ပဉ္စဝဂ္ဂေါ

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၈၂. ကမ္မဝဂ္ဂေ ‘‘ဂဏနပရိစ္ဆေဒဝစန’’န္တိ ဣမိနာ န ပမာဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ဣမိနာ ကမ္မာနံ တတော ဦနာတိရေကဘာဝံ နိဝါရေတိ. ဂဏိယတေ ဂဏနံ၊ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ အနေနာတိ ပရိစ္ဆေဒေါ၊ ဂဏနဿ ပရိစ္ဆေဒေါ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အထ ဝါ ဂဏိယတိ အနေနာတိ ဂဏနံ၊ တမေဝ ပရိစ္ဆေဒေါ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ၊ သောယေဝ ဝစနံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒဝစနံ. အပလောကနကမ္မံ နာမာတိ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ’’တိ ဝုတ္တေန ဧဝ နယေန.

တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု၊ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထာတိ ဒွီသု ကမ္မေသု. အဝသေသာတိ ဆဟိ ကမ္မေဟိ အဝသေသာ. ယဒိ ပရိဝတ္တေတွာ ကတံ ဒဠှီကမ္မံ န ဟောတိ၊ ဧဝံ သတိ ဒဠှီကမ္မတ္ထာယ ကိန္တိ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘အက္ခရပရိဟီနံ ဝါ ပဒပရိဟီနံ ဝါ’’တိ ဣဒံ အက္ခရပဒါနံ ဂဠိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ဒုရုတ္တပဒံ ဝါ’’တိ ဣဒံ သိထိလဓနိတာဒိအပရိပုဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ‘‘ဒုရုတ္တက္ခရံ ဝါ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. ဣဒန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဝစနံ. ကမ္မံ ဟုတွာတိ သုကမ္မံ ဟုတွာ.

၄၈၃. သမ္မုခါကရဏီယအသမ္မုခါကရဏီယေသု အသမ္မုခါကရဏီယာနိ အပ္ပကတ္တာ ပဌမံ ဒဿေတွာ သေသာနံ သမ္မုခါကရဏီယဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု ဒွီသု၊ အသမ္မုခါကရဏီယံ နာမ အဋ္ဌဝိဓံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တေသု ခန္ဓကေသု. ‘‘သုကတံ ဟောတီ’’တိ ဝစနသာမတ္ထိယတော သမ္မုခါကတမ္ပိ သုကတံ ဟောတီတိ အတ္ထောပိ ဂဟေတဗ္ဗော.

သေသာနီတိ အဋ္ဌကမ္မေဟိ သေသာနိ. ဧတာနီတိ ကမ္မာနိ. ဝတ္ထုဝိပန္နာနီတိ ဝတ္ထုနာ ဝိပန္နာနိ.

တေသမ္ပီတိ ပဋိပုစ္ဆာကရဏီယာနမ္ပိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ပဋိပုစ္ဆာကရဏီယ’’န္တိ ပဒေ. ‘‘ပုစ္ဆိတွာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိပုစ္ဆာတိ ပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ကရဏီယန္တိ ဧတ္ထ အနီယသဒ္ဒဿ ကမ္မတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ. ယထာဒိန္နာယာဟိ စုဒိတကေန ယထာဒိန္နာယ. ဝိပ္ပလပန္တဿာတိ ဝိကာရေန ယံ ဝါ တံ ဝါ ဝစနံ ပလပန္တဿ စုဒိတကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿာ’’တိအာဒီသု.

အနုပေါသထဒိဝသေတိ ဥပေါသထဒိဝသတော အညသ္မိံ ဒိဝသေ. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပေါသထဒိဝသော နာမာ’’တိအာဒိ. ကတ္တိကမာသန္တိ ပစ္ဆိမကတ္တိကမာသံ. တဿ ပဝါရဏမာသတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. သာမဂ္ဂိဒိဝသော စ ယထာဝုတ္တာ စာတုဒ္ဒသပန္နရသာ စ ဥပေါသထဒိဝသော နာမာတိ ယောဇနာ. ယတြဟီတိ ယသ္မိံ ပန ဝိဟာရေ၊ ဌပေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္တရာတိ စာတုဒ္ဒသီပန္နရသီနံ မဇ္ဈေ.

ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဒိဝသောတိ ပစ္ဆာ ဥပရိ ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတံ ကတ္တိကကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသိံ ဝါ ပဉ္စဒသိံ ဝါ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဣဓာပီတိ အပဝါရဏာယ ပဝါရဏဋ္ဌာနေပိ. ပါဠိယမာဂတနယတော အညမ္ပိ နယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ. အန္တိမဝတ္ထုန္တိ ပါရာဇိကဝတ္ထုံ. ယဿာတိ ပုဂ္ဂလဿ. ဣမိနာ ကမ္မာရဟော ပုဂ္ဂလော ဝတ္ထု နာမာတိ ဒဿေတိ.

၄၈၄. ဒဗ္ဗဿ အဂ္ဂဏှနံ ဝတ္ထုအပရာမသနံ နာမ န ဟောတိ၊ အထ ခေါ နာမဿ အဂ္ဂဏှနမေဝါတိ အာဟ ‘‘တဿ နာမံ န ဂဏှာတီ’’တိ. အပရာမသနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိ.

ပုဂ္ဂလံ န ပရာမသတီတိ ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလော နာမ ဥပဇ္ဈာယောတိ အာဟ ‘‘ယော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ. တန္တိ ဥပဇ္ဈာယံ.

သဗ္ဗေန သဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ၊ နိပါတသမုဒါယောယံ၊ သဗ္ဗေန ဝါ အာကာရေန သဗ္ဗံ ဉတ္တိန္တိ ယောဇနာ.

ဉတ္တိကမ္မေ ပဌမံ ကမ္မံ ကတွာ ပစ္ဆာ ဉတ္တိဋ္ဌပနမ္ပိ ပစ္ဆာ ဉတ္တိံ ဌပေတိယေဝ နာမ. ဣတိ ဣမေဟီတိအာဒိ နိဂမနံ.

၄၈၅. ‘‘ဝုတ္တနယေနေဝါ’’တိ အတိဒိသိတွာပိ ဉတ္တိကမ္မဝါစာနံ အသဒိသတ္တာ အပရာမသနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝံ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ နေသန္တိ ဝတ္ထုသံဃပုဂ္ဂလာနံ၊ ပဌမာနုဿာဝနေ ဝါ ဒုတိယတတိယာနုဿာဝနာသု ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝဒန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော.

သာဝနံ ဟာပေတီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ လောပေါတိ အာဟ ‘‘အနုဿာဝနံ န ကရောတီ’’တိ. ‘‘သာဝနံ ဟာပေတီ’’တိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနုဿာဝနံ အကရောန္တောယေဝ သာဝနံ ဟာပေတိ နာမ၊ အထ ခေါ အနုဿာဝနာယ ဒုရုတ္တဆဍ္ဍနမ္ပိ ဟာပေတိယေဝ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယောပီ’’တိအာဒိ. ‘‘သကိမေဝ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ တိက္ခတ္တုံ အပရိပူရေန္တောယေဝ သာဝနံ ဟာပေတိ နာမာတိ ဒဿေတိ. ဣမဿ ဝစနဿ သာမတ္ထိယတော ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေ ဧကက္ခတ္တုတော၊ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေ တိက္ခတ္တုတော အတိရေကံ ကမ္မဝါစံ ကရောန္တော န ဟာပေတီတိ ဉာယတိ.

‘‘ဆဍ္ဍေတီ’’တိ ဧတ္ထ ဆဍ္ဍနဿ ပဒက္ခရာနံ ဂဠိတဘာဝေန ပါကဋတ္တာ တံ အဒဿေတွာ ‘‘ဒုရုတ္တံ ကရောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဒုရုတ္တမေဝ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုရုတ္တံ ကရောတီတိ ဧတ္ထ ပနာ’’တိအာဒိ. ကရောန္တေန ဘိက္ခုနာ ဥပလက္ခေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘သိထိလ။ပေ။ ပဘေဒေါ’’တိ ယွာယံ ဗျဉ္ဇနပ္ပဘေဒေါ ဝုတ္တော၊ အယံ ဗျဉ္ဇနပ္ပဘေဒေါတိ ယောဇနာ. ဂါထာယံ ဒသဓာတိ ဒသပ္ပကာရေန. ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာတိ ဝဒ္ဓေတီတိ ဗုဒ္ဓိ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ အက္ခရမေဝ သိထိလာဒိဝသေန ဒသဓာ ဗုဒ္ဓိ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိ၊ တာယ. ဧတ္ထ ‘‘ဒသဓာ’’တိ ပဒေန ‘‘ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီ’’တိ သမာသပဒဿ အန္တရေ ဒသဓာသဒ္ဒဿ လောပံ ဒဿေတိ ‘‘ကမ္မဇံ ဧဝါ’’တိအာဒီသု (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၄၅၀၊ ဝိသုဒ္ဓိ. မဟာဋိ. ၂.၄၅၀) ဝိယ. ဧတ္ထ ဟိ ဧဝသဒ္ဒေန ကမ္မေန ဧဝ ဇာတံ ကမ္မဇန္တိ သမာသံ ကတွာ သမာသမဇ္ဈေ ဧဝသဒ္ဒလောပံ ဒဿေတိ. ပဘေဒေါတိ ဝိသေသော. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – သိထိလဉ္စ ဓနိတဉ္စ ဒီဃဉ္စ ရဿဉ္စ ဂရုကဉ္စ လဟုကဉ္စ နိဂ္ဂဟိတဉ္စ သမ္ဗန္ဓဉ္စ ဝဝတ္ထိတဉ္စ ဝိမုတ္တဉ္စာတိ ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာဝ ပဘေဒေါ ဝိသေသော ဉာတဗ္ဗောတိ. ‘‘သိထိလ’’န္တိ အာဒီနိ ဒသ ပဒါနိ ‘‘အက္ခရံ ပဒံ ဗျဉ္ဇန’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တပါဌံနိဿာယ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဂါထာယ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိ. အဂါဠှေန ဝစီပယောဂေန ဝတ္တဗ္ဗံ အက္ခရံ သိထိလံ. ဂါဠှေန ဝစီပယောဂေန ဝတ္တဗ္ဗံ အက္ခရံ ဓနိတံ. တေသွေဝါတိ ပဉ္စသု ဧဝ ဝဂ္ဂေသု. န ကေဝလံ ဒီဃမေဝ ဂရုကံ နာမ၊ အထ ခေါ သံယောဂပရမ္ပီတိ အာဟ ‘‘ယံ ဝါ’’တိအာဒိ. ယံ အက္ခရံ သံယောဂပရံ ကတွာ ဝုစ္စတိ၊ တမ္ပိ ဂရုကံ နာမာတိ ယောဇနာ. သံယောဂေါ ပရော ယဿ အက္ခရဿာတိ သံယောဂပရံ. ‘‘သံယောဂပဒ’’န္တိပိ ပါဌော. ယံ အသံယောဂပရံ ကတွာ ဝုစ္စတိ၊ တမ္ပိ လဟုကံ နာမာတိ ယောဇနာ. ယံ သာနုနာသိကံ ကတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ နိဂ္ဂဟိတံ နာမာတိ ယောဇနာ. နိဂ္ဂဟေတွာတိ နိဂ္ဂဟိတံ နာမ အတ္ထတော ဌာနကရဏာနံ အဝိဿဇ္ဇနံ အမုဉ္စနန္တိ အာဟ ‘‘အဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ. ယံ သမ္ဗန္ဓိတွာ ဝုစ္စတိ၊ တံ သမ္ဗန္ဓံ နာမာတိ ယောဇနာ. ယံ အသမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဝုစ္စတိ၊ တံ ဝဝတ္ထိတံ နာမာတိ ယောဇနာ. ယံ အနိဂ္ဂဟေတွာ ဝုစ္စတိ၊ တံ ဝိမုတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ. အနိဂ္ဂဟေတွာတိ အနိဂ္ဂဟံ နာမ အတ္ထတော ဝိဿဇ္ဇနန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ.

ဧဝံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကမ္မဝါစာယ ဥစ္စာရဏဝိသေသံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တာသု ဒသသု ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီသု. တထာသဒ္ဒေန တကာရဿ ထကာရကရဏဉ္စ သိထိလဿ ဓနိတကရဏဉ္စ အတိဒိသတိ၊ တထာ ‘‘ပတ္တကလ္လံ ဧသာ ဉတ္တီ’’တိအာဒိဝစနဉ္စ သိထိလဿ ဓနိတကရဏံ နာမာတိ ယောဇနာ.

ဣတီတိ ဧဝံ. သိထိလေ ကတ္တဗ္ဗေ ဓနိတံ ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. စတ္တာရိ ဗျဉ္ဇနာနီတိ စတ္တာရိ အက္ခရာနိ. ဗျဉ္ဇနသဒ္ဒေါ ဟိ ဣဓ အက္ခရဝါစကော. စတဿန္နံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီနံ ကမ္မဒူသနံ ဒဿေတွာ ဣတရာသံ အဒူသနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣတရေသု ပနာ’’တိအာဒိ. အနုက္ကမာဂတန္တိ အရိယေဟိ ဩတရိတွာ အနုက္ကမေန အာဂတံ. ပဝေဏိန္တိ သန္တတိံ. ဝိနာသေတွာ ဝုတ္တေ ကိံ ကမ္မဝါစာကောပေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. န ကုပ္ပတီတိ န နဿတိ. ကသ္မာ ပန ကမ္မဝါစာ န ကုပ္ပတိ၊ နနု ကမ္မံ ကောပေန္တီ ကမ္မဝါစာ ကုပ္ပတီတိ အာဟ ‘‘ဣမာနိ ဟီ’’တိအာဒိ. ဟိ ယသ္မာ န ကောပေန္တိ၊ တသ္မာ ကမ္မဝါစာ န ကုပ္ပတီတိ ယောဇနာ.

ယံ ပန ဝစနံ သုတ္တန္တိကတ္ထေရာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကစ္စာယနာဒိသုတ္တန္တံ ကရောန္တီတိ သုတ္တန္တိကာ၊ ကစ္စာယနာဒယော၊ သုတ္တန္တိကာ စ တေ ထေရာ စေတိ သုတ္တန္တိကတ္ထေရာ. န ဝဋ္ဋတီတိ အက္ခရဝိကာရော န ဝဋ္ဋတိ. ဝိနယဓရေန ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယထာပါဠိယာတိ ဘဂဝတာ ယထာဝုတ္တာယ ပါဠိယာ. ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တိယာတိ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တိယံ. ဣတရထာတိ ဝုတ္တဒေါသပရိဟရဏတော အညေန ပကာရေန.

အကာလေ ဝါ သာဝေတီတိ ဧတ္ထ အကာလော နာမ အနောကာသောတိ အာဟ ‘‘အနောကာသေ’’တိ. အနောကာသော နာမ ဉတ္တိအနုဿာဝနာနံ ပုဗ္ဗာပရဝိတထန္တိ အာဟ ‘‘ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ’’တိအာဒိ. ပဌမံယေဝ ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ ပဌမံယေဝ အနုဿာဝနကမ္မံ ကတွာတိ ယောဇနာ. ‘‘ပဌမံယေဝါ’’တိ ဟိ ပဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ.

၄၈၆. ယာ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ န ဂဏှာတိ၊ အယံ အတိခုဒ္ဒကသီမာ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူတိ အဗ္ဘာနကမ္မေ ကမ္မာရဟေန သဒ္ဓိံ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ. ယတ္ထ သီမာယံ နိသီဒိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အယံ အတိခုဒ္ဒကသီမာ နာမာတိ ယောဇနာ. နိသီဒိတုန္တိ အညမညဿ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ပရိမဏ္ဍလာကာရေန နိသီဒိတုံ. တတ္ထာတိ အတိခုဒ္ဒကေ. ဧတ္ထာတိ သေသသီမာသု. ယာ သမ္မတာ ဟောတိ၊ အယံ အတိမဟတီ နာမာတိ ယောဇနာ. ကေသဂ္ဂမတ္တေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တတော အတိရေကေန ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ. အဃဋိတံ အသမ္ဗန္ဓံ နိမိတ္တံ ဣမိဿာတိ အဃဋိတနိမိတ္တာ. ခဏ္ဍနိမိတ္တဘာဝံ အခဏ္ဍနိမိတ္တဒဿနေန ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ပုရတ္ထိမာယာ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗကိတ္တိတန္တိ ပဌမကိတ္တိတံ. တတ္ထေဝါတိ ဥတ္တရာယ ဧဝ ဒိသာယ. အပရာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဒုတိယတ္ထသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. ယာ သမ္မတာ ဟောတိ၊ ခဏ္ဍနိမိတ္တာ နာမာတိ ယောဇနာ. အနိမိတ္တုပဂန္တိ ယထာဘူတကထနဝိသေသနမေဝ၊ န ဗျဝစ္ဆေဒဝိသေသနံ တစသာရာဒိဂ္ဂဟဏေန အနိမိတ္တုပဂဘာဝဿ ပါကဋတ္တာ. အန္တရာတိ မဇ္ဈေ. ယာ သမ္မတာ ဟောတိ၊ သာ ဆာယာနိမိတ္တာ နာမ၊ အနိမိတ္တာ နာမာတိ ယောဇနာ.

ဗဟိ ဌိတော ဟုတွာ သမ္မန္နတီတိ ယောဇနာ. နိမိတ္တာနိ ပန ဗဟိ ဌတွာပိ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ သမ္မတာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အသမ္မတာ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ. သီမာယ သီမန္တိ ပဒါနံ သမ္ဗန္ဓာပေက္ခတ္တာ၊ တဿ စ အသမာနဘာဝတော တေသံ ဝိသုံ ဝိသုံ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော သီမာယ ပရေသံ သီမ’’န္တိ. သမ္ဘိန္ဒတီတိ သမ္ဗန္ဓံ ကရောတိ. ဧတ္ထ ဟိ ဘိဒိဓာတု ဒွိဓာကရဏတ္ထဝါစကော၊ ဓာတွတ္ထဗာဓကေန သံတျူပသဂ္ဂေန သမ္ဗန္ဓဝါစကော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထာတိ တာသု ဒွီသု သီမာသု. ဣတီတိ ဧဝံ. တာသူတိ သီမာသု.

၄၈၇-၈. ယမ္ပိ ကမ္မပ္ပတ္တဆန္ဒာရဟလက္ခဏန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တဿံ ပရိသတော ကမ္မဝိပတ္တိယံ. တမ္ပီတိ ကမ္မပ္ပတ္တဆန္ဒာရဟလက္ခဏမ္ပိ၊ ဝုတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပကတတ္တာ ကမ္မပ္ပတ္တာ’’တိ ပါဌေ. အနုက္ခိတ္တာတိ သံဃေန ဥက္ခေပနီယကမ္မဿ အကတတ္တာ အနုက္ခိတ္တာ. ပရိသုဒ္ဓသီလာတိ ပါရာဇိကံ အနဇ္ဈာပန္နတ္တာ ပရိသုဒ္ဓသီလာ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ ပကတိ အတ္တာ သဘာဝေါ ဧတေသန္တိ ပကတတ္တာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ကမ္မဿ အရဟာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကမ္မပ္ပတ္တာ’’တိ ပဒဿ ဆဋ္ဌီသမာသဉ္စ ပတ္တသဒ္ဒဿ အရဟအနုစ္ဆဝိကတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. တေဟီတိ စတူဟိ ပကတတ္တေဟိ. ဧတီတိ အာဂစ္ဆတိ. အဝသေသာတိ စတူဟိ ပကတတ္တေဟိ အဝသေသာ. ယဿ ပနာတိ ပုဂ္ဂလဿ ပန. ကမ္မာရဟောတိ ကမ္မဿ အရဟော.

၄၈၉. ဧတ္ထာတိ ပဏ္ဍကာဒီနံ အဝတ္ထုဘာဝဒဿနဋ္ဌာနေ.

အပလောကနကမ္မကထာ

၄၉၅-၆. တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု. ဧတ္ထာတိ ဩသာရဏာဒိပါဌေ. ပဒသိလိဋ္ဌတာယာတိ လောကေ ပဒါနံ သိလိဋ္ဌဘာဝတော. တတ္ထာတိ ဩသာရဏာဒီသု ပဉ္စသု. ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ ယာ သာ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနာ အတ္ထိ၊ သာ နိဿာရဏာတိ ယောဇနာ. ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော’’တိ ဝုတ္တံ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟိ လိင်္ဂနာသနာယ ကာရဏံ ဟောတိ. သောတိ သာမဏေရော၊ ‘‘နိဿဇ္ဇာပေတဗ္ဗော’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ၊ ဝုတ္တကမ္မံ ဝါ. တံ လဒ္ဓိန္တိ ဓာတုကမ္မံ၊ အဝုတ္တကမ္မံ ဝါ. ကိန္တိ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ.

ကာတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃံ ဘန္တေ’’တိအာဒိ. ယံ သဟသေယျံ လဘန္တီတိ ယောဇနာ. တဿာတိ သဟသေယျဿ. အလာဘာယာတိ အလာဘတ္ထာယ. ‘‘စရ ပိရေ ဝိနဿာ’’တိ ဣမိနာ နိဿာရဏာကာရံ ဒဿေတိ. အတ္ထော ပနဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ.

သောတိ သမဏေရော၊ ဩသာရေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

သွာယန္တိ သော အယံ သာမဏေရော၊ အစ္စယံ ဒေသေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သောရတောတိ သုန္ဒရလဒ္ဓိယံ ရတော၊ ဒုလဒ္ဓိတော ဝါ သုဋ္ဌု ဩရတော. ယထာ ပုရေတိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ရုစ္စတိ၊ တထာတိ ယောဇနာ. ကာယသမ္ဘောဂသာမဂ္ဂိဒါနန္တိ ကာယေန စ သမ္ဘောဂေန စ သာမဂ္ဂိယာ ဒါနံ.

ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ယသ္မာ ပန ဗြဟ္မဒဏ္ဍော ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၄၅) ဆန္နဿေဝ ပညတ္တော၊ တသ္မာ တဿေဝ ဒါတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. ဧသာတိ ဗြဟ္မဒဏ္ဍော၊ အညောပိ ယော ဘိက္ခု ဝိဟရတိ၊ တဿပိ ဒါတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိန္တိ ဒါတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဒါတဗ္ဗော’’တိ. ဒါတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃမဇ္ဈေ’’တိအာဒိ.

ယံ ဝစနံ ဣစ္ဆေယျ၊ တံ ဝစနန္တိ ယောဇနာ. ခမာပေန္တဿာတိ သံဃံ ခမာပေန္တဿ တဿ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ.

ပဋိသင်္ခါတိ ပဋိသင်္ခါယ၊ ဉာဏေန ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော.

ယန္တိ အဝန္ဒိယကမ္မံ၊ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကေန အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ’’တိ. ကိသ္မိံ ခန္ဓကေ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ’’တိ. ကေသု ဝတ္ထူသု အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘တေန ခေါ ပန။ပေ။ ဣမေသု ဝတ္ထူသူ’’တိ (စူဠဝ. ၄၁၁). ကိံ ကတွာ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋံ ပညပေတွာ’’တိ. ကိန္တိ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘အနုဇာနာမိ။ပေ။ ကာတဗ္ဗော’’တိ. တဿာတိ အဝန္ဒိယဿ. ‘‘န ဩသာရဏာဒီနီ’’တိ ဣမိနာ ဧဝသဒ္ဒဿ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေတိ. တဿာတိ ကမ္မလက္ခဏဘူတဿ အဝန္ဒိယဿ. တတ္ထေဝါတိ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေယေဝ. နန္တိ ကမ္မလက္ခဏံ. ဣဓာပီတိ ပရိဝါရေ ကမ္မဝဂ္ဂေပိ.

အပါသာဒိကန္တိ အပသာဒါဝဟံ၊ အပသာဒဇနကံ ဝါ.

တတောတိ အဝန္ဒိယကရဏတော. ဣမန္တိ ဘိက္ခုံ. ဝန္ဒိယန္တိ ဝန္ဒိတဗ္ဗံ၊ ဝန္ဒနံ ဝါ.

ဧတ္ထာတိ အပလောကနကမ္မေ၊ ဘိက္ခုနိသံဃမူလကံ ကတွာ ပညတ္တန္တိ ယောဇနာ. ဘိက္ခုသံဃဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ဘိက္ခုနိသံဃဿေဝါတိ ဒဿေတိ. ပနသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော၊ တထာ ဘိက္ခုနိသံဃမူလကံ ပညတ္တမ္ပီတိ အတ္ထော၊ လဘိတဗ္ဗဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယံ ဟီ’’တိအာဒိ. ယံ အပလောကနကမ္မံ ကရောတီတိ ယောဇနာ. အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကေန ပန ဒါတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသန္တိ သူစိအာဒီနံ. သောယေဝါတိ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကောယေဝ. တတောတိ အပ္ပမတ္တကတော. တတ္ထာတိ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၁). ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယောပိ စာတိ ဘိက္ခုပိ စ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿ ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတြုပ္ပါဒတောတိ တသ္မိံ မဟာဝါသေ ဥပ္ပါဒပစ္စယတော၊ ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပေသလဿာ’’တိအာဒိနာ ဒုဿီလာဒီနံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

ဇဂ္ဂါပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ အပုစ္ဆိတွာ ဇဂ္ဂါပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘အယံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ. ဩဒိဿာတိ ဥဒ္ဒိသိတွာ.

အာသနဃရံ ဝါတိ ပဋိမာဃရံ ဝါ၊ ကာရကော မနုဿောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပနိက္ခေပတော ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. သံဃိကေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ စေတိယဿ ဥပနိက္ခေပေနေဝ၊ အထ ခေါ သံဃိကေနပီတိ ဒဿေတိ.

ယာပနမတ္တံ အလဘန္တေဟိ ကရောန္တေဟီတိ ယောဇနာ၊ ပရိဘုဉ္ဇန္တေဟိ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဝတ္တံ ကရောမာ’’တိအာဒိနာ ‘‘ယာပနမတ္တ’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝိဟာရေ ရောပိတာ ယေ ဖလရုက္ခာတိ ယောဇနာ. ယေသန္တိ ရုက္ခာနံ. တေသူတိ ရုက္ခေသု. ယေ ပနာတိ ရုက္ခာ ပန၊ အပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တံ ပနာတိ အပလောကနကမ္မံ ပန. သလာကံ ဂဏှန္တိ ဧတ္ထာတိ သလာကဂ္ဂံ၊ ဌာနံ. ‘‘ယာဂဂ္ဂဘတ္တဂ္ဂ’’ဣတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဥပေါသထဂ္ဂေတိ ဥပေါသထဿ ဂဟဏဋ္ဌာနေ၊ ဥပေါသထဂေဟေတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ ဥပေါသထဂ္ဂေ. တန္တိ အပလောကနကမ္မံ.

ယံ မူလတစပတ္တအင်္ကုရပုပ္ဖဖလခါဒနီယာဒီတိ ယောဇနာ. အန္တောသီမာယာတိ အန္တော ဥပစာရသီမာယ.

သုကတမေဝါတိ သံဃေန ကတမေဝ. ဥပေါသထဒိဝသေတိ နိဒဿနမတ္တံ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ဒိဝသေပိ ကတတ္တာ.

ဖလဝါရေနာတိ ရုက္ခာနံ ဖလဂဟဏဝါရေန. ရုက္ခာ ဓရန္တီတိ ရုက္ခာ တိဋ္ဌန္တိ၊ သံဝိဇ္ဇန္တိ ဝါ. ယေဟီတိ ဘိက္ခူဟိ ရောပိတာ၊ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သာ ဧဝ ကတိကာတိ ပုဗ္ဗေ ကတာ သာ ဧဝ ကတိကာ၊ အညာ ကတိကာ န ကာတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော.

အညသ္မိံ ဝိဟာရေတိ ရုက္ခာနံ ဌိတဝိဟာရတော အညသ္မိံ ဝိဟာရေ. တေသန္တိ ရုက္ခာနံ၊ သာမီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေပီတိ ရုက္ခာပိ၊ ရောပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. အညတော ဌာနတောတိ ယောဇနာ. တေသူတိ ရုက္ခေသု. ဧတ္ထာတိ ဝိဟာရေ. တေဟိ ပနာတိ ပရိဝေဏသာမိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပန. ဒသဘာဂန္တိ ဒသမဘာဂံ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ဒသဘာဂံ ဒတွာတိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ.

သမ္ဘာဝနီယဘိက္ခုနောတိ သီလသုတာဒီဟိ သမ္ဘာဝနီယဿ ဘိက္ခုနော. တတ္ထာတိ ပေါရာဏဝိဟာရေ. မူလေတိ ပုဗ္ဗေ၊ အာဒိကာလေတိ အတ္ထော. နိက္ကုက္ကုစ္စေနာတိ ‘‘အဘာဇိတမိဒ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စဝိရဟေန. ခိယျနမတ္တမေဝ တန္တိ တံ ခိယျနံ ခိယျနမတ္တမေဝ၊ န သာမဏေရာနံ ခိယျနံ ရုဟတီတိ အတ္ထော.

ပနသရုက္ခန္တိ ကဏ္ဋကီဖလရုက္ခံ. အယံ သာမီစီတိ အယံ ဘာဇေတွာ ခါဒနံ အနုဓမ္မတာ. ခါယိတန္တိ ခါဒိတံ. ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ကတိကပဋိပ္ပဿမ္ဘနံ နယေန ဉာတုံ သက္ကုဏေယျတ္တာ တံ အဒဿေတွာ ဧကဿေဝ ကတိကပဋိပ္ပဿမ္ဘနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကဘိက္ခုကေ ပနာ’’တိအာဒိ. ပုရိမကတိကာတိ ‘‘ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ရုစ္စတီ’’တိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၄၉၅-၄၉၆) ပုရေ ကတာ ကတိကာ. တေသန္တိ သာမဏေရာနံ၊ ဖာတိကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဘာဇေတွာတိ သာမဏေရာနံ ဘာဇေတွာ. ဣမိနာ သာမဏေရာနံ ဖာတိကမ္မံ န ဒါတဗ္ဗမ္ပိ ဘာဂံ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

သာမန္တဂါမေဟီတိ အာသန္နဂါမေဟိ၊ အာဂန္တွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကံ အမ္ဗံ ဧကံ လဗုဇန္တိ ယောဇနာ. အဒိယျမာနေ ဒေါသေ ဒဿိတေ ဒိယျမာနေ အာနိသံသမ္ပိ အတ္ထတော ဉာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဒိယျမာနေ ဟီ’’တိအာဒိ.

ဂဏှန္တာနံ မနုဿာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ကတိကဝတ္တဋ္ဌပနတော. န ဝတ္တဗ္ဗာတိ ဖလဒါနကုလဒူသကတ္တာ န ဝတ္တဗ္ဗာ. ကိန္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘နာဠိကေရာဒီနီ’’တိအာဒိ. အနုဝိစရိတွာတိ ပဒါနမနုက္ကမေန ဝိစရိတွာ. ဥပဍ္ဎဘာဂေါတိ ဘိက္ခူနံ လဒ္ဓဘာဂတော ဥပဍ္ဎော ဘာဂေါ. အပလောကေတွာတိ သံဃံ အာပုစ္ဆိတွာ.

မဂ္ဂဂမိယသတ္ထဝါဟောတိ မဂ္ဂံ ဂမိကော သတ္ထဝါဟော. သောတိ ဗလက္ကာရေန ဂဟေတွာ ခါဒန္တော. ဆာယာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန အာရာမဝနာနိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာနိ. သစေ အတ္ထီတိ သစေ အတ္ထော အတ္ထိ. ဖလဘရိတာတိ ဖလေန ပရိပုဏ္ဏာ. ‘‘ဖလဘာရိတာ’’တိပိ ပါဌော. ဖလသင်္ခါတေန ဘာရေန သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော. အပစ္စာသီသန္တေနာတိ တေသံ သန္တိကာ ဒါနပဋိဒါနံ အပစ္စာသီသန္တေန. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမေဝါတိ ပုဗ္ဗေ သံဃိကဋ္ဌာနေ ‘‘ကုဒ္ဓေါ ဟိ သော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝ. ဧတ္ထာတိ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနေ.

တန္တိ ဖလာရာမံ. သောတိ ပဋိဗလော ဘိက္ခု. ဘာရိယံ ကမ္မန္တိ ဇဂ္ဂနကမ္မံ ဘာရိယံ. ဧတ္တကေနာတိ တတိယဘာဂဥပဍ္ဎဘာဂမတ္တေန. သဗ္ဗံ ဖလာရာမန္တိ သမ္ဗန္ဓော. မူလဘာဂန္တိ ပဌမဘာဂံ. ‘‘ဒသဘာဂမတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ တဒတ္ထံ ဒဿေတိ. ဒတွာတိ သံဃဿ ဒတွာ. သောတိ ဘိက္ခု. အကတာဝါသန္တိ ပုဗ္ဗေ အကတံ နဝံ သေနာသနံ. အာရာမန္တိ သံဃဿ အာရာမံ. တေဟိပီတိ နိဿိတကေဟိပိ. ပိသဒ္ဒေါ အာစရိယံ အပေက္ခတိ. တေသန္တိ နိဿိတကာနံ. ဇဂ္ဂိတကာလေတိ ဇဂ္ဂိတာနံ ရုက္ခာနံ ပုပ္ဖဖလဘရိတကာလေ. ဇဂ္ဂနကာလေတိ ဇဂ္ဂနမတ္တကာလေ၊ ဇဂ္ဂနမတ္တမေဝ၊ န ဇဂ္ဂနကာရဏာ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ကာလေတိ အတ္ထော. ‘‘ဗဟု’’န္တိအာဒိနာ ဝါရေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေတိ.

ဖာတိကမ္မေန ဇဂ္ဂန္တော န အတ္ထီတိ ယောဇနာ. အနာပုစ္ဆိတွာဝါတိ သံဃံ အနပလောကေတွာဝ. ဣတီတိ ဧဝံ.

ဉတ္တိကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ပန ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဩသာရေတိ သံဃမဇ္ဈံ ပဝေသေတိ ဣမာယ ဉတ္တိယာတိ ဩသာရဏာ.

နိဿာရိယတိ သင်္ဃတော ဗဟိ ကရိယတိ ဣမာယာတိ နိဿာရဏာ. ဉတ္တိ ဥပေါသထော နာမာတိ ဣဒံ ကာရဏူပစာရဝသေန ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဥပေါသထကမ္မဝသေန ဌပိတာ’’တိ. ဧသေဝ နယော ဉတ္တိပဝါရဏာ နာမာတိ ဧတ္ထာပိ.

အနုသာသေယျာတိအာဒိနာ ပဌမပုရိသဧယျဝိဘတ္တိဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ အတ္တနာ ပရံ သမ္မနိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ နာမ. အနုသာသေယျန္တိအာဒိနာ ဥတ္တမပုရိသဧယျံဝိဘတ္တိဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မနိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ နာမ. အတ္တနာဝ အတ္တာ ဝါ ပရော ဝါ သမ္မနိယတိ ဣမာယ ဉတ္တိယာတိ သမ္မုတိ. နိဿဋ္ဌပတ္တစီဝရာဒီနိ ဒီယန္တိ အနေနာတိ ဒါနံ၊ ဉတ္တိ. ဝစ္စံ အနပေက္ခိတွာ ဝါစကဿ နိယတနပုံသကလိင်္ဂတ္တာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ.

အာပတ္တိ ပဋိဂ္ဂဏှိယတိ အနေနာတိ ပဋိဂ္ဂဟော.

ပဋိမုခံ ဥပရိ ကဍ္ဎိယတိ ဣမာယာတိ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ.

ကမ္မမေဝါတိ လက္ခိယတိ အနေနာတိ ကမ္မလက္ခဏံ.

‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘ကမ္မလက္ခဏံ နာမာ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ. တတောတိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိတော. ပရာ ဒွေ ဉတ္တိယော ကမ္မလက္ခဏံ နာမာတိ ယောဇနာ. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ.

ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ဩသာရဏာဒီနံ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိနော’’တိအာဒိ. သီမာသမ္မုတိ စာတိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

ယာ ပန ဒွေ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ.

ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ယောဇနာနယော ပါကဋောယေဝ.

၄၉၇. စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေတိအာဒိကာယ ဒေသနာယ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣတိ ကမ္မာနိ စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဣတီတိ ဧဝံ ဒဿေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿတ္ထောတိ တဿ ‘‘စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေ’’တိအာဒိဝစနဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဣတိ ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

အတ္ထဝသဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၄၉၈. ဧဝံ ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနံ ဒဿေတွာ တဿာနန္တရေ ဝုတ္တာယ ‘‘ဒွေ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒိကာယ ဒေသနာယ အနုသန္ဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ၊ ဣဒါနိ အာရဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယာနိ တာနိ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဝေရာနန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ပဝတ္တတ္တာ စ ဝိရမိတဗ္ဗတ္တာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ ဝေရာနံ. သံဝရာယာတိ ဧတ္ထ သံပုဗ္ဗော ဝရဓာတု ပိဒဟနတ္ထော၊ အာယသဒ္ဒေါ စ တဒတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပိဒဟနတ္ထာယာ’’တိ. ဝိပါကဒုက္ခသင်္ခါတာနန္တိ ပါဏာတိပါတာဒီနံ ဝိပါကဘူတာနံ ဒုက္ခသင်္ခါတာနံ. သမ္ပရာယိကာနန္တိ သမ္ပရာယေ ပဝတ္တာနံ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒပညတ္တာနိသံသဋ္ဌာနေ. ‘‘ဝဇ္ဇနီယဘာဝတော’’တိ ဣမိနာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ ဝဇ္ဇာနီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဘာယန္တိ ဧတေဟီတိ ဘယာနိ. အက္ခမဋ္ဌေနာတိ အသဟဏီယဋ္ဌေန. ‘‘အကုသလာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဝိပါကဒုက္ခာနိ ဖလူပစာရေန အကုသလာနိ နာမာတိ ဒဿေတိ. ဂဏဗန္ဓဘေဒနတ္ထာယ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ ဧဝမေဝ ပါဌော. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ ပညတ္တ’’န္တိ ပါဌော လိခိတော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ အတ္ထဝသဝဂ္ဂေ. ယန္တိ ဝစနံ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ.

ဣတိ အတ္ထဝသဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

၄၉၉. ဝတ္တေသု ဝတ္တမာနော ပုဂ္ဂလော ဩသာရီယတိ အနေနာတိ ဩသာရဏီယံ၊ ကမ္မံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေန ကမ္မေန ဩသာရီယတိ၊ တံ ကမ္မံ ပညတ္တ’’န္တိ. ‘‘ယေန ကမ္မေနာ’’တိအာဒိနာ ဘဏ္ဍနကာရကာဒယော နိဿာရီယန္တိ အနေန ကမ္မေနာတိ နိဿာရဏီယန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

၅၀၀. သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓာ ပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. အန္တရာတိ ကကုသန္ဓာဒီနံ တိဏ္ဏံ ဗုဒ္ဓါနဉ္စ အမှာကံ ဘဂဝတော စ အန္တရေ. ‘‘သိက္ခာပဒေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အပညတ္တေ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. မက္ကဋီဝတ္ထုအာဒိဝိနီတကထာ အနုပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘သိက္ခာပဒေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပညတ္တေ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ အာနိသံသဝဂ္ဂေ.

ဣတိ အာနိသံသဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

၅၀၁. သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ သင်္ဂဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘နဝ သင်္ဂဟာ’’တိအာဒိပါဌေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝတ္ထုနာ သင်္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝတ္ထုသ္မိံ၊ ဝတ္ထူနံ သင်္ဂဟော’’တိ အတ္ထံ နိဝါရေတိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဝတ္ထုသင်္ဂဟော’’တိအာဒိပါဌေ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ယသ္မာ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗာနီတိ သိက္ခာပဒါနိ. ‘‘သင်္ဂဟိတာနီ’’တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟိတဗ္ဗောတိ သင်္ဂဟောတိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ. ဧဝံ တာဝါတိအာဒိ နိဂမနံ.

ယသ္မာ ပန သင်္ဂဟိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧဝမေတ္ထာတိအာဒိနာ ခန္ဓသမုဋ္ဌာနအဓိကရဏသမထေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ နိဂမနံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထာတိ သင်္ဂဟဝဂ္ဂေ.

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

နဝသင်္ဂဟိတဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

နိဋ္ဌိတာတိ နိဋ္ဌံ နိပ္ဖတ္တိံ ဣတာ ဂတာတိ နိဋ္ဌိတာ၊ အထ ဝါ နိဋ္ဌေ နိပ္ဖတ္တိယံ ဣတာ ဌိတာတိ နိဋ္ဌိတာ. စသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော၊ နိဋ္ဌိတာ ဧဝါတိ ဟိ အတ္ထော. အနုတ္တာနတ္ထပဒဝဏ္ဏနာတိ အနုတ္တာနာနံ အတ္ထဝန္တပဒါနံ၊ အတ္ထာနဉ္စ ပဒါနဉ္စ ဝဏ္ဏနာ.

ဣတိ ပရိဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

နိဋ္ဌိတာ စ ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာတိ.

ဇာဒိလဉ္ဆိတနာမေနနေကာနံ ဝါစိတော မယာ၊

ပရိဝါရဝိနယဿ၊ သမတ္တော ယောဇနာနယော.

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ တံ နိဂမေန္တော အာဟ ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘ယော ကပ္ပကောဋီဟိပိ အပ္ပမေယျ’’န္တိအာဒိဝစနတော (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ) ပဋ္ဌာယ ‘‘နဝသင်္ဂဟိတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ’’တိ ဝစနပရိယောသာနာနံ အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာနံ သမုဒါယဘူတေန ဝစနက္ကမေန၊ သမတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဥဘတောဝိဘင်္ဂခန္ဓကပရိဝါရဝိဘတ္တိဒေသနန္တိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေန စ ခန္ဓကေန စ ပရိဝါရေန စ ဝိဘဇိတဗ္ဗဒေသနံ ဝိနယပိဋကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နာထောတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ ဟိတပဋိပတ္တိံ ယာစနဋ္ဌေန စ ကိလေသာနံ ဥပတာပနဋ္ဌေန စ ဝေနေယျာနံ ဟိတသုခံ အာသီသနဋ္ဌေန စ စိတ္တိဿရိယဋ္ဌေန စ နာထော. ဝေနေယျန္တိ ဝိနေတဗ္ဗဋ္ဌေန ဝေနေယျံ. ဇိနောတိ ပဉ္စမာရာနံ ဇိတဋ္ဌေန ဇိနော. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – နာထော ဝေနေယျံ ဝိနေန္တော ဇိနော ဥဘတောဝိဘင်္ဂခန္ဓကပရိဝါရဝိဘတ္တိဒေသနံ ယံ ဝိနယပိဋကံ အာဟာတိ.

သမဓိကသတ္တဝီသတိသဟဿမတ္တေနာတိ သဟ အဓိကေန သတ္တသဟဿပ္ပမာဏေန စ ဝီသတိသဟဿပ္ပမာဏေန စ ဂန္ထေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ဝိနယပိဋကဿ. သမန္တပါသာဒိကာတိ သမန္တတော ပသာဒံ ဝဟိကာ၊ ဇနိကာ ဝါ. တတြာယံ ယောဇနာ – တဿ သမဓိကသတ္တဝီသတိသဟဿမတ္တေန ဂန္ထေန သမန္တပါသာဒိကာ နာမ သံဝဏ္ဏနာ သမတ္တာတိ.

တတြိဒန္တိ တတြ ဣဒံ. ‘‘တတြာ’’တိ ပဒံ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ. တတြ ‘‘သမန္တပါသာဒိကာ နာမာ’’တိ ဝစနေတိ ဟိ အတ္ထော. သမန္တပါသာဒိကတ္တသ္မိန္တိ ပစ္စတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ ဟောတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သီလသ္မိ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၁၉၄ အာဒယော) ဝိယ၊ သမန္တပါသာဒိကတ္တန္တိ အတ္ထော. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာတတြ ‘‘သမန္တပါသာဒိကာ နာမာ’’တိ ဝစနေ သမန္တပါသာဒိကာယ ဣဒံ သမန္တပါသာဒိကတ္တံ ဟောတီတိ အယံ သမန္တပါသာဒိကဘာဝေါတိ အတ္ထော.

အာစရိယပရံပရတောတိအာဒီသု ဂါထာသု ဝုတ္တံ နဝဝိဓံ ဝိသေသနပဒံ ‘‘န ဒိဿတီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. သမ္ပဿတန္တိ သမ္မာ ပဿန္တာနံ ဝိညူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယတောတိ ယသ္မာ၊ န ဒိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ သံဝဏ္ဏနာယံ. သမန္တပါသာဒိကာတွေဝါတိ သမန္တပါသာဒိကာ ဣတိ ဧဝ နာမ. ဝိနယဿာတိ ဝိနယပိဋကဿ. ဝိနေယျဒမနကုသလေနာတိ ဝိနေယျာနံ ဒမနေ ဆေကေန. လောကနာထေနာတိ လောကာနံ နာထေန. လောကမနုကမ္ပမာနေနာတိ လောကံ အနုကမ္ပမာနေန. အယဉှေတ္ထ ယောဇနာ – အာစရိယပရံပရတော။ပေ။ ဝိဘင်္ဂနယဘေဒဒဿနတော သမ္ပဿတံ ဝိညူနံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ အပါသာဒိကံ ယတော န ဒိဿတိ၊ တသ္မာ ဝိနေယျဒမနကုသလေန လောကနာထေန လောကမနုကမ္ပမာနေန ဘဂဝတာ ဝုတ္တဿ ဝိနယဿ အယံ သမန္တပါသာဒိကာတွေဝ သံဝဏ္ဏနာ ပဝတ္တာတိ.

တိဿောပိ ဣမာ သီဟဠဋ္ဌကထာယော သုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကဿ သန္တိကေ သုတန္တိ အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓမိတ္တော။ပေ။ သန္တိကေ’’တိ. ‘‘ဗုဒ္ဓမိတ္တော’’တိ နာမေန ဝိဿုတဿ ယသဿိနော ဝိနယညုဿ ဓီရဿ ထေရဿ သန္တိကေ သုတွာတိ ယောဇနာ. ‘‘သုတွာ’’တိ ပဒံ ‘‘အာရဒ္ဓါ’’တိ ပဒေ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာဝိသေသနံ.

မဟာမေဃဝနုယျာနေ ဘူမိဘာဂေ ပတိဋ္ဌိတော သတ္ထု မဟာဗောဓိဝိဘူသိတော ယော မဟာဝိဟာရော အတ္ထီတိ ယောဇနာ.

တဿ မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏေ ဒိသာဘာဂေ ပဓာနဃရံ ပဓာနဃရနာမကံ ဥတ္တမံ သုစိစာရိတ္တသီလေန ဘိက္ခုသံဃေန သေဝိတံ ယံ ပရိဝေဏံ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ကာရယီတိ ယောဇနာ.

ကောနာမော ကာရယီတိ အာဟ ‘‘ဥဠာရကုလသမ္ဘူတော။ပေ။ ဝိဿုတော’’တိ. တတ္ထ ဥဠာရကုလသမ္ဘူတော သင်္ဃုပဋ္ဌာယကော သဒါ အနာကုလာယ သဒ္ဓါယ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ‘‘မဟာနိဂမသာမီ’’တိ ဝိဿုတော ဥပါသကော ကာရယီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကံ ကာရယီတိ အာဟ ‘‘စာရု။ပေ။ သမ္ပန္နသလိလာသယ’’န္တိ. တတ္ထ စာရုပါကာရသံစိတံ သောဘေန ပါကာရေန သုဋ္ဌု စိတံ စိနိတံ မနောရမံ သီတစ္ဆာယတရူပေတံ သီတစ္ဆာယေန ရုက္ခေန ဥပေတံ သမ္ပန္နသလိလာသယံ မဓုရဇလာဓာရံ ယံ ပါသာဒံ ကာရယီတိ ယောဇနာ. မဟာနိဂမသာမိနော တတြ ပါသာဒေ ဝသတာမယာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ကီဒိသာ ကာ အာရဒ္ဓါတိ အာဟ ‘‘သုစိသီလသမာစာရံ။ပေ။ ဝိနယဝဏ္ဏနာ’’တိ. တတ္ထ သုစိသီလသမာစာရံ ဗုဒ္ဓသိရိဝှယံ ထေရံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဣဒ္ဓါ အတ္ထဝိနိစ္ဆယာဒီဟိ ပရိပုဏ္ဏာ ယာ ဝိနယဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါတိ ယောဇနာ.

ကိံနာမဿ ရညော ကတမေ သံဝစ္ဆရေ အာရဒ္ဓါ၊ ကိသ္မိံ ကာလေ ပရိနိဋ္ဌိတာတိ အာဟ ‘‘ပါလယန္တဿ။ပေ။ ပရိနိဋ္ဌိတာ’’တိ. တတ္ထ သကလံ လင်္ကာဒီပံ နိရဗ္ဗုဒံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါလယန္တဿ သိရိနိဝါသဿ သိရိပါလယသဿိနော ရညော ဇယသံဝစ္ဆရေတိ သမ္ဗန္ဓော. သမဝီသတိမေ ခေမေ ဇယသံဝစ္ဆရေ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါ၊ ဧကဝီသမှိ ရညော ဧကဝီသတိမေ သံဝစ္ဆရေ သမ္ပတ္တေ သတိ ပရိနိဋ္ဌိတာတိ ယောဇနာ.

ယထာ အတ္တနော သံဝဏ္ဏနာ နိရုပဒ္ဒဝါ သီဃံ နိဋ္ဌံ ဥပဂတာ၊ ဧဝံ လောကဿ ဓမ္မူပသံဟိတာ သီဃံ ဂစ္ဆန္တူတိ အာသီသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဒ္ဒဝါကုလေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဥပဒ္ဒဝါကုလေ ဥပဒ္ဒဝေဟိ အာကုလေ လောကေ သတ္တလောကေ နိရုပဒ္ဒဝတော ဥပဒ္ဒဝဝိရဟတော ယထာ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ ဧကသံဝစ္ဆရေနေဝ နိဋ္ဌံ ဥပါဂတာ၊ ဧဝံ သဗ္ဗဿ လောကဿ အာရဒ္ဓါ သဗ္ဗေပိ ဓမ္မူပသံဟိတာ အတ္ထာ နိရုပဒ္ဒဝါ သီဃံ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တူတိ ယောဇနာ.

အတ္တနာ သမာစိတဿ ပုညဿ ဣစ္ဆိတတ္ထေ ပရိဏာမနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိရဋ္ဌိတတ္ထံ ဓမ္မဿာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ ဣမံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တေန သဒ္ဓမ္မဗဟုမာနေန မယာ ယဉ္စ ပုညံ သမာစိတံ၊ သဗ္ဗဿ တဿ ပုညဿ အာနုဘာဝေန သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော ဓမ္မရာဇဿ ဘဂဝတော သဒ္ဓမ္မရသသေဝိနော ဘဝန္တု.

သဒ္ဓမ္မော စိရံ တိဋ္ဌတု၊ ဒေဝေါ ကာလေ ဝဿံ ဝဿန္တော စိရံ ပဇံ သတ္တသမူဟံ တပ္ပေတု. ရာဇာ ဓမ္မေန မေဒနိံ ရက္ခတူတိ ယောဇနာ. ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော. ဣတိ ပရိနိဋ္ဌံ သုဋ္ဌု အာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တီတိ အတ္ထော.

သဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓိ စ ဝီရိယဉ္စ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ၊ ဝိသုဒ္ဓါနိ စ တာနိ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ စေတိ ဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ၊ ပရမာနိ စ တာနိ ဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ စေတိ ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ၊ တေဟိ ပရိမဏ္ဍိတော ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယပဋိမဏ္ဍိတော၊ တေန၊ ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. သီလဉ္စ အာစာရော စ အဇ္ဇဝဉ္စ မဒ္ဒဝဉ္စ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါနိ၊ တာနိ အာဒီနိ ယေသံ တေတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒယော၊ အာဒိသဒ္ဒေန ခန္တိသောရစ္စာဒယော သင်္ဂဏှာတိ၊ တေယေဝ ဂုဏာတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏာ၊ တေသံ သမုဒယောတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယော၊ တေန သမုဒိတော သုဋ္ဌု ပါကဋောတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတော၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သကသမယော စ သမယန္တရော စ သကသမယသမယန္တရာ၊ တေယေဝ ပန ဂဟနသဒိသတ္တာ ဂဟနန္တိ သကသမယသမယန္တရဂဟနံ၊ တဿ အဇ္ဈောဂါဟဏံ သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏံ၊ တသ္မိံ သမတ္ထော သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထော. တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိသေသေန အဉ္ဇတိ ပါကဋံ ကရောတီတိ ဝိယတ္တော၊ ပုဂ္ဂလော၊ ဝိယတ္တဿ ဣဒံ ဝေယျတ္တိယံ၊ သတိ. ပညာ စ ဝေယျတ္တိယဉ္စ ပညာဝေယျတ္တိယံ၊ တေန သမန္နာဂတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. သမန္နာဂတေန ထေရေနာတိ ယောဇနာ.

တီဏိ ပိဋကာနီတိ တိပိဋကံ၊ တမေဝ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗတ္တာ ပရိယတ္တီတိ တိပိဋကပရိယတ္တိ၊ တဿ ပဘေဒေါ ဧတ္ထ သတ္ထုသာသနေတိ တိပိဋကပရိယတ္တိပဘေဒံ၊ တသ္မိံ. သဟ အဋ္ဌကထာယာတိ သာဋ္ဌကထံ၊ သတ္ထု သာသနံ၊ တသ္မိံ သတ္ထုသာသနေတိ သမ္ဗန္ဓော. သတ္ထုနော ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိဝိဓံ သာသနံ သတ္ထုသာသနံ၊ ဗျာသောပိ ယုဇ္ဇတေဝ၊ တသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ‘‘အပ္ပဋိဟတ’’ဣတိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ အပ္ပဋိဟတဉာဏံ၊ ဣဒံ တသ္မိံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာကာလေ ထေရဿ ပဋိဝေဓဉာဏာဘာဝတော သုတမယစိန္တာမယဉာဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဟတဉာဏဿ ပဘာဝေါ ဧတဿာတိ အပ္ပဋိဟတဉာဏပဘာဝေါ၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. မဟန္တံ ဝေယျာကရဏမေတဿာတိ မဟာဝေယျာကရဏော၊ ဣမိနာ သိက္ခာနိရုတ္တိအာဒီဟိ ဆဠင်္ဂေ မဟန္တဝေယျာကရဏေ ထေရဿ အပ္ပဋိဟတဉာဏပဘာဝတံ ဒဿေတိ၊ တေန မဟာဝေယျာကရဏေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကရဏံ ဝုစ္စတိ ဌာနံ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတိ ဧတ္ထ၊ ဧတေနာတိ ဝါ ဝစနတ္ထေန၊ ကရဏဿ သမ္ပတ္တိ ကရဏသမ္ပတ္တိ၊ တာယ ဇနိတံ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတံ. သုခေန ထေရမုခတော ဝိနိဂ္ဂတံ သုခဝိနိဂ္ဂတံ၊ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတေန ဟေတုဘူတေန သုခဝိနိဂ္ဂတံ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတံ. မဓုရဝစနဉ္စ ဥဒါရဝစနဉ္စ မဓုရောဒါရဝစနံ၊ ပုဗ္ဗပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေါ၊ ဣမိနာ ကေဋုဘပကရဏေ (သုဗောဓာလံကာရေ ၁၂၇-၁၄၂ ဂါထာသု) ဝုတ္တေသု ဒသသု သဒ္ဒဂုဏေသု မဓုရတာဂုဏေန စ ဥဒါရတာဂုဏေန စ သမန္နာဂတဘာဝံ ဒဿေတိ. ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတဉ္စ တံ မဓုရောဒါရဝစနဉ္စေတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ. အထ ဝါ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတဉ္စ တံ သုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနဉ္စေတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ. ဧလံ ဝုစ္စတိ ဒုရုတ္တဒေါသော၊ နတ္ထိ ဧလမေတဿာတိ နေလာ၊ သောယေဝ ဝဏ္ဏော နေလဝဏ္ဏော၊ တေန ယုတ္တံ နေလဝဏ္ဏယုတ္တံ၊ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ နေလဝဏ္ဏယုတ္တမေတဿာတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနနေလဝဏ္ဏယုတ္တော၊ ထေရော. ဝိသေသနပရပဒသမာသော၊ နေလဝဏ္ဏယုတ္တကရဏသမ္ပတ္တိ ဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနောတိ ဟိ အတ္ထော၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယုတ္တဉ္စ ပရိသာယ သောတေန အနုရူပတ္တာ၊ မုတ္တဉ္စ ပရိသာယ ဝိသာရဒတ္တာတိ ယုတ္တမုတ္တံ၊ ဝစနံ၊ တံ ဝဒတိ သီလေနာတိ ယုတ္တမုတ္တဝါဒီ၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကမ္မသဿတဥစ္ဆေဒဣဿရနိမ္မာနာဒိဝသေန နာနာ ဝါဒါ ဧတေသန္တိ ဝါဒိနော၊ နာနာဝါဒါ ဇနာ၊ ဝါဒီနံ၊ ဝါဒီသု ဝါ ဝရော ကမ္မကိရိယဝါဒတ္တာတိ ဝါဒိဝရော၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဠိယာ အတ္ထံ ဝဏ္ဏေတုံ သမတ္ထတ္တာ မဟန္တော ကဝိ မဟာကဝိ၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တိပဋိဘာနဝသေန ပဘိန္နာယ ပဋိသမ္ဘိဒါယ ပရိဝါရိတောတိ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရော၊ တသ္မိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဆ အဘိညာ စ ပဋိသမ္ဘိဒါ စ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါ၊ တာ အာဒယော ယေသံ တေတိ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒယော၊ အာဒိသဒ္ဒေန တေဝိဇ္ဇာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒယော ပဘေဒါ ဧတဿာတိ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒေါ၊ သောယေဝ ဂုဏော ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏော၊ တေန ပဋိမဏ္ဍိတော ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏပဋိမဏ္ဍိတော၊ တသ္မိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥတ္တရိမနုဿာနံ ဈာနလာဘိအာဒီနံ ဓမ္မော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော၊ အထ ဝါ မနုဿာနံ ကုသလကမ္မပထသင်္ခါတဓမ္မတော ဥတ္တရီတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော၊ ဈာနာဒိဓမ္မော၊ တသ္မိံ၊ ‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’ ဣတိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ ဗုဒ္ဓိ ဧတေသန္တိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓိနော၊ တေသံ ထေရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ထေရာနံ ဝံသေ ပကာရေန ဒိပ္ပန္တိ၊ ပဒီပေါ ဝိယာတိ ဝါ ထေရဝံသပ္ပဒီပါ၊ တေသံ. ထိရော သီလသမာဓိပညာသင်္ခါတော ဂုဏော ဧတေသမတ္ထီတိ ထေရာ၊ တေသံ၊ ဝံသာလင်္ကာရဘူတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. မဟာဝိဟာရေ ဝသနသီလာ ဝသနဓမ္မာ၊ ဝသနေ သာဓုကာရီတိ ဝါ မဟာဝိဟာရဝါသိနော၊ တေသံ၊ ထေရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝံသေ အလင်္ကာရော၊ ဝံသဿ ဝါတိ ဝံသာလင်္ကာရော၊ သော ဟုတွာ ဘူတော၊ ဝံသာလင်္ကာရဘာဝံ ဝါ ပတ္တောတိ ဝံသာလင်္ကာရဘူတော၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝိပုလာ စ သာ ဝိသုဒ္ဓါ စေတိ ဝိပုလဝိသုဒ္ဓါ၊ ဝိသေသနောဘယပဒေါ၊ ဝိပုလဝိသုဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓိ ဧတဿာတိ ဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိ၊ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. နာမမေဝ နာမဓေယျံ၊ ဂဟိတံ နာမဓေယျမေတဿာတိ ဂဟိတနာမဓေယျော၊ တေန ထေရေန ကတာ သမန္တပါသာဒိကာ နာမ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ တိဋ္ဌတူတိ သမ္ဗန္ဓော.

သုဒ္ဓစိတ္တဿ တာဒိနော လောကဇေဋ္ဌဿ မဟေသိနော ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ နာမမ္ပိ ယာဝ လောကမှိ ပဝတ္တတိ၊ တာဝ လောကနိတ္ထရဏေသီနံ ကုလပုတ္တာနံ သီလဝိသုဒ္ဓါယ နယံ ဒဿေန္တီ လောကသ္မိံ တိဋ္ဌတူတိ ယောဇနာ.

ဣတိ နိဂမနဿ အတ္ထယောဇနာ သမတ္တာ.

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ –

ရတနပုဏ္ဏနာမဿ၊ ပုရဿ ရာဇဓာနိယာ၊

ဒက္ခိဏေ မုနိရူပဿ၊ ဤသံပါစီနနိဿိတေ.

ယော ဝိဟာရော သပါသာဒေါ၊ ကာရိတော ရာဇဒေဝိယာ၊

ယာ ဝသတာ မယာ တတြ၊ ကတာ ပါစိတျာဒိယောဇနာ.

မာပိတရတ္နပုဏ္ဏဿ၊ သတ္တရသေဝ ရာဇိနော၊

ဇယဝဿေဋ္ဌာရသမှိ၊ သမ္ပတ္တေယံ သုနိဋ္ဌိတာ.

‘‘ရတနပုဏ္ဏာ’’တိဝှယဿ ရာဇဓာနီနဂရဿ ဒက္ခိဏသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ ပဉ္စယောဇနပ္ပမာဏေ ဌာနေ ဒွီဟိ မဟာတဠာကေဟိ သုသောဘိတဿ မိဓိလနာမနဂရဿ ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ ဒိယဍ္ဎဂါဝုတပ္ပမာဏေ ဌာနေ အနေကတာလပန္တီဟိ သုသောဘိတော စတုန္နံ ကုလာနံ ရမဏီယဘူတော ‘‘ကဖြူ’’ ဣတိ ဝေါဟရိတော ယော သော မဟာဂါမော ပတိဋ္ဌိတော၊ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိယာ ဇာတေန သီလာဒိဂုဏေဟိ ပသံသိတေန ‘‘ဇာဂရော’’တိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန တိက္ခတ္တုံ ရာဇူဟိ ရာဇမုဒ္ဒိနာ လဉ္ဆိတေန မေ ကတာယံ ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမ္ပတ္တေ ဇိနစက္ကေ တေရသာဓိကစတုဝဿသတာဓိကံ ဒွိသဟဿံ၊ သက္ကရာဇေ ပန ဧကတိံသာဓိကဒွိဝဿသတာဓိကံ သဟဿံ ဂိမှာနေ ဇေဋ္ဌမာသေ ဇုဏှပက္ခဿ ပဉ္စမေ သုက္ကဝါရေ နိဋ္ဌံ ပတ္တာ အနာယာသေနာတိ.

ယောဇနာယ ဣမိဿာဟံ၊ ရစနဿာနုဘာဝတော၊

ဘဝေယျာနေကဇာတီသု၊ ပိဋကတ္တယဓာရကော.

ကုသလော စုဘယတ္ထေသု၊ ပရိသာသု ဝိသာရဒေါ၊

သမိဇ္ဈန္တု သုသင်္ကပ္ပါ၊ မယှဉ္စ သဗ္ဗပါဏိနံ.

ဝပ္ပါဒိမနတိက္ကမ္မ၊ သမ္မာ ဒေဝေါ ပဝဿတု၊

အတ္တဇမိဝ ရက္ခန္တု၊ ရာဇာနော စာပိ မေဒိနိန္တိ.

ဣတိ ဘဒန္တဇာဂရတ္ထေရေန ကတာ

ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.