သမုဋ္ဌာနသီသော

ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၈. ကိမတ္ထံ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ. သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမုဋ္ဌာနာနံ၊ သမုဋ္ဌာနေသု ဝါ သီသံ. သေသာနီတိ ပဌမပါရာဇိကတော သေသာနိ ပဉ္စသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ. တေနာတိ ပဌမပါရာဇိကေန. ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ သံဝဏ္ဏေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ.

ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာဝသာနေတိ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ အဝသာနေ.

လိင်္ဂဝိပရိယာယောတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော. ကာယမာနသိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ကာယမာနသေသု ပဝတ္တာ ကာယမာနသိကာတိ ဝုတ္တေ သမုဋ္ဌာနာတိ အာဟ ‘‘ကာယစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ.

ဒုတိယပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၉. ဣဒံ သမုဋ္ဌာနံ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဒိန္နာဒါန’’န္တိ ဣမိနာ အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ သမုဒါယနာမေ ဧကဒေသဝေါဟာရောတိ ဒဿေတိ. သေသာနီတိ ဒုတိယပါရာဇိကတော သေသာနိ ဧကူနသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ. တေနာတိ ဒုတိယပါရာဇိကေန. တတ္ထာတိ ‘‘ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီ’’တိအာဒိဝစနေ. ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီတိအာဒိပဒါနံ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရမကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟဥတ္တရိမနုဿဓမ္မသိက္ခာပဒါနီ’’တိ. အနိယတာ ဒုတိယိကာတိ အာပတ္တိံ အပေက္ခိတွာ ပါဠိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန သိက္ခာပဒံ အပေက္ခိတွာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဒုတိယန္တိ ဝုတ္တံ.

သမုဋ္ဌာနာ တိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဒဝိပရိယာယဝသေန ကကာရဿ ဒီဃဝသေန သမုဋ္ဌာနာ တိကာတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ.

သဉ္စရိတ္တသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၀. ‘‘သဉ္စရီ’’တိ ဣဒံ တာဝ သဉ္စရိတ္တံ နာမ ဧကသမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ဝိဘင်္ဂေ အာဂတေန ‘‘ရိဉ္စန္တီ’’တိ (ပါရာ. ၅၇၆) ပဒေန ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒံ ဥပလက္ခိတွာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသန္တိ အာဂတ’’န္တိ.

‘‘ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ’’ ဣတိ (ပါစိ. ၁၃၅-၁၃၆) စ ‘‘အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဒဒေယျ’’ဣတိ (ပါစိ. ၁၆၉) စ ‘‘စီဝရံ သိဗ္ဗေယျ’’ဣတိ (ပါစိ. ၁၇၆-၁၇၇) စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒတ္တယန္တိ ယောဇနာ.

‘‘သမဏစီဝရေန စာ’’တိ ဧဝံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘သမဏစီဝရံ ဒဒေယျာ’’တိ ဣဒံ (ပါစိ. ၉၁၇) ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သမနုဘာသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၁. ဘေဒန္တိ ဣဒံ သမနုဘာသနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ကထိနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၂. ဥဗ္ဘတန္တိ ဣဒံ ကထိနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

အာဝသထေန သဒ္ဓိန္တိ အာဝသထသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ.

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၃. ‘‘ဧဠကလောမာ’’တိ ဣဒံ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ. ဣတောတိ ယထာဝုတ္တတော. ပါဠိန္တိ မာတိကာပါဠိံ. ဝိရဇ္ဈိတွာတိ ပုဗ္ဗာပရတော ဝိရာဓေတွာ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. ပနသဒ္ဒေါ အနုဂ္ဂဟတ္ထော. ကိဉ္စာပိ လိခန္တိ၊ ပန တထာပီတိ ယောဇနာ. ဧဝန္တိ တထာကာရေန. အတ္ထာနုက္ကမောတိ အတ္ထဿ အနုက္ကမော.

‘‘အဘိက္ခုကာဝါ သေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဘိက္ခုကေ အာဝါသေ ဝဿံ ဝသေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၀၄၇) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သိက္ခမာနာ စ သာမဏေရီ ဂိဟိနိယာ’’တိ ပါဌံ သင်္ဂဏှာတိ.

ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၄. ပဒန္တိ ဣဒံ ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ. ‘‘တထာ အတ္ထင်္ဂတေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၅၄-၁၅၅) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. အနောကာသော စ။ပေ။ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ (ပါစိ. ၁၂၁၉-၁၂၂၁) ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၅. အဒ္ဓါနန္တိ ဣဒံ အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၆. ထေယျသတ္ထန္တိ ဣဒံ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ. ‘‘ဗျူဟေန သတ္တမာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တဒနန္တရမေဝါတိ တဿ သိက္ခာပဒဿ အနန္တရမေဝ၊ ‘‘အာဂတ’’ဣတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၇. ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနေ သမုဋ္ဌာနသီသံ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗာနိ ဧကဒသ သိက္ခာပဒါနိ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနာနီတိ ဝုတ္တာနိ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. တေသန္တိ တေသံ သိက္ခာပဒါနံ. သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနန္တိ သံသဂ္ဂသမုဋ္ဌာနံ. တိဝိဓန္တိ ဘူတာရောစနစောရိဝုဋ္ဌာပနအနနုညာတသမုဋ္ဌာနဝသေန တိပ္ပကာရံ. တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ၊ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ၊ ဒဿေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန တန္တိ ဝစနံ. နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကန္တိ ဧတ္ထ ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတီတိ နေတ္တိ၊ ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတိ ဧတ္ထ၊ ဧတာယာတိ ဝါ နေတ္တိ. ဓမ္မောတိ ပါဠိ. သာ ဟိ ယသ္မာ အတ္ထံ ဓာရေတိ၊ တသ္မာ ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ. နေတ္တိယေဝ ဓမ္မော နေတ္တိဓမ္မော၊ တဿ အနုလောမိကံ နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနယပါဠိဓမ္မဿ အနုလောမ’’န္တိ.

ဣတိ သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.