၂. ပရိဝါသကထာ

၁၀၂. တဿာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တဿ. သမောဓာနေတွာတိ ဣဓေဝ ပရိဝါသကထာယံ သမောဓာနေတွာ. ဣဓေဝ ပရိဝါသကထာယံ ဒဿယိဿာမာတိ ယောဇနာ. ဣဓေဝသဒ္ဒေါ ဟိ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခော.

ဣဓ အဓိပ္ပေတံ ပရိဝါသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမ တိဝိဓော ဟောတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု ပရိဝါသေသု. ‘‘ယထာပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ’’တိ ဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ကဿစိ ဟီ’’တိအာဒိ. ယထာ ဥဒါယိတ္ထေရဿ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အယံ အာပတ္တိ ဟောတိ၊ တထာ ကဿစိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ယထာ စ ပရတော အာဂတာ ဥဒါယိတ္ထေရဿေဝ အာပတ္တိ ဟောတိ၊ တထာ ကဿစိ ဒွိဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ပရတောပိ နယော နေတဗ္ဗော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကာဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာဒိအာပတ္တိ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဇာနိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ ‘‘ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ ပါဌေ. အာပတ္တိဣတိ သညာ ဧတဿာတိ အာပတ္တိသညီ . ပဟု စာတိ သမတ္ထော စ. ပပုဗ္ဗော ဟူဓာတု သမတ္ထတ္ထေ ဟောတိ.

တတ္ထာတိ တဿံ မာတိကာယံ. ယန္တိ အာပတ္တိံ. သောပိ စာတိ ဘိက္ခုပိ စ. တတ္ထာတိ တဿံ အာပတ္တိယံ. အယန္တိ ဘိက္ခု. တတ္ထာတိ အာပတ္တိယံ. အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတီတိ ‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတီ’’တိ (ပရိ. ၃၅၉) ဝုတ္တပက္ခေ ဌိတတ္တာ အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတိ.

ပကတတ္တောတိ ဧတ္ထ ‘‘ပါရာဇိကံ အနဇ္ဈာပန္နော’’တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘တိဝိဓံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကတော’’တိ. ဧတန္တိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ၊ ‘‘အာပဇ္ဇတိ။ပေ။ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ ဝစနံ ဝါ.

ဂါထာယ ‘‘သာဝသေသ’’န္တိ ဣမိနာ ပါရာဇိကံ နိဝတ္တေတိ. ဂရုကန္တိ ဧတ္ထ သံဃာဒိသေသမေဝ အဓိပ္ပေတန္တိ ဒဿေတိ. အနာဒရိယန္တိ သိက္ခာပဒေ အနာဒရိယံ. ဝဇ္ဇန္တိ ဒုက္ကဋံ. ဥက္ခိတ္တကေန ကရဏဘူတေန.

ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ၊ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘီရုကဇာတိကတာယာတိ ဘီရုကသဘာဝတာယ. ပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဝသန္တဿ ယဿ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ. ပဗ္ဗတဝိဟာရေတိ ပဗ္ဗတဿ တလေ၊ အန္တရေ ဝါ ကာရိတေ ဝိဟာရေ. ဧတသ္မိန္တိ ဧတာဒိသေ. အန္တရာယေ သတိယေဝါတိ ယောဇနာ. တဿ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. အနန္တရာယိကသညာယ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝါတိ အနန္တရာယိကသညာယ ဆာဒေန္တဿာပိ ဧကန္တေန အန္တရာယိကတ္တာ အစ္ဆန္နာဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဟနုကဝါတောတိ ဟနုကဿ ဂေလညကရော ဝါတော. ဝိဇ္ဈတီတိ ဟနုကံ ဝိဇ္ဈတိ. ဣမိနာတိ ဘိက္ခုနာ. ပဟုသညိနော ဆာဒိတာပိ ဧကန္တေန အပဟုတ္တာ အစ္ဆာဒိတာဝ ဟောတိ.

ဆာဒေတုကာမော စာတိ ဧတ္ထ ဣဒံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ၊ ဆာဒေတုကာမော နစ္ဆာဒေတိ၊ အစ္ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ၊ နစ္ဆာဒေတုကာမော နစ္ဆာဒေတီတိ. တတ္ထ ပဌမပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါ’’တိ. ဧဝံ သေသာသုပိ မာတိကာသု စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. စတူသု စတုက္ကေသု ပဌမပဒေ ဧဝ ဆန္နာ ဟောတိ၊ န သေသပဒေသု. အနုတ္တာနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ပုရေဘတ္တေ ဝါတိ ပုရေဘတ္တံ ဝါ၊ ဘတ္တတော၊ ဘတ္တဿ ဝါ ပုရေတိ ပုရေဘတ္တံ. အဗျယီဘာဝသမာသေ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာ အမိတိကာရိယဿ အနိစ္စဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ပုရေဘတ္တေ’’တိ. ဧသေဝ နယော ‘‘ပစ္ဆာဘတ္တေ’’တိ ဧတ္ထာပိ. ဒုတိယပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတွာ တတိယပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ ပနာ’’တိအာဒိ. အဘိက္ခုကေ ဌာနေ ဝသန္တဿ ယဿ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ. အာဂမေန္တဿ ဂစ္ဆန္တဿာတိ အနာဒရေ စေတာနိ သာမိဝစနာနိ.

စတုတ္ထပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယော ပနာတိ ဘိက္ခု ပန၊ အာဝိ ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဘာဂန္တိ အဝေရိံ. အယန္တိ ဘိက္ခု. ဥပဇ္ဈာယော ဣတိ ဝါ အာစရိယော ဣတိ ဝါတိ ယောဇနာ. လဇ္ဇာယာတိ လဇ္ဇနိမိတ္တံ၊ လဇ္ဇကာရဏာ၊ လဇ္ဇဟေတု ဝါ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ၊ ဣဓာတိ အာပတ္တိအာရောစနဋ္ဌာနေ. အဝေရိသဘာဂဿာတိ အဝေရီ ဟုတွာ သဘာဂဿ.

ပကာသေတုကာမောတိ အညေသံ ပကာသေတုကာမော. ဥပဇ္ဈာယဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေန အညဿ သန္တိကေ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ အာပတ္တိအာရောစနဋ္ဌာနေ. သဘာဂသံဃာဒိသေသန္တိ ဝတ္ထုသဘာဂသံဃာဒိသေသံ. သုဒ္ဓဿာတိ ဝတ္ထုသဘာဂသံဃာဒိသေသတော သုဒ္ဓဿ. အာဝိကရဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဝိကရောန္တော စာ’’တိအာဒိ. ဣတိ ဣမာနီတိအာဒိ နိဂမနံ.

တတောတိ ဇာနိတဗ္ဗတော၊ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာတိ ဧကာဟေန ပဋိစ္ဆန္နာ. ယာဝ စုဒ္ဒသ ဒိဝသာနိ၊ တာဝ ဒိဝသဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ပက္ခေန ပဋိစ္ဆန္နံ. အတိရေကပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ပက္ခတော အတိရေကေန ပဋိစ္ဆန္နံ.

သံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ သံဝစ္ဆရေန ပဋိစ္ဆန္နံ. တတော ဝါတိ အတိရေကသဋ္ဌိသံဝစ္ဆ ရတော ဝါ. ဘိယျောပီတိ အတိရေကမ္ပိ.

တတောတိ တီဟိ အာပတ္တီဟိ. ပရန္တိ အတိရေကံ. ဂဏနဝသေနာတိ အာပတ္တိဂဏနဝသေန. ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါတိ အာပတ္တီနံ ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါ. နာမမတ္တဝသေန ဝါတိ ‘‘သံဃာဒိသေသာပတ္တိယော’’တိ ဧဝံ နာမဿေဝ ဝသေန ဝါ. ဧတ္ထ ဟိ မတ္တသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော၊ တေန ဝတ္ထုံ နိဝတ္တေတိ.

တတ္ထာတိ ‘‘နာမမတ္တဝသေနာ’’တိ ပဒေ. သဇာတိသာဓာရဏန္တိ သဿ အတ္တနော ဇာတိ သဇာတိ၊ တာယ သာဓာရဏံ သဇာတိသာဓာရဏံ. သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေဟိ ဝါ အာပတ္တီဟိ သာဓာရဏံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ. တတ္ထာတိ ဒုဝိဓေသု နာမေသု. သဗ္ဗသာဓာရဏနာမဝသေနာပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ သဇာတိသာဓာရဏနာမဝသေနပိ ‘‘အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဥဘယသာဓာရဏဝသေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. သဗ္ဗမ္ပိ ပရိဝါသာဒိကံ ဣဒံ ဝိနယကမ္မန္တိ ယောဇနာ. ဝသတိ အာပတ္တိ ဧတ္ထ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ဝတ္ထု. ဂေါ ဝုစ္စတိ ဝစနံ ဝါ ဉာဏံ ဝါ၊ တံ တာယတီတိ ဂေါတ္တံ.

တတ္ထာတိ ဝတ္ထာဒီသု စတုဗ္ဗိဓေသု. တတ္ထာတိ တေသု ဝစနေသု. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ကာယသံသဂ္ဂန္တိအာဒိနာ ဝစနေနာပီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဒုဋ္ဌုလ္လာဒိဝစနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ဣဓ ပနာတိ ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ. ယော ယောတိ တိဿော ဝါ ဖုဿော ဝါ အာပန္နော ဟောတိ.

ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ဝက္ခမာနနယေန အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ကိံ အာရောစေတဗ္ဗံ? ‘‘အဟံ ဘန္တေ။ပေ။ သံဃော ဓာရေတု’’ ဣတိ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ.

ဝေဒယာမဟန္တိ ဝေဒယာမိ အဟံ. မမ ပါရိဝါသိကဘာဝံ သံဃံ၊ သံဃဿ ဝါ ဇာနာပေမီတိ အတ္ထော. ဝေဒယတီတိ မန္တိ ဝေဒယတိ ဣတိ မံ. ပါရိဝါသိကဘာဝံ သံဃံ၊ သံဃဿ ဝါ ဇာနာပေတီတိ မံ သံဃော ဓာရေတူတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဗဟူသု အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု ‘‘တိဏ္ဏံ ဝါ အတိရေကာနံ ဝါ အာရောစေန္တေန အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ပါဌော အတ္ထိ. ကေသုစိ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု ‘‘တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဧတ္တကောယေဝ ပါဌော အတ္ထိ. ဟေဋ္ဌာ မာနတ္တကထာယမ္ပိ ဧဝမေဝ အတ္ထိ. တတ္ထ ‘‘အတိရေကာန’’န္တိ ဣမိနာ တီဟိ အတိရေကာနံ အာရောစေန္တေန သံဃံ အပေက္ခိတွာ သစေ ဧကဝစနဝသေန ဝတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ‘‘မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အပေက္ခိတွာ သစေ ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ယထာ တိဏ္ဏံ၊ ဧဝံ ‘‘မံ အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဣဒဉ္စ သဒ္ဒသတ္ထဝသေနေဝ ဝုတ္တံ၊ န ဝိနယကမ္မဝိပတ္တိဝသေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘ဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိပရိဂ္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ အန္တောဥပစာရသီမာယမ္ပိ ပရိဝသိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ. ဥပစာရသီမန္တိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပံ၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ. ဧသာတိ ပါရိဝါသိကော ဘိက္ခု. အဿာတိ အာဂတဿ ဘိက္ခုနော.

တတောတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နဒိဝသတော. ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထာယာတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နဒိဝသေန သမံ ပရိဝသိတဗ္ဗံ နုခေါ၊ န နုခေါတိ ကုက္ကုစ္စဿ ဝိနောဒနတ္ထာယ. ပရိဝုတ္ထတ္တာတိ ပရိဝသိတတ္တာ. သောတိ ပရိဝုတ္ထော ဘိက္ခု. ဣဒန္တိ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တံ. တန္တိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ. ဆာရတ္တန္တိ ဆရတ္တိယော သမာဟဋာတိ ဆာရတ္တံ၊ သမာဟာရေ ဒိဂု. ‘‘ဆရတ္တ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သုခုစ္စာရဏတ္ထံ ဆကာရဿ ဒီဃံ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ.

အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ဣမသ္မိံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ သမောဓာနေတွာပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ သန္တေပိ မူလမာနတ္တံ ပဋိစ္စ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ကထံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

အဿာတိ မာနတ္တံ ယာစန္တဿ. တဒနုရူပန္တိ တဿ ယာစနဿ အနုရူပံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေတိ ဧတ္ထ ဒွေတိ နိဒဿနမတ္တံ တတော အတိရေကမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဧကဗဟူသု. တဒနုရူပမေ ဝါတိ တဿ မာနတ္တဒါနဿ အနုရူပမေဝ. ဣဓ ပနာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ ပန. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ယံ မာနတ္တံ ဒိယျတီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ.

အဝသေသာတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသေဟိ အဝသေသာ. တတ္ထာတိ အဝသေသေသု ဒွီသု ပရိဝါသေသု. အဓမ္မိကမာနတ္တစာရာဝသာနေ အနုညာတပရိဝါသောတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အနုညာတောတိ အာဟ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိ’’န္တိ. ဧသာတိ သုဒ္ဓန္တော၊ ဒါတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတန္တိ ဇာနနာဇာနနံ.

တတ္ထာတိ ဒွီသု သုဒ္ဓန္တေသု၊ စူဠသုဒ္ဓန္တောတိ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာရောစိတဒိဝသတောတိ အာပတ္တိအာရောစိတဒိဝသတော.

တန္တိ စူဠသုဒ္ဓန္တံ၊ ပရိဝသန္တေန ပရိဝသိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဂ္ဂဟေသီတိ ပရိဝါသံ အဂ္ဂဟေသိ. အညန္တိ ဂဟိတမာသတော အညံ. ‘‘ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ပရိဝါသဂဟဏကိစ္စမ္ပိ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ ဂဏှန္တဿေဝ ဒါတဗ္ဗတ္တာ၊ ဒေန္တဿေဝ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဝါ. ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတီတိ ပရိဝါသဂဟဏကာလတော အညမ္ပိ ကာလံ ပရိဝသိတဗ္ဗတ္တာ ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတိ. ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတီတိ ပရိဝါသဂဟဏကာလတော ဦနမ္ပိ ကာလံ ပရိဝသိတဗ္ဗတ္တာ ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတိ. ဣဒန္တိ အာရောဟနောရောဟနံ. တဿာတိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသဿ. ဧကမေဝ ပဋိစ္စ ဒွေ၊ တိဿော၊ သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဘဝန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧကံ ဝိနာ သမ္ဗဟုလာနံ အဘာဝတော’’တိ.

ဧဝံ စူဠသုဒ္ဓန္တံ ဒဿေတွာ မဟာသုဒ္ဓန္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိ. တန္တိ မဟာသုဒ္ဓန္တံ. ယာဝ ယတ္တကော ဥပသမ္ပဒဒိဝသော ဟောတိ၊ တာဝ တတ္တကံ ကာလန္တိ ယောဇနာ. ဥဒ္ဓံ နာရောဟတီတိ ဥဒ္ဓံ အာရောဟနကာလဿ အဘာဝတော ဥဒ္ဓံ န အာရောဟတိ. ဧတ္ထာတိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသေ. အယံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမာတိ နိဂမနံ.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု သမောဓာနပရိဝါသေသု. ‘‘ဩဓုနိတွာ သမောဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗပရိဝါသော’’တိ ဣမိနာ ဩဓုနိတွာ သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော ဩဓာနသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ပရိဝါသော’’တိ ဣမိနာ တဒ္ဓိတဏပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ အဝဓုနိယတေ၊ အဝဓုနိတဗ္ဗန္တိ ဝါ ဩဓာနံ၊ သံ ဧကတော ဩဒဟီယတေ သမ္ပိဏ္ဍီယတေ၊ ဥဒဟိယတိ သမ္ပိဏ္ဍိယတီတိ ဝါ သမောဓာနန္တိ အဝယဝဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ‘‘မက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဓုဓာတုယာ ပပ္ပေါဋနဓံသနဓောဝနာနိ ဒဿေတိ. သောတိ ဩဓာနသမောဓာနော၊ အာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ ဩဓာနသမောဓာနေ. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိဝသန္တော ဝါ မာနတ္တာရဟော ဝါ မာနတ္တံ စရန္တော ဝါ အဗ္ဘာနာရဟော ဝါ ယော ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ. ‘‘ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘သမာ ဝါ’’တိ ပဒေ သဟာဒိယောဂေါ. ‘‘ဦနတရာ’’တိပဒေ ဝိဘတ္တိအပါဒါနံ၊ အနုမေယျဝိသယအပါဒါနံ ဝါ. ‘‘အဒိဝသေ ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ဩဓုနိတွာတိ ဧတ္ထ ဓုဓာတုယာ ယထာဝုတ္တတ္ထေယေဝ ဒဿေတိ. ဦနကပက္ခပဋိစ္ဆန္နာတိ ပက္ခတော ဦနကေန ပဋိစ္ဆန္နာ. ဧတေနုပါယေနာတိ ပက္ခေ ဝုတ္တေန ဧတေန ဥပါယေန.

တတ္ထာတိ မူလာပတ္တိတော အတိရေကပဋိစ္ဆန္နေ. အာဝိ ကာရာပေတွာတိ မူလာပတ္တိတော အန္တရာပတ္တိယာ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ အာဝိ ကာရာပေတွာ. ဧတ္ထာတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နေ. ပမာဏန္တိ ကာရဏံ. ယာတိ အာပတ္တိ. တတ္ထာတိ မူလဘာဝေန ကတ္တဗ္ဗာယံ မူလိအာပတ္တိယံ. ဣတရန္တိ မူလိဘာဝေန ကတ္တဗ္ဗံ မူလာပတ္တိံ. သမောဓာယာတိ သမောဒဟိတွာ. ပက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော.

ဧကာ ဝါ ယာ အာပတ္တိ သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယောတိ သဗ္ဗာသံ အာပတ္တီနံ စိရေန ပဋိစ္ဆန္နာယော. တာသန္တိ အာပတ္တီနံ. အဂ္ဃေနာတိ ပရိစ္ဆေဒေန. အဂ္ဃသဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ ပရိစ္ဆေဒတ္ထဝါစကော. အဘိဓာနေ (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၀၄၈ ဂါထာယံ) ဝုတ္တံ ‘‘အဂ္ဃေါ မုလျေ စ ပူဇနေ’’တိ. ဧတ္ထ ‘‘မုလျေ စာ’’တိ ပဒဿ မူလပရိစ္ဆေဒေတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တာသံ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒဝသေနာ’’တိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ အဂ္ဃေန ရတ္တိပရိစ္ဆေဒေန သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော အဂ္ဃသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကိဉ္စာပိ ကောဋိအတ္ထဝါစကော တတိယက္ခရေန ပါဌော ယုတ္တော ဝိယ ဒိဿတိ. တထာပိ သော ပါဌော န ဂဟေတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ဗဟူသု ပါဠိပေါတ္ထကေသု၊ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု စ အလိခိတတ္တာ. ဗဟူသု ဟိ ပေါရာဏပေါတ္ထကေသု စတုတ္ထက္ခရေန ပါဌောယေဝ လိခိတော၊ တသ္မာ သော ပါဌောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော၊ န အညောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတိ အဂ္ဃသမောဓာနော. အာဂတောယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော.

ယဿ ပနာတိ ဘိက္ခုဿ၊ ပဋိစ္ဆန္နာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗန္တိ သကလံ. အာပတ္တိသဟဿဂါထာယ –

ဒသသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာနာတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ နယေနပိ အဂ္ဃသမောဓာနောတိ ဧတ္ထ အဂ္ဃသဒ္ဒဿ စတုတ္ထက္ခရေန ပါဌဿ ယုတ္တဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဂ္ဃေန ဒသရတ္တိပရိစ္ဆေဒေန သမောဓာယ ဒါတဗ္ဗော အဂ္ဃသမောဓာနော.

ယော ပရိဝါသော နာနာဝတ္ထုကာယော အာပတ္တိယော ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ၊ အယံ ပရိဝါသော မိဿကသမောဓာနော နာမာတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ဝတ္ထုဝသေန မိဿကာ အာပတ္တိယော သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော မိဿကသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. တတြာတိ မိဿကသမောဓာနေ. တဒနုရူပါယာတိ တဿ ယာစနဿ အနုရူပါယ.

ဧတ္ထ စာတိ မိဿကသမောဓာနေ စ၊ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ပက္ခမာနတ္တဉ္စ ။ပေ။ ကထယိဿာမာ’’တိ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တဿ ဝစနဿ ဩကာသောတိ ယောဇနာ. တံ ပနာတိ ပက္ခမာနတ္တံ ပန. ‘‘အဍ္ဎမာသမေဝ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ပက္ခမေဝ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ ပက္ခမာနတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. တံ ပနာတိ ပက္ခမာနတ္တံ ပန၊ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အတ္တနော သီမန္တိ အတ္တနော ဝိဟာရသီမံ၊ မဟာသီမန္တိ အတ္ထော. သောဓေတွာတိ သဗ္ဗာသံ ဟတ္ထပါသနယနဝသေန၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒနယနဝသေန၊ သီမတော ဗဟိကရဏဝသေန စ သောဓေတွာ. စတုဝဂ္ဂဂဏန္တိ စတုဝဂ္ဂသံဃံ. ဂဏောတိ စေတ္ထ သံဃောယေဝါဓိပ္ပေတော.

တတြာတိ ‘‘ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနေ. မုခမတ္တဒဿနန္တိ ဥပါယမတ္တဒဿနံ၊ အာဒိမတ္တဒဿနံ ဝါ. ‘‘အာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဧဝမဿ ဝစနီယော’’တိ ပဒေ ကတ္တာ၊ ‘‘ယာစာပေတွာ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဉာပေတဗ္ဗော’’တိ ပဒေ ကာရိတကတ္တာ၊ ‘‘သံဃော’’တိ ပဒံ တတ္ထေဝ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ဧတံ ကာရဏ’’န္တိ ဓာတုကမ္မံ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. တဗ္ဗပစ္စယေန ကာရိတကမ္မမေဝ ဝုတ္တံ. ဉာပေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိ.

နိက္ခိတ္တဝတ္တန္တိ ကရဏတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. နိက္ခိတ္တဝတ္တေနာတိ ဟိ အတ္ထော. တတ္ထေဝါတိ မာဠကသီမာယမေဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. အဿာတိ မာနတ္တစာရိကာယ ဘိက္ခုနိယာ. တတြာတိ တသ္မာ ကတ္တဗ္ဗဝိနယကမ္မဘာဝတောတိ အတ္ထော. နောတိ အမှာကံ၊ သန္တိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခုနီဟိ နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂါမူပစာရတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာတိ ဣဒံ ဘိက္ခုနီဝိဟာရူပစာရာတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိဟာရူပစာရတောပီတိ ဘိက္ခုဝိဟာရူပစာရတောပိ. တတ္ထာတိ ဘိက္ခုနီနံ နိသိန္နဋ္ဌာနံ. ကုရုန္ဒိမဟာပစ္စရီသု ပန ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဟာရဿ စာတိ ဘိက္ခုဝိဟာရဿ စ. ဂါမဿ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာ ဂါမူပစာရေပိ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော.

တာယ ဘိက္ခုနိယာ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထေဝါတိ ဘိက္ခုနီနံ နိသီဒနဋ္ဌာနေယေဝ. ဌာနန္တိ ဘိက္ခူနံ ဌာနံ. ဧတီတိ အာဂစ္ဆတိ. ပဂေဝါတိ ပါတောယေဝ. တာယာတိ မာနတ္တစာရိနိယာ.

အနိက္ခိတ္တဝတ္တာယ ပန ဘိက္ခုနိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဇာနနပစ္စယာတိ အဇာနနကာရဏာ. တန္တိ ဝစနံ. ပါရိဝါသိကဝတ္တာဒီနန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန အာဂန္တုကဝတ္တပူရဏနိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓါဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယုတ္တတရံ ဒိဿတီတိ ယုတ္တတရံ ဟုတွာ ဒိဿတိ. ဣမိနာ အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခုနာ ဝိယ ဘိက္ခုနိယာပိ အန္တောဥပစာရသီမဂတာနံယေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ န ဂါမေ ဌိတာနမ္ပိ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ. ဥပေါသထေတိ ဥပေါသထဒိဝသေ. ဧသေဝ နယော ပဝါရဏာယပိ. ဒေဝသိကန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ. တသ္မိံ ဂါမေတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမေ. အညတြာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမတော အညသ္မိံ ဂါမေ. တတြာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမံ. ဒဿေတွာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဒဿေတွာ. တာယာတိ မာနတ္တစာရိနိယာ. ဝိဟာရန္တိ ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရံ. ဥပစာရသီမာယာတိ ဥပစာရသီမတော ဗဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ မာနတ္တစာရိနီ.

ဝီသတိ ဂဏော ဣမဿာတိ ဝီသတိဂဏော၊ သံဃော၊ တသ္မိံ. မာနတ္တံ စရမာနာ ဘိက္ခုနီတိ ယောဇနာ. ဣဒံ ပက္ခမာနတ္တံ နာမာတိ ဣဒံ ပုဗ္ဗဝစနဿ နိဂမဝသေန ပရဝစနဿ ကထနတ္ထာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု မာနတ္တေသု. ယဒေတံ မာနတ္တံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရတောတိ ပရသ္မိံ. ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တဿ မူလာယပဋိကဿိတဿ ဥဒါယိတ္ထေရဿ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာပဇ္ဇိတွာတိ အာပဇ္ဇနတော. ဣဒန္တိ မာနတ္တံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဩဓာနသမောဓာနန္တိ ဧတ္ထ ဝစနတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. တမ္ပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ.

တန္တိ အဂ္ဃသမောဓာနမိဿကသမောဓာနံ၊ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧတပရိမာဏေန ဝစနက္ကမေန၊ ‘‘အယဉှိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမာ’’တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၁၀၂) ဝစနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနံ၊ တာဝ ဝစနက္ကမေနာတိ အတ္ထော. ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဒဿေဿာမာ’’တိ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ‘‘အတ္ထတော’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဒေါပိ ဂဟေတဗ္ဗော အဝိနာဘာဝတော.

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ

၁၀၂. ယာ ပါဠိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၈. တတောတိ ပါဠိတော. တံ အာပတ္တိန္တိ တံ အန္တရာပတ္တိံ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. နိက္ခိတ္တဝတ္တော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဟုတွာတိ ဝါ. သောတိ ဘိက္ခု၊ ဌိတော ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာ အာပတ္တိယာတိ တဿာ အန္တရာပတ္တိယာ. ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတီတိ အန္တရာပတ္တိပိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ. တသ္မိမ္ပီတိ မူလာယ ပဋိကဿနေပိ. မက္ခိတာတိ ပိသိတာ၊ ဓံသိတာ ဝါ. မက္ခိယန္တိ ပိသိယန္တိ၊ ဓံသိယန္တီတိ ဝါ မက္ခိတာ၊ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ. တတောတိ ပါဠိတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ ဒဿိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

သမောဓာနပရိဝါသကထာ

၁၂၅. တတောတိ ပဋိစ္ဆန္နဝါရတော၊ ပရံ ဒဿိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ စာတိ ဧတသ္မိံ ဝါရေ စ. ယသ္မာတိ ယသ္မာ ကာရဏာ၊ ယေန ကာရဏေန ဝါ. တေနေဝါတိ တေနေဝ ကာရဏေန၊ တသ္မာ ကာရဏာ ဝါ၊ ‘‘မူလာယ။ပေ။ ဒေတူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာ သဗ္ဗေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. တတောတိ ဝါရတော ပရံ နိဋ္ဌာပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာ

၁၃၄. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ဒဿိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. လဇ္ဇိဓမ္မေ ဝါ ဥပ္ပန္နေတိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ ကမ္မံ. တတောတိ ဝါရတော ပရံ တထေဝ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၃၈. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ပုရိမနယေနေဝ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသာဒိကထာ

၁၅၆. တတောတိ ဝါရတော ပရံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ဒဿိတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၀. တတောတိ ပါဠိတော ပရံ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၅. တတ္ထာတိ ပါဠိယံ. အန္တရာ။ပေ။ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယောတိအာဒီသု အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၆. ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ဧတ္ထ အာပတ္တိက္ခန္ဓဿ ဘေဒဘာဝတော ကိံ ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧကောဝ သော အာပတ္တိက္ခန္ဓော’’တိ. အထ ကသ္မာ ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆာ ဆာဒိတတ္တာ ပနာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ ပနသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထဝါစကော၊ တထာပီတိ ဟိ အတ္ထော. ဧကောပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓော ပစ္ဆာ ဆာဒိတတ္တာ ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၁၈၀. ‘‘ဝဝတ္ထိတာ သမ္ဘိန္နာ’’တိ ဧတံ ဝစနန္တိ ယောဇနာ.