၃. ဂေါဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၉. ပဗ္ဗတဿ ပဿေတိ ပဗ္ဗတပါဒေ ဥပစ္စကာယံ. သမယေ သမယေ လဒ္ဓတ္တာ သာမယိကံ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ ဝိမုစ္စတီ’’တိ. လောကိယဝိမုတ္တိ ဟိ အနစ္စန္တပဟာယိတာယ သမယဝိမုတ္တိ နာမ၊ လောကုတ္တရဝိမုတ္တိ အစ္စန္တပဟာယိတာယ အသမယဝိမုတ္တိ. တာဟိ သမန္နာဂတာ ‘‘သမယဝိမုတ္တာ၊ အသမယဝိမုတ္တာ’’တိ စ ဝုစ္စန္တိ. ယာဝ ပဌမဇ္ဈာနနိဗ္ဗတ္တနံ၊ တာဝ ကသ္မာ ပရိဟာယီတိ အတ္ထော? သာဗာဓတ္တာတိ သရောဂတ္တာ. ဝါတပိတ္တသေမှဝသေနာတိ ကဒါစိ ဝါတပိတ္တဝသေန၊ ကဒါစိ ဝါတသေမှဝသေန၊ ဥဘိန္နမ္ပိ သန္နိပါတဝသေန. အနုသာယိကောတိ ကာယံ အနုဂန္တွာ သယိတော၊ ယာပျာမယဘာဝေန ဌိတောတိ အတ္ထော. သမာဓိဿာတိ သမာဓိဘာဝနာယ. ဥပကာရကဓမ္မေ ဥတုဘောဇနာဒိကေ. ပူရေတုန္တိ သမောဓာနေတုံ. ပရိဟာယီတိ သရီရဿ အကလ္လဘာဝတော.

အာဟရေယျန္တိ ဇီဝိတဟရဏတ္ထာယ ဥပနေယျံ. နိဗဒ္ဓါ ဂတိ ဟောတိ ကေဝလံ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိတော၊ န သောတာပန္နာဒီနံ ဝိယ ပရိစ္ဆိန္နဘာဝေန. တေနာဟ ‘‘ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတီ’’တိ.

ဇလမာနာတိ သမုဋ္ဌိတနိယတဣဒ္ဓိယာ အနညသာဓာရဏပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ စ သဒေဝကေ လောကေ ဇလမာနာ. မံသစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခု ဓမ္မစက္ခု ပညာစက္ခု သမန္တစက္ခူတိ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမာ. အာနုဘာဝဓရာတိ အစိန္တေယျာပရိမေယျဗုဒ္ဓါနုဘာဝသမ္ပန္နာ. အာနုဘာဝပရိယာယောပိ ဟိ ဇုတိ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ ‘‘ဣဒ္ဓိဇုတိဗလဝီရိယူပပတ္တီ’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၅၈၉၊ ၁၅၉၅) ဝိယ. အနဝသေသတော မာနံ သိယတိ သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေါ မာနသံ. တန္နိဗ္ဗတ္တနာ ပန အရဟတ္တဿ မာနသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သီလာဒီနီတိ အနုတ္တရသီလာဒီနိ. သိက္ခမာနောတိ သိက္ခာနိ ဘာဝေန္တော အတ္တနော သန္တာနေ ဥပ္ပါဒေန္တော. န စိတ္တဘာဝနာ. တေနာဟ ‘‘သကရဏီယော’’တိ. ဇနေတိ သတ္တဿ ကာယေ၊ သဒေဝကေ လောကေတိ အတ္ထော. ဝိဿုတာတိ အနညသာဓာရဏေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝိဿုတာ.

ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ ဥပ္ပန္နံ ဒုက္ခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နအတ္တကိလမထံ အနုပ္ပါဒနဝသေန ဝိက္ခမ္ဘေတွာ တံယေဝ ဝေဒနံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တဝိပဿနာ ဝီထိမေဝ ဩတရတီတိ ကတွာ မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သမသီသီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ ဝတွာ တဿ ပဘေဒံ ဝိဘဇိတွာ ဣဓာဓိပ္ပေတံ ဒဿေတုံ ‘‘သမသီသီ နာမ တိဝိဓော ဟောတီ’’တိအာဒိမာဟ. ဣရိယာပထဝသေန သမသီသီ ဣရိယာပထသမသီသီ. ဧသ နယော သေသဒွယေပိ.

ဣရိယာပထကောပနဉ္စာတိ ဣရိယာပထေဟိ အသမာယောဂေါ. ဧကပ္ပဟာရေနေဝါတိ ဧကဝေလာယမေဝ. ပရိနိဗ္ဗာနဝသေနာတိ အနုပါဒိသေသပရိနိဗ္ဗာနဝသေန၊ န ကိလေသက္ခယမတ္တေန. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဒွီသု နယေသု. ဧဝံ သတိ တေနေဝ ဣရိယာပထေန ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တေနေဝ ဣရိယာပထေန၊ ဧကသ္မိံ အန္တောရောဂေယေဝ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ တေနေဝ ရောဂေန ပရိနိဗ္ဗာယန္တာ ခီဏာသဝါ ဗဟဝေါပိ သမသီသိနော ဧဝ သမ္ဘဝေယျုံ. တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သီသဉ္စေတ္ထ တေရသ – ပလိဗောဓသီသံ တဏှာ၊ ဗန္ဓနသီသံ မာနော၊ ပရာမာသသီသံ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိက္ခေပသီသံ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇာ၊ အဓိမောက္ခသီသံ သဒ္ဓါ၊ ပဂ္ဂဟသီသံ ဝီရိယံ၊ ဥပဋ္ဌာနသီသံ သတိ၊ အဝိက္ခေပသီသံ သမာဓိ၊ ဒဿနသီသံ ပညာ၊ ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဂေါစရသီသံ ဝိမောက္ခော၊ သင်္ခါရသီသံ နိရောဓောတိ. ဣမေသု တေရသသု သီသေသု ပလိဗောဓသီသာဒီနိ ပဝတ္တိသီသဉ္စ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနိ၊ အဓိမောက္ခသီသာဒီနိ ပရိယာဒါယကာနိ၊ ပရိယာဒါယကဖလံ ဂေါစရသီသံ. တဉှိ ဝိသယဇ္ဈတ္တံ ဖလံ ဝိမောက္ခော၊ ပရိယာဒါယကဿ မဂ္ဂဿ ဖလဿ စ အာရမ္မဏံ သင်္ခါရသီသံ သင်္ခါရဝိဝေကဘူတော နိရောဓောတိ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနံ ပရိယာဒါယကဖလာရမ္မဏာနံ သဟ ဝိယ သံသိဒ္ဓံ ဒဿနေန သမသီသိဘာဝံ ဒဿေတုံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ တေရသ သီသာနိ ဝုတ္တာနိ. ဣဓ ပန ‘‘အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာသဝပရိယာဒါနဉ္စ ဟောတိ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စာ’’တိ (ပု. ပ. ၁၆) ဝစနတော တေသု ကိလေသပဝတ္တသီသာနမေဝ ဝသေန ယောဇနံ ကရောန္တော ‘‘ဧတ္ထ စ ပဝတ္တိသီသ’’န္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ပဝတ္တိသီသံ ပဝတ္တတော ဝုဋ္ဌဟန္တော မဂ္ဂေါ စုတိတော ဥဒ္ဓံ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ယဒိပိ ပရိယာဒီယတိ၊ ယာဝ ပန စုတိ၊ တာဝ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ‘‘ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ခေပေတီ’’တိ အာဟ. ကိလေသပရိယာဒါနေန ပန မဂ္ဂစိတ္တေန အတ္တနော အနန္တရံ ဝိယ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗာ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာ စ ကိလေသပရိယာဒါနဿေဝ ဝါရာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ. ‘‘ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၇၈၊ သံ. နိ. ၃.၁၂) ဝစနတော ပစ္စဝေက္ခဏပရိသမာပနေန ကိလေသပရိယာဒါနံ သမာပိတံ နာမ ဟောတိ၊ တံ ပန ပရိသမာပနံ ယဒိ စုတိစိတ္တေန ဟောတိ၊ တေနေဝ ဇီဝိတပရိသမာပနဉ္စ ဟောတီတိ ဣမာယ ဝါရစုတိသမတာယ ကိလေသပရိယာဒါနဇီဝိတပရိယာဒါနာနံ အပုဗ္ဗာစရိမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ ဧကတော ဥပ္ပါဒေါ နတ္ထီ’’တိအာဒိမာဟ. ဒွိန္နံ စိတ္တာနန္တိ စုတိစိတ္တမဂ္ဂစိတ္တာနံ. တန္တိ ပစ္စဝေက္ခဏံ ပရိပုဏ္ဏဇဝနစိတ္တာနံ သတ္တက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ၊ အပရိပုဏ္ဏာနံ ဝါ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ. ကိဉ္စာပိ ‘‘ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တဒါရမ္မဏစိတ္တာနီ’’တိ၊ ဟေဋ္ဌိမန္တေန ပန ဒွေ ပဝတ္တန္တိ.

ဥပ္ပါဋေတွာတိ ဥဒ္ဓရိတွာတိ အတ္ထော. အနုပါဒိသေသေနာတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနေန.

ဓူမာယိတတ္တန္တိ ဓူမဿ ဝိယ အယိတဘာဝံ ပဝတ္တိအာကာရံ. ဓူမသဒိသာ ဝလာဟကာ ဓူမဝလာဟကာ၊ တိမိရဝလာဟကာ၊ ယေ မဟိကာ ‘‘တိမိရ’’န္တိ ဝုစ္စန္တိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတေနာတိ ပတိဋ္ဌံ အလဘန္တေန. ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ဧတံ ကရဏဝစနံ၊ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မေနာတိ အတ္ထော. သတိ ဟိ ဥပ္ပါဒေ ပတိဋ္ဌိတံ နာမ သိယာ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ယဒေဝ တဿ ဝိညာဏဿ အပ္ပတိဋ္ဌာနကာရဏံ၊ တဒေဝ ပရိနိဗ္ဗာနကာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပတိဋ္ဌိတကာရဏာ’’တိ.

သောကေန ဖုဋ္ဌဿာတိ ‘‘အဖလော ဝတ မေ ဝါယာမော ဇာတော’’တိ သောကေန အဘိဘူတဿ. အဘဿထာတိ ဗလဝသောကာဘိတုန္နဿ သတိသမ္မောသာ သိထိလံ ဂဟိတာ ဘဿိ ပတိတာ သာ ကစ္ဆာ.

ဂေါဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.