၉. ဝီဏောပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄၆. ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါတိ ကာမံ ပါဠိယံ ပရိသာဒွယမေဝ ဂဟိတံ၊ သေသပရိသာနံ ပန တဒညေသမ္ပိ ဒေဝမနုဿာနန္တိ သဗ္ဗသာဓာရဏောဝါယံ ဓမ္မသင်္ဂဟောတိ ဣမမတ္ထံ ဥပမာပုဗ္ဗကံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ယဇန္တောတိ ဒဒန္တော. ဝိန္ဒိတဗ္ဗောတိ လဒ္ဓဗ္ဗော၊ အဓိဂန္တဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

ဆန္ဒောတိ တဏှာဆန္ဒော. တေနာဟ – ‘‘ဒုဗ္ဗလတဏှာ သော ရဉ္ဇေတုံ န သက္ကောတီ’’တိ. ပုဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဧကသ္မိံ အာရမ္မဏေ ပဌမံ ဥပ္ပန္နာ. သာ ဟိ အနာသေဝနတ္တာ မန္ဒာ. သောတိ ဆန္ဒော. ရဉ္ဇေတုံ န သက္ကောတိ လဒ္ဓါသေဝနတ္တာ. ဒေါသော နာမ စိတ္တဒူသနတ္တာ. တာနီတိ ဒဏ္ဍာဒါနာဒီနိ. တမ္မူလကာတိ လောဘမူလကာ တာဝ မာယာသာဌေယျမာနာတိမာနဒိဋ္ဌိစာပလာဒယော၊ ဒေါသမူလကာ ဥပနာဟမက္ခပလာသဣဿာမစ္ဆရိယထမ္ဘသာရမ္ဘာဒယော၊ မောဟမူလကာ အဟိရိက-အနောတ္တပ္ပ-ထိနမိဒ္ဓဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စ-ဝိပရီတမနသိကာရာဒယော၊ သံကိလေသဓမ္မာ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ တံမူလကတ္တာ. ယသ္မာ ပန သဗ္ဗေပိ သံကိလေသဓမ္မာ ဒွါဒသာကုသလစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နာ ဧဝ၊ တသ္မာ တေသမ္ပေတ္ထ ဂဟိတဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဆန္ဒော ရာဂေါတိ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဘာယိတဗ္ဗဋ္ဌေန သဘယော. ဘေရဝဋ္ဌေန သပ္ပဋိဘယော. ကုသလပက္ခဿ ဝိက္ခမ္ဘနဋ္ဌေန သကဏ္ဋကော. ကုသလအနဝဇ္ဇဓမ္မေဟိ ဒုရဝဂါဟဋ္ဌေန သဂဟနော. ဘဝသမ္ပတ္တိဘဝနိဗ္ဗာနာနံ အပ္ပဒါနဘာဝတော ဥမ္မဂ္ဂေါ. ဒုဂ္ဂတိဂါမိမဂ္ဂတ္တာ ကုမ္မဂ္ဂေါ. ဣရိယနာတိ ဝတ္တနာ ပဋိပဇ္ဇနာ. ဒုဂ္ဂတိဂါမိတာယ ကိလေသော ဧဝ ကိလေသမဂ္ဂေါ. န သက္ကာ သမ္ပတ္တိဘဝံ ဂန္တုံ ကုတော နိဗ္ဗာနဂမနန္တိ အဓိပ္ပါယော.

အသုဘာဝဇ္ဇနာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အနိစ္စမနသိကာရာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စိတ္တံ နိဝတ္တတိ သရာဂစိတ္တံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဋိပက္ခမနသိကာရေန ဝိနောဒိတတ္တာ. မဇ္ဈတ္တာရမ္မဏေတိ အညာဏုပေက္ခဋ္ဌာနိယေ အာရမ္မဏေ. ဥဒ္ဒေသ။ပေ။ အာဝဇ္ဇန္တဿာတိ ဥဒ္ဒိသာပနဝသေန ဥဒ္ဒေသံ၊ ပရိပုစ္ဆာပနဝသေန ပရိပုစ္ဆံ၊ ဂရူနံ သန္တိကေ ဝသနဝသေန ဂရုဝါသံ အာဝဇ္ဇန္တဿ. စိတ္တန္တိ ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယ-ပစ္စဝေက္ခဏ-ပညဝန္တ-ပုဂ္ဂလသေဝနဝသေန တဒဓိမုတ္တိသိဒ္ဓိယာ အညာဏစိတ္တံ နိဝတ္တတိ.

ယထာ ‘‘ပုဇ္ဇဘဝဖလံ ပုည’’န္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၈၀)၊ ဧဝံ ကိဋ္ဌသမ္ဘဝတ္တာ ‘‘ကိဋ္ဌ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကိဋ္ဌန္တိ ကိဋ္ဌဋ္ဌာနေ ဥပ္ပန္နသဿ’’န္တိ.

ဃဋာတိ သိင်္ဂယုဂံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဒွိန္နံ သိင်္ဂါနံ အန္တရေ’’တိ. ဃဋာတိ ဂေါဏာဒီနံ သိင်္ဂန္တရဋ္ဌဿ သမညာတိ ဝဒန္တိ. နာသာရဇ္ဇုကေတိ နာသာရဇ္ဇုပါတဋ္ဌာနေ.

ဒမေတိ ပုထုတ္တာရမ္မဏတော နိဝါရေတိ. နန္တိ စိတ္တံ. ယံ သုတ္တံ သုဘာသိတံ မယာ. တဒဿာတိ တဒါ အဿ ဘိက္ခုနော. အာရမ္မဏေတိ ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏေ.

သုဒုဇိတန္တိ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝကရဏေန ဇိတံ. သုတဇ္ဇိတန္တိ သုဋ္ဌု ဒူရကရဏေန ဇိတံ၊ တထာဘူတဉ္စ တဇ္ဇိတံ နာမ ဟောတီတိ တထာ ဝုတ္တံ. ဂေါစရဇ္ဈတ္တန္တိ အဇ္ဈတ္တဘူတော ဂေါစရော. ကမ္မဋ္ဌာနာရမ္မဏဉှိ ဗဟိဒ္ဓါရူပါဒိအာရမ္မဏဝိဓုရတာယ အဇ္ဈတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. သမထော အနုရက္ခဏံ ဧတဿာတိ သမထာနုရက္ခဏံ. ယထာ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ သမထာနုရက္ခဏံ ဟောတိ၊ တထာ ကထိတန္တိ အတ္ထော. ယထာ ဟိ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ သမထဿ ပစ္စယော၊ ဧဝံ သမထောပိ တဿ ပစ္စယောတိ.

ဝါဒိယမာနာယ ဝီဏာယ. စိတ္တံ ရဉ္ဇေတီတိ ရဇ္ဇနေန. အဝိဿဇ္ဇနီယတာယ စိတ္တံ ဗန္ဓတီတိ ဗန္ဓနီယော. ဝေဋ္ဌကေတိ တန္တီနံ အာသဇ္ဇနဝေဋ္ဌကေ. ကောဏန္တိ ကဝဏတော ဝီဏာယ သဒ္ဒကရဏတော ကောဏန္တိ လဒ္ဓနာမံ ဒါရုဒဏ္ဍံ သိင်္ဂါဒီသု ယေန ကေနစိ ကတံ ဃဋိကံ. တေနာဟ ‘‘စတုရဿံ သာရဒဏ္ဍက’’န္တိ.

ယသ္မာ သော ရာဇာ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ သဒ္ဒံ ယထာသဘာဝတော န အညာသိ၊ တသ္မိံ တဿ အဇာနနာကာရမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘သဒ္ဒံ ပဿိဿာမီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အသတီ ကိရာယန္တိ ပါဠိယံ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တန္တိ ယထာလိင်္ဂမေဝ ဝဒန္တော ‘‘အသာ’’တိ အာဟ. ‘‘အသတီတိ လာမကာဓိဝစန’’န္တိ ဝတွာ တတ္ထ ပယောဂံ ဒဿေတုံ ‘‘အသာ လောကိတ္ထိယော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ လောကေ ဣတ္ထိယော နာမ အသတိယောတိ အတ္ထော၊ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. ပကတိယာ လောကေ ဇေဋ္ဌဘာတာ ကနိဋ္ဌဘာတာ မာတုလောတိအာဒိကာ ဝေလာ မရိယာဒါ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? သာရတ္တာ စ ပဂဗ္ဗာ စ သဗ္ဗေသမ္ပိ သမ္ဘောဂဝသေန ဝိနိယောဂံ ဂစ္ဆန္တိ. ကထံ? သိခီ သဗ္ဗဃသော ယထာ. တေနေဝါဟ –

‘‘သဗ္ဗာ နဒီ ဝင်္ကဂတီ၊ သဗ္ဗေ ကဋ္ဌမယာ ဝနာ၊

သဗ္ဗိတ္ထိယော ကရေ ပါပံ၊ လဘမာနေ နိဝါတကေ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၁.၃၀၈)၊

အညမ္ပိ တန္တိဗဒ္ဓံ စတုရဿအမ္ဗဏဝါဒိတာဒီနိ. ဝီဏာ ဝိယ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနေကဓမ္မသမူဟဘာဝတော. ရာဇာ ဝိယ ယောဂါဝစရော တပ္ပဋိဗဒ္ဓဓမ္မဂဝေသကတ္တာ. အဿာတိ ယောဂါဝစရဿ.

နိရယာဒိတော အညသ္မိမ္ပိ ဂတိ-သဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ. တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ဂတိဂတီ’’တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ ရူပရူပ’’န္တိ စ ယထာ၊ ဂတိသညိတံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ – ‘‘ဧတ္ထန္တရေ သံသရတိ ဝတ္တတီ’’တိ. သဉ္ဇာယနပဒေသော ဧဝ ဂတီတိ သဉ္ဇာတိဂတိ.

တံ ပန ဂတိံ သတ္တာနံ သံဝေဂဝတ္ထုဘူတဿ ပစ္စက္ခဿ ဂဗ္ဘာသယဿ ဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘အယမဿ ကာယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ရူပဓမ္မဿ သလက္ခဏံ ဂတိ နိဋ္ဌာ၊ တတော ပရံ အညံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ သလက္ခဏဂတိ. အဘာဝေါ အစ္စန္တာဘာဝေါ. သန္တာနဝိစ္ဆေဒေါ ဝိဘဝဂတိ တံနိဋ္ဌာနဘာဝါ. ဘေဒေါတိ ခဏနိရောဓော၊ ဣဓာပိ တံနိဋ္ဌာနတာယေဝ ပရိယာယော. ယာဝ ဘဝဂ္ဂါတိ ယာဝ သဗ္ဗဘဝဂ္ဂါ. သလက္ခဏဝိဘဝဂတိဘေဒဂတိယော ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာဝ ပကာသိတာတိ န ဂဟိတာ. တဿ ခီဏာသဝဿ န ဟောတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သမုစ္ဆိန္နတ္တာ.

သီလံ ကထိတံ ရူပါဒီသု ဆန္ဒာဒိနိဝါရဏဿ ကထိတတ္တာ. မဇ္ဈေ သမာဓိဘာဝနာ ကထိတာ ‘‘အဇ္ဈတ္တမေဝ သန္တိဋ္ဌတိ။ပေ။ သမာဓိယတီ’’တိ ဇောတိတတ္တာ. ပရိယောသာနေ စ နိဗ္ဗာနံ ကထိတံ ‘‘ယမ္ပိဿ။ပေ။ န ဟောတီ’’တိ ဝစနတော.

ဝီဏောပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.