညာပနတ္ထံ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝဒန္တီ’’တိ ဝစနေဟိ သိထိလံ ကတံ. ဗုဒ္ဓဝစနတော အာဟရိတွာ ဝုတ္တဿ ဗဟုလတာယ တဗ္ဗဟုလနယေန တေသု အာပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ မဟာပစ္စရိယံ တဿာဓိပ္ပါယော ပကာသိတောတိ အတ္ထော. ‘‘သဗ္ဗေသမေဝ ဝစနန္တိ အပရေ’’တိ ဝုတ္တံ. သစေ အာစရိယော ဌိတော နိသိန္နာနံ ပါဌံ ဒေတိ၊ ‘‘န ဌိတော နိသိန္နဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဝုတ္တာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတီတိ ဧကေ. တေသမ္ပိ ပါဌဒါနံ ဓမ္မဒေသနတော န အညန္တိ တံ န ယုတ္တံ၊ ဆတ္တပါဏိကာဒီနံ ပါဌဒါနေန အနာပတ္တိပ္ပသင်္ဂတော၊ အာပတ္တိဘာဝေါ စ သိဒ္ဓေါ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ဥဘော အတ္ထံ န ဇာနန္တိ၊ ဥဘော ဓမ္မံ န ပဿရေ၊

ယော စာယံ မန္တံ ဝါစေတိ၊ ယော စာဓမ္မေနဓီယတီ’’တိ. (ပါစိ. ၆၄၇)၊

ဧတ္ထ အဓီယတီတိ အတ္ထော၊ တသ္မာ ပါဌဒါနမ္ပိ ဓမ္မဒေသနာဝ. သေခိယဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၃၄) ‘‘ဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ပနေတ္ထ ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အယမေဝ ဓမ္မော သဗ္ဗတ္ထ ဓမ္မပဋိသံယုတ္တသိက္ခာပဒေသု ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဒိ ဧဝံ သင်္ခါရဘာသာဒိဝသေန စိတ္တဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သေခိယဝသေန အနာပတ္တိ သိယာ၊ တတော ဆပကဇာတကဝိရောဓော. တတ္ထ မန္တာနံ ဗာဟိရဂန္ထတ္တာတိ စေ? န၊ တဒဓိပ္ပါယာဇာနနတော. အယဉှိ တတ္ထ အဓိပ္ပါယော ‘‘ဗာဟိရကဂန္ထသင်္ခါတမ္ပိ မန္တံ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ ဝါစေတုံ မေ ဘိက္ခဝေ အမနာပံ၊ ပဂေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ. ‘‘တဒါပိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမနာပံ နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ မန္တံ ဝါစေတုံ၊ ကိမင်္ဂံ ပန ဧတရဟိ။ပေ။ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ (ပါစိ. ၆၄၇) ဟိ အယံ ပါဠိ ယထာဝုတ္တမေဝ အဓိပ္ပါယံ ဒီပေတိ၊ န အညံ. တေနေဝ ‘‘မန္တံ ဝါစေတုံ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ ဝစနဘေဒေါ ကတော. အညထာ ဥဘယတ္ထ ‘‘ဓမ္မံ ဒေသေတု’’မိစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ.

မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါတိအာဒိမှိ ပန အနုဂဏ္ဌိပဒေ ဧဝံ ဝုတ္တော ‘‘သစေ ဘိက္ခု သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ ဝတ္တုကာမော၊ တထာ သာမဏေရောပိ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဝတ္တုကာမော သဟသာ ဩပါတေတိ၊ ‘ယေဘုယျေန ပဂုဏံ ဂန္ထံ ဘဏန္တံ ဩပါတေတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ အနာပတ္တိ၊ န ဟိ ဧတ္တာဝတာ ဘိက္ခု သာမဏေရဿ ဥဒ္ဒိသတိ နာမ ဟောတိ. ယသ္မာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ၊ တသ္မာပိ ယုတ္တမေဝေတံ. သစေ တတ္ထ ဝိစာရေတွာ ပဋိက္ခိတ္တံ သိယာ အာပတ္တိ၊ ကိရိယာကိရိယဉ္စ နာပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ စိတ္တေန ဧကတော ဝတ္တုကာမော၊ အထ ခေါ နံ ‘ဧကတော မာ ဝဒါ’တိ ပဋိက္ခိပိတွာပိ ဧကတော ဝဒန္တော အာပဇ္ဇတိ. အဝတ္တုကာမဿ သဟသာ ဝိရဇ္ဈိတွာ ဧကတော ဝဒန္တဿ အနာပတ္တိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါတိ ဝုတ္တော ယဒိ ဝဒတိ၊ အနာပတ္တီ’တိ. တထာပိ အာစရိယာနံ မတိမနုဝတ္တန္တေန ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ယထာဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ၊ နတ္ထိဘာဝတောယေဝ အာပတ္တိ. သစေ တတ္ထ အနာပတ္တိအဝစနံ န သမ္ဘဝတိ အယမဋ္ဌာနတ္တာ’’တိ.

တတြာယံ ဝိစာရဏာ – ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တော ယဒိ ဝဒတိ၊ ဘိက္ခုနော အနာပတ္တီတိ ယုတ္တမေတံ ဘိက္ခုနော ဝတ္တုကာမတာယာဘာဝတော၊ ဘာဝေပိ သဇ္ဈာယကရဏာဒီသု တီသု အနာပတ္တိတော စ. အထ သာမဏေရေန ဗျတ္တတာယ ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တော ဘိက္ခု အဗျတ္တတာယ ဝဒတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ ဝတ္တုကာမတာသဗ္ဘာဝတော. သဟသာ စေ ဝဒတိ၊ အနာပတ္တိ တဒဘာဝတော. သစေ ဘိက္ခု ဧဝံ ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝတွာ တေန သဒ္ဓိံ သယံ ဝဒတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ. န ဟိ ဧတံ သိက္ခာပဒံ ကိရိယာကိရိယံ. ယဒိ ဧတံ သိက္ခာပဒံ ကိရိယာကိရိယံ ဘဝေယျ၊ ယုတ္တံ. တတ္ထ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော. မဟာပစ္စရိယံ ဣမိနာဝ အဓိပ္ပါယေန ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တံ သိယာ. န ဟိ သာမဏေရဿ ကိရိယာ ဣဓ ပမာဏန္တိ၊ ဣမသ္မိံ ပန အဓိပ္ပါယေ ဝုတ္တေ အတိယုတ္တံဝါတိ အတ္ထော. အက္ခရတ္ထော ဗျဉ္ဇနတ္ထော. ကိဉ္စာပိ ‘‘ယဉ္စ ပဒံ ယဉ္စ အနုပဒံ ယဉ္စ အနွက္ခရံ ယဉ္စ အနုဗျဉ္ဇနံ၊ သဗ္ဗမေတံ ပဒသောဓမ္မော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ‘‘ပဒေန ဝါစေတိ၊ ပဒေ ပဒေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ၊ အက္ခရာယ ဝါစေတိ၊ အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣဒမေဝ ဒွယံ ယောဇိတံ၊ တံ ကသ္မာတိ စေ? ပဒေန အနုပဒအနုဗျဉ္ဇနာနံ သင်္ဂဟိတတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အနုပဒန္တိ ဒုတိယပါဒေါ. အနုဗျဉ္ဇနန္တိ ပုရိမဗျဉ္ဇနေန သဒိသံ ပစ္ဆာဗျဉ္ဇန’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၅)၊ တသ္မာ အနုပဒေကဒေသမတ္တမေဝ အနုဗျဉ္ဇနန္တိ သိဒ္ဓံ. ‘‘အက္ခရာနုဗျဉ္ဇနသမူဟော ပဒ’’န္တိ စ ဝုတ္တတ္တာ ပဒမတ္တမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ တေန အနုပဒါဒိတ္တယဂ္ဂဟဏတောတိ စေ? န ဝတ္တဗ္ဗံ ဝစနဝိသေသတော. ပဒေန ဝါစေန္တော ဟိ ပဒေ ဝါ အနုပဒေ ဝါ အနုဗျဉ္ဇနေ ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. န အက္ခရေန. အက္ခရေန ဝါစေန္တော ပန ပဒါဒီသု အညတရသ္မိံ အာပဇ္ဇတိ. န ဟိ ‘‘ဝရော ဝရညူ ဝရဒေါ ဝရာဟရော’’တိအာဒိမှိ ပဌမံ ဝ-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယာဒိဝ-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ ပဌမံ ရော-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယရော-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ ပဌမံ ရ-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယရ-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာတိ သမ္ဘဝတိ. အနုဗျဉ္ဇနာနုလောမတော သမ္ဘဝတိ ဧဝါတိ စေ? န၊ ‘‘ပဒေ ပဒေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ. ဣဒဉှိ ဝစနံ ဧကသ္မိံ ပဒေ ဧကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ရူပံ အနိစ္စန္တိ ဝုစ္စမာနော ရူတိ ဩပါတေတီ’’တိ ဝစနတော သကလံ ပါဒံ ဝါစေန္တဿ ပဌမအက္ခရမတ္တေ ဧကတော ဝုတ္တေ အာပတ္တီတိ သိဒ္ဓန္တိ စေ? န၊ ‘‘အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ၊ တသ္မာ ရူတိ ဩပါတေတီတိ ဝတ္တုံ အသမ္ဘဝတော ရူ-ကာရဿ ယထာဝုတ္တဓမ္မပရိယာပန္နဘာဝသိဒ္ဓိတော တံ အဝတွာ ကေဝလံ အက္ခရာယ ဝါစေန္တဿ ယထာဝုတ္တဓမ္မပရိယာပန္နအက္ခရဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ရူပံ အနိစ္စန္တိ ဝုစ္စမာနော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဝစနသိလိဋ္ဌတာဝသေန ဝါ အနုဗျဉ္ဇနေ ဝေဒနာဝစနံ ဝိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.