၁၀. သမိဒ္ဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၀. တပနဘာဝေန တပနောဒကတ္တာ တပေါဒါတိ တဿ ရဟဒဿ နာမံ. တေနာဟ ‘‘တတ္တောဒကဿ ရဟဒဿာ’’တိ. တတောတိ နာဂဘဝနေ ဥဒကရဟဒတော တပေါဒါ နာမ နဒီ သန္ဒတိ. သာ ဟိ နဒီ ဘူမိတလံ အာရောဟတိ. ‘‘ဧဒိသာ ဇာတာ’’တိ ဝစနသေသော. ပေတလောကောတိ လောဟကုမ္ဘိနိရယာ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ ဝဒန္တိ. ရဟဒဿ ပန အာဒိတော ပဗ္ဗတပါဒဝနန္တရေသု ဗဟူ ပေတာ ဝိဟရန္တိ၊ သွာယမတ္ထော ပေတဝတ္ထုပါဠိယာလက္ခဏသံယုတ္တေန စ ဒီပေတဗ္ဗော. ယတာယန္တိ ယတော ရဟဒတော အယံ. သာတောဒကောတိ မဓုရောဒကော. သေတောဒကောတိ ပရိသုဒ္ဓေါဒကော၊ အနာဝိလောဒကောတိ အတ္ထော. တတောတိ တပေါဒါနဒိတော.

သမိဒ္ဓေါတိ အဝယဝါနံ သမ္ပုဏ္ဏတာယ သံသိဒ္ဓိယာဝ သမ္မာ ဣဒ္ဓေါ. တေနာဟ ‘‘အဘိရူပေါ’’တိအာဒိ. ပဓာနေ သမ္မသနဓမ္မေ နိယုတ္တော၊ တံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ပဓာနိကော. သေနာသနံ သုဋ္ဌပိတဒွါရဝါတပါနံ၊ တေသံ ပိဒဟနေန ဥတုံ ဂါဟာပေတွာ.

ပုဗ္ဗာပယမာနောတိ နှာနတော ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝိယ ဝေါဒကဘာဝံ အာပဇ္ဇမာနော ဂမေန္တော. အဝတ္တံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဝတ္တံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ။ပေ။ န ဩတရိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဌမံ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗဒိသာပလောကနံ ယထာ နှာယနဋ္ဌာနဿ မနုဿေဟိ ဝိဝိတ္တဘာဝဇာနနတ္ထံ. ခါဏုအာဒိဝဝတ္ထာပနံ စီဝရာဒီနံ ဌပနတ္ထံ ဥဒကသမီပေတိ အဓိပ္ပါယော. ဥက္ကာသနံ အမနုဿာနံ အပဂမနတ္ထံ. အဝကုဇ္ဇဋ္ဌာနံ တင်္ခဏေပိ ဥပရိမကာယဿ ဥဇုကံ အဝိဝဋကရဏတ္ထံ. စီဝရပိဋ္ဌေယေဝ ဌပေတဗ္ဗံ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ အဋ္ဌပေတွာ. ဥဒကန္တေတိ ဥဒကသမီပေ. သိန္နဋ္ဌာနန္တိ သေဒဂတပဒေသော. ပသာရေတဗ္ဗံ တဿ သုက္ခာပနတ္ထံ. သံဟရိတွာ ဌပနံ ပုန သုခေန ဂဟေတွာ နိဝါသနတ္ထံ. နာဘိပ္ပမာဏမတ္တံဩတရဏံ တာဝတာ ဥဒကပဋိစ္ဆာဒိလက္ခဏပ္ပတ္တတော. ဝီစိံ အနုဋ္ဌာပေန္တေနာတိအာဒိ သံယတကာရိတာဒဿနံ. နိဝါသနံ ပရိက္ခိပိတွာတိ အန္တရဝါသကံ ကဋိပ္ပဒေသဿ ယထာ ပရိတော ဟောတိ၊ ဧဝံ ခိပိတွာ ပရိဝသိတွာ.

သရီရဝဏ္ဏောပိ ဝိပ္ပသီဒိ သမ္မဒေဝ ဘာဝနာနုဿတိမ္ပိ ဝိန္ဒန္တဿာတိ အဓိပ္ပါယော. သမနံ နိဂ္ဂဟေတုန္တိ ကိလေသဝသံ ဂတံ အတ္တနော စိတ္တံ နိဂ္ဂဏှိတုံ. ကာမူပနီတာတိ ကာမံ ဥပဂတစိတ္တာ. အထ ဝါ ကိလေသကာမေန ထေရေ ဥပနီတစိတ္တာ.

အပရိဘုဉ္ဇိတွာတိ အနနုဘောတွာ. အနုဘဝိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထတော အာပန္နမေဝါတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏေ’’တိ. ဘိက္ခသီတိ ယာစသိ. တဉ္စ ဘိက္ခာစရိယဝသေနာတိ အာဟ ‘‘ပိဏ္ဍာယ စရသီ’’တိ. ကာမပရိဘောဂဂရုဂမနကာလော နာမ ဝိသေသတော ပဌမယောဗ္ဗနာဝတ္ထာတိ အာဟ ‘‘ဒဟရယောဗ္ဗနကာလော’’တိ. ဩဘဂ္ဂေနာတိ မဇ္ဈေ သံဘဂ္ဂကာယေန. ဇိဏ္ဏကာလေ ဟိ သတ္တာနံ ကဋိယံ ကာယော ဩဘဂ္ဂေါ ဟောတိ.

ဝေါတိ နိပါတမတ္တံ ‘‘ယေ ဟိ ဝေါ အရိယာ’’တိအာဒီသု ဝိယ. သတ္တာနန္တိ သာမညဝစနံ၊ န မနုဿာနံ ဧဝ. ဒေဟနိက္ခေပနန္တိ ကဠေဝရဋ္ဌပိတဋ္ဌာနံ. နတ္ထိ ဧတေသံ နိမိတ္တန္တိ အနိမိတ္တာ၊ ‘‘ဧတ္တကံ အယံ ဇီဝတီ’’တိအာဒိနာ သဉ္ဇာနနနိမိတ္တရဟိတာတိ အတ္ထော. န နာယရေတိ န ဉာယန္တိ. ဣတော ပရန္တိ ဧတ္ထ ပရန္တိ အညံ ကာလံ. တေန ဩရကာလဿပိ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. ပရမာယုနော ဩရကာလေ ဧဝ စေတ္ထ ပရန္တိ အဓိပ္ပေတံ တတော ပရံ သတ္တာနံ ဇီဝိတဿ အဘာဝတော. ဝဝတ္ထာနာဘာဝတောတိ ကာလဝသေန ဝဝတ္ထာနာဘာဝတော. ဝဝတ္ထာနန္တိ စေတ္ထ ပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န အသင်္ကရတော ဝဝတ္ထာနံ၊ နိစ္ဆယော ဝါ. အဗ္ဗုဒပေသီတိအာဒီသု အဗ္ဗုဒကာလော ပေသိကာလောတိအာဒိနာ ကာလ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော. ကာလောတိ ဣဓ ပုဗ္ဗဏှာဒိဝေလာ အဓိပ္ပေတာ. တေနာဟ ပုဗ္ဗဏှေပိ ဟီတိအာဒိ. ဣဓေဝ ဒေဟေန ပတိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အနေကပ္ပကာရတောတိ နဂရေ ဇာတာနံ ဂါမေ၊ ဂါမေ ဇာတာနံ နဂရေ၊ ဝနေ ဇာတာနံ ဇနပဒေ၊ ဇနပဒေ ဇာတာနံ ဝနေတိအာဒိနာ အနေကပ္ပကာရတော. ဣတော စုတေနာတိ ဣတော ဂတိတော စုတေန. ဣဓ ဣမိဿံ ဂတိယံ. ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ဝိယာတိ ယထာ ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ယန္တံ နာတိဝတ္တတိ၊ ဧဝံ ကာလော ဂတိပဉ္စကန္တိ ဧဝံ ဥပမာသံသန္ဒနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အယံ ကာလောတိ အယံ မရဏကာလော. ပစ္ဆိမေ ကာလေတိ ပစ္ဆိမေ ဝယေ. တိဿော ဝယောသီမာတိ. ပဌမာဒိကာ တိဿော ဝယဿ သီမာ အတိက္ကန္တေန. ပုရိမာနံ ဟိ ဒွိန္နံ ဝယာနံ သဗ္ဗသော သီမာ အတိက္ကမိတွာ ပစ္ဆိမဿ အာဒိသီမံ အတိက္ကန္တော တထာ ဝုတ္တော. ‘‘အယဉှိ သမဏဓမ္မော။ပေ။ န သက္ကာ ကာတု’’န္တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘တဒါ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂဏှိတုန္တိ ပါဠိတော အတ္ထတော စ ဟဒယေ ဌပနဝသေန ဂဏှိတုံ. ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဝုတ္တဓမ္မပရိဟရဏသုခံ အနုဘဝိတုံ. ဧကဿ ကထနတော ပဌမံ ဂါထံ သုတ္တံ ဝါ ဥဿာရေတိ၊ တသ္မိံ နိဋ္ဌိတေ ဣတရော ဓမ္မကထိကော တံယေဝ ဝိတ္ထာရေန္တော ဓမ္မံ ကထေတိ၊ အယံ သရဘာဏဓမ္မကထာ. သုတ္တဂေယျာနုသာရေန ယာဝ ပရိယောသာနာ ဥဿာရဏံ သရဘညဓမ္မကထာ. ‘‘မာ မံ ကာလော ဥပစ္စဂါ’’တိ ဝဒန္တော ‘‘သမဏဓမ္မဿ ကရဏဿ အယံ မေ ကာလော’’တိ ကထေတိ၊ တတော ပရော ‘‘ပစ္ဆိမဝယော အညော ကာလော’’တိ ကထေတိ. ‘‘ကာလံ ဝေါဟံ။ပေ။ တသ္မာ အဘုတွာ ဘိက္ခာမီ’’တိ ဝဒန္တော အတ္တနာ ကတံ ပဋိပတ္တိဉ္စ သဟေတုကံ သာနိသံသံ ကထေတိ.

တံ ဂါရဝကာရဏံ သန္ဓာယ. ဧတန္တိ ‘‘အထ ခေါ သာ ဒေဝတာ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ’’တိ ဧတံ ဝုတ္တံ. ဒဟရော တွန္တိအာဒိမာဟ လောဘာဘိဘူတတာယ အဓိဂတတ္တာ. သဗ္ဗသမ္ပတ္တိယုတ္တောတိ ဘောဂသမ္ပဒါ ပရိဝါရသမ္ပဒါတိ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီဟိ ယုတ္တော. အလင်္ကာရပရိဟာရန္တိ အလင်္ကာရကရဏံ. အနိက္ကီဠိတာဝီတိ အကီဠိတပုဗ္ဗော. ကီဠနဉ္စေတ္ထ ကာမာနံ ပရိဘောဂေါတိ အာဟ ‘‘အဘုတ္တာဝီ’’တိ. အကတကာမကီဠောတိ အကတကာမာနုဘဝနပ္ပယောဂေါ. သယံ အတ္တနာ ဧဝ ဒိဿန္တီတိ သန္ဒိဋ္ဌာ၊ သန္ဒိဋ္ဌာ ဧဝ သန္ဒိဋ္ဌိကာ၊ အတ္တပစ္စက္ခတော သန္ဒိဋ္ဌိကာ. ပကဋ္ဌော ကာလော ပတ္တော ဧတေသန္တိ ကာလိကာ၊ တေ ကာလိကေ.

စိတ္တာနန္တရန္တိ ဣစ္ဆိတစိတ္တာနန္တရံ၊ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတာရမ္မဏာကာရေတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘စိတ္တာနန္တရံ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတာရမ္မဏာနုဘဝနံ န သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ. စိတ္တာနန္တရံ လဒ္ဓဗ္ဗတာယာတိ အနန္တရိတသမာဓိစိတ္တာနန္တရံ လဒ္ဓဗ္ဗဖလတာယ. သမောဟိတေသုပီတိ သမ္ဘတေသုပိ. သမ္ပန္နကာမဿာတိ သမိဒ္ဓကာမဿ. စိတ္တကာရာ ရူပလာဘေန၊ ပေါတ္ထကာရာ ပဋိမာကာရကာ၊ ရူပကာရာ ဒန္တရူပကဋ္ဌရူပ-လောဟရူပါဒိကာရကာ. အာဒိသဒ္ဒေန နာနာရူပဝေသဓာရီနံ နဋာဒီနံ သင်္ဂဟော. သေသဒွါရေသူတိ ဧတ္ထ ဂန္ဓဗ္ဗမာလာကာရသူပကာရာဒယော ဝတ္တဗ္ဗာ.

သောတိ သမိဒ္ဓိတ္ထေရော. သမောဟိတသမ္ပတ္တိနာတိ သင်္ဂါဟဘောဂူပကရဏသမ္ပတ္တိနာ. ပတ္တဗ္ဗဒုက္ခဿာတိ ကာမာနံ အာပဇ္ဇနရက္ခဏဝသေန လဒ္ဓဗ္ဗဿ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခဿ. ဥပါယာသဿာတိ ဒဠှပရိဿမဿ ဝိရတဿ. ‘‘ဝိဿာတဿာ’’တိ ကေစိ. ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေနာ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ. အသုကသ္မိံ နာမ ကာလေ ဖလံ ဟောတီတိ ဧဝံ ဥဒိက္ခိတဗ္ဗော နဿ ကာလောတိ အကာလော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု နဝသု လောကုတ္တရဓမ္မေသု. ဧဟိပဿဝိဓိန္တိ ‘‘ဧဟိ ပဿာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တဝိဓိဝစနံ. ဥပနေတဗ္ဗောတိ ဝါ ဥပနေယျော၊ သော ဧဝ ဩပနေယျိကော. ဝိညူဟီတိ ဝိဒူဟိ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စေဟိ. တေ ဧကံသတော ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒယော ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥဂ္ဃဋိတညူအာဒီဟီ’’တိ. ‘‘ပစ္စတ္တ’’န္တိ ဧတဿ ပတိအတ္တနီတိ ဘုမ္မဝသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အတ္တနိ အတ္တနီ’’တိ.

သဗ္ဗပဒေဟိ သမ္ဗန္ဓောတိ ‘‘ကထံ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော၊ ကထံ အကာလိကော’’တိအာဒိနာ သဗ္ဗေဟိ ပစ္စေကံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

နဝေါတိ တရုဏော န စိရဝဿော. ယေ ဘိက္ခုနောဝါဒကလက္ခဏပ္ပတ္တာ၊ တေ သန္ဓာယ ‘‘ဝီသတိဝဿတော ပဋ္ဌာယ ထေရော’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဓ သာသနံ နာမ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟံ ပိဋကတ္တယန္တိ အာဟ ‘‘ဓမ္မေန ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဓမ္မေန ဝိနယော ဧတ္ထ ဝိနာ ဒဏ္ဍသတ္ထေဟီတိ ဓမ္မဝိနယော. ဓမ္မာယ ဝိနယော ဧတ္ထ န အာမိသတ္ထန္တိ ဓမ္မဝိနယော. ဓမ္မတော ဝိနယော န အဓမ္မတောတိ ဓမ္မဝိနယော. ဓမ္မော ဝါ ဘဂဝါ ဓမ္မဿာမီ ဓမ္မကာယတ္တာ၊ တဿ ဓမ္မသညိတဿ သတ္ထု ဝိနယော၊ န တက္ကိကာနန္တိ ဓမ္မဝိနယော. ဓမ္မေ ဝိနယော န အဓမ္မေ ဝိနယော. ဓမ္မော စ သော ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇမာနေ သတ္တေ အပါယေသု အပတမာနေ ဓာရေတီတိ၊ သဗ္ဗေ သံကိလေသတော ဝိနေတီတိ ဝိနယော စာတိ ဓမ္မဝိနယော. တေနာဟ ‘‘ဥဘယမ္ပေတံ သာသနဿေဝ နာမ’’န္တိ.

ဓမ္မဝိနယောတိ ဓမ္မေန ယုတ္တော ဝိနယောတိ ဓမ္မဝိနယော အာဇညရထော ဝိယ. ဓမ္မော စ ဝိနယော စာတိ ဝါ ဓမ္မဝိနယော၊ တံ ဓမ္မဝိနယံ. ဓမ္မဝိနယာနဉှိ သတ္ထုဘာဝဝစနတော ဓမ္မဝိနယတ္တသံသိဒ္ဓိ ဓမ္မဝိနယာနံ အညမညံ ဝိသေသနတော. အဘိဓမ္မေပိ ဝိနယဝစနန္တိ ဓမ္မဝိနယဒွယသိဒ္ဓိ၊ ဒေသိတပညတ္တဝစနတော ဓမ္မဝိနယသိဒ္ဓိ. ဓမ္မော စတုဓာ ဒေသိတော သန္ဒဿန-သမာဒါပန-သမုတ္တေဇန-သမ္ပဟံသနဝသေန၊ ဝိနယော စတုဓာ ပညတ္တော သီလာစာရတော ပရာဇိတဝသေန. ဓမ္မစရိယာ သကဝိသယော၊ ဝိနယပညတ္တိ ဗုဒ္ဓဝိသယော. ပရိယာယေန ဒေသိတော ဓမ္မော၊ နိပ္ပရိယာယေန ပညတ္တော ဝိနယော. ဓမ္မဒေသနာ အဓိပ္ပါယတ္ထပ္ပဓာနာ၊ ဝိနယပညတ္တိ ဝစနတ္ထပ္ပဓာနာ. ပရမတ္ထသစ္စပ္ပဓာနော ဓမ္မော၊ သမ္မုတိသစ္စပ္ပဓာနော ဝိနယော. အာသယသုဒ္ဓိပဓာနော ဓမ္မော၊ ပယောဂသုဒ္ဓိပဓာနော ဝိနယော.

ကိရိယဒွယသိဒ္ဓိယာ ဓမ္မဝိနယသိဒ္ဓိ. ဓမ္မေန ဟိ အနုသာသနသိဒ္ဓိ၊ ဝိနယေန ဩဝါဒသိဒ္ဓိ. ဓမ္မေန ဓမ္မကထာသိဒ္ဓိ၊ ဝိနယေန အရိယတုဏှီဘာဝသိဒ္ဓိ. သာဝဇ္ဇဒွယပရိဝဇ္ဇနတော ဓမ္မဝိနယသိဒ္ဓိ. ဓမ္မေန ဟိ ဝိသေသတော ပကတိသာဝဇ္ဇပရိစ္စာဂသိဒ္ဓိ၊ ဝိနယေန ပညတ္တိသာဝဇ္ဇပရိစ္စာဂသိဒ္ဓိ. ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ သာဓာရဏာသာဓာရဏဂုဏဒွယသိဒ္ဓိ. ဗဟုဿုတသုတပသန္နဒွယတော ပရိယတ္တိ-ပရိယာပုဏန-ဓမ္မဝိဟာရ-ဝိဘာဂတော ဓမ္မဓရဝိနယဓရဝိဘာဂတော စ ဓမ္မဝိနယဒွယသိဒ္ဓိ၊ သရဏဒွယသိဒ္ဓိယာ ဓမ္မဝိနယဒွယသိဒ္ဓိ. ဣဓ သတ္တာနံ ဒုဝိဓံ သရဏံ ဓမ္မော အတ္တာ စ. တတ္ထ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သရဏံ. ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိ’’န္တိ (ထေရဂါ. ၃၀၃၊ ဇာ. ၁.၁၀.၁၀၂၊ ၁.၁၅.၃၈၅) ဟိ ဝုတ္တံ. သုဒန္တော အတ္တာပိ သရဏံ ‘‘အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထော’’တိ (ဓ. ပ. ၁၆၀၊ ၃၈၀) ဝစနတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သရဏဒွယသိဒ္ဓိယာ ဓမ္မဝိနယသိဒ္ဓီ’’တိ. တတ္ထ ယတဿ ဓမ္မသိဒ္ဓိ၊ ယတော စ ဝိနယသိဒ္ဓိ၊ တဒုဘယံ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘ဓမ္မေန ဟေတ္ထ ဒွေ ပိဋကာနိ ဝုတ္တာနိ၊ ဝိနယေန ဝိနယပိဋက’’န္တိ. အဓုနာ အာဂတော ဣဒါနေဝ န စိရဿေဝ ဥပဂတော.

မဟန္တေ ဌာနေ ဌပေတွာတိ မဟေသက္ခတာဒဿနတ္ထံ အတ္တနော ပရိဝါရေန မဟန္တဋ္ဌာနေ ဌပိတဘာဝံ ပဝေဒေတွာ. မဟတိယာတိ ဥပသင်္ကမနဝန္ဒနာဒိဝစနာပဇ္ဇနဝသေန သမာစိဏ္ဏာယ. သဗ္ဗေပိ ကိရ နိသီဒန္တာ တံ ဌာနံ ဌပေတွာဝ နိသီဒန္တိ. ထိရကရဏဝသေနာတိ ဒဠှီကရဏဝသေန. အယံ ကိရ ဒေဝတာ ဉာဏသမ္ပန္နာ မာနဇာတိကာ၊ တသ္မာ နာယံ မာနံ အပ္ပဟာယ မမ ဒေသနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သက္ကောတီတိ မာနနိဂ္ဂဏှနတ္ထံ အာဒိတော ဒုဝိညေယျံ ကထေန္တော ဘဂဝါ ‘‘အက္ခေယျသညိနော’’တိအာဒိနာ တာယ ဉာတုမိစ္ဆိတကာမာနံ ကာလိကာဒိဘာဝံ၊ ဓမ္မဿ စ သန္ဒိဋ္ဌိကာဒိဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တော ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

အက္ခေယျတောတိ ဂိဟိလိင်္ဂပရိယာယနာမဝိသေသာဒိဝသေန တထာ တထာ အက္ခာတဗ္ဗတော. တေနာဟ ‘‘ကထာနံ ဝတ္ထုဘူတတော’’တိ. ဧတေသန္တိ သတ္တာနံ. ပတိဋ္ဌိတာတိ ပဝတ္တိတာ အာသတ္တာ. ပဉ္စန္နံ ကာမသင်္ဂါဒီနံ ဝသေန အာသတ္တာ ဟောန္တု၊ ဣတရေသံ ပန ကထန္တိ? အနိဋ္ဌင်္ဂတောပိ ဟိ ‘‘ဣဒံ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ ကင်္ခတော တတ္ထ အာသတ္တော ဧဝ နာမ အဝိဇဟနတော၊ တထာ ဝိက္ခေပဂတော ဝိက္ခေပဝတ္ထုသ္မိံ၊ အနုသယာနံ ပန အာသတ္တဘာဝေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. မစ္စုနော ယောဂန္တိ၊ မစ္စုဗန္ဓနံ၊ မရဏဓမ္မတန္တိ အတ္ထော. ယသ္မာ အပရိညာတဝတ္ထုကာ အနတီတမရဏတ္တာ မစ္စုနာ ယထာရုစိ ပယောဇေတဗ္ဗာ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဥပရူပရိ စ ခိပိတာယ အာဏာယ အဗ္ဘန္တရေ ဧဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ပယောဂံ။ပေ။ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ယသ္မာ တေဘူမကာ ဓမ္မာ ကမနီယဋ္ဌေန ကာမာ၊ နေသမ္ပိ ကာလဿ လဒ္ဓဗ္ဗတာယ ကာလိကတာ ဣဓ အက္ခေယျဝစနေန ပဝေဒိတာ. တေနာဟ – ‘‘ဧဝမိမာယ ဂါထာယ ကာလိကာ ကာမာ ကထိတာ’’တိ. သဗ္ဗေပိ တေဘူမကာ ဓမ္မာ ကမနီယာ၊ ယသ္မာ စ ကာလိကာနံ ကာမာနံ တထာသဘာဝတာ ကထိတာ. အယမ္ပိ ဂါထာ တဒတ္ထမေဝ ဒီပေတီတိ ဣမာယ တေ ကထိတာ ဧဝ ဟောန္တိ. ယေ စ သတ္တာ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ဒိဋ္ဌိတဏှာဒိဝသေန ပတိဋ္ဌိတာ ‘‘ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော၊ အဟံ၊ မမာ’’တိ စ အဘိနိဝိသိယ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ တေ မရဏံ နာတိဝတ္တန္တိ. ဧဝမ္ပေတ္ထ ကာမာနံ ကာလိကတ္ထော ကထိတောတိ အာဟ ‘‘ကာလိကာ ကာမာ ကထိတာ’’တိ.

အယံ ဉာတပရိညာတိ ရူပါရူပဓမ္မေ လက္ခဏာဒိတော ဉာတေ ကတွာ ပရိစ္ဆိန္ဒနပညာ. တေနာဟ ‘‘ဧဝံ ဉာတံ ကတွာ’’တိအာဒိ. ပဒဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ တေသံ ရူပါရူပဓမ္မာနံ ပစ္စယော ဂဟိတောတိ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တီရေတိ တုလေတိ ဝီမံသတိ. ဒွါစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟီတိ ဣမိနာ မတ္ထကပ္ပတ္တံ မဟာဝိပဿနံ ဒဿေတိ. တေ ပန အာကာရာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသံဝဏ္ဏနာယ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘အနိစ္စာနုပဿနာယ နိစ္စသညံ ပဇဟတီ’’တိအာဒိနာ ဝိပဿနာက္ခဏေပိ ဧကဒေသေန ပဟာနံ လဗ္ဘတေဝ၊ အနဝသေသတော ပန ပဟာနဝသေန ပဟာနပရိညံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဂ္ဂမဂ္ဂေန ။ပေ။ အယံ ပဟာနပရိညာ’’တိ. တထာ စ အာဟ ‘‘ဧဝံ တီဟိ ပရိညာဟီ’’တိအာဒိ.

အက္ခာတာရန္တိ အက္ခာတဗ္ဗံ၊ န အက္ခေယျကံ. တေနာဟ ‘‘ကမ္မဝသေန ကာရက’’န္တိအာဒိ. ကာရကန္တိ စ သာဓနမာဟ. န မညတီတိ ဝါ မညနံ နပ္ပဝတ္တေတိ အက္ခာတာရန္တိ ခီဏာသဝံ. အထ ဝါ တဉှိ တဿ န ဟောတီတိ တံ ကာရဏံ တဿ ခီဏာသဝဿ န ဟောတိ န ဝိဇ္ဇတိ၊ ယေန ဒိဋ္ဌိတဏှာဒိကာရဏေန အက္ခေယျံ ခန္ဓပဉ္စကံ ‘‘တိဿော’’တိ ဝါ ‘‘ဖုဿော’’တိ ဝါ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ အဘိနိဝိဿ ဝဒေယျာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. မနုဿနာဂါဒီဟိ ပူဇနီယတ္တာ ‘‘ယက္ခော’’တိ သဗ္ဗဒေဝါနံ သာဓာရဏဝစနန္တိ ဒေဝဓီတာပိ ‘‘ယက္ခီ’’တိ ဝုတ္တာ. အက္ခေယျန္တိ ပဟာနပရိညာယ ပဟာနမဂ္ဂေါ၊ တဿ အာရမ္မဏဘူတံ နိဗ္ဗာနမ္ပိ ဂဟိတံ. န မညတီတိ ခီဏာသဝဿ အဿ ဖလပ္ပတ္တီတိ အာဟ ‘‘နဝဝိဓော လောကုတ္တရဓမ္မော ကထိတော’’တိ.

ဝိသေသီတိ ဝိသေသဇာတိအာဒိဝသေန သေယျောတိ အတ္ထော. တေသု ဂဟိတေသူတိ တေသု သေယျမာနာဒီသု တီသု မာနေသု ဂဟိတေသု. တယော သေယျမာနာ၊ တယော သဒိသမာနာ၊ တယော ဟီနမာနာ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ. သော ပုဂ္ဂလောတိ သော အပ္ပဟီနမညနပုဂ္ဂလော. တေနေဝ မာနေန ဟေတုဘူတေန. ဥပဍ္ဎဂါထာယာတိ ပုရိမဒ္ဓေန ပန ဝတ္ထုကာမာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ကာလိကာ ကာမာ ကထိတာ’’တိ.

ဝိဓီယတိ ဝိသဒိသာကာရေန ဌပီယတီတိ ဝိဓာ၊ ကောဋ္ဌာသော. ကထံဝိဓန္တိ ကထံ ပတိဋ္ဌိတံ၊ ကေန ပကာရေန ပဝတ္တိတန္တိ အတ္ထော. ဝိဒဟနတော ဟီနာဒိဝသေန ဝိဝိဓေနာကာရေန ဒဟနတော ဥပဓာရဏတော ဝိဓာ၊ မာနော. မာနေသူတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ၊ မာနဟေတူတိ အတ္ထော. န စလတီတိ န ဝေဓတိ အတ္တနော ပရိသုဒ္ဓပကတိံ အဝိဇဟနတော.

ပညာ ‘‘သင်္ခါ’’တိ အာဂတာ၊ ပညာတိ ယောနိသော ပဋိသင်္ခါနံ. သင်္ခါယကောတိ သင်္ကလနပဒုပ္ပါဒနာဒိ-ပိဏ္ဍဂဏနာဝသေန ဂဏကော ပပဉ္စသင်္ခါတိ မာနာဒိပပဉ္စဘာဂါ. တေ တေ ဓမ္မာ သမ္မာ ယာထာဝတော သင်္ခါယန္တိ ဥပတိဋ္ဌန္တိ ဧတာယာတိ သင်္ခါ၊ ပညာ. ဧကံ ဒွေတိအာဒိနာ သင်္ခါနံ ဂဏနံ ပရိစ္ဆိန္ဒနန္တိ သင်္ခါ၊ ဂဏနာ. သင်္ခါယတိ ဘာဂသော ကထီယတီတိ သင်္ခါ၊ ကောဋ္ဌာသော. သင်္ခါနံ သတ္တော ပုဂ္ဂလောတိအာဒိနာ သညာပနန္တိ သင်္ခါ၊ ရတ္တောတိအာဒိ ပဏ္ဏတ္တိ. ခီဏာသဝေါ ဇဟိ ပဇဟိ ရာဂါဒီနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ. နဝဘေဒံ ပဘေဒတော၊ သင်္ခေပတော တိဝိဓမာနန္တိ အတ္ထော. နဝဝိဓန္တိ ဝါ ပါဌေ နဝဘေဒတ္တာ အန္တရဘေဒဝသေန နဝဝိဓန္တိ အတ္ထော. ပစ္စယဝိသေသေဟိ ဣတ္ထိဘာဝါဒိဝိသေသေဟိ ဝိသေသေန မာနီယတိ ဂဗ္ဘော ဧတ္ထာတိ ဝိမာနံ၊ ဂဗ္ဘာသယော. န ဥပဂစ္ဆီတိ န ဥပဂမိဿတိ. တေနာဟ ‘‘အနာဂတတ္ထေ အတီတဝစန’’န္တိ. ‘‘နာဇ္ဈဂါ’’တိ ဟိ အတီတံ ‘‘န ဂမိဿတီ’’တိ ဧတသ္မိံ အတ္ထေ. ဆိန္ဒိ အရိယမဂ္ဂသတ္ထေန. ဩလောကယမာနာ ဥပပတ္တီသု. သတ္တနိဝေသနေသူတိ သတ္တာနံ ဥပပဇ္ဇဋ္ဌာနေသု. လောကုတ္တရဓမ္မမေဝ ကထေသိ အရဟတ္တဿ ပဝေဒိတတ္တာ.

‘‘ဂါထာယ အတ္ထံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အတ္ထ-သဒ္ဒေါ အာဟရိတွာ ဝတ္တဗ္ဗော. အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဝသေနပီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သတိသမ္ပဇညံ နာမ ကုသလဓမ္မာနုယောဂေ ကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ဒသကုသလကမ္မပထကာရဏ’’န္တိ.

အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဝသေန စ ဂါထာအတ္ထဝစနေ အယံ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနော ဝိတ္ထာရ-နယော. တသ္မိံ ကိရ ဌာနေတိ တသ္မိံ ကိရ ဒေဝတာယ ပုစ္ဆိတံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇနဋ္ဌာနေ. ဒေဝတာယ ဉာဏပရိပါကံ ဩလောကေတွာ အနုပုဗ္ဗိယာ ကထာယ သဒ္ဓိံ သာမုက္ကံသိကဒေသနာ မဟတီ ဓမ္မဒေသနာ အဟောသိ. ဉာဏံ ပေသေတွာတိ သတ္ထုဒေသနာယ အနုဿရဏဝသေန ပတ္တဝိသုဒ္ဓိပဋိပါဋိပဝတ္တံ ဘာဝနာဉာဏံ ဗန္ဓိတွာ. သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယာတိ သတ္ထုဒေသနာဝိလာသေန အတ္တနော စ ပရိပက္ကဉာဏတ္တာ ပဌမံ ဖလံ ပတွာ. ဧဝမာဟာတိ ဧဝံ ‘‘ပါပံ န ကယိရာ’’တိအာဒိပ္ပကာရေန ဂါထမာဟ. အင်္ဂံ န ဟောတိ၊ အာဇီဝေါ ယထာ ကုပ္ပမာနော ဝါစာကမ္မန္တဝသေန ကုပ္ပတိ၊ တထာ သမ္ပဇ္ဇမာနောပီတိ. သော ဝါစာကမ္မန္တပက္ခိကော၊ တသ္မာ တဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတောဝ ဟောတိ. ဝါယာမသတိသမာဓယော ဂဟိတာ သမာဓိက္ခန္ဓသင်္ဂဟတော. သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပါ ဂဟိတာ ပညာက္ခန္ဓသင်္ဂဟတော. အန္တဒွယဝိဝဇ္ဇနံ ဂဟိတံ သရူပေနေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ.

သမိဒ္ဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နန္ဒနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.