၃. တတိယဝဂ္ဂေါ

၁. သမ္ဗဟုလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၇. ဇဋာစုမ္ဗဋကေနာတိ သီသေ ပဋိမုက္ကေန ဇဋာကလာပေန. အပရိဂ္ဂဟဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတာ ဟိ ဇဋာယ ဥဉ္ဆာစရိယံ စရန္တိ. ဥဒုမ္ဗရဒဏ္ဍဉှိ အတ္တဂုတ္တတ္ထာယ ဂဟိတံ တေသံ အပ္ပိစ္ဆဘာဝပ္ပကာသနံ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပိစ္ဆဘာဝပ္ပကာသနတ္ထ’’န္တိ. သီသံ ဩကမ္ပေတွာတိ ဧတ္ထ အတိဝိယ သီသဿ ဩကမ္ပိတဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဟနုကေန ဥရံ ပဟရန္တော အဓောနတံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဇိဝှံ နီဟရိတွာတိ လမ္ဗနစာလနဝသေန မုခတော နိက္ခာမေတွာ. တေနာဟ ‘‘ဥဒ္ဓ’’န္တိအာဒိ. တိသာခန္တိ တိဘင်္ဂဘကုဋိ ဝိယ နလာဋေ ဇာတတ္တာ နလာဋိကံ. တေနာဟ ‘‘နလာဋေ ဥဋ္ဌိတံ ဝလိတ္တယ’’န္တိ၊ တိဘင်္ဂဝလိကံ နလာဋေ ကတွာတိ အတ္ထော. အတ္တနောဝ တေလေတိ အတ္တနောဝ ပါပကမ္မနိဗ္ဗတ္တကေ တေလေ၊ ပစိတဗ္ဗဋ္ဌာနဂေဟေတိ အဓိပ္ပါယော.

သမ္ဗဟုလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. သမိဒ္ဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၈. မယှံ လာဘာတိ ဧဝရူပဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သတ္ထုဿ ပဋိလာဘော၊ ဧဝရူပဿ စ နာမ နိယျာနိကဿ သဒ္ဓမ္မဿ ပဋိလာဘော၊ ဧဝရူပါနဉ္စ သုပ္ပဋိပန္နာနံ သဗြဟ္မစာရီနံ ပဋိလာဘော၊ ဧတေ မယှံ သုလဒ္ဓလာဘာ. မယှံ သုလဒ္ဓန္တိ ယဉ္စေတံ မမ နိယျာနိကသာသနေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဥပသမ္ပဒါ၊ တသ္မိဉ္စ အဘိရတီတိ သဗ္ဗဉ္စေတံ မယာ သုလဒ္ဓံ. ယထာ ပနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥပ္ပန္နော၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သော ကိရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စရိတာနုရူပဝသေန ဂဟိတံ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ. ပါသာဒိကန္တိ ပသာဒါဝဟံ. ဧဝမဟောသီတိ ‘‘လာဘာ ဝတ မေ’’တိအာဒိနာ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကော အဟောသိ. နိသိန္နသဒိသောတိ နိသိန္နော ဝိယ. တသ္မိံယေဝ ဌာနေတိ ယသ္မိံ ဌာနေ နိသိန္နံ မာရော ဥပသင်္ကမိ၊ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ. တဿာတိ သမိဒ္ဓိတ္ထေရဿ. ကမ္မဋ္ဌာနံ သပ္ပါယန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာယ အနုယုဉ္ဇနံ သပ္ပါယံ ဥပကာရာဝဟံ ဘဝိဿတိ.

မယှန္တိ မယာ. သတိ စ ပညာ စ သတိပညာ၊ တာ အရိယမဂ္ဂေန ဇာနနသမတ္ထနဘာဝေန အဝဗုဒ္ဓါ. ထေရော ကိရ တဒါ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေသိ. ကာမန္တိ ယထာရုစိ. ကေစိ ‘‘ကာမံ ကရဿူတိ အာယသ္မတော ‘ကာမာ’တိ မာရဿ အာလပန’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဝိဘိံသကာရဟာနီတိ ဘယာနကာရဟာနိ. ရူပါနီတိ ဝိပ္ပကာရာနိ. ဝိပ္ပကာရတ္ထောပိ ဟိ ရူပသဒ္ဒေါ ‘‘ရူပံ ဒဿေတိ အနပ္ပက’’န္တိအာဒီသု ဝိယ. န ကမ္ပေဿသီတိ သမဏဓမ္မကရဏတော န စလိဿသိ.

သမိဒ္ဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဂေါဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၉. ပဗ္ဗတဿ ပဿေတိ ပဗ္ဗတပါဒေ ဥပစ္စကာယံ. သမယေ သမယေ လဒ္ဓတ္တာ သာမယိကံ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ ဝိမုစ္စတီ’’တိ. လောကိယဝိမုတ္တိ ဟိ အနစ္စန္တပဟာယိတာယ သမယဝိမုတ္တိ နာမ၊ လောကုတ္တရဝိမုတ္တိ အစ္စန္တပဟာယိတာယ အသမယဝိမုတ္တိ. တာဟိ သမန္နာဂတာ ‘‘သမယဝိမုတ္တာ၊ အသမယဝိမုတ္တာ’’တိ စ ဝုစ္စန္တိ. ယာဝ ပဌမဇ္ဈာနနိဗ္ဗတ္တနံ၊ တာဝ ကသ္မာ ပရိဟာယီတိ အတ္ထော? သာဗာဓတ္တာတိ သရောဂတ္တာ. ဝါတပိတ္တသေမှဝသေနာတိ ကဒါစိ ဝါတပိတ္တဝသေန၊ ကဒါစိ ဝါတသေမှဝသေန၊ ဥဘိန္နမ္ပိ သန္နိပါတဝသေန. အနုသာယိကောတိ ကာယံ အနုဂန္တွာ သယိတော၊ ယာပျာမယဘာဝေန ဌိတောတိ အတ္ထော. သမာဓိဿာတိ သမာဓိဘာဝနာယ. ဥပကာရကဓမ္မေ ဥတုဘောဇနာဒိကေ. ပူရေတုန္တိ သမောဓာနေတုံ. ပရိဟာယီတိ သရီရဿ အကလ္လဘာဝတော.

အာဟရေယျန္တိ ဇီဝိတဟရဏတ္ထာယ ဥပနေယျံ. နိဗဒ္ဓါ ဂတိ ဟောတိ ကေဝလံ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိတော၊ န သောတာပန္နာဒီနံ ဝိယ ပရိစ္ဆိန္နဘာဝေန. တေနာဟ ‘‘ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတီ’’တိ.

ဇလမာနာတိ သမုဋ္ဌိတနိယတဣဒ္ဓိယာ အနညသာဓာရဏပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ စ သဒေဝကေ လောကေ ဇလမာနာ. မံသစက္ခု ဒိဗ္ဗစက္ခု ဓမ္မစက္ခု ပညာစက္ခု သမန္တစက္ခူတိ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမာ. အာနုဘာဝဓရာတိ အစိန္တေယျာပရိမေယျဗုဒ္ဓါနုဘာဝသမ္ပန္နာ. အာနုဘာဝပရိယာယောပိ ဟိ ဇုတိ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ ‘‘ဣဒ္ဓိဇုတိဗလဝီရိယူပပတ္တီ’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁၅၈၉၊ ၁၅၉၅) ဝိယ. အနဝသေသတော မာနံ သိယတိ သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ အဂ္ဂမဂ္ဂေါ မာနသံ. တန္နိဗ္ဗတ္တနာ ပန အရဟတ္တဿ မာနသတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သီလာဒီနီတိ အနုတ္တရသီလာဒီနိ. သိက္ခမာနောတိ သိက္ခာနိ ဘာဝေန္တော အတ္တနော သန္တာနေ ဥပ္ပါဒေန္တော. န စိတ္တဘာဝနာ. တေနာဟ ‘‘သကရဏီယော’’တိ. ဇနေတိ သတ္တဿ ကာယေ၊ သဒေဝကေ လောကေတိ အတ္ထော. ဝိဿုတာတိ အနညသာဓာရဏေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဝိဿုတာ.

ဝေဒနံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ ဥပ္ပန္နံ ဒုက္ခဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နအတ္တကိလမထံ အနုပ္ပါဒနဝသေန ဝိက္ခမ္ဘေတွာ တံယေဝ ဝေဒနံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပဝတ္တဝိပဿနာ ဝီထိမေဝ ဩတရတီတိ ကတွာ မူလကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သမသီသီ ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ ဝတွာ တဿ ပဘေဒံ ဝိဘဇိတွာ ဣဓာဓိပ္ပေတံ ဒဿေတုံ ‘‘သမသီသီ နာမ တိဝိဓော ဟောတီ’’တိအာဒိမာဟ. ဣရိယာပထဝသေန သမသီသီ ဣရိယာပထသမသီသီ. ဧသ နယော သေသဒွယေပိ.

ဣရိယာပထကောပနဉ္စာတိ ဣရိယာပထေဟိ အသမာယောဂေါ. ဧကပ္ပဟာရေနေဝါတိ ဧကဝေလာယမေဝ. ပရိနိဗ္ဗာနဝသေနာတိ အနုပါဒိသေသပရိနိဗ္ဗာနဝသေန၊ န ကိလေသက္ခယမတ္တေန. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဒွီသု နယေသု. ဧဝံ သတိ တေနေဝ ဣရိယာပထေန ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ တေနေဝ ဣရိယာပထေန၊ ဧကသ္မိံ အန္တောရောဂေယေဝ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ တေနေဝ ရောဂေန ပရိနိဗ္ဗာယန္တာ ခီဏာသဝါ ဗဟဝေါပိ သမသီသိနော ဧဝ သမ္ဘဝေယျုံ. တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သီသဉ္စေတ္ထ တေရသ – ပလိဗောဓသီသံ တဏှာ၊ ဗန္ဓနသီသံ မာနော၊ ပရာမာသသီသံ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိက္ခေပသီသံ ဥဒ္ဓစ္စံ၊ ကိလေသသီသံ အဝိဇ္ဇာ၊ အဓိမောက္ခသီသံ သဒ္ဓါ၊ ပဂ္ဂဟသီသံ ဝီရိယံ၊ ဥပဋ္ဌာနသီသံ သတိ၊ အဝိက္ခေပသီသံ သမာဓိ၊ ဒဿနသီသံ ပညာ၊ ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဂေါစရသီသံ ဝိမောက္ခော၊ သင်္ခါရသီသံ နိရောဓောတိ. ဣမေသု တေရသသု သီသေသု ပလိဗောဓသီသာဒီနိ ပဝတ္တိသီသဉ္စ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနိ၊ အဓိမောက္ခသီသာဒီနိ ပရိယာဒါယကာနိ၊ ပရိယာဒါယကဖလံ ဂေါစရသီသံ. တဉှိ ဝိသယဇ္ဈတ္တံ ဖလံ ဝိမောက္ခော၊ ပရိယာဒါယကဿ မဂ္ဂဿ ဖလဿ စ အာရမ္မဏံ သင်္ခါရသီသံ သင်္ခါရဝိဝေကဘူတော နိရောဓောတိ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနံ ပရိယာဒါယကဖလာရမ္မဏာနံ သဟ ဝိယ သံသိဒ္ဓံ ဒဿနေန သမသီသိဘာဝံ ဒဿေတုံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ တေရသ သီသာနိ ဝုတ္တာနိ. ဣဓ ပန ‘‘အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာသဝပရိယာဒါနဉ္စ ဟောတိ ဇီဝိတပရိယာဒါနဉ္စာ’’တိ (ပု. ပ. ၁၆) ဝစနတော တေသု ကိလေသပဝတ္တသီသာနမေဝ ဝသေန ယောဇနံ ကရောန္တော ‘‘ဧတ္ထ စ ပဝတ္တိသီသ’’န္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ပဝတ္တိသီသံ ပဝတ္တတော ဝုဋ္ဌဟန္တော မဂ္ဂေါ စုတိတော ဥဒ္ဓံ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ယဒိပိ ပရိယာဒီယတိ၊ ယာဝ ပန စုတိ၊ တာဝ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော ‘‘ပဝတ္တိသီသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ စုတိစိတ္တံ ခေပေတီ’’တိ အာဟ. ကိလေသပရိယာဒါနေန ပန မဂ္ဂစိတ္တေန အတ္တနော အနန္တရံ ဝိယ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗာ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာ စ ကိလေသပရိယာဒါနဿေဝ ဝါရာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ. ‘‘ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၇၈၊ သံ. နိ. ၃.၁၂) ဝစနတော ပစ္စဝေက္ခဏပရိသမာပနေန ကိလေသပရိယာဒါနံ သမာပိတံ နာမ ဟောတိ၊ တံ ပန ပရိသမာပနံ ယဒိ စုတိစိတ္တေန ဟောတိ၊ တေနေဝ ဇီဝိတပရိသမာပနဉ္စ ဟောတီတိ ဣမာယ ဝါရစုတိသမတာယ ကိလေသပရိယာဒါနဇီဝိတပရိယာဒါနာနံ အပုဗ္ဗာစရိမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ ဧကတော ဥပ္ပါဒေါ နတ္ထီ’’တိအာဒိမာဟ. ဒွိန္နံ စိတ္တာနန္တိ စုတိစိတ္တမဂ္ဂစိတ္တာနံ. တန္တိ ပစ္စဝေက္ခဏံ ပရိပုဏ္ဏဇဝနစိတ္တာနံ သတ္တက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ၊ အပရိပုဏ္ဏာနံ ဝါ ပဉ္စက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ. ကိဉ္စာပိ ‘‘ဧကော ဝါ ဒွေ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ ယထာ ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တဒါရမ္မဏစိတ္တာနီ’’တိ၊ ဟေဋ္ဌိမန္တေန ပန ဒွေ ပဝတ္တန္တိ.

ဥပ္ပါဋေတွာတိ ဥဒ္ဓရိတွာတိ အတ္ထော. အနုပါဒိသေသေနာတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနေန.

ဓူမာယိတတ္တန္တိ ဓူမဿ ဝိယ အယိတဘာဝံ ပဝတ္တိအာကာရံ. ဓူမသဒိသာ ဝလာဟကာ ဓူမဝလာဟကာ၊ တိမိရဝလာဟကာ၊ ယေ မဟိကာ ‘‘တိမိရ’’န္တိ ဝုစ္စန္တိ. အပ္ပတိဋ္ဌိတေနာတိ ပတိဋ္ဌံ အလဘန္တေန. ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ဧတံ ကရဏဝစနံ၊ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မေနာတိ အတ္ထော. သတိ ဟိ ဥပ္ပါဒေ ပတိဋ္ဌိတံ နာမ သိယာ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ယဒေဝ တဿ ဝိညာဏဿ အပ္ပတိဋ္ဌာနကာရဏံ၊ တဒေဝ ပရိနိဗ္ဗာနကာရဏန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပတိဋ္ဌိတကာရဏာ’’တိ.

သောကေန ဖုဋ္ဌဿာတိ ‘‘အဖလော ဝတ မေ ဝါယာမော ဇာတော’’တိ သောကေန အဘိဘူတဿ. အဘဿထာတိ ဗလဝသောကာဘိတုန္နဿ သတိသမ္မောသာ သိထိလံ ဂဟိတာ ဘဿိ ပတိတာ သာ ကစ္ဆာ.

ဂေါဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. သတ္တဝဿာနုဗန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၆၀. ယသ္မာ ကပိလဝတ္ထုတော နိက္ခန္တကာလတော ပဋ္ဌာယ မာရော ဩတာရာပေက္ခော လောကနာထံ အနုဗန္ဓိတုံ အာရဒ္ဓေါ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရေ ဗောဓိယာ ဆဗ္ဗဿာနီ’’တိ. အတိဂဟေတွာတိ အနုဂန္တွာ တဿ ယထာရုစိ ပဋိပတ္တိံ အနုဝတ္တော ဝိယ ဟုတွာ.

အဝဇ္ဈာယန္တောတိ ပဇ္ဈာယန္တော. ဇိတော ဝိတ္တပရာဇိတော အသိ နု. ပမာဏာတိက္ကန္တန္တိ ဂရုတရံ.

ခနိတွာ ဥမ္မူလေတွာ. ကာမာသဝါဒီနိ ပဇဟန္တော အနာသဝေါ.

ပေဟီတိ အပေဟိ. ပါရဂါမိနောတိ ပါရင်္ဂမနသီလာ. တေကာလိကော အယံ ဂါမိ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ယေပီ’’တိအာဒိ.

မာရဝိသူကာနီတိ မာရကဏ္ဋကာနိ ကဏ္ဋကသဒိသာနိ မာရဿ ဒုရာစာရာနိ. ဝိရုဒ္ဓသေဝိတာနိ ဝိရောဓဝသေန တာသံယေဝ ဝေဝစနာနိ. တာနိ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘အပ္ပမာယူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗေဇနီယာတိ နိဗ္ဗေဒဒါယိကာ. ဥက္ကဏ္ဌနီယာတိ ဥက္ကဏ္ဌဝဟာ.

ဝိကပ္ပဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော ဩပမ္မပရိကပ္ပဝိသယတ္တာ တဿ ကိရိယာပဒဿ. တေနာဟ ‘‘အနုပရိဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ မေဒဝဏ္ဏဝတ္ထုသ္မိံ. မုဒုန္တိ မုဒုမဓုရသံ ဝိန္ဒေယျာမ ပဋိလဘေယျာမ. အဿာဒေါတိ အဿာဒေတဗ္ဗော.

သတ္တဝဿာနုဗန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. မာရဓီတုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၆၁. စိန္တေသီတိ သောကဝသိကော ဟုတွာ စိန္တယိ. ဂဏိကာရဟတ္ထိနိယောတိ ဒီပကကရေဏုယော. ဧကသတံ ဧကသတန္တိ ဧကသတံ ဧကသတံ ပစ္စေကံ သတံ သတန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧကေကံ သတံ သတံ ကတွာ’’တိ. ကုမာရိဝဏ္ဏသတန္တိ ကုမာရိတ္ထီနံ အတ္တဘာဝါနံ သတံ. တာ ကိရ ပဌမံ ကညာရူပေန အတ္တာနံ ဒဿေသုံ. အနုပဂတပုပ္ဖါနဉှိ သမညာ ကညာတိ. ပုန ယထာဝုတ္တကုမာရိရူပေန ဥပဂတပုပ္ဖါ ဟိ ကုမာရီ. ပုန ဝဓုကာရူပေန. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိဇာတဝဏ္ဏသတ’’န္တိ. တတိယဝါရေ ယုဝတိရူပေန. ဝိဇာတာ ဟိ ဣတ္ထီ အနတိက္ကန္တမဇ္ဈိမဝယာ ယုဝတီ. ဧတ္တာဝတာ ဗာလာ တရုဏီ ပေါရီတိ တိဝိဓာသု ဣတ္ထီသု ပုရိမာ ဒွေ ဒဿိတာ၊ ပရိယောသာနဝါရေသု မနုဿဇာတိကာနံ မနုဿိတ္ထိယောဝ ရုစ္စန္တီတိ တေန မနုဿရူပေန တာ အတ္တာနံ ဒဿေသုံ.

အတ္ထဿ ပတ္တိန္တိ ဧကန္တတော ဟိတာနုပ္ပတ္တိံ. ဟဒယဿ သန္တိန္တိ ပရမစိတ္တုပသမံ. ကိလေသသေနန္တိ ကာမဂုဏသင်္ခါတံ ပဌမံ ကိလေသသေနံ. သာ ဟိ ကိလေသသေနာ အစ္ဆရာသင်္ဃာတသဘာဝါပိ ပဋိပတ္ထယမာနာ ပိယာယိတဗ္ဗဣစ္ဆိတဗ္ဗရူပဘာဝတော ပိယရူပသာတရူပါ နာမ အတ္တနော ကိစ္စဝသေန. ဧကော အဟံ ဈာယန္တောတိ ဂဏသင်္ဂဏိကာယ ကိလေသသင်္ဂဏိကာယ စ အဘာဝတော ဧကော အသဟာယော အဟံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေန နိဇ္ဈာယန္တော. အနုဗုဇ္ဈိန္တိ အနုက္ကမေန မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ ဗုဇ္ဈိံ ပဋိဗုဇ္ဈိံ. တသ္မာတိ ယထာဝုတ္တဝိဝေကသုခသမဓိဂမနိမိတ္တံ. အကရဏေနာတိ မိတ္တသန္ထဝဿ အကရဏေန. သက္ခီတိ သက္ခိဘာဝေါ.

ကတမေန ဝိဟာရေနာတိ ဈာနသမာပတ္တီနံ ကတမေန ဝိဟာရေန. ဣဓ ဒုတိယပဒဿ အတ္ထော ဝိဿဇ္ဇနဂါထာဝဏ္ဏနာယမေဝ အာဝိ ဘဝိဿတိ. အနာမန္တေန ‘‘တံ ပုဂ္ဂလ’’န္တိ သမ္မုခါ ဌိတမ္ပိ ဘဂဝန္တံ အသမ္မုခါ ဝိယ ကတွာ ဝဒတိ၊ ကထံ တွန္တိ အတ္ထော.

‘‘အဝိတက္ကဈာယီ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ အယမေဝေတ္ထ ကာယပဿဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနေန အဿာသပဿာသကာယဿ ပဿဒ္ဓတ္တာ ပဿဒ္ဓကာယော’’တိ. ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိကေ ကမ္မာဘိသင်္ခါရေ. ကာမာလယာဒီနံ အဘာဝတော အနာလယော. န သရတီတိ န သဝတိ. ရာဂဝသေန ဟိ သတ္တာ သံသာရမနုသဝန္တိ. န ထိနောတိ န ထိနမိဒ္ဓစိတ္တော. မောဟဝသေန ဟိ သတ္တာ ထိနမိဒ္ဓံ အာပဇ္ဇန္တီတိ. ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿန္တိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေ (ဝိဘ. ၈၄၂၊ ၉၇၆) အာဂတေသု အဋ္ဌသု ကိလေသသတေသု အဋ္ဌသတံ တဏှာဝိစရိတာနိ အပနေတွာ သေသာ ပညာသာဓိကံ သတံ ကိလေသာ၊ တေ ဗြဟ္မဇာလေ (ဒီ. နိ. ၁.၃၁) အာဂတာဟိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌီဟိ သဟ ပဉ္စပညာသာဓိကံ သတ္တသတံ ဟောတိ၊ တာ စ ဥပ္ပန္နာနုပ္ပန္နဘာဝေန ဒိဂုဏိတာ ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿံ ဒသာဓိကံ ဟောတိ၊ တံ အပ္ပကံ ပန ဦနမဓိကံ ဝါ ဂဏနုပဂံ န ဟောတီတိ ‘‘ဒိယဍ္ဎကိလေသသဟဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣတရေသံ အတီတာဒိဘာဝါမသနတော အဂ္ဂဟဏံ ပဟာနဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန အဘိဓမ္မဋီကာယံ (ဓ. သ. အနုဋီ. နိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဌမပဒေနာတိ ‘‘န ကုပ္ပတီ’’တိ ဣမိနာ ပဒေန. ဒုတိယေနာတိ ‘‘န သရတီ’’တိ ပဒေန. တတိယေနာတိ ‘‘န ထိနော’’တိ ပဒေန. နီဝရဏပ္ပဟာနေန ခီဏာသဝတံ ဒဿေတိ၊ အနဝသေသတော နီဝရဏာနံ အစ္စန္တပ္ပဟာနံ အဓိပ္ပေတံ.

ပဉ္စဒွါရိကကိလေသောဃံ တိဏ္ဏောတိ ဆန္နံ ဒွါရာနံ ဝသေန ပဝတ္တနကိလေသောဃံ တရိတွာ ဌိတော. ကာမောဃဒိဋ္ဌောဃဘဝေါဃဋ္ဌကိလေသဘာဝတော ‘‘ပဉ္စောဃဂ္ဂဟဏေန ဝါ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ အာဟ. ရူပရာဂါဒယော ဝိသေသတော န ပဉ္စဒွါရိကာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဆဋ္ဌဂ္ဂဟဏေန ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ.

မစ္စုရာဇဿာတိ သမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘မစ္စုရာဇဿ ဟတ္ထတော’’တိ အာဟ. နယမာနာနန္တိ အနာဒရေ သာမိဝစနန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နယမာနေသူ’’တိ.

ဦဟစ္စာတိ ဗုဒ္ဓံ နိဿာယ. ‘‘ဣဒမဝေါစာ’’တိ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေတွာတိ ဧတေန သံယုတ္တေသု အယံ နိဂမနပါဠိ၊ ဟေဋ္ဌာ အနာဂတနယတ္တာ ပန ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု န လိခီယတီတိ ဒဿေတိ. ဒဒ္ဒလ္လမာနာတိ ဇဇ္ဇကာရဿ ဟိ ဒဒ္ဒကာရံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော. တေနာဟ ‘‘အတိဝိယ ဇလမာနာ’’တိ. နီဟရီတိ တာသံ ကာယဝစီဝိကာရံ န မနသိကရောန္တော တိဏာယပိ အမညမာနောဝ အနပေက္ခေနေဝ နီဟရိ. ဖလတော ဘဋ္ဌန္တိ ဖလသိပါဋိကတော ဘဋ္ဌံ. ကုဏ္ဍတိဏာဒိဂစ္ဆတူလံ ပေါဋကိတူလံ.

မာရဓီတုသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ သံယုတ္တနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ

မာရသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.