၅. ကစ္စာနဂေါတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅. ယသ္မာ ဣဓ ဇာနန္တာပိ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဝဒန္တိ အဇာနန္တာပိ ဗာဟိရကာပိ သာသနိကာပိ အနုဿဝါဒိဝသေနပိ အတ္တပစ္စက္ခေနပိ၊ တသ္မာ တံ ဗဟူနံ ဝစနံ ဥပါဒါယ အာမေဍိတဝသေန ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတီ’’တိ အာဟ. တထာနိဒ္ဒိဋ္ဌတာဒဿနတ္ထံ ဟိဿ အယံ အာမေဍိတပယောဂေါ. အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ‘‘အပရေဟိပိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ၊ သာ ပနာယံ ဧဝံ ဝုစ္စမာနာ အတ္ထဉ္စ လက္ခဏဉ္စ ဥပါဒါယ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဝစနေ ယသ္မာ ဝိညူ ဧဝ ပမာဏံ၊ န အဝိညူ၊ တသ္မာ ‘‘ယံ ပဏ္ဍိတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒွေ အဝယဝါ အဿာတိ ဒွယံ၊ ဒုဝိဓံ ဒိဋ္ဌိဂါဟဝတ္ထု၊ ဒွယံ ဒိဋ္ဌိဂါဟဝသေန နိဿိတော အပဿိတောတိ ဒွယနိဿိတော. တေနာဟ ‘‘ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ နိဿိတော’’တိ. ယာယ ဒိဋ္ဌိယာ ‘‘သဗ္ဗောယံ လောကော အတ္ထိ ဝိဇ္ဇတိ သဗ္ဗကာလံ ဥပလဗ္ဘတီ’’တိ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ဂဏှာတိ၊ သာ ဒိဋ္ဌိ အတ္ထိတာ၊ သာ ဧဝ သဒါ သဗ္ဗကာလံ လောကော အတ္ထီတိ ပဝတ္တဂါဟတာယ သဿတော၊ တံ သဿတံ. ယာယ ဒိဋ္ဌိယာ ‘‘သဗ္ဗောယံ လောကော နတ္ထိ န ဟောတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီ’’တိ ဒိဋ္ဌိဂတိကော ဂဏှာတိ၊ သာ ဒိဋ္ဌိ နတ္ထိတာ၊ သာ ဧဝ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီတိ ဥပ္ပန္နဂါဟတာယ ဥစ္ဆေဒေါ၊ တံ ဥစ္ဆေဒံ. လောကော နာမ သင်္ခါရလောကော တမှိ ဂဟေတဗ္ဗတော. သမ္မပ္ပညာယာတိ အဝိပရီတပညာယ ယထာဘူတပညာယ. တေနာဟ ‘‘သဝိပဿနာ မဂ္ဂပညာ’’တိ. နိဗ္ဗတ္တေသု ဓမ္မေသူတိ ယထာ ပစ္စယုပ္ပန္နေသု ရူပါရူပဓမ္မေသု. ပညာယန္တေ သွေဝါတိ သန္တာနနိဗန္ဓနဝသေန ပညာယမာနေသု ဧဝ. ယာ နတ္ထီတိ ယာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ တတ္ထ တတ္ထေဝ သတ္တာနံ ဥစ္ဆိဇ္ဇနတော ဝိနဿနတော ကောစိ ဌိတော နာမ သတ္တော ဓမ္မော ဝါ နတ္ထီတိ သင်္ခါရလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. ‘‘နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ’’တိ ပဝတ္တမာနာပိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တထာပဝတ္တသင်္ခါရာရမ္မဏာဝ. သာ န ဟောတီတိ ကမ္မာဝိဇ္ဇာတဏှာဒိဘေဒံ ပစ္စယံ ပဋိစ္စ သင်္ခါရလောကဿ သမုဒယနိဗ္ဗတ္တိံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော၊ သာ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ န ဟောတိ၊ နပ္ပဝတ္တတိ အဝိစ္ဆေဒေန သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗတ္တိဒဿနတော. လောကနိရောဓန္တိ သင်္ခါရလောကဿ ခဏိကနိရောဓံ. တေနာဟ ‘‘သင်္ခါရာနံ ဘင်္ဂ’’န္တိ. ယာ အတ္ထီတိ ဟေတုဖလသမ္ဗန္ဓေန ပဝတ္တမာနဿ သန္တာနာနုပစ္ဆေဒဿ ဧကတ္တဂ္ဂဟဏေန သင်္ခါရလောကေ ယာ သဿတဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗကာလံ လောကော အတ္ထီတိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. သာ န ဟောတီတိ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ နိရောဓဿ နဝနဝါနဉ္စ ဥပ္ပါဒဿ ဒဿနတော၊ သာ သဿတဒိဋ္ဌိ န ဟောတိ.

လောကော သမုဒေတိ ဧတသ္မာတိ လောကသမုဒယောတိ အာဟ ‘‘အနုလောမပစ္စယာကာရ’’န္တိ. ပစ္စယဓမ္မာနဉှိ အတ္တနော ဖလဿ ပစ္စယဘာဝေါ အနုလောမပစ္စယာကာရော. ပဋိလောမံ ပစ္စယာကာရန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. တံတံဟေတုနိရောဓတော တံတံဖလနိရောဓော ဟိ ပဋိလောမပစ္စယာကာရော. ယော ဟိ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပစ္စယဓမ္မာနံ ဟေတုအာဒိပစ္စယဘာဝေါ၊ သော နိပ္ပရိယာယတော လောကသမုဒယော. ပစ္စယုပ္ပန္နဿ သင်္ခါရာဒိကဿ. အနုစ္ဆေဒံ ပဿတောတိ အနုစ္ဆေဒဒဿနဿ ဟေတု. အယမ္ပီတိ န ကေဝလံ ခဏတော ဥဒယဝယနီဟရဏနယော၊ အထ ခေါ ပစ္စယတော ဥဒယဝယနီဟရဏနယောပိ.

ဥပဂမနဋ္ဌေန တဏှာဝ ဥပယော. တထာ ဒိဋ္ဌုပယော. ဧသေဝ နယောတိ ဣမိနာ ဥပယေဟိ ဥပါဒါနာဒီနံ အနတ္ထန္တရတံ အတိဒိသတိ. တထာ စ ပန တေသု ဒုဝိဓတာ ဥပါဒီယတိ. နနု စ စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနိ အညတ္ထ ဝုတ္တာနီတိ? သစ္စံ ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ စ ခေါ အတ္ထတော ဒွေ ဧဝါတိ ဣဓ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ကာမံ ‘‘အဟံ မမ’’န္တိ အယထာနုက္ကမေန ဝုတ္တံ၊ ယထာနုက္ကမံယေဝ ပန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပရောပရဿ သုဘံ အသုဘန္တိအာဒီနဉ္စ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေ ဓမ္မေတိ တေဘူမကဓမ္မေ. ဝိနိဝိသန္တီတိ ဝိရူပံ နိဝိသန္တိ၊ အဘိနိဝိသန္တီတိ အတ္ထော. တာဟီတိ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ. ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝိရူပံ ဝိမုစ္စိတုံ ဝါ အပ္ပဒါနဝသေန နိယမေတွာ ဗဒ္ဓေါ.

‘‘အဘိနိဝေသော’’တိ ဥပယုပါဒါနာနံ ပဝတ္တိအာကာရဝိသေသော ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘တဉ္စာယန္တိ တဉ္စ ဥပယုပါဒါန’’န္တိ. စိတ္တဿာတိ အကုသလစိတ္တဿ. ပတိဋ္ဌာနဘူတန္တိ အာဓာရဘူတံ. ဒေါသမောဟဝသေနပိ အကုသလစိတ္တပ္ပဝတ္တိ တဏှာဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသူပနိဿယာ ဧဝါတိ တဏှာဒိဋ္ဌိယော အကုသလဿ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တာ. တသ္မိန္တိ အကုသလစိတ္တေ. အဘိနိဝိသန္တီတိ ‘‘ဧတံ မမ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’တိအာဒိနာ အဘိနိဝေသနံ ပဝတ္တေန္တိ. အနုသေန္တီတိ ထာမဂတာ ဟုတွာ အပ္ပဟာနဘာဝေန အနုသေန္တိ. တဒုဘယန္တိ တဏှာဒိဋ္ဌိဒွယံ. န ဥပဂစ္ဆတီတိ ‘‘ဧတံ မမာ’’တိအာဒိနာ တဏှာဒိဋ္ဌိဂတိယာ န ဥပသင်္ကမတိ န အလ္လီယတိ. န ဥပါဒိယတီတိ န ဒဠှဂ္ဂါဟံ ဂဏှာတိ. န အဓိဋ္ဌာတီတိ န တဏှာဒိဋ္ဌိဂါဟေန အဓိဋ္ဌာယ ပဝတ္တတိ. အတ္တနိယဂါဟော နာမ သတိ အတ္တဂါဟေ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တာ မေ’’တိ. ဣဒံ ဒုက္ခဂ္ဂဟဏံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာပဿယံ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ ဒုက္ခဿ အဘာဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ခမေဝါတိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓမတ္တမေဝါ’’တိ. ‘‘သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၈၇၊ မ. နိ. ၁.၁၂၀၊ ၃.၃၇၃၊ ဝိဘ. ၁၉၀) ဟိ ဝုတ္တံ. ကင်္ခံ န ကရောတီတိ သံသယံ န ဥပ္ပါဒေတိ သဗ္ဗသော ဝိစိကိစ္ဆာယ သမုစ္ဆိန္ဒနတော.

န ပရပ္ပစ္စယေနာတိ ပရဿ အသဒ္ဒဟနေန. မိဿကသမ္မာဒိဋ္ဌိံ အာဟာတိ နာမရူပပရိစ္ဆေဒတော ပဋ္ဌာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဝုတ္တတ္တာ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ အဝေါစ. နိကူဋန္တောတိ နိဟီနန္တော. နိဟီနပရိယာယော ဟိ အယံ နိကူဋ-သဒ္ဒေါ. တေနာဟ ‘‘လာမကန္တော’’တိ. ပဌမကန္တိ စ ဂရဟာယံ က-သဒ္ဒေါ. သဗ္ဗံ နတ္ထီတိ ယထာသင်္ခတံ ဘင်္ဂုပ္ပတ္တိယာ နတ္ထိ ဧဝ၊ သဗ္ဗံ နတ္ထိ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတီတိ အဓိပ္ပါယော. သဗ္ဗမတ္ထီတိ စ ယထာ အသင်္ခတံ အတ္ထိ ဝိဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗကာလံ ဥပလဗ္ဘတီတိ အဓိပ္ပါယော. သဗ္ဗန္တိ စေတ္ထ သက္ကာယသဗ္ဗံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မမူလပရိယာယ’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၁) ဝိယ. တဉှိ ပရိညာဉာဏာနံ ပစ္စယဘူတံ. ဣတိ-သဒ္ဒေါ နိဒဿနေ. ကိံ နိဒဿေတိ? အတ္ထိ-သဒ္ဒေန ဝုတ္တံ. ‘‘အတ္ထိတ’’န္တိ နိစ္စတံ. သဿတဂ္ဂါဟော ဟိ ဣဓ ပဌမော အန္တောတိ အဓိပ္ပေတော. ဥစ္ဆေဒဂ္ဂါဟော ဒုတိယောတိ တဒုဘယဝိနိမုတ္တာ စ ဣဒပ္ပစ္စယတာ. ဧတ္ထ စ ဥပ္ပန္နနိရောဓကထနတော သဿတတံ၊ နိရုဇ္ဈန္တာနံ အသတိ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိယံ ယထာပစ္စယံ ပုနူပဂမနကထနတော ဥစ္ဆေဒတဉ္စ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမေန ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ဣဒပ္ပစ္စယတာနယေန. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧတေ။ပေ။ အန္တေ’’တိအာဒိ.

ကစ္စာနဂေါတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.