၂. ကဠာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၂. တဿ ထေရဿ နာမံ ဇာတိသမုဒါဂတံ. နိဝတ္တောတိ ပုဗ္ဗေ ဝဋ္ဋသောတဿ ပဋိသောတံ ဂန္တုံ အာရဒ္ဓေါ၊ တံ အဝိသဟန္တော အနုသောတမေဝ ဂစ္ဆန္တော၊ တတော နိဝတ္တော ပရိက္လေသဝိဓမေ အသံသဋ္ဌော ဝိယုတ္တော ဟောတိ. ဧတ္ထ စေတနာတိ ဝါ အဿာသော. ဟီနာယာဝတ္တနံ နာမ ကာမေသု သာပေက္ခတာယ၊ တတ္ထ စ နိရပေက္ခတာ တတိယမဂ္ဂါဓိဂမေနာတိ ဒဿေန္တော ‘‘တယော မဂ္ဂေ’’တိအာဒိမာဟ. သာဝကပါရမီဉာဏံ ထေရဿ အရဟတ္တာဓိဂမေန နိပ္ဖန္နံ၊ တသ္မာ တဿ တံ ဥပရိမကောဋိယာ အဿာသော ဝုတ္တော. ဥဂ္ဃါဋိတာတိ ဝိဝဋာ၊ ဝူပသမိတာတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိယံ. ဝိစိကိစ္ဆာဘာဝန္တိ နိဗ္ဗေမတိကတံ.

န ဧဝံ ဗျာကတာတိ ‘‘ခီဏာ ဇာတီ’’တိအာဒိကာ ဧဝံ ဥတ္တာနကံ န ဗျာကတာ၊ ပရိယာယေန ပန ဗျာကတာ. ကေနစီတိ ကေနစိပိ ကာရဏေန. ဧဝံ ဥတ္တာနကံ ဗျာကရိဿတိ.

တဿ ပစ္စယဿ ခယာတိ တဿ ကမ္မဘဝသင်္ခါတဿ ပစ္စယဿ အဝိဇ္ဇာယ သဟကာရိတာယံ သင်္ဂဟိတဿ ခယာ အနုပ္ပါဒါ နိရောဓာ. ခီဏသ္မိန္တိ ခီဏေ. အနုပ္ပါဒနိရောဓေန နိရုဒ္ဓေ ဇာတိယာ ယထာဝုတ္တေ ပစ္စယေ. ဇာတိသင်္ခါတံ ဖလံ ခီဏံ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒိတန္တိ. ဝိဒိတံ ဉာတံ. အာဇာနာတိ စတုသစ္စံ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေဟိ ဉာတံ အနတိက္ကမိတွာဝ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အညာ အဂ္ဂမဂ္ဂေါ. တဒုပစာရေန အဂ္ဂဖလံ ဣဓ ‘‘အညာ’’ နာမ. ပစ္စယောတိ ဘဝူပပတ္တိယာ ပစ္စယော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ.

မေတိ မယာ. အညာသိ အာကာရဂ္ဂဟဏေန စိတ္တာစာရံ ဇာနာတိ. တေနာတိ ဘဂဝတာ. ဗျာကရဏံ အနုမောဒိတံ ပဉှဗျာကရဏဿ ဝိသယကတဘာဝတော.

အယမဿ ဝိသယောတိ အယံ ဝေဒနာ အဿ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ သဝိသယော တတ္ထ ဝိသယဘာဝေန ပဝတ္တတ္တာ. ကိဉ္စာပီတိ ကိဉ္စာပိ သုခါ ဝေဒနာ ဌိတိသုခါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏာမသုခါ၊ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဉာဏသုခါ. ဝိပရိဏာမကောဋိယာတိ အနိစ္စဘာဝေန သဗ္ဗာဝ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ နာမ. သုခပဋိက္ခေပတောပိ ဟိ သုခပီတိယာ ဖရဏတာယ သုခါတိ တိက္ခမတ္တေန ဝိပရိဏာမဒုက္ခာတိ ဝိပရိဏာမတော အဘာဝါဓိဂမေန သုခနိရောဓက္ခဏမတ္တေန. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ပပဉ္စသူဒနိယံ ‘‘သုခါယ ဝေဒနာယ အတ္ထိဘာဝေါ သုခ’’န္တိ. သုခကာမော ဒုက္ခံ တိတိက္ခတိ. အပရိညာတဝတ္ထုကာနဉှိ သုခဝေဒနုပရမော ဒုက္ခတော ဥပဋ္ဌာတိ၊ တသ္မာယမတ္ထော ဝိယောဂေန ဒီပေတဗ္ဗော. ‘‘ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမသုခါ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တထာစာဟ ပပဉ္စသူဒနိယံ ‘‘ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နတ္ထိဘာဝေါ သုခ’’န္တိ. ဒုက္ခဝေဒနုပရမော ဟိ ဝုတ္တာနံ သုခတော ဥပဋ္ဌာတိ ဧဝါတိ ဝဒန္တိ. တဿ ယောဂဿ ဝူပသမေန ‘‘အဟော သုခံ ဇာတ’’န္တိ မဇ္ဈတ္တဝေဒနာယ ဇာနနဘာဝေါ ယာထာဝတော အဝဗုဇ္ဈနံ သုခံ. အဒုက္ခမသုခါပိ ဝေဒနာ ဝိဇာနန္တဿ သုခံ ဟောတိ တဿ သုခုမတာယ ဝိညေယျဘာဝတော. ယထာ ရူပါရူပဓမ္မာနံ သလက္ခဏတော သာမညလက္ခဏတော စ သမ္မဒေဝ အဝဗောဓော ပရမံ သုခံ. တေနာဟ –

‘‘ယတော ယတော သမ္မသတိ၊ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ၊

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ၊ အမတံ တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၄)၊

အညာဏဒုက္ခာတိ အဇာနနဘာဝေါ အဒုက္ခမသုခါဝေဒနာယ ဒုက္ခံ. သမ္မာ ဝိဘာဂဇာနနသဘာဝေါ ဉာဏဿ သမ္ဘဝေါ. ဉာဏသမ္ပယုတ္တာ ဟိ ဉာဏူပနိဿယာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ပသတ္ထာကာရာ၊ ယတော သာ ဣဋ္ဌာ စေဝ ဣဋ္ဌဖလာ စာတိ. အဇာနနဘာဝေါတိ ဧတ္ထ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ဒုက္ခန္တိ ဝိဒိတော’’တိ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝိဒိတန္တိ ပဒုဒ္ဓါရော ကတော၊ တံ အတ္ထဒဿနမတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဝေဒနာပရိစ္ဆေဒဇာနနေတိ ‘‘တိဿော ဣမာ ဝေဒနာ’’တိ ဧဝံ ပရိစ္ဆေဒတော ဇာနနေ. အညာသီတိ ကဒါ အညာသိ? ဣမသ္မိံ ဒေသနာကာလေတိ ဝဒန္တိ၊ ပဋိဝေဓကာလေတိ ပန ယုတ္တံ. ယထာပဋိဝိဒ္ဓါ ဟိ ဝေဒနာ ဣဓ ထေရေန ဒေသိတာတိ. ဣမိနာ ကာရဏေနာတိ ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝေဒနာနံ အနိစ္စတာယ ဒုက္ခဘာဝဇာနနသင်္ခါတေန ကာရဏေန. တံနိမိတ္တံ ဟိဿ ဝေဒနာသု တဏှာ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အတိပ္ပပဉ္စောတိ အတိဝိတ္ထာရော. ဒုက္ခသ္မိံ အန္တောဂဓံ ဒုက္ခပရိယာပန္နတ္တာ. ဒုက္ခန္တိ သဗ္ဗံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခံ သင်္ခါရဒုက္ခဘာဝတော. ဉာတမတ္တေတိ ယာထာဝတော အဝဗုဇ္ဈနမတ္တေ. တဏှာ န တိဋ္ဌတီတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နပ္ပဝတ္တတိ.

ကထံ ဝိမောက္ခာတိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေသု ဝိမုတ္တာ. ဟေတုမှိ စေတံ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဟေတုအတ္ထေန ကရဏဝစနေန အတ္ထမာဟ ‘‘ကတရေန ဝိမောက္ခေနာ’’တိ. ကရဏတ္ထေပိ ဝါ ဧတံ နိဿက္ကဝစနန္တိ တထာ ဝုတ္တံ. အဘိနိဝေသောတိ ဝိပဿနာရမ္ဘော. ဗဟိဒ္ဓါဓမ္မာပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာယေဝ သဗ္ဗဿပိ ပရိညေယျဿ ပရိဇာနိတဗ္ဗတော. ဉာဏံ ပဝတ္တေတွာ. တေတိ အဇ္ဈတ္တသင်္ခါရေ. ဝဝတ္ထပေတွာတိ သလက္ခဏတော ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ. ဗဟိဒ္ဓါ ဩတာရေတီတိ ဗဟိဒ္ဓါသင်္ခါရေသု ဉာဏံ ဩတာရေတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဩတာရေတီတိ အဇ္ဈတ္တသင်္ခါရေ သမ္မသတိ. တတြ တသ္မိံ စတုက္ကေ. တေသံ ဝဝတ္ထာနကာလေတိ တေသံ အဇ္ဈတ္တသင်္ခါရာနံ ဝိပဿနာကာလေ.

သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာတိ သဗ္ဗသော ဥပါဒါနာနံ ခယာ. ကာမံ ဒိဋ္ဌိသီလဗ္ဗတအတ္တဝါဒုပါဒါနာနိ ပဌမမဂ္ဂေနေဝ ခီယန္တိ၊ ကာမုပါဒါနံ ပန အဂ္ဂမဂ္ဂေနာတိ တဿ ဝသေန ‘‘သဗ္ဗုပါဒါနက္ခယာ’’တိ ဝဒန္တော ထေရော အတ္တနော အရဟတ္တပတ္တိံ ဗျာကရောတိ. တေနာဟ ‘‘အာသဝါ နာနုဿဝန္တီ’’တိ. သတောတိ ဣမိနာ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တိံ ဒဿေတိ. စက္ခုတော ရူပေ သဝန္တီတိ စက္ခုဝိညာဏဝီထိယံ တဒနုဂတမနောဝိညာဏဝီထိယဉ္စ ရူပါရမ္မဏာ အာသဝါ ပဝတ္တန္တီတိ. ကိဉ္စာပိ တတ္ထ ကုသလာဒီနမ္ပိ ပဝတ္တိ အတ္ထိ၊ ကာမာသဝါဒယော ဧဝ ဝဏတော ယူသံ ဝိယ ပဂ္ဃရဏကအသုစိဘာဝေန သန္ဒန္တိ၊ တထာ သေသဝါရေသု. တေနာဟ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ၊ တသ္မာ တေ ဧဝ ‘‘အာသဝါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထ ဟိ ပဂ္ဃရဏကအသုစိမှိ နိရုဠှော အာသဝသဒ္ဒေါ. ‘‘အတ္တာနံ နာဝဇာနာမီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဩမာနပဟာနံ ကထိတ’’န္တိ အာဟ. တေန အာသဝေသု သမုဒါယုပလက္ခဏံ ကထိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န ဟိ သေယျမာနာဒိပ္ပဟာနေန ဝိနာ ဟီနမာနံယေဝ ပဇဟတိ. ပဇာနနာတိ ‘‘နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ ဝုတ္တပဇာနနသမ္ပန္နော ဟောတီတိ.

သရူပဘေဒတောပီတိ ‘‘စတ္တာရော’’တိ ဧဝံ ပရိမာဏပရိစ္ဆေဒတောပိ. ဣဒံ ဘဂဝါ ဒဿေန္တော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒန္တိ စ ‘‘အယမ္ပိ ခေါ’’တိအာဒိဝစနံ သန္ဓာယာဟ.

အသမ္ဘိန္နာယ ဧဝါတိ ယထာနိသိန္နာယ ဧဝ၊ အဝုဋ္ဌိတာယ ဧဝါတိ အတ္ထော. ပုဂ္ဂလထောမနတ္ထန္တိ ဒေသနာကုသလာနံ အာနန္ဒတ္ထေရာဒီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ပသံသနတ္ထံ ဥက္ကံသနတ္ထံ. ဓမ္မထောမနတ္ထန္တိ ပဋိပတ္တိဓမ္မဿ ပသံသနတ္ထံ. တေပီတိ အာနန္ဒတ္ထေရာဒယော ဘိက္ခူပိ. ဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကာ ဘိက္ခူ. အတ္ထေတိ သီလာဒိအတ္ထေ. ဓမ္မေတိ ပါဠိဓမ္မေ.

အဿာတိ ဘဂဝတော. အာနုဘာဝံ ကရိဿတိ ‘‘ဒိဝသဉ္စေပိ ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ. နန္တိ သာရိပုတ္တတ္ထေရံ. အဟမ္ပိ တထေဝ ထောမေဿာမိ ‘‘သာ ဟိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိနာ. ဧဝံ စိန္တေသီတိ ဧဝံ ဝက္ခမာနေန ဓမ္မဒါယာဒဒေသနာယ စိန္တိတာကာရေန စိန္တေသိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. ဧကဇ္ဈာသယာယာတိ သမာနာဓိပ္ပါယာယ. မတိယာတိ ပညာယ. အယံ ဒေသနာ အဂ္ဂါတိ ဘဂဝါ ဓမ္မသေနာပတိံ ဂုဏတော ဧဝံ ပဂ္ဂဏှာတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

ပကာသေတွာတိ ဂုဏတော ပါကဋံ ပညာတံ ကတွာ သဗ္ဗသာဝကေဟိ သေဋ္ဌဘာဝေ ဌပေတုကာမော. စိတ္တဂတိယာ စိတ္တဝသေန ကာယဿ ပရိဏာမနေန ‘‘အယံ ကာယော ဣဒံ စိတ္တံ ဝိယ ဟောတူ’’တိ ကာယသမာနဂတိကတ္တာဓိဋ္ဌာနေန. ကထံ ပန ကာယော ဒန္ဓပ္ပဝတ္တိကော လဟုပရိဝတ္တေန စိတ္တေန သမာနဂတိကော ဟောတီတိ? န သဗ္ဗထာ သမာနဂတိကော. ယထေဝ ဟိ ကာယဝသေန စိတ္တဝိပရိဏာမနေ စိတ္တံ သဗ္ဗထာ ကာယေန သမာနဂတိကံ ဟောတိ. န ဟိ တဒါ စိတ္တံ သဘာဝသိဒ္ဓေန အတ္တနော ခဏေန အဝတ္တိတွာ ဒန္ဓဝုတ္တိကဿ ရူပဓမ္မဿ ခဏေန ဝတ္တိတုံ သက္ကောတိ၊ ‘‘ဣဒံ စိတ္တံ အယံ ကာယော ဝိယ ဟောတူ’’တိ ပနာဓိဋ္ဌာနေန ဒန္ဓဂတိကဿ ကာယဿ အနုဝတ္တနတော ယာဝ ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနပ္ပတ္တိ ဟောတိ၊ တာဝ ကာယဂတိအနုလောမေနေဝ ဟုတွာ သန္တာနဝသေန ပဝတ္တမာနံ စိတ္တံ ကာယဂတိယာ ပရိဏာမိတံ နာမ ဟောတိ၊ ဧဝံ ‘‘အယံ ကာယော ဣဒံ စိတ္တံ ဝိယ ဟောတူ’’တိ အဓိဋ္ဌာနေန ပဂေဝ သုခလဟုသညာယ သမ္ပာဒိတတ္တာ အဘာဝိတိဒ္ဓိပါဒါနံ ဝိယ ဒန္ဓံ အဝတ္တိတွာ ယထာ လဟုကတိပယစိတ္တဝါရေဟေဝ ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနပ္ပတိ ဟောတိ၊ ဧဝံ ပဝတ္တရူပတာ ဝိညာယတီတိ.

အဓိပ္ပါယာနုရူပမေဝ တဿ ဘဂဝတော ထောမနာယ ကတတ္တာ. ဣဒံ နာမ အတ္ထဇာတံ ဘဂဝါ ပုစ္ဆိဿတီတိ ပုဗ္ဗေ မယာ အဝိဒိတံ အပဿံ. အာသယဇာနနတ္ထန္တိ ‘‘ဧဝံ ဗျာကရောန္တေန သတ္ထု အဇ္ဈာသယော ဂဟိတော ဟောတီ’’တိ ဧဝံ သတ္ထု အဇ္ဈာသယဇာနနတ္ထံ. ဒုတိယံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တော ဘဂဝါ ပဌမံ ပဉှံ အနုမောဒိ ဒုတိယံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တေနေဝ ပဌမပဉှဝိဿဇ္ဇနဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတဘာဝတော.

ဧတံ အဟောသီတိ ဧတံ ပရိဝိတက္ကနံ အဟောသိ. အဿာတိ ကဠာရခတ္တိယဿ ဘိက္ခုနော. ဓမ္မေ ဒဟတီတိ ဓမ္မဓာတု၊ သာဝကပါရမီဉာဏံ၊ သာဝကဝိသယေ ဓမ္မေ ဒဟတိ ယာထာဝတော အဇိတေ ကတွာ ဌပေတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဓမ္မဓာတူ’’တိအာဒိ. သဗ္ဗညုတညာဏဂတိကမေဝ ဝိသယေ. ဂေါစရဓမ္မေတိ ဂေါစရဘူတေ ဉေယျဓမ္မေ.

ကဠာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.