၁. မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ

၁. မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁. ဝါဒက္ခိတ္တောတိ ဧတ္ထ အဝိသေသေန ဝါဒဇပ္ပဝိတဏ္ဍသင်္ခါတော တိဝိဓောပိ ကထာမဂ္ဂေါ ‘‘ဝါဒေါ’’ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေသု ‘‘တိတ္ထိယေဟိ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဝစနတော ဌပေတွာ ဝါဒံ ‘‘သေသာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဆလဇာတိနိဂ္ဂဟဋ္ဌာနကုသလတာယ ကဒါစိ ကတ္ထစိ အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ၊ တထာ ပုဗ္ဗေ ကိဉ္စိ ဝစနံ ပဋိဇာနိတွာ ပစ္ဆာ အဝဇာနာတိ. ဧဝံ ဝါ အညထာ ဝါ အညေနညံ ပဋိစရတိ. ဧဝံ ပဝတ္တော သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသံ ပဋိဿုဏိတွာ အသစ္စာယန္တော သင်္ကေတံ ကတွာ ဝိသံဝါဒေန္တော ဧဝံ သော ဝါဒက္ခိတ္တော သမာနော ပါစိတ္တိယဝတ္ထုဉ္စ ပရိပူရေန္တော ဝိစရတီတိ ဧဝမဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော ဝါဒေတိ ဧတ္ထ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၇၉၊ စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၇၊ နေတ္တိ. ၅၊ မဟာနိ. ၂၇) ပဌမမာရဒ္ဓေ အတ္တနော ဝါဒေ. ‘‘ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၅) နော သမယော. ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ နိဗ္ဗာနမ္ပိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၂၀၃-၂၀၄၊ မ. နိ. ၂.၂၁၅) ဝုတ္တတ္တာ ပန တံ န ဒုက္ခံ. နော ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. အယံ ပရဝါဒီ ‘‘ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ’’တိ သုတ္တံ ဒဿေတွာ သိဒ္ဓန္တံ သမ္ဘမေတွာ ‘‘ဝိရောဓိ ဝိရုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုတ္တံ ဒေါသံ အာရောပေဿတီတိ တသ္မိံ ပဌမဝါဒေ ကဉ္စိ ဒေါသံ သလ္လက္ခေန္တော အာရောပိတေ ဝါ ဒေါသေ အနာရောပိတေ ဝါ ‘‘နာယံ မမ ဝါဒေါ’’တိ တံ အဝဇာနိတွာ ‘‘နိဗ္ဗာနန္တွေဝ သဿတ’’န္တိ၊ ‘‘အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆယာ’’တိ စ သုတ္တံ ဒိသွာ တဿ ပဌမဝါဒဿ နိဒ္ဒေါသတံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘မမေဝ အယံ ဝါဒေါ’’တိ တမေဝ ပစ္ဆာ ပဋိဇာနာတိ. ဧဝံ တတ္ထ ယထာဝုတ္တမာနိသံသံ သလ္လက္ခေန္တော တံ ပဋိဇာနိတွာ ယဒိ အနတ္တာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊ ဓမ္မာ ဧဝ န တေ ဘဝန္တိ. သဘာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဟိ ‘‘ဓမ္မာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ.

အယဉ္စ အတ္တ-သဒ္ဒေါ သဘာဝဝါစီတိ ဧဝံ အာရောပိတေ ဝါ ဒေါသေ အနာရောပိတေ ဝါ ဒေါသောတိ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘နာယံ မမ ဝါဒေါ’’တိ တမေဝ ပဌမဝါဒံ ပစ္ဆာ အဝဇာနာတိ. အထ သော ပရဝါဒီ သပက္ခံ ပဋိသေဓေ ပဋိဇာနနတ္တာပနယနံ. ပဋိဇာနာတိ ပတျာဿ ဣတိ ဝစနတော ‘‘ပဋိညာ အညာ သော နာမ တေ နိဂ္ဂဟော’’တိ ဝုတ္တော. သဘာဝါတိရိတ္တံ အတ္ထံ ပဋိသေဓာဓိပ္ပါယတော သဘာဝတော အတိရိတ္တံ ဗာလပရိကပ္ပိတမတ္တာနံ သန္ဓာယ ‘‘အနတ္တာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ’’တိ မေ ပဋိညာတကထာ၊ သာ စ တဒဝတ္ထာယေဝါတိ န မေ တံ ပဋိညာတတ္တာပနယနံ အတ္ထိ၊ ‘‘နာယံ မမ ဝါဒေါ’’တိ အဝဇာနနံ ပန သဘာဝသင်္ခါတံ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ‘‘အနတ္တာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ’’တိ န ဝဒါမီတိ အဓိပ္ပါယေန ကတန္တိ ဣမိနာ အညေန ကာရဏေန တံ ပုဗ္ဗေ ပဋိညာတတ္တာပနယနံ ကာရဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ. ‘‘အနတ္တာ သဗ္ဗေဝ ဓမ္မာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘အတ္တ-သဒ္ဒဿ သဘာဝဝါစိတ္တာ’’တိ ဣဒံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ တေန ပုဗ္ဗေ ပဋိညာတတ္တာပနယနံ ကတံ. တမညကာရဏံ ပစ္ဆာ ဒဿိတေန အညေန ကာရဏေန ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ယသ္မာ န ကေဝလံ ယထာဒဿိတနယေန သော အတ္ထမေဝ အဝဇာနာတိ၊ ပဋိဇာနာတိ စ၊ ကိန္တု ဝစနမ္ပိ၊ တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁) ‘‘ဇာနိတဗ္ဗတော’’တိ ပဌမံ ကာရဏံ ဝတွာ ပရဝါဒိနာ ‘‘ယဒိ ဇာနိတဗ္ဗတော အနိစ္စံ၊ နိဗ္ဗာနံ တေ အနိစ္စံ သိယာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘န မယာ ‘ဇာနိတဗ္ဗတော’တိ ကာရဏံ ဝုတ္တံ၊ ‘ဇာတိဓမ္မတော’တိ မယာ ဝုတ္တံ၊ တံ တယာ ဗဓိရတာယ အညေန သလ္လက္ခိတန္တိအာဒီနိ ဝဒတီတိ အဓိပ္ပါယော. ‘ဇာနိတဗ္ဗတော’တိ ဝတွာ ပုန ‘ဇာတိဓမ္မတော’တိအာဒီနိ ဝဒတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အဝဇာနိတွာ ပုန ပဋိဇာနန္တော တံ အဝဇာနနံ ဣမိနာ ပဋိစ္ဆာဒေတိ နာမာ’’တိ လိခိတံ.

၂. ဇာနိတွာ ဇာနန္တဿ စာတိ ဇာနိတွာ ဝါ ဇာနန္တဿ ဝါတိ အတ္ထဒွယံ ဒီပေတီတိ.

၃. အပိစ မိစ္ဆာဝါစာပရိယာပန္နာတိ စတုဗ္ဗိဓမိစ္ဆာဝါစာပရိယာပန္နာ. သီဟဠာဒိနာမဘေဒဂတာတိ ကေစိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝဒတော ဝစနံ၊ တံသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာတိ ဥဘယံ ဝုတ္တန္တိ မာတိကာယံ ဥဘိန္နံ သင်္ဂဟိတတ္တာ. ဝိဘင်္ဂေ တံ ဝစနံ ယသ္မာ ဝိနာ ဝိညတ္တိယာ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝါစသိကာ ဝိညတ္တီ’’တိ ဝိညတ္တိ စ ဒဿိတာ. ‘‘ဧဝံ ဝဒတော ဝစန’’န္တိ လောကဝေါဟာရေန ဝတွာ ပရမတ္ထတော ဒဿေန္တော ‘‘တံသမုဋ္ဌာပိကာ ဝါ စေတနာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ စ ဝဒတိ. ဩဠာရိကေနေဝါတိ စေတနာသမုဋ္ဌာနဝါစာနံ သုခုမတ္တာ ဝိသယဝသေနေဝ ကတာတိ.

၉. ဒိဋ္ဌဿ ဟောတီတိ ဒိဋ္ဌော အဿ၊ အနေန ဝါ ဥပစာရဇ္ဈာနဝသေန န မယာ အဗျာဝဋော မတော၊ ‘‘န မယာ ပဝန္တော ပဋော ဒိဋ္ဌော’’တိအာဒိံ ဘဏန္တဿ စ ပရမတ္ထသုညတံ ဥပါဒါယ ဧဝ ‘‘ဣတ္ထိံ န ပဿာမိ၊ န စ ပုရိသ’’န္တိ ဘဏန္တဿ စ န မုသာဝါဒေါ.

၁၁. အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိယေဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကသ္မာ? ‘‘ကေဠိံ ကုရုမာနော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘ဝါစာ ဂိရာ။ပေ။ ဝါစသိကာ ဝိညတ္တီ’’တိ ဥဇုကံ သန္ဓာယ၊ ကာယော န ဥဇုကော.

မုသာဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၃. ‘‘ပုန အရေ ပတ္တေတိ ပုန တံ ဌာနံ ပရိဝဋ္ဋေတွာ အာဂတေ အညသ္မိံ အရေ’’တိ လိခိတံ. ပတိဋ္ဌိတာရပ္ပဒေသန္တိ ဘူမိံ. ပုန အရေတိ ပုန တသ္မိံယေဝ အရေ ဘူမိံ ပတ္တေတိ အတ္ထောတိ ကေစိ၊ တံ န သုန္ဒရံ ဝိယ. ဇာပိတောတိ ပရာဇိတော၊ ‘‘ပရာဇိတော’’တိ ဝါ ပါဌော. ပါပေသီတိ အဘိဘဝသိ. မနာပံ ဘာသမာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂရုံ ဘာရံ. ဥဒဗ္ဗဟီတိ အာကဍ္ဎီတိ အတ္ထော၊ အနာဒရတ္ထေ ဝါ သာမိဝစနံ. ဓနဉ္စ နံ အလာဘေသီတိ ယထာ သော ဓနံ အလဘိ၊ တထာ အကာသီတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၅. ပုဗ္ဗေတိ နိဒါနေ. အဝကဏ္ဏကန္တိ ဆိန္နကဏ္ဏကနာမံ. ဇဝကဏ္ဏကန္တိ ဝင်္ကကဏ္ဏကနာမံ. ဓနိဋ္ဌကံ ဓနဝဍ္ဎကနာမံ၊ သိရိဝဍ္ဎကနာမံ ကုလဝဍ္ဎကဿေဝ နာမံ. တစ္ဆကကမ္မန္တိ ခဏနကမ္မကာရာ ကောဋ္ဌကာ၊ ပါသာဏကမ္မကာရာတိ ကေစိ. ‘‘မုဒ္ဒါတိ ပဗ္ဗဂဏနာ. ဂဏနာတိ မဟာဂဏနာ’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. ‘‘မဓုမေဟံ ဩမေဟ’’န္တိ လိခိတံ. ထူလကာယဿ မံသူပစယောတိ ဧကေ. ယဘ မေထုနေ. ဝီတရာဂတာဒီဟိ အက္ကောသန္တောပိ ကိလေသေဟေဝ ကိရ အက္ကောသတိ နာမ၊ တထာ ‘‘သောတာပန္နော’’တိ အက္ကောသန္တော အာပတ္တိယာ အက္ကောသတိ နာမာတိ ဧကေ. လိင်္ဂါယတ္တတ္တာ အစ္စောဒါတာဒိပိ လိင်္ဂမေဝ ဇာတံ.

၁၆. သဗ္ဗတ္ထ ဝဒေတီတိ ဥဒ္ဒေသော. ဘဏတီတိ ဝိတ္ထာရော. ဝဒေတီတိ ဝါ ဣမိနာ ပရဝိညာပနံ ဒီပေတိ.

၂၆. အညာပဒေသဝါရေသု ပန ‘‘ဧဝံ ဝဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ? ပုဗ္ဗေ ဒဿိတဥဒ္ဒေသက္ကမနိဒဿနတ္ထံ. ပုဗ္ဗေပိ ‘‘ဟီနေန ဟီနံ၊ ဟီနေန ဥက္ကဋ္ဌံ၊ ဥက္ကဋ္ဌေန ဟီနံ၊ ဥက္ကဋ္ဌေန ဥက္ကဋ္ဌ’’န္တိ ဇာတျာဒီသု ဧကေကသ္မိံ စတုဓာ စတုဓာ ဒဿိတဥဒ္ဒေသက္ကမဿ နိဒဿနံ ‘‘ဧဝ’’န္တိ ဣမိနာ ကရောတိ. ‘‘ဟီနေန ဟီနံ ဝဒေတီ’’တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနေယေဝ ဟိ ‘‘ဧဝံ ဝဒေတီ’’တိ ဝုတ္တေ သော အာကာရော နိဒဿိတော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. အညထာ အညာပဒေသေန သော အာကာရော န သမ္ဘဝတီတိ အာပဇ္ဇတိ. န သမ္ဘဝတိ ဧဝါတိ စေ? န၊ ဝိသေသကာရဏာဘာဝါ၊ တတ္ထ အနာပတ္တိပ္ပသင်္ဂတော၊ အနိယမနိဒ္ဒေသေန အနိယမတ္ထသမ္ဘဝတော စ. ‘‘သန္တိ ဣဓေကစ္စေ စဏ္ဍာလာ’’တိအာဒိနာ ဟိ အနိယမနိဒ္ဒေသေန စဏ္ဍာလံ ဝါ အစဏ္ဍာလံ ဝါ သန္ဓာယ ဘဏန္တဿ အာပတ္တီတိ အနိယမတ္ထော သမ္ဘဝတီတိ အဓိပ္ပါယော. ယဒိ ဧဝံ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ တာဝတာ ပုဗ္ဗေ ဒဿိတဥဒ္ဒေသက္ကမနိဒဿနသိဒ္ဓိတောတိ? န၊ ‘‘ဝဒေတီ’’တိ ဣမိနာ အယောဇိတေ ‘‘ဧဝ’’န္တိ ပဒေ ဣမံ နာမ အာကာရံ ဒဿေတီတိ အနဝဗောဓတော. အညာပဒေသနယေပိ ပရဝိညာပနေယေဝ ဒုက္ကဋပါစိတ္တိယံ ဝိယာတိ နိယမနပယောဇနံ ဝါ ‘‘ဝဒေတီ’’တိ ပဒန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ အတ္တနော သမီပေ ဌတွာ အညံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေန္တော ဟီနေန ဟီနံ ဝဒေတိ ဘဏတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. သစေ သယံ ဟီနော ဟီနေန ဟီနံ စဏ္ဍာလံ။ပေ။ ပုက္ကုသံ ‘‘ပုက္ကုသော’’တိ ဘဏတိ အာပတ္တိ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယဿ၊ ဧသ နယော အညာပဒေသဝါရေသုပီတိ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယမတ္ထော ဒုဋ္ဌဒေါသေသု ပရိယေသိတဗ္ဗော. အညထာ ‘‘ဝဒေတိ ဘဏတီ’’တိ ဧတေသံ အညတရံ ဥဘယတ္ထ အနညာပဒေသဝါရအညာပဒေသဝါရေသု၊ ဝိသေသေန ဝါ အညာပဒေသဝါရေသု နိရတ္ထကံ အာပဇ္ဇတိ ဝိနာယေဝ တေန ဝစနသိလိဋ္ဌတာသမ္ဘဝတော. အတ္တတော ပါဠိယံ အဝုတ္တတ္တာ ပနေတ္ထ ‘‘သာဏတ္တိက’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတြာယံ ပဒသန္ဓိ ဝဒေတီတိ ဝဒ ဣတီတိ. အသမ္မုခါ ဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ ‘‘သမ္မုခါ ပန သတ္တဟိပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ ဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ. ဒဝကမျတာ နာမ ကေဠိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဟသာဓိပ္ပါယတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အသမ္မုခါပိ ဒဝကမျတာယ ဝဒန္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတမေဝါ’’တိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ. ပါပဂရဟိတာယ ကုဇ္ဈိတွာပိ ဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ အသမ္မုခါ အနာပတ္တီတိ.

ဩမသဝါဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၆-၇. ‘‘ဣမဿ သုတွာ အမုဿာ’’တိ ပါဌော. ‘‘ဣမေသံ သုတွာ’’တိ န သုန္ဒရံ. ဘေဒါယပီတိ ဘေဒါယ. တိဏ္ဏမ္ပိ ဘိက္ခုဘာဝတောယေဝ နိပဇ္ဇနတော ‘‘ဘိက္ခူနံ ပေသုညေ’’တိ ဗဟုဝစနံ ကတံ.

၃၈-၉. ‘‘ဣတ္ထန္နာမော အာယသ္မာ စဏ္ဍာလော။ပေ။ ပုက္ကုသောတိ ဘဏတီ’’တိ ဝတွာ ပေသုညံ ဥပသံဟရတီတိ ယောဇနာ. အညထာ ‘‘ပုက္ကုသောတိ ဘဏတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတာ အာပဇ္ဇတိ. ဧတ္ထ အနုပသမ္ပန္နဝါရော လဗ္ဘမာနောပိ န ဥဒ္ဓဋော ဩမသဝါဒေ ဒဿိတနယတ္တာ၊ သင်္ခေပတော အန္တေ ဒဿေတုကာမတာယ ဝါ. တထာ ဟိ အန္တေ တီဏိ ဒုက္ကဋာနိ ဒဿိတာနိ. တာနိ ပန ဒဿေန္တော ဘဂဝါ ယသ္မာ ‘‘ဥပသမ္ပန္နဿ သုတွာ ဥပသမ္ပန္နဿ ပေသုညံ ဥပသံဟရတီ’’တိ ဝုတ္တာနံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ အညတရဝိပလ္လာသဝသေန ဝါ ဥဘယဝိပလ္လာသဝသေန ဝါ ပါစိတ္တိယန္တိ ကတွာ ဒွေပိ တာနိ ဧကတော ဝုတ္တာနီတိ ဒဿေတုကာမော၊ တသ္မာ သဗ္ဗပဌမံယေဝ ‘‘ဥပသမ္ပန္နော ဥပသမ္ပန္နဿ သုတွာ ဥပသမ္ပန္နဿ ပေသုညံ ဥပသံဟရတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဒွီသု ပနေတေသု ယသ္မာ ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နောပိ ဥပသမ္ပန္နော တာဒိသံယေဝ ဥပသမ္ပန္နံ ခုံသေတုကာမော ဩမသတိ၊ တာဒိသဿ သုတွာ တာဒိသဿ ပေသုညံ ဥပသံဟရတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ၊ တသ္မာ ‘ဥပသမ္ပန္နော’တိ ဣဒံ အာဒိပဒံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တ’’န္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ၊ အနဝသေသအာပတ္တိံ အာပန္နဿ ပုန အာပတ္တိယာ အသမ္ဘဝတော၊ တသ္မာ ကေဝလံ မာတိကာယံ ဘိက္ခုပဒါဘာဝတောယေဝ ‘‘ဘဏတိ ဥပသံဟရတီ’’တိ ပဒါနံ ကာရကနိဒ္ဒေသာဘာဝေ အသမ္ဘဝတော ဧဝ တံ အာဒိပဒံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပါဠိလေသာဘာဝတော အနာဏတ္တိကမေဝ. ‘‘န ပိယကမျဿ၊ န ဘေဒါဓိပ္ပါယဿာ’’တိ ဥပသံဟရဏာပေက္ခံ သာမိဝစနံ တုဏှီဘူတဿ ဝစနပ္ပယောဇနာဘာဝတော၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပါပဂရဟိတာယ ဘဏန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ.

ပေသုညသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၅-၆. သဗ္ဗမေတံ ပဒသော ဓမ္မော နာမာတိ ဧတ္ထ ဓမ္မော နာမ ဗုဒ္ဓဘာသိတောတိ ဧဝံ သမ္ဗန္ဓော. အက္ခရသမူဟောတိ အသမတ္တပဒေ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓဘာသိတံ ဗုဒ္ဓဘာသိတေ ဧဝ. အနုပါသကဂဟဋ္ဌေဟိ ဘာသိတော ဣသိဘာသိတာဒိသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ ‘‘ဒေဝတာဘာသိတော’’တိ ပဒံ နတ္ထိ၊ ယတ္ထ အတ္ထိ၊ သာ ပါဠိ. ဂါထာဗန္ဓေပိ စ ဧသ နယောတိ ဧကမေဝ အက္ခရံ ဝတွာ ဌာနံ လဗ္ဘတိ ဧဝ. ‘‘ဧဝံ မေ သုတ’’န္တိအာဒိသုတ္တံ ဘဏာပိယမာနော ဧကာရံ ဝတွာ တိဋ္ဌတိ စေ၊ အနွက္ခရေန ပါစိတ္တိယံ၊ အပရိပုဏ္ဏပဒံ ဝတွာ ဌိတေ အနုဗျဉ္ဇနေန. ပဒေသု ဧကံ ပဌမပဒံ ဝိရုဇ္ဈတိ စေ၊ အနုပဒေန ပါစိတ္တိယံ. အဋ္ဌကထာနိဿိတောတိ အဋ္ဌကထာနိဿိတဝသေန ဌိတော. ပုဗ္ဗေ ပကတိဘာသာယ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထံ သန္ဓာယ. ပါဠိနိဿိတောတိ ပါဠိယံ ဧဝါဂတော. မဂ္ဂကထာဒီနိပိ ပကရဏာနိ.

၄၈. ဥပစာရန္တိ ဒွါဒသဟတ္ထံ. ‘‘ဩပါတေတီတိ ဧကတော ဘဏတိ သမာဂစ္ဆတီ’’တိ လိခိတံ. ကိဉ္စာပိ အပလာလဒမနမ္ပိ သီလုပဒေသောပိ ဘဂဝတော ကာလေ ဥပ္ပန္နော၊ အထ ခေါ တေသု ယံ ယံ ဗုဒ္ဓဝစနတော အာဟရိတွာ ဝုတ္တံ၊ တံ တဒေဝ အာပတ္တိဝတ္ထု ဟောတီတိ ဝိညာပနတ္ထံ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဝဒန္တီ’’တိ ဝစနေဟိ သိထိလံ ကတံ. ဗုဒ္ဓဝစနတော အာဟရိတွာ ဝုတ္တဿ ဗဟုလတာယ တဗ္ဗဟုလနယေန တေသု အာပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ တသ္မာ မဟာပစ္စရိယံ တဿာဓိပ္ပါယော ပကာသိတောတိ အတ္ထော. ‘‘သဗ္ဗေသမေဝ ဝစနန္တိ အပရေ’’တိ ဝုတ္တံ. သစေ အာစရိယော ဌိတော နိသိန္နာနံ ပါဌံ ဒေတိ၊ ‘‘န ဌိတော နိသိန္နဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဝုတ္တာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတီတိ ဧကေ. တေသမ္ပိ ပါဌဒါနံ ဓမ္မဒေသနတော န အညန္တိ တံ န ယုတ္တံ၊ ဆတ္တပါဏိကာဒီနံ ပါဌဒါနေန အနာပတ္တိပ္ပသင်္ဂတော၊ အာပတ္တိဘာဝေါ စ သိဒ္ဓေါ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ဥဘော အတ္ထံ န ဇာနန္တိ၊ ဥဘော ဓမ္မံ န ပဿရေ၊

ယော စာယံ မန္တံ ဝါစေတိ၊ ယော စာဓမ္မေနဓီယတီ’’တိ. (ပါစိ. ၆၄၇)၊

ဧတ္ထ အဓီယတီတိ အတ္ထော၊ တသ္မာ ပါဌဒါနမ္ပိ ဓမ္မဒေသနာဝ. သေခိယဋ္ဌကထာယံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၃၄) ‘‘ဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ပနေတ္ထ ပဒသောဓမ္မေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အယမေဝ ဓမ္မော သဗ္ဗတ္ထ ဓမ္မပဋိသံယုတ္တသိက္ခာပဒေသု ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဒိ ဧဝံ သင်္ခါရဘာသာဒိဝသေန စိတ္တဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ သေခိယဝသေန အနာပတ္တိ သိယာ၊ တတော ဆပကဇာတကဝိရောဓော. တတ္ထ မန္တာနံ ဗာဟိရဂန္ထတ္တာတိ စေ? န၊ တဒဓိပ္ပါယာဇာနနတော. အယဉှိ တတ္ထ အဓိပ္ပါယော ‘‘ဗာဟိရကဂန္ထသင်္ခါတမ္ပိ မန္တံ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ ဝါစေတုံ မေ ဘိက္ခဝေ အမနာပံ၊ ပဂေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ. ‘‘တဒါပိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမနာပံ နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ မန္တံ ဝါစေတုံ၊ ကိမင်္ဂံ ပန ဧတရဟိ။ပေ။ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ (ပါစိ. ၆၄၇) ဟိ အယံ ပါဠိ ယထာဝုတ္တမေဝ အဓိပ္ပါယံ ဒီပေတိ၊ န အညံ. တေနေဝ ‘‘မန္တံ ဝါစေတုံ ဓမ္မံ ဒေသေတု’’န္တိ ဝစနဘေဒေါ ကတော. အညထာ ဥဘယတ္ထ ‘‘ဓမ္မံ ဒေသေတု’’မိစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ.

မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါတိအာဒိမှိ ပန အနုဂဏ္ဌိပဒေ ဧဝံ ဝုတ္တော ‘‘သစေ ဘိက္ခု သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ ဝတ္တုကာမော၊ တထာ သာမဏေရောပိ ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဝတ္တုကာမော သဟသာ ဩပါတေတိ၊ ‘ယေဘုယျေန ပဂုဏံ ဂန္ထံ ဘဏန္တံ ဩပါတေတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ အနာပတ္တိ၊ န ဟိ ဧတ္တာဝတာ ဘိက္ခု သာမဏေရဿ ဥဒ္ဒိသတိ နာမ ဟောတိ. ယသ္မာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ၊ တသ္မာပိ ယုတ္တမေဝေတံ. သစေ တတ္ထ ဝိစာရေတွာ ပဋိက္ခိတ္တံ သိယာ အာပတ္တိ၊ ကိရိယာကိရိယဉ္စ နာပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ စိတ္တေန ဧကတော ဝတ္တုကာမော၊ အထ ခေါ နံ ‘ဧကတော မာ ဝဒါ’တိ ပဋိက္ခိပိတွာပိ ဧကတော ဝဒန္တော အာပဇ္ဇတိ. အဝတ္တုကာမဿ သဟသာ ဝိရဇ္ဈိတွာ ဧကတော ဝဒန္တဿ အနာပတ္တိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါတိ ဝုတ္တော ယဒိ ဝဒတိ၊ အနာပတ္တီ’တိ. တထာပိ အာစရိယာနံ မတိမနုဝတ္တန္တေန ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ယထာဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ယသ္မာ မဟာအဋ္ဌကထာယံ နတ္ထိ၊ နတ္ထိဘာဝတောယေဝ အာပတ္တိ. သစေ တတ္ထ အနာပတ္တိအဝစနံ န သမ္ဘဝတိ အယမဋ္ဌာနတ္တာ’’တိ.

တတြာယံ ဝိစာရဏာ – ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တော ယဒိ ဝဒတိ၊ ဘိက္ခုနော အနာပတ္တီတိ ယုတ္တမေတံ ဘိက္ခုနော ဝတ္တုကာမတာယာဘာဝတော၊ ဘာဝေပိ သဇ္ဈာယကရဏာဒီသု တီသု အနာပတ္တိတော စ. အထ သာမဏေရေန ဗျတ္တတာယ ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တော ဘိက္ခု အဗျတ္တတာယ ဝဒတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ ဝတ္တုကာမတာသဗ္ဘာဝတော. သဟသာ စေ ဝဒတိ၊ အနာပတ္တိ တဒဘာဝတော. သစေ ဘိက္ခု ဧဝံ ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝတွာ တေန သဒ္ဓိံ သယံ ဝဒတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ. န ဟိ ဧတံ သိက္ခာပဒံ ကိရိယာကိရိယံ. ယဒိ ဧတံ သိက္ခာပဒံ ကိရိယာကိရိယံ ဘဝေယျ၊ ယုတ္တံ. တတ္ထ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော. မဟာပစ္စရိယံ ဣမိနာဝ အဓိပ္ပါယေန ‘‘မယာ သဒ္ဓိံ မာ ဝဒါ’’တိ ဝုတ္တံ သိယာ. န ဟိ သာမဏေရဿ ကိရိယာ ဣဓ ပမာဏန္တိ၊ ဣမသ္မိံ ပန အဓိပ္ပါယေ ဝုတ္တေ အတိယုတ္တံဝါတိ အတ္ထော. အက္ခရတ္ထော ဗျဉ္ဇနတ္ထော. ကိဉ္စာပိ ‘‘ယဉ္စ ပဒံ ယဉ္စ အနုပဒံ ယဉ္စ အနွက္ခရံ ယဉ္စ အနုဗျဉ္ဇနံ၊ သဗ္ဗမေတံ ပဒသောဓမ္မော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ‘‘ပဒေန ဝါစေတိ၊ ပဒေ ပဒေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ၊ အက္ခရာယ ဝါစေတိ၊ အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣဒမေဝ ဒွယံ ယောဇိတံ၊ တံ ကသ္မာတိ စေ? ပဒေန အနုပဒအနုဗျဉ္ဇနာနံ သင်္ဂဟိတတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘အနုပဒန္တိ ဒုတိယပါဒေါ. အနုဗျဉ္ဇနန္တိ ပုရိမဗျဉ္ဇနေန သဒိသံ ပစ္ဆာဗျဉ္ဇန’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၅)၊ တသ္မာ အနုပဒေကဒေသမတ္တမေဝ အနုဗျဉ္ဇနန္တိ သိဒ္ဓံ. ‘‘အက္ခရာနုဗျဉ္ဇနသမူဟော ပဒ’’န္တိ စ ဝုတ္တတ္တာ ပဒမတ္တမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ တေန အနုပဒါဒိတ္တယဂ္ဂဟဏတောတိ စေ? န ဝတ္တဗ္ဗံ ဝစနဝိသေသတော. ပဒေန ဝါစေန္တော ဟိ ပဒေ ဝါ အနုပဒေ ဝါ အနုဗျဉ္ဇနေ ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. န အက္ခရေန. အက္ခရေန ဝါစေန္တော ပန ပဒါဒီသု အညတရသ္မိံ အာပဇ္ဇတိ. န ဟိ ‘‘ဝရော ဝရညူ ဝရဒေါ ဝရာဟရော’’တိအာဒိမှိ ပဌမံ ဝ-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယာဒိဝ-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ ပဌမံ ရော-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယရော-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ ပဌမံ ရ-ကာရံ ဝါစေန္တော ဒုတိယရ-ကာရေ ဩပါတေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာတိ သမ္ဘဝတိ. အနုဗျဉ္ဇနာနုလောမတော သမ္ဘဝတိ ဧဝါတိ စေ? န၊ ‘‘ပဒေ ပဒေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ. ဣဒဉှိ ဝစနံ ဧကသ္မိံ ပဒေ ဧကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ရူပံ အနိစ္စန္တိ ဝုစ္စမာနော ရူတိ ဩပါတေတီ’’တိ ဝစနတော သကလံ ပါဒံ ဝါစေန္တဿ ပဌမအက္ခရမတ္တေ ဧကတော ဝုတ္တေ အာပတ္တီတိ သိဒ္ဓန္တိ စေ? န၊ ‘‘အက္ခရက္ခရာယ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ၊ တသ္မာ ရူတိ ဩပါတေတီတိ ဝတ္တုံ အသမ္ဘဝတော ရူ-ကာရဿ ယထာဝုတ္တဓမ္မပရိယာပန္နဘာဝသိဒ္ဓိတော တံ အဝတွာ ကေဝလံ အက္ခရာယ ဝါစေန္တဿ ယထာဝုတ္တဓမ္မပရိယာပန္နအက္ခရဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ရူပံ အနိစ္စန္တိ ဝုစ္စမာနော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဝစနသိလိဋ္ဌတာဝသေန ဝါ အနုဗျဉ္ဇနေ ဝေဒနာဝစနံ ဝိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဒသောဓမ္မသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၀. ‘‘န သဟသေယျံ ကပ္ပေတဗ္ဗ’’န္တိ ဘာဝဝသေန ဝုတ္တံ၊ ကေသုစိ ‘‘န သဟသေယျာ ကပ္ပေတဗ္ဗာ’’တိ ပါဌော၊ န ကပ္ပေတဗ္ဗာ ဘိက္ခုနာတိ ပညတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘အပဿေနံ ဝါတိ ဝါယိမမဉ္စကမေဝ ဟောတီ’’တိ လိခိတံ. ယံ ဧတေသံ န ကပ္ပတိ၊ တံ တေသမ္ပီတိ ဥပဇ္ဈာယာဒီနံ သန္တိကံ အဂန္တွာ သဟသေယျံ ကပ္ပေယျာတိ ပါဌသေသော.

၅၂. ‘‘အနုပသမ္ပန္နော နာမ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ အဝသေသော’တိ ဝုတ္တတ္တာ မာတုဂါမော အနုပသမ္ပန္နောတိ စတုတ္ထရတ္တိယံ မာတုဂါမော ဒွေပိ သဟသေယျာပတ္တိယော ဇနေတီတိ အပရေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ။ပေ။ ပန္နောတိ ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတော တိရစ္ဆာနပုရိသော အဓိပ္ပေတော’’တိ စ၊ ဥဘယမ္ပိ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. ဒုတိယသိက္ခာပဒေ မာတုဂါမော နာမာတိ မနုဿိတ္ထိံယေဝ ဂဟေတွာ ယက္ခီ ပေတီ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတာ န ဂဟိတာ တေသု ဒုက္ကဋတ္တာ. ‘‘သစေ ပန အတ္တနောပိ သိက္ခာပဒေ ဒုက္ကဋံ ဘဝေယျ၊ အထ ကသ္မာ ပဌမသိက္ခာပဒေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ‘‘အပရိက္ခိတ္တေ ပမုခေ အနာပတ္တီ’’တိ သီဟဠဋ္ဌကထာဝစနံ၊ တဿတ္ထံ ဒီပေတုံ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဘူမိယံ ဝိနာ ဇဂတိယာ ပမုခံ သန္ဓာယ ကထိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပုန ဝသတီတိ စတုတ္ထဒိဝသေ ဝသတိ. ဘိက္ခုနိပန္နေတိ ဘိက္ခုမှိ နိပန္နေ. သန္နိပတိတမဏ္ဍပံ နာမ မဟာဝိဟာရေ သန္နိပါတဋ္ဌာနံ. ‘‘တီဏိ စ ဒိဝသာနိ ဒုက္ကဋခေတ္တေ ဝသိတွာ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ သဟသေယျာပတ္တိပဟောနကေ သယတိ၊ ပါစိတ္တိယေဝါ’’တိ ဧကစ္စေ ဝဒန္တိ ကိရ၊ တံ န ယုတ္တံ.

ပဌမသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၅. ‘‘အထ ခေါ တေ မနုဿာ’’တိ စ ‘‘တေ အဒ္ဓိကာ’’တိ စ ပါဌော. ‘‘ဧကရတ္တ’’န္တိပိ အတ္ထိ၊ သော န သုန္ဒရော. ပဏ္ဍကေ ပါဠိယံ ဒုက္ကဋဿ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဥဘတောဗျဉ္ဇနေဟိ မူလာပတ္တီတိ ဒိဿတီ’’တိ၊ ‘‘အနိမိတ္တာဒယော ဣတ္ထိယောဝါ’’တိ စ ဝဒန္တိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကေ ဝုတ္တံ ဝိယ. ကိဉ္စာပိ မတိတ္ထီ ပါရာဇိကဝတ္ထု ဟောတိ၊ အနုပါဒိန္နပက္ခေ ဌိတတ္တာ ပန ဣဓ အာပတ္တိံ န ကရောတိ. ပါရာဇိကာပတ္တိဋ္ဌာနဉ္စေတ္ထ န ဩလောကေတဗ္ဗံ.

ဒုတိယသဟသေယျသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၆၆. ‘‘ဝိညူ ပဋိဗလာ’’တိ ဝစနတော အဝိညူ ဣတ္ထိယာပိ ဒေသေန္တဿ အနာပတ္တိ. ဣဓ ယက္ခီအာဒယော မနုဿိတ္ထီ ဝိယ အနောဠာရိကတ္တာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုကာ ဇာတာ. တိရစ္ဆာနဂတမနုဿဝိဂ္ဂဟိတ္ထိယာ ပဋိဗလတာယ ဝုတ္တတ္တာ ဣတရာပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုယေဝါတိ ဧကေ. ‘‘မာတုဂါမာယာ’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ. ‘‘အဋ္ဌကထာဒိပါဌံ ဌပေတွာ ဒမိဠာဒိနာ ယထာရုစိ ကထေတုံ လဘတိ ကိရာ’’တိ လိခိတံ၊ ယထာ ယက္ခီအာဒယော ဒုက္ကဋဝတ္ထုကာ ဇာတာ၊ တထာ ပုရိသဝိဂ္ဂဟံ ဂဟေတွာ ဌိတေန ယက္ခာဒိနာ သဒ္ဓိံ ဌိတဿ မာတုဂါမဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဒုက္ကဋံ အနာပဇ္ဇိတွာ ကသ္မာ ပါစိတ္တိယမာပဇ္ဇတီတိ စေ? ဤသကမ္ပိ ဒုတိယပက္ခံ အဘဇနတော. မနုဿမာတုဂါမောပိ န ဒုတိယော၊ ပဂေဝ ယက္ခာဒယောတိ. န ဒုတိယာနိယတေ တဿ ဒုတိယတ္တာတိ စေ? န တတ္ထ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာပေက္ခာ ဒုတိယတာ၊ ကိန္တု နိသဇ္ဇာပေက္ခာ၊ ဣဓ စ န နိသဇ္ဇမတ္တံ၊ ကိန္တု ဒေသနာ ဣဓာဓိပ္ပေတာ. သာ စ နိပဇ္ဇနတော ဩဠာရိကာ၊ တသ္မာ အသမတ္ထနိဒဿနံ.

ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၆၇. ‘‘စတုတ္ထပါရာဇိကဝတ္ထု စ ဣဒဉ္စ ဧကမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ယုတ္တံ. ကသ္မာ? တတ္ထ ‘‘မောဃပုရိသာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. တေ အရိယမိဿကာ န ဟောန္တီတိ ဒွေပိ ဧကသဒိသာနီတိ မမ တက္ကော. ‘‘အရိယာပိ ပဋိဇာနိံသု၊ တေသမ္ပိ အဗ္ဘန္တရေ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿာ’’တိ လိခိတံ. ‘‘သဗ္ဗေပိ ဘူတံ ဘဂဝါတိ ပုထုဇ္ဇနအရိယာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ အာရောစိတတ္တာ ‘ဘူတ’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န အတ္တနော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ သန္ဓာယာတိ အပရေ’’တိ ဝုတ္တံ.

၇၇. ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တေဟီတိ စတုတ္ထပါရာဇိကေ အဝုတ္တေဟီတိ.

ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၇၈-၈၀. ‘‘တေနေဝ ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေသီ’’တိ ပါဌော သမ္ပတိပါဌော သုန္ဒရော. အပလောကေတွာဝ ကာတဗ္ဗာ. နော စေ၊ ပါဠိယံယေဝ ဝုတ္တံ သိယာ. ‘‘ဩတ္တပ္ပေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ရုဠှီဝသေန ပရေသု ‘‘ဟိရောတ္တပ္ပေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဥတ္တာနတ္တာ န ဝုတ္တံ၊ ပါစိတ္တိယာသမ္ဘဝဒဿနေနေဝ ဟိ ဒုက္ကဋန္တိ သိဒ္ဓံ.

၈၃. တတ္ထ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တအဇ္ဈာစာရေပိ ပရိယာပန္နတ္တာ တံ တဿ ဒဏ္ဍကမ္မဝတ္ထု. ‘‘တတ္ထ ကမ္မံ အာပန္နော’’တိ ပုဗ္ဗေပိ လိခိတံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘‘အတ္တကာမံ အာပန္နော’’တိ ပါဌော၊ ‘‘အယမေဝ ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၈၆. ကဋသက္ခရာ သေတမတ္တိကာ ဝိယ မုဒုကာ သက္ခရဇာတိ. ‘‘အကတပဗ္ဘာရေတိ အဝလဉ္ဇိတဗ္ဗဋ္ဌာနဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တ’’န္တိ လိခိတံ. ‘‘အနောဝဿကဋ္ဌာနဒဿနတ္ထ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မူသိကုက္ကုရန္တိ မူသိကာဟိ ဥဒ္ဓဋပံသု. သုဒ္ဓစိတ္တာတိ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဧဝံ ပဝဋ္ဋိတေ ပထဝီ ဘိဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဇာနန္တိ၊ နော ပန စေ ပထဝီဘေဒတ္ထိကာ၊ သုဒ္ဓစိတ္တာ နာမ ဟောန္တိ. ပံသုအာဒယော ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ အာပတ္တိကရာ. ကေစိ ‘‘သဗ္ဗစ္ဆန္နာဒီသု ဥပဍ္ဎေ ဒုက္ကဋဿ ဝုတ္တတ္တာ သစေ ဒုက္ကဋံ၊ ယုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ ယုတ္တံ တာဒိသဿ ဝတ္ထုနော သမ္ဘဝါ၊ ဣဓ ပန ဇာတပထဝီ စ အဇာတပထဝီ စာတိ ဒွေယေဝ ဝတ္ထူနိ၊ တသ္မာ ဒွိန္နံ ဧကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ န ယုတ္တံ. ဧတ္ထာပိ ဒုက္ကဋဝစနံ အတ္ထီတိ စေ? တံ ပန သညာဝသေန၊ န ဝတ္ထုဝသေနာတိ န ယုတ္တမေဝ.

၈၇. အဂ္ဂိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဧတ္တာဝတာ ဥသုမံ ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ ဝဋ္ဋတီတိ ကေစိ. ဧဝံ သတိ ပထဝိယာ အဂ္ဂိမှိ ကတေ ဒူရတောပိ ဘူမိ ဥဏှာ ဟောတိ၊ တတ္တကံ ကောပေတဗ္ဗံ သိယာ၊ န စ ကပ္ပတိ၊ တသ္မာ ယသ္မိံ ဌာနေ ပတတိ၊ တံ သော အဂ္ဂိ ဍဟတိ၊ တသ္မာ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကေ. အဍဟိတေပိ ‘‘အဒဍ္ဎာယ ပထဝိယာ အဂ္ဂိံ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အတ္တနာ ပါတနာယေဝ ဒေါသော ပတိတေ ဥပဒါဟေတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမတ္တော ဝဏ္ဏနာက္ကမေန မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.