၁. တပေါကမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၇. ဥရုဝေလာယ သမီပေ ဂါမော ဥရုဝေလဂါမော၊ တံ ဥရုဝေလဂါမံ အဘိမုခဘာဝေန သမ္မဒေဝ သဗ္ဗဓမ္မေ ဗုဇ္ဈတီတိ အဘိသမ္ဗောဓိ၊ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ တေန သမန္နာဂတတ္တာ စ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. တဿ ပဉ္စစတ္တာလီသာယ ဝဿေသု အာဒိတော ပန္နရသ ဝဿာနိ ပဌမဗောဓိ၊ ဣဓ ပန သတ္တာဟဗ္ဘန္တရမေဝ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အန္တောသတ္တာဟသ္မိံ ယေဝါ’’တိ. အသုခဘာဝေန အညေဟိ ကာတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဒုက္ကရံ ကရောတီတိ ဒုက္ကရကာရော၊ သော ဧဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဒုက္ကရကာရိကာ. တာယ မုတ္တော ဝတမှီတိ စိန္တေသိ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ တံ လောကနာထော ဆဗ္ဗဿာနိ သမနုယုဉ္ဇတိ? ကမ္မပီဠိတဝသေန. ဝုတ္တဉှေတံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၃၉.၉၂-၉၄) –

‘‘အဝစာဟံ ဇောတိပါလော၊ သုဂတံ ကဿပံ တဒါ၊

ကုတော နု ဗောဓိ မုဏ္ဍဿ၊ ဗောဓိ ပရမဒုလ္လဘာ.

‘‘တေန ကမ္မဝိပါကေန၊ အစရိံ ဒုက္ကရံ ဗဟုံ၊

ဆဗ္ဗဿာနုရုဝေလာယံ၊ တတော ဗောဓိမပါပုဏိံ.

‘‘နာဟံ ဧတေန မဂ္ဂေန၊ ပါပုဏိံ ဗောဓိမုတ္တမံ၊

ကုမ္မဂ္ဂေန ဂဝေသိဿံ၊ ပုဗ္ဗကမ္မေန ဝါရိတော’’တိ.

မာရေတီတိ ဝိဗာဓေတိ. ဝိပတ္တိအာဒိသံယောဇနဉှိ သာဓူနံ ပရမတ္ထတော မရဏံ သစ္စပဋိဝေဓမာရဏတ္တာ၊ ပါပတရတ္တာ ပါပတမောတိ ပါပိမာ. သာ စဿ ပါပတမတာ ပါပဝုတ္တိတာယာတိ အာဟ ‘‘ပါပေ နိယုတ္တော’’တိ. အဓိပတီတိ ကာမာဓိပတိ. အပ္ပဟီနကာမရာဂေ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတီတိ ဝသဝတ္တီ. တေသံယေဝ ကုသလကမ္မာနံ အန္တံ ကရောတီတိ အန္တကော. ဝဋ္ဋဒုက္ခတော အပရိမုတ္တပစ္စယတ္တာ နမုစိ. မတ္တာနံ ပမတ္တာနံ ဗန္ဓူတိ ပမတ္တဗန္ဓု.

တပေါကမ္မာတိ အတ္တကိလမထာနုယောဂတော. အပရဒ္ဓေါတိ ဝိရဇ္ဈသိ. ‘‘အပရာဓော’’တိပိ အတ္ထိ၊ သောယေဝ အတ္ထော. ကာယကိလမထံ အနုယုဉ္ဇန္တော ယေဘုယျေန အမရတ္ထာယ အနုယုဉ္ဇတိ၊ သော စ ကမ္မဝါဒီဟိ အနုယုဉ္ဇိယမာနော ဒေဝတ္ထာယ သိယာတိ အာဟ ‘‘အမရဘာဝတ္ထာယာ’’တိ. သဗ္ဗံ တပန္တိ သဗ္ဗံ အတ္တပရိတာပနံ. အတ္ထာဝဟံ န ဘဝတိ ဗောဓိယာ အနုပါယတ္တာ. ကိဉ္စဿာတိ ကိဉ္စိ သိယာတိ အတ္ထော. ဖိယာရိတ္တံဝ ဓမ္မနီတိ ဓမ္မံ ဝုစ္စတိ ဝဏ္ဏု၊ သော ဣဓ ‘‘ဓမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တော၊ ဓမ္မနိ ဝဏ္ဏုပဒေသေတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အရညေ’’တိ. ဥဘောသု ပဿေသု ဖိယာဟိ အာကဍ္ဎေယျ စေဝ အရိတ္တေဟိ ဥပ္ပီဠေယျ စ.

သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ ဂဟိတာ မဂ္ဂသီလဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. သမာဓိနော ဟိ ဂဟဏေန သမ္မာဝါယာမသတိသမာဓယော ဂဟိတာ ဥပကာရဘာဝတော. ပညာယာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဗုဇ္ဈတိ ဧတေနာတိ ဗောဓော. မဂ္ဂေါတိ အာဟ ‘‘ဗောဓာယာတိ မဂ္ဂတ္ထာယာ’’တိ. ကထံ ပန မဂ္ဂံ မဂ္ဂတ္ထာယ ဘာဝေတီတိ အာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. တေန ယထာ ယာဂုပစနာရမ္ဘော ယာဝဒေဝ ယာဂုအတ္ထော၊ ဧဝံ မဂ္ဂဘာဝနာရမ္ဘော မဂ္ဂါဓိဂမတ္ထာယာတိ ဒဿေတိ. အာရမ္ဘောတိ စ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ ဗန္ဓာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ‘‘မဂ္ဂန္တိ အရိယမဂ္ဂံ၊ ဗောဓာယာတိ အရဟတ္တသမ္ဗောဓာယ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘ပတ္တောသ္မိ ပရမသုဒ္ဓိ’န္တိ ဣဒမ္ပိ ဝစနံ သမတ္ထိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ အပရေ ပန ‘‘သဗ္ဗညုတညာဏသမ္ဗောဓာယာတိ. သော ဟိ သဗ္ဗသ္မာပိ ဗောဓိတော ဥတ္တရိတရော’’တိ. နိဟတော နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝံ ပါပိတော. တေနာဟ ‘‘ပရာဇိတော’’တိ.

တပေါကမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.