၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

၁. တပေါကမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၇. ဥရုဝေလာယ သမီပေ ဂါမော ဥရုဝေလဂါမော၊ တံ ဥရုဝေလဂါမံ အဘိမုခဘာဝေန သမ္မဒေဝ သဗ္ဗဓမ္မေ ဗုဇ္ဈတီတိ အဘိသမ္ဗောဓိ၊ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ တေန သမန္နာဂတတ္တာ စ ဘဂဝါ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. တဿ ပဉ္စစတ္တာလီသာယ ဝဿေသု အာဒိတော ပန္နရသ ဝဿာနိ ပဌမဗောဓိ၊ ဣဓ ပန သတ္တာဟဗ္ဘန္တရမေဝ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ အန္တောသတ္တာဟသ္မိံ ယေဝါ’’တိ. အသုခဘာဝေန အညေဟိ ကာတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဒုက္ကရံ ကရောတီတိ ဒုက္ကရကာရော၊ သော ဧဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဒုက္ကရကာရိကာ. တာယ မုတ္တော ဝတမှီတိ စိန္တေသိ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ တံ လောကနာထော ဆဗ္ဗဿာနိ သမနုယုဉ္ဇတိ? ကမ္မပီဠိတဝသေန. ဝုတ္တဉှေတံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၃၉.၉၂-၉၄) –

‘‘အဝစာဟံ ဇောတိပါလော၊ သုဂတံ ကဿပံ တဒါ၊

ကုတော နု ဗောဓိ မုဏ္ဍဿ၊ ဗောဓိ ပရမဒုလ္လဘာ.

‘‘တေန ကမ္မဝိပါကေန၊ အစရိံ ဒုက္ကရံ ဗဟုံ၊

ဆဗ္ဗဿာနုရုဝေလာယံ၊ တတော ဗောဓိမပါပုဏိံ.

‘‘နာဟံ ဧတေန မဂ္ဂေန၊ ပါပုဏိံ ဗောဓိမုတ္တမံ၊

ကုမ္မဂ္ဂေန ဂဝေသိဿံ၊ ပုဗ္ဗကမ္မေန ဝါရိတော’’တိ.

မာရေတီတိ ဝိဗာဓေတိ. ဝိပတ္တိအာဒိသံယောဇနဉှိ သာဓူနံ ပရမတ္ထတော မရဏံ သစ္စပဋိဝေဓမာရဏတ္တာ၊ ပါပတရတ္တာ ပါပတမောတိ ပါပိမာ. သာ စဿ ပါပတမတာ ပါပဝုတ္တိတာယာတိ အာဟ ‘‘ပါပေ နိယုတ္တော’’တိ. အဓိပတီတိ ကာမာဓိပတိ. အပ္ပဟီနကာမရာဂေ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတီတိ ဝသဝတ္တီ. တေသံယေဝ ကုသလကမ္မာနံ အန္တံ ကရောတီတိ အန္တကော. ဝဋ္ဋဒုက္ခတော အပရိမုတ္တပစ္စယတ္တာ နမုစိ. မတ္တာနံ ပမတ္တာနံ ဗန္ဓူတိ ပမတ္တဗန္ဓု.

တပေါကမ္မာတိ အတ္တကိလမထာနုယောဂတော. အပရဒ္ဓေါတိ ဝိရဇ္ဈသိ. ‘‘အပရာဓော’’တိပိ အတ္ထိ၊ သောယေဝ အတ္ထော. ကာယကိလမထံ အနုယုဉ္ဇန္တော ယေဘုယျေန အမရတ္ထာယ အနုယုဉ္ဇတိ၊ သော စ ကမ္မဝါဒီဟိ အနုယုဉ္ဇိယမာနော ဒေဝတ္ထာယ သိယာတိ အာဟ ‘‘အမရဘာဝတ္ထာယာ’’တိ. သဗ္ဗံ တပန္တိ သဗ္ဗံ အတ္တပရိတာပနံ. အတ္ထာဝဟံ န ဘဝတိ ဗောဓိယာ အနုပါယတ္တာ. ကိဉ္စဿာတိ ကိဉ္စိ သိယာတိ အတ္ထော. ဖိယာရိတ္တံဝ ဓမ္မနီတိ ဓမ္မံ ဝုစ္စတိ ဝဏ္ဏု၊ သော ဣဓ ‘‘ဓမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တော၊ ဓမ္မနိ ဝဏ္ဏုပဒေသေတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အရညေ’’တိ. ဥဘောသု ပဿေသု ဖိယာဟိ အာကဍ္ဎေယျ စေဝ အရိတ္တေဟိ ဥပ္ပီဠေယျ စ.

သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ ဂဟိတာ မဂ္ဂသီလဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. သမာဓိနော ဟိ ဂဟဏေန သမ္မာဝါယာမသတိသမာဓယော ဂဟိတာ ဥပကာရဘာဝတော. ပညာယာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဗုဇ္ဈတိ ဧတေနာတိ ဗောဓော. မဂ္ဂေါတိ အာဟ ‘‘ဗောဓာယာတိ မဂ္ဂတ္ထာယာ’’တိ. ကထံ ပန မဂ္ဂံ မဂ္ဂတ္ထာယ ဘာဝေတီတိ အာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. တေန ယထာ ယာဂုပစနာရမ္ဘော ယာဝဒေဝ ယာဂုအတ္ထော၊ ဧဝံ မဂ္ဂဘာဝနာရမ္ဘော မဂ္ဂါဓိဂမတ္ထာယာတိ ဒဿေတိ. အာရမ္ဘောတိ စ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ ဗန္ဓာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကေစိ ပန ‘‘မဂ္ဂန္တိ အရိယမဂ္ဂံ၊ ဗောဓာယာတိ အရဟတ္တသမ္ဗောဓာယ၊ ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘ပတ္တောသ္မိ ပရမသုဒ္ဓိ’န္တိ ဣဒမ္ပိ ဝစနံ သမတ္ထိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ အပရေ ပန ‘‘သဗ္ဗညုတညာဏသမ္ဗောဓာယာတိ. သော ဟိ သဗ္ဗသ္မာပိ ဗောဓိတော ဥတ္တရိတရော’’တိ. နိဟတော နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝံ ပါပိတော. တေနာဟ ‘‘ပရာဇိတော’’တိ.

တပေါကမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၈. အန္ဓဘာဝကာရကေတိ ပစုရဇနဿ စက္ခုဝိညာဏုပ္ပတ္တိနိဝါရဏေန အန္ဓဘာဝကာရကေ. မဟာတမေတိ မဟတိ တမသိ. ပါသာဏဖလကေ မဟာစီဝရံ သီသေ ဌပေတွာတိ ဧတေန တံ ဖလကံ အပဿာယ နိသိန္နောတိ ဒဿေတိ. ပဓာနန္တိ ဘာဝနံ. ပရိဂ္ဂဏှမာနောတိ သဗ္ဗသော ဂဏှန္တော အဝိဿဇ္ဇေန္တော၊ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တိယော ဖလသမာပတ္တိဉ္စ မနသိကရောန္တောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘နနု စာ’’တိအာဒိ. အရိဋ္ဌကောတိ အရိဋ္ဌကဝဏ္ဏော. တေနာဟ ‘‘ကာဠကော’’တိ.

ဒီဃမဒ္ဓါနန္တိ စိရတရံ ကာလံ. သံသရန္တိ အာသာဒနာဓိပ္ပါယေန သဉ္စရန္တော၊ အလံ တုယှံ ဧတေန နိပ္ပယောဇနန္တိ အဓိပ္ပါယော. န ဟိ တေန မာရဿ ကာစိ အတ္ထသိဒ္ဓီတိ.

ဟတ္ထိရာဇဝဏ္ဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သုဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၉. သုသံဝုတာတိ မဂ္ဂသံဝရေန သုဋ္ဌု သံဝုတာ. သုပိဟိတာတိ သုဋ္ဌု ပိဟိတာ. ဝသာနုဂါတိ ကာယာဒိဒွါရဝသာနုဂါ ဝသဝတ္တိနော န ဟောန္တိ. ဗဒ္ဓစရာတိ ပဋိဗဒ္ဓစရိယာတိ.

သုဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပဌမမာရပါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၀. ဥပါယမနသိကာရေနာတိ အနိစ္စာဒီသု အနိစ္စာဒိတော မနသိကရဏေန. ဥပါယဝီရိယေနာတိ အနုပ္ပန္နာကုသလာနံ အနုပ္ပါဒနာယ ဝိဓိနာ ပဝတ္တဝီရိယေန. ကာရဏဝီရိယေနာတိ အနုပ္ပန္နာနုပ္ပါဒနာဒိအတ္ထဿ ကာရဏဘူတေန ဝီရိယေန. အနုပ္ပန္နပါပကာနုပ္ပါဒနာဒိအတ္ထာနိ ဟိ ဝီရိယာနိ ယဒတ္ထံ ဟောန္တိ၊ တံ အတ္ထံ သာဓေန္တိယေဝါတိ ဧတဿ အတ္ထဿ ဒီပကော သမ္မာ-သဒ္ဒေါ. ယောနိသောသမ္မာသဒ္ဒေန ဟိ ဥပါယကာရဏတ္ထဒီပကတံ သန္ဓာယ ‘‘ဥပါယဝီရိယေန ကာရဏဝီရိယေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန. မာရေန ‘‘မယှံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိကံ ဘဂဝတော ဝစနံ သုတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အရဟတ္တံ ပတွာပိ န တုဿတီ’’တိအာဒိ.

ကိလေသပါသေနာတိ ကိလေသမာရဿ ဥပါယဘူတေန. ကိလေသမာရော ဟိ သတ္တေ ကာမဂုဏပါသေဟိ နိဗန္ဓတိ၊ န ပန သယမေဝ. တေနာဟ ‘‘ယေ ဒိဗ္ဗာ ကာမဂုဏသင်္ခါတာ’’တိအာဒိ. မာရဗန္ဓနေတိ ကိလေသမာရဿ ဗန္ဓနဋ္ဌာနေ၊ ဘဝစာရကေတိ အတ္ထော. န မေ သမဏ မောက္ခသီတိ ဣဒံ မာရော ‘‘အနုတ္တရာ ဝိမုတ္တိ အနုပ္ပတ္တာ၊ ဝိမုတ္တာ သဗ္ဗပါသေဟီ’’တိ စ ဘဂဝတော ဝစနံ အသဒ္ဒဟန္တော ဝဒတိ သဒ္ဒဟန္တောပိ ဝါ ‘‘ဧဝမယံ ပရေသံ သတ္တာနံ မောက္ခာယ ဥဿာဟံ န ကရေယျာ’’တိ အတ္တနော ကောဟညေ ဌတွာ ဝဒတိ.

ပဌမမာရပါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဒုတိယမာရပါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၁. အနုပုဗ္ဗဂမနစာရိကန္တိ ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု အနုက္ကမေန ဂမနသင်္ခါတံ စာရိကံ. ဧဝံ ဟိ ဂတေသူတိ ဧဝံ တုမှေသု ဗဟူသု ဧကဇ္ဈံ ဂတေသု.

အာဒိမှိ ကလျာဏံ ဧတဿာတိ အာဒိကလျာဏံ၊ တထာ သေသေသု. သာသနဿ အာဒိ သီလံ မူလကတ္တာ. တဿ သမထာဒယော မဇ္ဈံ သာသနသမ္ပတ္တိယာ ဝေမဇ္ဈဘာဝတော. ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာနံ တဒဓိဂမတော ဥတ္တရိ ကရဏီယာဘာဝတော. သာသနေ သမ္မာပဋိပတ္တိ နာမ ပညာယ ဟောတိ၊ တဿာ စ သီလံ သမာဓိ စ မူလန္တိ အာဟ ‘‘သီလသမာဓယော ဝါ အာဒီ’’တိ. ယသ္မာ ပညာ အနုဗောဓပဋိဝေဓဝသေန ဒုဝိဓာ၊ တသ္မာ တဒုဘယံ ဂဏှန္တော ‘‘ဝိပဿနာမဂ္ဂါ မဇ္ဈ’’န္တိ အာဟ. ပညာနိပ္ဖတ္တိ ဖလကိစ္စံ၊ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာ ပန သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ပရိယောသာနံ တတော ပရံ ကတ္တဗ္ဗာဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာန’’န္တိ. ဖလဂ္ဂဟဏေန ဟိ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနံ ဂယှတိ၊ ဣတရေန ဣတရံ၊ တဒုဘယဝသေန ပဋိပတ္တိယာ ဩသာနန္တိ အာဟ ‘‘ဖလနိဗ္ဗာနာနိ ပရိယောသာန’’န္တိ. ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကော စာဒိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ၊ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၃၆၉) ဝစနတော သီလဒိဋ္ဌုဇုကတာယ မတ္ထကဘူတာ ဝိပဿနာ၊ တဒဓိဋ္ဌာနာ သီလသမာဓီတိ ဣမေ တဿ သာသနဿ မူလန္တိ အာဟ ‘‘သီလသမာဓိဝိပဿနာ ဝါ အာဒီ’’တိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ကိဉ္စာပိ အဝယဝဝိနိမုတ္တော သမုဒါယော နတ္ထိ၊ ယေသု ပန အဝယဝေသု သမုဒါယရူပေန အပေက္ခိတေသု ဂါထာတိ သမညာ၊ တံ တတော ဘိန္နံ ဝိယ ကတွာ ဒဿေန္တော ‘‘စတုပ္ပဒိကဂါထာယ တာဝ ပဌမပါဒေါ’’တိအာဒိမာဟ. ပဉ္စပဒဆပ္ပဒါနံ ဂါထာနံ အာဒိပရိယောသာနဂ္ဂဟဏေန ဣတရေ ဒုတိယာဒယော တယော စတ္တာရော ဝါ မဇ္ဈန္တိ အဝုတ္တသိဒ္ဓမေဝါတိ န ဝုတ္တံ. ဧကာနုသန္ဓိကသုတ္တဿာတိ ဣဒံ ဗဟုဝိဘာဂံ ယထာနုသန္ဓိနာ ဧကာနုသန္ဓိကံ သုတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဣတရဿ ပန တေယေဝ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဝိဘာဂေန အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနဘာဂါ လဗ္ဘန္တိ. နိဒါနန္တိ ကာလဒေသကပရိသာဒိ-အပဒိသနလက္ခဏာဒိကော အတ္ထော. ဣဒမဝေါစာတိ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော. တေန တဒဝသေသနိဂမနပါဠိံ သင်္ဂဏှာတိ. အနေကာနုသန္ဓီကဿ သဟ နိဒါနေန ပဌမော အနုသန္ဓိ အာဒိ. သဟ နိဂမနေန ပစ္ဆိမော ပရိယောသာနံ၊ ဣတရေန မဇ္ဈိမန္တိအာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

သာတ္ထကန္တိ အတ္ထသမ္ပတ္တိယာ သာတ္ထကံ ကတွာ. သဗျဉ္ဇနန္တိ ဗျဉ္ဇနသမ္ပတ္တိယာ သဗျဉ္ဇနံ. သမ္ပတ္တိ စ နာမ ပရိပုဏ္ဏဗျဉ္ဇနတာတိ အာဟ ‘‘ဗျဉ္ဇနေဟိ။ပေ။ ဒေသေတာ’’တိ. သကလပရိပုဏ္ဏန္တိ သဗ္ဗသော ပရိပုဏ္ဏံ သီလာဒိပဉ္စဓမ္မက္ခန္ဓပါရိပူရိယာ. နိရုပက္ကိလေသံ ဒိဋ္ဌိမာနာဒိဥပက္ကိလေသာဘာဝတော. အဝိသေသတော တိဿော သိက္ခာ သကလေ သာသနေ ဘဝန္တိ. ဓမ္မောတိ ပန ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကတမေသာနံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗြဟ္မစရိယံ စိရဋ္ဌိတိကံ အဟောသီ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၁၈) ဝိယ. ဒုကူလသာဏိယာ ပဋိစ္ဆန္နာ ဝိယ၊ န တု ပါကာရသေလာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ဝိယ. တေန ဓမ္မနိရုတ္တိယာ သကလကိလေသာနံ ပဟာနာနုဘာဝံ ဝဒတိ. အလာဘပရိဟာနိယာ၊ န လဒ္ဓပရိဟာနိယာ. အဍ္ဎုဍ္ဎာနီတိ ပဉ္စသတာဓိကာနိ တီဏိ ပါဋိဟာရိယသဟဿာနိ. သာတန္တိ သုခံ.

ဒုတိယမာရပါသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. သပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၂. သုရာကာရကာနန္တိ ပိဋ္ဌသုရာယောဇနကာနံ. ကောသလာနံ ဣဿရောတိ ကောသလော၊ ကောသလရာဇဿ အယန္တိ ကောသလိကာ. ပရိဘောဂပါတီတိ ဘတ္တပရိဘောဇနတ္ထာယ ပါတိ ပရိဘောဂပါတိ. ကမ္မာရုဒ္ဓနပဏာဠိယာတိ ကမ္မာရုဒ္ဓနပဏာဠိမုခေ. ဓမမာနာယာတိ ဓမိယမာနာယ. တံ ပန ယသ္မာ ဘသ္တဝါတေဟိ ပူရိတံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဘသ္တဝါတေန ပူရိယမာနာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. နိယာမဘူမိယန္တိ ဘဂဝတော ပဋိသလ္လာနဋ္ဌာနေ သဉ္စရန္တံ မာရံ မံသစက္ခုနာဝ ဒိသွာ. တေနာဟ ‘‘ဝိဇ္ဇုလတာလောကေနာ’’တိ.

သေယျတ္ထာယာတိ သေယျာနိသံသာယ. တေနာဟ ‘‘ဌဿာမီ’’တိအာဒိ. အတ္တသညတောတိ အတ္တဘာဝေန သံယတော. တေနာဟ ‘‘သံယတတ္တဘာဝေါ’’တိ. တံသဏ္ဌိတဿာတိ တသ္မိံ ဟတ္ထပါဒကုက္ကုစ္စရဟိတေ ဗုဒ္ဓမုနိသ္မိံ အဝဋ္ဌိတဿ. ဝေါဿဇ္ဇ စရေယျ တတ္ထ သောတိ ဣမိနာ ဘဂဝါ တံ ဗျာကရမာနော ဝိဘိံသိတာ ဗုဒ္ဓါနံ ကိံ ကရိဿတိ ဘယာဘာဝတော? ကေဝလံ ပန အနဋ္ဌဝလိကံ ဥပ္ပီဠေန္တော ဝိယ တွမေဝ အာယာသံ အာပဇ္ဇိဿသီတိ မာရံ သန္တဇ္ဇေတိ.

ဘေရဝါတိ အဝီတရာဂါနံ ဘယဇနကာ. တတ္ထာတိ တံနိမိတ္တံ. ဖလေယျာတိ ဘိဇ္ဇေယျ. သတ္တိသလ္လန္တိ သတ္တိသင်္ခါတံ ပုထုသလ္လံ. ဥရသ္မိံ စာရယေယျုန္တိ ဖာသုံ ဝိဇ္ဈိတုံ ဌပေယျုံ ဥဂ္ဂိရေယျုံ. ခန္ဓုပဓီသူတိ ခန္ဓသင်္ခါတေသု ဥပဓီသု. တာဏံ ကရောန္တိ နာမာတိ တတော ဘယနိမိတ္တတော အတ္တနော တာဏံ ကရောန္တိ နာမ.

သပ္ပသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သုပတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၃. ဥတုဂါဟာပနတ္ထံ ဓောဝိတွာ၊ န ရဇောဇလ္လဝိက္ခာလနတ္ထံ. တေနာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဓောတပါဒကေ ဂေဟေတိ ဓောတပါဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗကေ. ဝတ္တဘေဒေါ နာမ နတ္ထိ ဓမ္မဿာမိဘာဝတော. ဝတ္တသီသေ ဌတွာ ဓောဝန္တိ အညေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနတ္ထံ. သောပ္ပပရိဂ္ဂါဟကေနာတိ ဧတ္ထ သောပ္ပံ နာမ နိဒ္ဒါယ အန္တရန္တရာ ပဝတ္တကိရိယမယစိတ္တပ္ပဝတ္တိရဟိတာ နိရန္တရဘဝင်္ဂသန္တတီတိ တံ သဘာဝတော ပယောဇနတော ကာလပရိစ္ဆေဒတော ပရိဂ္ဂါဟကံ ဥပရိနိဒ္ဒေသသတိသမ္ပဇညံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သောပ္ပပရိဂ္ဂါဟကေန သတိသမ္ပဇညေနာ’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘နိဒ္ဒါသောပ္ပနာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဘဂဝတော သောပ္ပံ ဟီဠေန္တော ဝဒတိ.

ကိံ နူတိ ဧတ္ထံ ကိန္တိ ဟေတုနိဿက္ကေ ပစ္စတ္တဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ကသ္မာ နု သုပသီ’’တိ? ဒုဗ္ဘဂေါ ဝုစ္စတိ နိဿိရိကော ဘိန္နဘဂေါ၊ သော ပန မတသဒိသော ဝိသညိသဒိသော စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘မတော ဝိယ ဝိသညီ ဝိယ စာ’’တိ.

အာဒိနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ အဋ္ဌာရသာ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၈၄၂) အာဂတံ တဏှာကောဋ္ဌာသံ သင်္ဂဏှာတိ. တတ္ထ တတ္ထ ဝိသတ္တတာယာတိ တမ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဝိသေသတော အာသတ္တဘာဝေန. ဝိသဿ ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တကကမ္မဿ ဟေတုဘာဝတော ဝိသမူလတာ ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခဒုက္ခာဒိဘူတဝေဒနာ မူလံ ဧတဿာတိ ဝိသမူလာ၊ တဏှာ. တဿ ရူပါဒိကဿ ဒုက္ခဿ ပရိဘောဂေါ၊ န အမတဿာတိ ဝိသပရိဘောဂတာ. ကတ္ထစိ နေတုန္တိ ကတ္ထစိ ဘဝေ သဗ္ဗထာ နေတုံ? ပရိက္ခယာတိ သဗ္ဗသော ခီဏတ္တာ. တုယှံ ကိံ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗုပဓိပရိက္ခယာ သုဒ္ဓဿ မမ ပဋိပတ္တိယံ တုယှံ ကိံ ဥဇ္ဈာယနံ? ကေဝလံ ဝိဃာတောယေဝ တေတိ ဒဿေတိ.

သုပတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. နန္ဒတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၄. အဋ္ဌမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

နန္ဒတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပဌမအာယုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၅. ပဏ္ဏာသံ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ ဝဿသတတော ဥပရိ သေယျထာပိ ထေရော အနုရုဒ္ဓေါ. သဋ္ဌိ ဝါ ဝဿာနိ သေယျထာပိ ထေရော ဗာကုလော. ပဋိဟရိတွာ ပစ္စနီကဘာဝေ သာတံ သုခံ ဧတဿာတိ ပစ္စနီကသာတော၊ တဗ္ဘာဝေါ ပစ္စနီကသာတတာ၊ တာယ. အဘိဘဝိတွာ အဘာသိ ပဋိဝစနံ ဇာနမာနောဝ.

န ဟီဠေယျ န ဇိဂုစ္ဆေယျ. ဧဝန္တိ သော ဒါရကော ဝိယ ကိဉ္စိ အစိန္တေန္တော သပ္ပုရိသော စရေယျ၊ ဧဝံ ဟိဿ စိတ္တဒုက္ခံ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ပဇ္ဇလိတသီသော ဝိယ စရေယျာတိ ယထာ ပဇ္ဇလိတသီသော ပုရိသော အညံ ကိဉ္စိ အကတွာ တဿေဝ ဝူပသမာယ ဝါယမေယျ၊ ဧဝံ သပ္ပုရိသော အာယုံ ပရိတ္တန္တိ ဉတွာ တေနေဝ နယေန သဗ္ဗသင်္ခါရဂတံ အနိစ္စံ၊ အနိစ္စတ္တာ ဧဝ ဒုက္ခံ၊ အနတ္တာတိ ဝိပဿနမ္ပိ ဩတရိတွာ တံ ဥဿုက္ကာပေန္တောပိ သင်္ခါရဝိဂမာယ စရေယျ ပဋိပဇ္ဇေယျ.

ပဌမအာယုသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဒုတိယအာယုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၆. နေမီဝါတိ နေမိသီသေန စက္ကံ ဝဒတိ. ကုဗ္ဗရံ အနုပရိယာယတီတိ ကုဗ္ဗရံ အနုပရိဝတ္တတိ. တထာဘူတော ပန သော တံ အဇဟန္တောဝါတိ အာဟ ‘‘န ဝိဇဟတီ’’တိ. အာယု အနုပရိယာယတီတိ မစ္စာနံ အာယု ဂတမ္ပိ ပစ္စာဂစ္ဆတီတိ ဘဂဝတော ပဋာဏိ ဟုတွာ ဝဒတိ၊ ဘဂဝါ ပန တံ အဘိဘဝိတွာ ‘‘အစ္စယန္တိ အဟောရတ္တာ’’တိအာဒိနာ အာယုနော အစ္စယဂမနမရဏတံယေဝ ပဝေဒေသိ.

ဒုတိယအာယုသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.