၃. ဇဋာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. ယေန အတ္ထေန တဏှာ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာလိနိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ ဟိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတပဘေဒါ အတ္တနော အဝယဝဘူတာ ဧဝ ဇာလာ ဧတိဿာ အတ္ထီတိ ဇာလိနီတိ ဝုစ္စတိ. ဣဒါနိဿာ ဇဋာကာရေန ပဝတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘သာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသူတိ တဿာ ပဝတ္တိဋ္ဌာနမာဟ ရူပါဒိဆဠာရမ္မဏဝိနိမုတ္တဿ တဏှာဝိသယဿ အဘာဝတော. ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေနာတိ ကဒါစိ ရူပါရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ဓမ္မာရမ္မဏာ၊ ကဒါစိ ဓမ္မာရမ္မဏေ ကဒါစိ ယာဝ ရူပါရမ္မဏာတိ ဧဝံ ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ ပဝတ္တိဝသေန. ဒေသနာက္ကမေန စေတ္ထ ဟေဋ္ဌုပရိယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကာမရာဂါဒိဝသေနပိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. သင်္ခါရာနံ ခဏိကဘာဝတော အပရာပရုပ္ပတ္တိ ဧတ္ထ သံသိဗ္ဗနန္တိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သံသိဗ္ဗနဋ္ဌေနာ’’တိ. ဣဒံ ယေန သမ္ဗန္ဓေန ဇဋာ ဝိယာတိ ဇဋာတိ ဇဋာတဏှာနံ ဥပမူပမေယျတာ၊ တံဒဿနံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယထာ ဇာလိနီ ဝေဠုဂုမ္ဗဿ သာခါ၊ တာသံ သဉ္စယာဒယော စ အတ္တနော အဝယဝေဟိ သံသိဗ္ဗိတာ ဝိနဒ္ဓါ ‘‘ဇဋာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ တဏှာပိ သံသိဗ္ဗနသဘာဝေနာတိ.

ဣမေ သတ္တာ ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟိတံ အတ္တနိဗ္ဗိသေသံ မညမာနာ အဗ္ဘန္တရိမံ ကရောန္တိ. အဗ္ဘန္တရဋ္ဌော စ အန္တော-သဒ္ဒေါတိ သကပရိက္ခာရေသု ဥပ္ပဇ္ဇနမာနာပိ တဏှာ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိ ဝုတ္တာ. ပဗ္ဗဇိတဿ ပတ္တာဒိ၊ ဂဟဋ္ဌဿ ဟတ္ထိအာဒိ သကပရိက္ခာရော. အတ္တာတိ ဘဝတိ ဧတ္ထ အဘိမာနောတိ အတ္တဘာဝေါ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကံ. သရီရန္တိ ကေစိ. ‘‘မမ အတ္တဘာဝေါ သုန္ဒရော၊ အသုကဿ ဝိယ မမ အတ္တဘာဝေါ ဘဝေယျာ’’တိအာဒိနာ သကအတ္တဘာဝါဒီသု တဏှာယ ဥပ္ပဇ္ဇနာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္တနော စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ၊ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ၊ ပရေသံ သဗ္ဗာနိ ဝါ. သပရသန္တတိပရိယာပန္နာနိ ဝါ စက္ခာဒီနိ အဇ္ဈတ္တိကာယတနာနိ၊ တထာ ရူပါဒီနိ ဗာဟိရာယတနာနိ. ပရိတ္တမဟဂ္ဂတဘဝေသု ပဝတ္တိယာပိ တဏှာယ အန္တောဇဋာဗဟိဇဋာဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဘဝေါ ဟိ ကဿစိပိ ကိလေသဿ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ကတ္ထစိပိ အဝိမုတ္တော အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ ဝိသေသပစ္စယောတိ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ အန္တော’’တိ စ ဝုစ္စတိ၊ တဗ္ဗိပရိယာယတော ရူပါရူပဘဝေါ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ဗဟီ’’တိ စ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘အဇ္ဈတ္တသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော၊ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော ပုဂ္ဂလော’’တိ (အ. နိ. ၂.၃၇).

ဝိသယဘေဒေန ပဝတ္တိအာကာရဘေဒေန အနေကဘေဒဘိန္နမ္ပိ တဏှံ ဇဋာဘာဝသာမညေန ဧကန္တိ ဂဟေတွာ ‘‘တာယ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယ ဇဋာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာ ပန ပဇာတိ ဝုတ္တသတ္တသန္တာနပရိယာပန္နာ ဧဝ ဟုတွာ ပုနပ္ပုနံ တံ ဇဋေန္တီ ဝိနန္ဓန္တီ ပဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘ဇဋာယ ဇဋိတာ ပဇာ’’တိ. တထာ ဟိ ပရမတ္ထတော ယဒိပိ အဝယဝဗျတိရေကေန သမုဒါယော နတ္ထိ၊ ဧကဒေသော ပန သမုဒါယော နာမ န ဟောတီတိ အဝယဝတော သမုဒါယံ ဘိန္နံ ကတွာ ဥပမူပမေယျံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ နာမ ဝေဠုဇဋာဒီဟိ။ပေ။ သံသိဗ္ဗိတာ’’တိ အာဟ. ဣမံ ဇဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တီသု ဓာတူသု ဧကမ္ပိ အသေသေတွာ သံသိဗ္ဗနေန တေဓာတုကံ ဇဋေတွာ ဌိတံ. တေနဿာ မဟာဝိသယတံ ဝိဇဋနဿ စ သုဒုက္ကရဘာဝမာဟ. ဝိဇဋေတုံ ကော သမတ္ထောတိ ဣမိနာ ‘‘ဝိဇဋယေ’’တိ ပဒံ သတ္တိအတ္ထံ၊ န ဝိဓိအတ္ထန္တိ ဒဿေတိ.

ဧဝံ ‘‘အန္တောဇဋာ’’တိအာဒိနာ ပုဋ္ဌော အထဿ ဘဂဝါ တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ သီလေတိ ကုသလသီလေ. တံ ပန ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိဘေဒေသု ပရိသုဒ္ဓမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ’’တိ.

နရတိ နေတီတိ နရော၊ ပုရိသော. ကာမံ ဣတ္ထီပိ တဏှာဇဋာဝိဇဋနေ သမတ္ထာ အတ္ထိ၊ ပဓာနမေဝ ပန သတ္တံ ဒဿေန္တော ‘‘နရော’’တိ အာဟ ယထာ ‘‘သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန အဝိဘာဂေန ပုဂ္ဂလပရိယာယော အယန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘နရောတိ သတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိပါကဘူတာယ သဟ ပညာယ ဘဝတီတိ သပညော. တာယ ဟိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သန္တာနဝသေန ဗဟုလံ ပဝတ္တမာနာယ အယံ သတ္တော သဝိသေသံ သပညောတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ဝိပါကပညာပိ ဟိ သန္တာနဝိသေသေန ဘာဝနာပညုပ္ပတ္တိယာ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ အဟေတုကဒွိဟေတုကာနံ တဒဘာဝတော. ကမ္မဇတိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယာတိ ကမ္မဇာယ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိယံ ပညာယာတိ ဧဝံ တိဟေတုကသဒ္ဒေါ ပဋိသန္ဓိသဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော၊ န ပညာသဒ္ဒေန. န ဟိ ပညာ တိဟေတုကာ အတ္ထိ. ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ပဝတ္တမာနာ ပညာ ‘‘ပဋိသန္ဓိယံ ပညာ’’တိ ဝုတ္တာ တံမူလကတ္တာ၊ န ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ပဝတ္တာ ဧဝ.

စိန္တေတိ အာရမ္မဏံ ဥပနိဇ္ဈာယတီတိ စိတ္တံ၊ သမာဓိ. သော ဟိ သာတိသယံ ဥပနိဇ္ဈာနကိစ္စော. န ဟိ ဝိတက္ကာဒယော ဝိနာ သမာဓိနာ တမတ္ထံ သာဓေန္တိ၊ သမာဓိ ပန တေဟိ ဝိနာပိ သာဓေတီတိ. ပဂုဏဗလဝဘာဝါပါဒနေန ပစ္စယေဟိ စိတ္တံ၊ အတ္တသန္တာနံ စိနောတီတိပိ စိတ္တံ၊ သမာဓိ. ပဌမဇ္ဈာနာဒိဝသေန စိတ္တဝိစိတ္တတာယ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိစိတ္တကရဏေန စ သမာဓိ စိတ္တန္တိ ဝိနာပိ ပရောပဒေသေနဿ စိတ္တပရိယာယော လဗ္ဘတေဝ. အဋ္ဌကထာယံ ပန စိတ္တ-သဒ္ဒေါ ဝိညာဏေ နိရုဠှောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘စိတ္တသီသေန ဟေတ္ထ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော ကထိတာ’’တိ. ယထာသဘာဝံ ပကာရေဟိ ဇာနာတီတိ ပညာ. သာ ယဒိပိ ကုသလာဒိဘေဒတော ဗဟုဝိဓာ၊ ‘‘ဘာဝယ’’န္တိ ပန ဝစနတော ဘာဝေတဗ္ဗာ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ပညာနာမေန ဝိပဿနာ ကထိတာ’’တိ. ယဒိပိ ကိလေသာနံ ပဟာနံ အာတာပနံ၊ တံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနမ္ပိ အတ္ထေဝ၊ အာတပ္ပသဒ္ဒေါ ဝိယ ပန အာတာပ-သဒ္ဒေါ ဝီရိယေ ဧဝ နိရုဠှောတိ အာဟ ‘‘အာတာပီတိ ဝီရိယဝါ’’တိ. ယထာ ကမ္မဋ္ဌာနံ တာယ ပညာယ ပရိတော ဟရီယတိ ပဝတ္တီယတိ၊ ဧဝံ သာပိ တဒတ္ထံ ယောဂိနာတိ အာဟ ‘‘ပါရိဟာရိယပညာ’’တိ. အဘိက္ကမာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ သာတ္ထကသမ္ပဇညာဒိဝသေန ပရိစ္ဆိဇ္ဇ နေတီတိ သဗ္ဗကိစ္စပရိဏာယိကာ.

ယသ္မာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဂါထာ ဘာသိတာ၊ တသ္မာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနမေဝ ဥပမံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ နာမ ပုရိသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုနိသိတန္တိ သုဋ္ဌု နိသိတံ၊ အတိဝိယ တိခိဏန္တိ အတ္ထော. သတ္ထဿ နိသိတတရဘာဝကရဏံ နိသာနသိလာယံ၊ ဗာဟုဗလေန စဿ ဥက္ခိပနန္တိ ဥဘယမ္ပေတံ အတ္ထာပန္နံ ကတွာ ဥပမာ ဝုတ္တာတိ တဒုဘယံ ဥပမေယျံ ဒဿေန္တော ‘‘သမာဓိသိလာယံ သုနိသိတံ။ပေ။ ပညာဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ’’တိ အာဟ. သမာဓိဂုဏေန ဟိ ပညာယ တိက္ခဘာဝေါ. ယထာဟ ‘‘သမာဟိတော ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၅၊ ၄.၉၉၊ ၅.၁၀၇၁). ဝီရိယဉ္စဿာ ဥပတ္ထမ္ဘကံ ပဂ္ဂဏှနတော. ဝိဇဋေယျာတိ ဝိဇဋေတုံ သက္ကုဏေယျ. ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ ဟိ ဝတ္တမာနာယ ယောဂါဝစရော တဏှာဇဋံ ဝိဇဋေတုံ သမတ္ထော နာမ. ဝိဇဋနဉ္စေတ္ထ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟာနန္တိ အာဟ – ‘‘သဉ္ဆိန္ဒေယျ သမ္ပဒါလေယျာ’’တိ.

မဂ္ဂက္ခဏေ ပနေသ ဝိဇဋေတိ နာမ၊ အဂ္ဂဖလက္ခဏေ သဗ္ဗသော ဝိဇဋိတဇဋော နာမ. တေနာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ ဇဋာယ ဝိဇဋနံ အရိယမဂ္ဂေန၊ တဉ္စ ခေါ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ၊ တသ္မာ တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဇဋာယ ဝိဇဋနောကာသ’’န္တိ. ယတ္ထ ပန သာ ဝိဇဋီယတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယတ္ထ နာမဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပဋိဃံ ရူပသညာ စာ’’တိ ဂါထာသုခတ္ထံ သာနုနာသိကံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော၊ ‘‘ပဋိဃရူပသညာ’’တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဋိဃသညာဝသေန ကာမဘဝေါ ဂဟိတော ကာမဘဝပရိယာပန္နတ္တာ တာယ. ပထဝီကသိဏာဒိရူပေ သညာ ရူပသညာ. ဥဘယတ္ထာပိ သညာသီသေန စိတ္တုပ္ပါဒဿေဝ ဂဟဏံ. ဘဝသင်္ခေပေနာတိ ဘဝဘာဝေန သင်္ခိပိတဗ္ဗတာယ၊ ဘဝလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏတ္တာတိ အတ္ထော. ရူပေ ဝါ ဝိရဇ္ဇနဝသေန စ ဝတ္တုံ သက္ကုဏေယျာ ဣဓ ရူပသညာတိ ဝုတ္တာ၊ ဧဝမ္ပေတ္ထ အရူပဘဝဿ စ ဂဟိတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စာ’’တိ အနဝသေသတော နာမရူပံ ဂဟိတန္တိ အရူပဘဝ-အသညဘဝါနမ္ပေတ္ထ ဂဟဏံ သိဒ္ဓန္တိ အပရေ. ပရိယာဒိယနဋ္ဌာနေတိ ပရိယာဒိယနကာရဏေ သဗ္ဗသော ခေပနနိမိတ္တေ နိဗ္ဗာနေ. တေနာဟ ‘‘နိဗ္ဗာနံ။ပေ။ ဒဿိတော ဟောတီ’’တိ.

ဇဋာသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.