၅. နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၆၅. နာဿုဓ ကောစီတိ ဧတ္ထ အဿုဓ-ဣတိ အဝဓာရဏတ္ထေ နိပါတော. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေတိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ’’တိ ဗဟုဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုဏိတွာ ဣဓ တေသု ဘိက္ခူသု ကောစိ ဘဂဝန္တံ နာဿုဓ ဥပသင်္ကမတိ အညတြ ဧကေနာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. တံ သုဂ္ဂါဟံ ဧကာဟံ ဘန္တေ ဘဂဝန္တံ ဝရန္တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၃၃၇) ဝိယ၊ အနုဇာနာမိ။ပေ။ ယထာသုခံ မံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမန္တူတိ ဒဿနတ္ထာယ ဥပသင်္ကမန္တု.

၅၆၆-၇. ‘‘မယံ အာယသ္မန္တံ ဥပသေန’’န္တိ တဿ ဂဏပါမောက္ခတ္တာ ဝုတ္တံ. အာရညိကပိဏ္ဍပါတိကပံသုကူလိကဝသေန သဗ္ဗာနိ ဝုတ္တာနိ. တေနေဝါဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သန္ထတေ စတုတ္ထစီဝရသညိတာယာ’’တိ. ကိံ သဗ္ဗေပိ တေ စီဝရံ န ဗုဇ္ဈန္တီတိ စေ? ယထာ ဟောတု. ကတမံ စီဝရံ နာမာတိ? ဆန္နံ အညတရံ ဝိကပ္ပနုပဂံ ပစ္ဆိမန္တိ. ကိဉ္စ ဝါယိမံ အဝါယိမန္တိ? ဝါယိမမေဝါတိ. ကတရသုတ္တေနာတိ? အဒ္ဓါ သော သုတ္တမေဝ န ပဿတိ၊ သိဝေယျကံ ဒုဿယုဂံ၊ ဣဒ္ဓိမယိကဉ္စ ဒေဝဒတ္တိယဉ္စ အစီဝရံ ကရောတိ. ယဒိ ဧဝံ အဝါယိမမ္ပီတိ ဝဒါမီတိ. ဧဝံ သန္တေ သိဒ္ဓါ သန္ထတေ စီဝရသညိတာ ကမ္ဗလသီသေန ဥဏ္ဏာမယသာမညတော. ကိံ ပန တေ သန္ထတံ အဓိဋ္ဌဟိံသူတိ? ဒုဋ္ဌု အဓိဋ္ဌဟိံသု အစီဝရတ္တာ၊ န အဓိဋ္ဌာနုပဂတ္တာ စ သန္ထတဿ. အထ နာဓိဋ္ဌဟိံသု၊ ပုဗ္ဗေဝ တတ္ထ အစီဝရသညိနော ဧတေတိ ကတွာ တတ္ထ စီဝရသညိတာယ တဒုဘယံ န ယုဇ္ဇတီတိ. ကိံ ပနေတံ အဓိဋ္ဌာနုပဂံ နတ္ထီတိ? တတ္ထေဝါဂတံ၊ အပိစေတံ အဝိကပ္ပနုပဂံ စေ၊ စီဝရံ န ဟောတိ၊ အညထာ ‘‘စီဝရံ နာမ ဆန္နံ စီဝရာနံ အညတရ’’န္တိ ဧတ္တာဝတာ သိဒ္ဓံ ‘‘ဝိကပ္ပနုပဂံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ န ဝိကပ္ပနုပဂမ္ပိ စီဝရမေဝ သိဒ္ဓံ၊ အနဓိဋ္ဌာနုပဂံ၊ အဝိကပ္ပနုပဂဉ္စ ဧကဇ္ဈံ ‘‘စီဝရ’’န္တိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. တေနေဝါဟ ‘‘တေစီဝရိကဿ စတုတ္ထစီဝရံ ဝတ္တမာနံ အံသကာသာဝမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

အပိစ သန္ထတေ စီဝရသညိတာ န ကေဝလံ တေသံယေဝ၊ အညေသမ္ပိ အနုဗန္ဓတိ ဧဝ ‘‘ပုရာဏသန္ထတံ နာမ သကိံ နိဝတ္ထမ္ပိ သကိံ ပါရုတမ္ပီ’’တိ ဝစနတော. အဋ္ဌကထာစရိယော ပနဿ အစီဝရတံ သန္ဓာယဘာသိတတ္ထဒီပနေန ဒီပေတိ. နိဝတ္ထပါရုတန္တိ ဧတေသံ နိသိန္နဉ္စေဝ နိပန္နဉ္စာတိ အတ္ထော. အပိစ ဧဝံ သန္တေပိ သန္ထတေ စီဝရသညိတာ အနုဗန္ဓတိ ဧဝ. ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၃၅၈) ဟိ ‘‘နိသီဒနံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတု’’န္တိ စ၊ ပရိဝါရေ (ပရိ. ၃၂၉) ‘‘နဝ စီဝရာနိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာနီ’’တိ စ နိသီဒနသိက္ခာပဒေ ‘‘ဒသာ ဝိဒတ္ထီ’’တိ စ ဣဓ ‘‘နိသီဒနံ နာမ သဒသံ ဝုစ္စတီ’’တိ စ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စဿ ‘‘သန္ထတသဒိသံ သန္ထရိတွာ ဧကသ္မိံ အန္တေ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ ဝိဒတ္ထိမတ္တပဒေသေ ဒွီသု ဌာနေသု ဖာလေတွာ တိဿော ဒသာ ကရီယန္တိ၊ တာဟိ ဒသာဟိ သဒသံ နာမ ဝုစ္စတီ’’တိ စ ‘‘နိသီဒနံ ဝုတ္တနယေန အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗမေဝ၊ တဉ္စ ခေါ ပမာဏယုတ္တံ ဧကမေဝ၊ ဒွေ န ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ စ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ နိသီဒနံ နာမ နဝန္နံ စီဝရာနံ အညတရံ စီဝရံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ သန္ထတသဒိသံ ဧဠကလောမမယသန္ထတဝိသေသန္တိ သိဒ္ဓံ၊ တထာ နိသီဒနမေဝ နိသီဒနသန္ထတဉ္စ သိဒ္ဓံ. ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ စ ‘‘ဧကမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ သိဒ္ဓေ သိဒ္ဓါ သန္ထတေ စီဝရသညိတာတိ အတ္ထော. ကသ္မာ? သန္ထတသာမညတော.

ဧတ္ထာဟ – ကထံ အဒသမေဝ သန္ထတံ စီဝရသင်္ချံ န ဂစ္ဆတိ. အနေကမ္ပိ အနဓိဋ္ဌိတမ္ပိ မဟန္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ယတော သဒသမေဝ သန္ထတံ စီဝရသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ တတော အဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဥပဂစ္ဆတီတိ. အသန္ထတပရိယာပန္နတ္တာ ဩရေန စ ဆန္နံ ဝဿာနံ ဝိနာပိ သမ္မုတိံ၊ တဉ္စ ပေါရာဏံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဧဝ၊ န အဝိဿဇ္ဇေတွာ ‘‘တဉ္စ ခေါ ပမာဏယုတ္တံ ဧကမေဝ၊ ဒွေ န ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၆၉) ဝစနတောတိ. အထာပိ သိယာ သန္ထတံ သယနတ္ထမေဝ ကရီယတိ၊ နိသီဒနံ အသန္ထတမေဝါတိ. တဉ္စ န နိယမတော ‘‘ပုရာဏသန္ထတံ နာမ သကိံ နိဝတ္ထံ သကိံ ပါရုတမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာတိ. ဧတ္ထ ဝုစ္စတိ၊ န ဧတ္ထ ကာရဏံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ ဝိနယပညတ္တိယာ အနညဝိသယတ္တာ.

သန္ထတဿ ပန အစီဝရဘာဝေ အယံ ယုတ္တိ – အာဒိတော ‘‘တီဏိ သန္ထတာနိ ပန ဝိနယကမ္မံ ကတွာ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ အဋ္ဌကထာဝစနတော တာနိ အကပ္ပိယာနီတိ သိဒ္ဓံ၊ ဘဂဝတာ စ ခေါမာဒီနိ ဆ အနုညာတာနီတိ ကောသေယျံ ကပ္ပိယန္တိ သိဒ္ဓံ. ဧဝံ သန္တေ သုဒ္ဓကောသေယျမ္ပိ စီဝရံ ကပ္ပိယံ ဇာတံ၊ ပဂေဝ ကောသိယမိဿကသန္ထတစီဝရန္တိ အာပဇ္ဇတိ. တထာ ကမ္ဗလဉ္စ အနုညာတံ၊ တဉ္စ သုဒ္ဓိကမ္ပိ ဟောတိ ဇာတိကာဠကဘာဝေန၊ ပဂေဝ ဩဒါတဂေါစရိယမိဿကသန္ထတစီဝရန္တိ အာပဇ္ဇတိ. တတော စ အညမညဝိရောဓော၊ တသ္မာ န သန္ထတံ စီဝရံ နာမ ဟောတိ၊ နိသီဒနံ ပန ဟောတိ တဿ ပမာဏသဏ္ဌာနပရိစ္ဆေဒသမ္ဘဝတော. ဧတ္ထာဟု ကေစိ အာစရိယာ ‘‘ဒုဝိဓံ နိသီဒနံ သန္ထတံ၊ အသန္ထတဉ္စ. တတ္ထ သန္ထတံ သန္ထတမေဝ. အသန္ထတံ ခေါမာဒိဆဗ္ဗိဓံ၊ တဒနုလောမံ ဝါ ဟောတိ၊ အယမေတေသံ ဝိသေသော’’တိ.

ဧတ္ထာဟ – ကသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘သန္ထတံ ပန ဘိက္ခုနာ’’တိ သိက္ခာပဒံ အပညာပေတွာ ‘‘နိသီဒနသန္ထတ’’န္တိ ပညတ္တန္တိ? စီဝရသညိတာယ သန္ထတာနံ ဥဇ္ဈိတတ္တာ တေသံ အစီဝရဘာဝဒဿနတ္ထံ တထာ ပညတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ တသ္မာ တေ ဘိက္ခူ ဓုတင်္ဂဘေဒဘယာ တာနိ ဥဇ္ဈိတွာ တေရသာပိ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယိံသု၊ သီသဒဿနဝသေန တီဏေဝ ဝုတ္တာနိ၊ ဘဂဝါ စ တေသံ သန္ထတံ အနုဇာနိ၊ တတော နေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘နိသီဒနစီဝရသဏ္ဌာနမ္ပေတံ နိသီဒနသန္ထတံ နော အနုညာတံ၊ စတုတ္ထစီဝရဘာဝေန ပဂေဝ ကတသန္ထတံ ဝါ’’တိ. တတော သန္ထတေ နေသံ စီဝရသညိတာ န ဘဝိဿတီတိ တဒတ္ထံ ဘဂဝတာ နိသီဒနသန္ထတန္တိ ပညတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ပစ္ဆိမာနိ ဒွေ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ကထံ ပညာယတီတိ စေ? ‘‘အနာပတ္တိ အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝစနတောတိ.

နိသီဒနသန္ထတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.