၁၈. သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ

၁. ပဌမသမုဒ္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂၈. ယဒိ ‘‘ဒုပ္ပူရဏဋ္ဌေန သမုဒ္ဒနဋ္ဌေနာ’’တိ ဣမိနာ အတ္ထဒွယေန သာဂရော ‘‘သမုဒ္ဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ စက္ခုဿေဝေတံ နိပ္ပရိယာယတော ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယဒီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒုပ္ပူရဏဋ္ဌေနာတိ ပူရေတုံ အသက္ကုဏေယျဘာဝေန. သမုဒ္ဒနဋ္ဌေနာတိ သဗ္ဗသော ဥပရူပရိပက္ခိတ္တဂမနေန. မဟာဂင်္ဂါဒိမဟာနဒီနံ မဟတာ ဥဒကောဃေန အနုသံဝစ္ဆရံ အနုပက္ခန္ဒမာနောပိ ဟိ သမုဒ္ဒေါ ပါရိပူရိံ န ဂစ္ဆတိ၊ ယဉ္စ ဘူမိပဒေသံ ဩတ္ထရတိ၊ တံ သမုဒ္ဒဘာဝံ နေတိ၊ အဘာဝံ ဝါ ပါပုဏာတိ အပယာတေ သမုဒ္ဒေါဒကေ၊ တံ ဝါ အနုဒကဘာဝပတ္တိယာ အတထမေဝ ဟောတိ. ကာမဉ္စေသ ဒုပ္ပူရဏဋ္ဌော သမုဒ္ဒနဋ္ဌော သာဂရေ လဗ္ဘတိ၊ တထာပိ တံ ဒွယံ စက္ခုသ္မိံယေဝ ဝိသေသတော လဗ္ဘတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘တဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. သမောသရန္တန္တိ သဗ္ဗသော နီလာဒိဘာဂေဟိ ဩသရန္တံ၊ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တန္တိ အတ္ထော. ကာတုံ န သက္ကောတိ ဒုပ္ပူရဏီယတ္တာ. သဒေါသဂမနေန ဂစ္ဆတိ သတ္တသန္တာနဿ ဒုဿနတော. ဒုဿနဋ္ဌတာ စဿ စက္ခုဒွါရိကတဏှာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယထာ သမုဒ္ဒေ အပရာပရံ ပရိဝတ္တမာနော ဦမိယာ ဝေဂေါ သမုဒ္ဒဿာတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ စက္ခုသမုဒ္ဒဿ ပုရတော အပရာပရံ ပရိဝတ္တမာနံ နီလာဒိဘေဒံ ရူပါရမ္မဏံ စက္ခုဿာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ အနညသာဓာရဏတ္တာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပမယော ဝေဂေါ’’တိ. အသမပေက္ခိတေတိ သမ္မာဒဿနေ ရူပေ မနာပဘာဝံ အမနာပဘာဝဉ္စ ဂဟေတွာ၊ ‘‘ဣဒံ နာမ မယာ ဒိဋ္ဌ’’န္တိ အနုပဓာရေန္တဿ ကေဝလံ သမူဟဃနဝသေန ဂဏှန္တဿ ဂဟဏံ အသမပေက္ခနံ. သဟတီတိ အဓိဘဝတိ၊ တံနိမိတ္တံ ကဉ္စိ ဝိကာရံ နာပဇ္ဇတိ.

ဦမီတိ ဝီစိယော. အာဝဋ္ဋော အာဝဋ္ဋနဝသေန ပဝတ္တံ ဥဒကံ. ဂါဟရက္ခသမကရာဒယော ဂါဟရက္ခသော. ယထာ သမုဒ္ဒေ ဦမိယော ဥပရူပရိ ဝတ္တမာနာ အတ္တနိ ပတိတပုဂ္ဂလံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ အနယဗျသနံ အာပါဒေန္တိ၊ တထာ အာဝဋ္ဋဂါဟရက္ခသာ. ဧဝမေတေ ရာဂါဒယော ကိလေသာ သယံ ဥပ္ပန္နကသတ္တေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ အနယဗျသနံ အာပါဒေန္တိ၊ ကိလေသုပ္ပတ္တိနိမိတ္တတာယ သတ္တာနံ အနယဗျသနာပတ္တိဟေတုဘူတဿ ဦမိဘယဿ အာရမ္မဏဝသေန စက္ခုသမုဒ္ဒေါ ‘‘သဦမိသာဝဋ္ဋော သဂါဟော သရက္ခသော’’တိ ဝုတ္တော.

ဦမိဘယန္တိ ဧတ္ထ ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ၊ ဦမီဝ ဘယံ ဦမိဘယံ. ကုဇ္ဈနဋ္ဌေန ကောဓော. သွေဝ စိတ္တဿ စ အဘိမဒ္ဒနဝသေနုပ္ပါဒနတ္ထေန ဒဠှံ အာယာသနဋ္ဌေန ဥပါယာသော. ဧတ္ထ စ အနေကဝါရံ ပဝတ္တိတွာ သတ္တေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ သီသံ ဥက္ခိပိတုံ အဒတွာ အနယဗျသနနိပ္ဖါဒနေန ကောဓူပါယာသဿ ဦမိသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တထာ ကာမဂုဏာ ကိလေသာဘိဘူတေ သတ္တေ မာနေ ဝိယ ရူပါဒိဝိသယသင်္ခါတေ အတ္တနိ သံသာရေတွာ ယထာ တတော ဗဟိဘူတေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ အာဝဋ္ဋေတွာ ဗျသနာပါဒနေန အာဝဋ္ဋသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယဒါ ပန ဂါဟရက္ခသော အာရက္ခရဟိတံ အတ္တနော ဂေါစရဘူမိဂတံ ပုရိသံ အဘိဘုယျ ဂဟေတွာ အဂေါစရေ ဌိတမ္ပိ ဂေါစရံ နေတွာ ဘေရဝရူပဒဿနာဒိနာ အတ္တနော ဥပက္ကမံ ကာတုံ အသမတ္ထံ ကတွာ အနွာဝိသိတွာ ဝဏ္ဏဗလဘောဂအာယုသုခေဟိ ဝိယောဇေတွာ မဟန္တံ အနယဗျသနံ အာပါဒေတိ၊ ဧဝံ မာတုဂါမောပိ ယောနိသောမနသိကာရရဟိတံ အဝီရပုရိသံ အတ္တနော ရူပါဒီဟိ ပလောဘနဝသေန အဘိဘုယျ ဂဟေတွာ ဝါ ဝီရဇာတိယမ္ပိ ဣတ္ထိကုတ္တဘူတေဟိ အတ္တနော ဟာဝဘာဝဝိလာသေဟိ ဣတ္ထိမာယာယ အနွာဝိသိတွာ ဝါ အဝသံ အတ္တနော ဥပကာရဓမ္မေ သီလာဒယော သမ္ပာဒေတုံ အသမတ္ထံ ကရောန္တော ဂုဏဝဏ္ဏာဒီဟိ ဝိယောဇေတွာ မဟန္တံ အနယဗျသနံ အာပါဒေတိ၊ ဧဝံ မာတုဂါမဿ ဂါဟရက္ခသသဒိသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဦမိဘယန္တိ လက္ခဏဝစနံ. ယထာ ဟိ ဦမိ ဘာယိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဘယံ၊ ဧဝံ အာဝဋ္ဋဂါဟရက္ခသာပီတိ ဦမိအာဒိဘယေန သဘယန္တိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အန္တံ အဝသာနံ ဂတော၊ ဧဝံ ပါရံ နိဗ္ဗာနံ ဂတောတိ ဝုစ္စတိ.

ပဌမသမုဒ္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂-၃. ဒုတိယသမုဒ္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၂၉-၂၃၀. ကိလေသာနံ အလ္လဘာဝူပနယနန္တိ အာဟ ‘‘တေမနဋ္ဌေနာ’’တိ. အရိယသာဝကေတိ အနာဂါမိနော. တေ ဟိ ကာမဘဝဝသေန အတိန္တတာယ န သမုန္နာ. တယော မစ္စူတိ ကိလေသာဘိသင်္ခါရဒေဝပုတ္တမာရေ. တီဟိ ဥပဓီဟီတိ ကိလေသာဘိသင်္ခါရကာမဂုဏာနံ ဝသေန တီဟိ ဥပဓီဟိ. ခန္ဓုပဓိနာ ပန သော န နိရူပဓိ သဥပါဒိသေသဿေဝ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂတတ္တာ. ဂတောတိ ပဋိပတ္တိဂမနေန ဂတော.

ဒုတိယသမုဒ္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄-၆. ခီရရုက္ခောပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၃၁-၂၃၃. အပ္ပဟီနဋ္ဌေနာတိ မဂ္ဂေန အသမုဂ္ဃါဋိတဘာဝေန. အတ္ထီတိ ဝိဇ္ဇတိ. သတိ ပစ္စယေ ဝိဇ္ဇမာနကိစ္စကရဏတော ပရိယုဋ္ဌာနံ အပ္ပကံ မူသိကာဝိသံ ဝိယ ပရိတ္တံ နာမ ဟောတိ အပ္ပါနုဘာဝတ္တာ. ဧဝရူပါပီတိ အပ္ပကာပိ. အဿာတိ အပ္ပဟီနကိလေသဿ. အဓိမတ္တာနန္တိ ဣဋ္ဌာနံ ရဇနီယာနံ၊ ဝတ္ထုဝသေန ပရိတ္တကမ္ပိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ အဓိမတ္တမေဝ. တေနာဟ ‘‘နခပိဋ္ဌိပ္ပမာဏမ္ပီ’’တိအာဒိ. ဒဟရောတိအာဒီနိ တီဏိပိ ပဒါနိ. အာဘိန္ဒေယျာတိ ဘိန္ဒေယျ. တံ ဥဘယန္တိ တံ စက္ခုရူပန္တိ ဥဘယမ္ပိ အာယတနံ.

ခီရရုက္ခောပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ဥဒါယီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၄. ဣတိပီတိ ဣမိနာပိ ကာရဏေန. အနိစ္စေနာတိ အနိစ္စဘာဝေန အနတ္တလက္ခဏံ ကထိတံ. ယသ္မာ ဟေတုပစ္စယာ ဝိညာဏဿ ဥပ္ပတ္တိ သတိ စ ဥပ္ပါဒေ နိရောဓေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဥပ္ပါဒဝယဝန္တတာယ အနိစ္စံ ဝိညာဏံ၊ ယဒိ စ အတ္တာ သိယာ ပစ္စယေဟိ ဝိနာ သိဇ္ဈေယျ၊ န စ တထာဿ သိဒ္ဓိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’တိ အနိစ္စတာယ အနတ္တတာ ကထိတာ.

ဥဒါယီသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၅. ကိလေသာနံ အနု အနု ဗျဉ္ဇနတော ပရိဗျတ္တိယာ ဥပ္ပတ္တိပစ္စယဘာဝတော အနုဗျဉ္ဇနံ၊ ဟတ္ထပါဒါဒိအဝယဝါတိ အာဟ – ‘‘ဟတ္ထာ သောဘနာ’’တိအာဒိ. နိမိတ္တဂ္ဂါဟောတိ ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ နိမိတ္တဘူတော ဂါဟော. သံသန္ဒေတွာ ဂဟဏန္တိ အဝယဝေ သမောဓာနေတွာ ‘‘ဣတ္ထိပုရိသော’’တိအာဒိနာ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏံ. ဝိဘတ္တိဂဟဏန္တိ ဝိဘာဂေန အနဝသေသဂ္ဂဟဏံ. ကုမ္ဘီလသဒိသောတိ ကုမ္ဘီလဂါဟသဒိသော. တေနာဟ – ‘‘သဗ္ဗမေဝ ဂဏှာတီ’’တိ ဟတ္ထပါဒါဒီသု တံ တံ ကောဋ္ဌာသံ ဝိဘဇိတွာ ဂဟဏံ ရတ္တပါသဒိသော ဇလူကဂါဟသဒိသော. ဧကဇဝနဝါရေပိ လဗ္ဘန္တီတိ ဣဒံ စက္ခုဒွါရာနုသာရေန ဥပ္ပန္နမနောဒွါရိကဇဝနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

နိမိတ္တဿာဒေန ဂန္ထိတန္တိ ယထာဝုတ္တေ နိမိတ္တေ အဿာဒဂါဟေန ဂန္ထိတံ သမ္ဗဒ္ဓံ. ဘဝင်္ဂေနေဝါတိ မူလဘဝင်္ဂေနေဝ. ကိလေသဘယံ ဒဿေန္တောတိ တထာ ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ သတိ အကုသလစိတ္တေန အန္တရိတံ စေ မရဏစိတ္တံ ဘဝေယျ၊ ဧကန္တတော နိရယေ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ဝါ ဥပ္ပတ္တိ သိယာတိ ကိလေသာနံ ဘာယိတဗ္ဗံ ဒဿေန္တော. ‘‘သမယဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘စက္ခုဒွါရသ္မိဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. ရတ္တစိတ္တံ ဝါတိ ရာဂဝသေန ရတ္တစိတ္တံ ဝါ. ဒုဋ္ဌစိတ္တေန ကထံ အာရမ္မဏရသာနုဘဝနန္တိ? ဒေါမနဿဝေဒနုပ္ပတ္တိ ဧဝ တဿ အာရမ္မဏရသာနုဘဝနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣမဿ သမယဿာတိ မရဏသမယဿ.

ဥဘိန္နံ နာသစ္ဆိဒ္ဒါနံ မဇ္ဈေ ဌိတ-အဋ္ဌိတုဒနံ သဟ ခုရဋ္ဌေန ဆိန္ဒနံ. ဒဏ္ဍကဝါသီတိ ဒီဃဒဏ္ဍကာ မဟာဝါသိ. နိပဇ္ဇိတွာ နိဒ္ဒေါက္ကမနန္တိ ဣမိနာ ပစလာယိကနိဒ္ဒံ ပဋိက္ခိပတိ. တတ္ထ ဟိ ကဒါစိ အန္တရာ မိစ္ဆာဝိတက္ကာနံ သလ္လကာနံ အဝသရော သိယာ၊ နတ္ထေဝ နိပဇ္ဇိတွာ မဟာနိဒ္ဒံ ဩက္ကန္တကာလေ. ဝိတက္ကာနန္တိ မိစ္ဆာဝိတက္ကာနံ.

အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. ပဌမဟတ္ထပါဒေါပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၃၆-၂၃၇. နဝမံ ‘‘ပညာယတီ’’တိ ဝုစ္စမာနေ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဝုတ္တန္တိ အာဟ – ‘‘ဒသမေ န ဟောတီတိ ဝုစ္စမာနေ’’တိအာဒိ. ဧတ္တကမေဝ ဟိ ဒွိန္နံ သုတ္တာနံ ဝိသေသောတိ.

ပဌမဟတ္ထပါဒေါပမသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဒ္ဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.