၁.ဟိမဝန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၈၂. ဗုဇ္ဈတိ စတုသစ္စံ အရိယသာဝကော ဧတာယာတိ ဗောဓံ၊ ဓမ္မသာမဂ္ဂီ၊ အရိယသာဝကော ပန စတုသစ္စံ ဗုဇ္ဈတီတိ ဗောဓိ. အင်္ဂါတိ ကာရဏာ. ယာယ ဓမ္မသာမဂ္ဂိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဏှာဝသေန ပတိဋ္ဌာနံ၊ ဒိဋ္ဌိဝသေန အာယူဟနာ. သဿတဒိဋ္ဌိယာ ပတိဋ္ဌာနံ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ အာယူဟနာ. လီနဝသေန ပတိဋ္ဌာနံ၊ ဥဒ္ဓစ္စဝသေန အာယူဟနာ. ကာမသုခါနုယောဂဝသေန ပတိဋ္ဌာနံ၊ အတ္တကိလမထာနုယောဂဝသေန အာယူဟနာ. ဩဃတရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ (သံ. နိ. ၁.၁) –

‘‘ကိလေသဝသေန ပတိဋ္ဌာနံ၊ အဘိသင်္ခါရဝသေန အာယူဟနာ. တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ ပတိဋ္ဌာနံ၊ အဝသေသကိလေသာဘိသင်္ခါရေဟိ အာယူဟနာ၊ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရဝသေန ပတိဋ္ဌာနံ၊ သဗ္ဗလောကိယကုသလာဘိသင်္ခါရဝသေန အာယူဟနာ’’တိ –

ဝုတ္တေသု ပကာရေသု ဣဓ အဝုတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိလေသသန္တာနနိဒ္ဒါယ ဥဋ္ဌဟတီတိ ဧတေန သိခါပတ္တဝိပဿနာသဟဂတာနမ္ပိ သတိအာဒီနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝံ ဒဿေတိ. စတ္တာရီတိအာဒိနာ မဂ္ဂဖလေန သဟဂတာနံ. သတ္တဟိ ဗောဇ္ဈင်္ဂေဟိ ဘာဝိတေဟိ သစ္စပဋိဝေဓော ဟောတီတိ ကထမိဒံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ. ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါဒယော ဝိယာတိ ဧတေန ဗောဓိဗောဇ္ဈင်္ဂသဒ္ဒါနံ သမုဒါယာဝယဝဝိသယတံ ဒဿေတိ. သေနင်္ဂရထင်္ဂါဒယော ဝိယာတိ ဧတေန ပုဂ္ဂလပညတ္တိယာ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝံ ဒဿေတိ.

ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကာရဏတ္ထော အင်္ဂသဒ္ဒေါ’’တိ. ဗုဇ္ဈတီတိ ဗောဓိ၊ ဗောဓိယာ ဧဝ အင်္ဂါတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’တိ. ဝိပဿနာဒီနံ ကာရဏာနံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗာနံ သစ္စာနံ အနုရူပံ ပစ္စက္ခဘာဝေန ပဋိမုခံ အဝိပရီတံ သမ္မာ ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဧဝံ ဝတ္ထုဝိသေသဒီပကေဟိ ဥပရိမဂ္ဂေဟိ အနုဗုဇ္ဈန္တီတိအာဒိနာ ဝုတ္တဗောဓိသဒ္ဒေဟိ နိပ္ပဒေသေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဇ္ဈနတာသာမညေန သင်္ဂဏှာတီ’’တိ. ဧတ္ထ စ လီနပတိဋ္ဌာန-ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ-ဥစ္ဆေဒါဘိနိဝေသာနံ ဓမ္မဝိစယ-ဝီရိယပီတိပဓာန-ဓမ္မသာမဂ္ဂီ ပဋိပက္ခော. ဥဒ္ဓစ္စာယူဟနအတ္တကိလမထာနုယောဂ-သဿတာဘိနိဝေသာနံ ပဿဒ္ဓိသမာဓိ-ဥပေက္ခာပဓာန-ဓမ္မသာမဂ္ဂီ ပဋိပက္ခော. သတိ ပန ဥဘယတ္ထာပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. တထာ ဟိ သာ သဗ္ဗတ္ထိကာ ဝုတ္တာ.

သံ-သဒ္ဒေါ ပသံသာယံ. ပုနဒေဝ သုန္ဒရော စ အတ္ထောပီတိ အာဟ ‘‘ပသတ္ထော သုန္ဒရော စ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ’’တိ. အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ အဘိဝိသိဋ္ဌဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တေတိ သဝိသေသဘာဝံ ဝဒတိ. ‘‘ဧကေ ဝဏ္ဏယန္တီ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ယထာဝုတ္တဝိဝေကတ္တယတော အညံ ဝိဝေကဒွယံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘တေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဈာနက္ခဏေ တာဝ ကိစ္စတော ဝိက္ခမ္ဘနဝိဝေကနိဿိတံ၊ ဝိပဿနာက္ခဏေ အဇ္ဈာသယတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကနိဿိတံ ဘာဝေတီတိ. တေနာဟ – ‘‘အနုတ္တရံ ဝိမောက္ခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. တတ္ထ တတ္ထ နိစ္ဆယတာယ ကသိဏဇ္ဈာနဂ္ဂဟဏေန အနုပ္ပါဒါနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဟိမဝန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.