၈. စီဝရက္ခန္ဓကံ

၂၀၂. ဇီဝကဝတ္ထုကထာ

၃၂၆. စီဝရက္ခန္ဓကေ ပဒက္ခိဏသဒ္ဒဿ အပသဗျတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဆေကာ ကုသလာ’’တိ. အဘိသဋာတိ ဧတ္ထ သရဓာတုယာ ဂတိစိန္တာသု ဣဓ ဂတျတ္ထေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဘိဂတာ’’တိ. အဘိဂတာတိ အဘိမုခံ ဂန္တဗ္ဗာ. နနု ပါဠိယံ ‘‘အတ္ထိကာနံ အတ္ထိကာနံ မနုဿာန’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ကသ္မာ ပန ‘‘အတ္ထိကေဟိ အတ္ထိကေဟိ မနုဿေဟီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကရဏတ္ထေ ပနာ’’တိအာဒိ. ဣမိနာ ဆဋ္ဌီကတ္တာ နာမ တတိယာကတ္တုနာ သမာနောယေဝါတိ ဒဿေတိ. နိဂမေ ဝသတီတိ နေဂမောတိ ဝုတ္တေ ကုဋုမ္ဗိယဂဏော နေဂမော နာမာတိ အာဟ ‘‘ကုဋုမ္ဗိယဂဏော’’တိ.

၃၂၇. နဂရေ နိဝသန္တီတိ နာဂရာ. ဒတွာ၊ ဝုဋ္ဌာပေသုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာရာမုယျာနဝါဟနာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန အညာနိ ဥပဘောဂပရိဘောဂါနိ သင်္ဂဏှာတိ. ဂဏိကဋ္ဌာနေတိ ဂဏိကာယ ဌာနေ. ဂဏိကာတိ စ နဂရသောဘိနီ. သာ ဟိ အတ္ထိကေန ဇနဂဏေန အဘိဂန္တဗ္ဗာတိ ဂဏိကာတိ ဝုစ္စတိ. ပဋိသတေန စာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော. ရတ္တိံ ဂမနဿ ပဋိနိဓိသင်္ခါတေန သတေန ဧဝါတိ ဟိ အတ္ထော. ဂိလာနန္တိ ဧတ္ထ ဘာဝပစ္စယေန ဝိနာပိ ဘာဝတ္ထော ဉာတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဂိလာနဘာဝ’’န္တိ. ‘‘ဇာနာပေယျ’’န္တိ ဣမိနာ ပဋိဝေဒေယျန္တိ ဧတ္ထ ဝိဒဓာတုယာ ဉာဏတ္ထံ ဒဿေတိ. ကတ္တရသုပ္ပေတိ ဧတ္ထ ကတ္တရသဒ္ဒေါ ဇိဏ္ဏပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဇိဏ္ဏသုပ္ပေ’’တိ. သုပန္တိ သုနခါဒယော ဧတ္ထာတိ သုပ္ပံ၊ ကတ္တရံ သုပ္ပံ ကတ္တရသုပ္ပံ.

၃၂၈. တန္တိ ဇီဝကံ. အညေ ရာဇဒါရကာ ဝဒန္တိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. နတ္ထိ မာတာ ဧတဿာတိ နိမ္မာတိကော. ယထာ စာတိအာဒီသု ယထာ ပေသန္တိ၊ တထာတိ ယောဇနာ. စသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. န ကေဝလံ ဝဒန္တိယေဝ၊ အထ ခေါ န ကောစိ ကိဉ္စိ ပေသေတီတိ ဟိ အတ္ထော. အညေသန္တိ ဇီဝကတော အညေသံ. တဿာတိ ဇီဝကဿ. ဣတီတိ ဧဝံ. သောတိ ဇီဝကော. တံ သဗ္ဗန္တိ ‘‘နိမ္မာတိကော နိပ္ပိတိကော’’တိ ဝဒနဉ္စ ပဏ္ဏာကာရဿ အပေသနဉ္စာတိ တံ သဗ္ဗံ.

ယံနူနာတိ သာဓု ဝတ. အဟံ ဝဇ္ဇသိပ္ပံ သိက္ခေယျံ သာဓု ဝတာတိ ယောဇနာ. တဿာတိ ဇီဝကဿ. ဧတဒဟောသီတိ ဧတံ အဟောသိ၊ ပရိဝိတက္ကော အဟူတိ အတ္ထော. ပရူပဃာတပဋိသံယုတ္တာနီတိ ပရံ ဥပဂန္တွာ၊ ဥပ ဘုသေန ဝါ ဟနနေန ပဋိသံယုတ္တာနိ. မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂန္တိ သိပ္ပဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ မေတ္တာ ဧတဿာတိ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂံ. ဣတိ အဟောသီတိ ယောဇနာ. ပုရိမစိန္တာယ အနေကန္တဘာဝတော ဧကန္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ. အပိ စာတိ ဧကန္တေန. အယန္တိ ဇီဝကော. ဣတောတိ ဘဒ္ဒကပ္ပတော. အယန္တိ ဥပါသကော. စတုပရိသန္တရေတိ စတုပရိသမဇ္ဈေ. ပတ္ထတဂုဏန္တိ ပတ္ထရိတဂုဏံ. ဌာနန္တရန္တိ ဌာနဘေဒံ၊ အဟမ္ပီတိ န အယံ ဥပါသကောယေဝ၊ အဟမ္ပီတိ အတ္ထော. ဘဂဝါတိ အာလပနပဒမေတံ. ပတ္ထနန္တိ ဣစ္ဆိတဝရံ. စောဒိယမာနောပီတိ ဥယျောဇိယမာနောပိ. ပိသဒ္ဒေန ပုရိမစိန္တနမပေက္ခတိ. ဧသာတိ ဧသော ဇီဝကော.

၃၂၉. ဒိသာပါမောက္ခောတိ ပဒဿ ဒိသာသု ပါမောက္ခော ဒိသာပါမောက္ခောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗဒိသာသူ’’တိအာဒိ. တသ္မိဉ္စ သမယေတိ ဇီဝကဿ တသ္မိံ စိန္တနသမယေ စ၊ အာဂမံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. တေတိ ဝါဏိဇေ၊ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကုတောတိ နဂရတော. တက္ကသီလတောတိ တက္ကသီလနဂရတော. တတ္ထာတိ တက္ကသီလေ. အာမာတိ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ နိပါတော၊ အာမ အတ္ထီတိ ဟိ အတ္ထော. တေတိ ဝါဏိဇာ. တထာတိ ယထာ ဇီဝကော အာဟ၊ တထာ အကံသူတိ အတ္ထော. သောတိ ဇီဝကော. ပိတရန္တိ အဘယရာဇကုမာရံ. တေဟီတိ ဝါဏိဇေဟိ.

တန္တိ ဇီဝကံ၊ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ ဇီဝကော. ကသ္မာ တာတ တွံ ဣဓာဂတော အသိ ပနာတိ ပုစ္ဆီတိ ယောဇနာ. တတောတိ ပုစ္ဆတော. သောတိ ဇီဝကော. သိက္ခိတုံ အာဂတော အမှီတိ ယောဇနာ. ဗဟုဉ္စ ဂဏှာတီတိအာဒီသု သော ကိဉ္စိ ကမ္မံ အကတွာ သိပ္ပဿေဝ သိက္ခိတတ္တာ ဗဟုဉ္စ ဂဏှာတီတိ အာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယထာ သိက္ခန္တိယေဝ၊ ဧဝံ တထာ သော န သိက္ခတီတိ ယောဇနာ. သော ပနာတိ ဇီဝကော ပန၊ ကရောတိ သိက္ခတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကံ ကာလန္တိ ဧကသ္မိံ ကာလေ. ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာ သော ဗဟုဉ္စ ဂဏှာတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. မေဓာဝိတာယာတိ ခိပ္ပံ ဂဟဏဓာရဏပညတာယ၊ ဗဟုဉ္စ သိပ္ပန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဿ ဇီဝကဿ ဂဟိတဉ္စ သိပ္ပံ န သမ္မုဿတီတိ ယောဇနာ.

ယတ္တကံ သိပ္ပံ အာစရိယော ဇာနာတိ၊ တတ္တကံ အယံ ဇီဝကော ဇာနာတီတိ ယောဇနာ. ယန္တိ သိပ္ပံ. အယန္တိ ဇီဝကော၊ ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နန္တိ ဇီဝကံ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. ကမ္မဝိပါကန္တိ ကမ္မဝိပါကဇံ ရောဂံ. ‘‘န’’န္တိ ပဒံ ‘‘သိက္ခာပေသီ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ၊ ‘‘ဘေသဇ္ဇယောဇန’’န္တိ ပဒံ ဓာတုကမ္မံ. ဘေသဇ္ဇယောဇနန္တိ ဘေသဇ္ဇေန ရောဂဿ ယောဇနံ. သော ပနာတိ ဇီဝကော ပန. ဣမိနာတိ ဇီဝကေန န ဥဂ္ဂဟိတံ၊ ဥဂ္ဂဟိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကေန ဒွါရေနာတိ စတူသု ဒွါရေသု ဧကေန ဒွါရေန. အာဟိဏ္ဍန္တောတိ ဝိစရန္တော. ပရိတ္တံ ပါထေယျန္တိ ဧတ္ထ ပရိတ္တသဒ္ဒဿ အာရက္ခနတ္ထေပိ ပဝတ္တနတော ဣဓ အပ္ပတ္ထေ ပဝတ္တတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပ္ပမတ္တက’’န္တိ. ကသ္မာ အပ္ပမတ္တကံ ပါထေယျံ အဒါသီတိ ယောဇနာ. တဿာတိ ဒိသာပါမောက္ခဿ. အယန္တိ ဇီဝကော၊ လဘိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ လဘနတော. ခီဏေ ပါထေယျေတိ ပါထေယျေ ခီဏေ သတီတိ ယောဇနာ.

၂၀၃. သေဋ္ဌိဘရိယာဒိဝတ္ထုကထာ

၃၃၀. ယာ နာမာတိ ယာ နာမ ဃရဏီ. ကိမ္ပိ မာယန္တိ ဧတ္ထ ဧကာရလောပသန္ဓီတိ အာဟ ‘‘ကိမ္ပိ မေ အယ’’န္တိ. ဣမိနာ ယကာရာဒေသသန္ဓိံ နိဝတ္တေတိ၊ ‘‘မျာယ’’န္တိပိ ပါဌော၊ ဧဝံ သတိ အာဒေသသန္ဓိယေဝ၊ န လောပသန္ဓိ. အယံ ဃရဏီ မေ ကိဉ္စိ ဒေယျဓမ္မံ ကိမ္ပိ ဒဿတီတိ ယောဇနာ. တဿ စာတိ သဗ္ဗိဿ စ၊ ကတဿာတိပိ ပါဌော. ရောဂူပသမဿ စာတိ မမ ရောဂဿ ဥပသမဿ စ၊ ဣမေဟိ ပဒေဟိ သံယမဿာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဥပကာရ’’န္တိ ဣမိနာ ဥပဇာနာမီတိ ဧတ္ထ ဥပသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အဓိပ္ပါယောတိ ဃရဏိယာ အာသယော.

၃၃၁. ‘‘သဗ္ဗာလင်္ကာရံ တုယှံ ဟောတူ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ရာဇာ သဘာဝတော အာဟ၊ ဥဒါဟု ကိဉ္စိ စိန္တေတွာတိ အာဟ ‘‘ရာဇာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဣမန္တိ အလင်္ကာရံ. ပမာဏယုတ္တေတိ ကာရဏာနုရူပေ. နန္တိ ဇီဝကံ. နာဋကာနမ္ပီတိ ပဉ္စသတိကာနံ နာဋကာနမ္ပိ. သောပီတိ ဇီဝကောပိ. တေသန္တိ အဘယကုမာရနာဋကာနံ. မေတိ မယှံ၊ န ပတိရူပန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အယျိကာနန္တိ မာတာမဟီနံ. ကတဿ မေ ဥပကာရန္တိ ယောဇနာ. ဣမိနာ အဓိကာရော စ ဥပကာရော စ အတ္ထတော သဒိသန္တိ ဒဿေတိ. ရာဇာ ပသန္နော ဒတွာ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၀၅. ရာဇဂဟသေဋ္ဌိဝတ္ထုကထာ

၃၃၂. ဣရိယာပထသမ္ပရိဝတ္တနေနာတိ ဣရိယာပထဿ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တနေန. တီဟိ သတ္တာဟေဟိ နိစ္စလဿ နိပန္နဿ အဿ သေဋ္ဌိဿ မတ္ထလုင်္ဂန္တိ ယောဇနာ. အပ္ပေဝ နိပဇ္ဇေယျာတိ ယောဇနာ. နန္တိ သေဋ္ဌိံ. တေနေဝါတိ တေနေဝ ကာရဏေန. သီသံ ဆာဒေတီတိ သီသစ္ဆဝီတိ ဝုတ္တေ သီသပဋိစ္ဆာဒနစမ္မန္တိ အာဟ ‘‘သီသစမ္မ’’န္တိ. တဿာတိ သေဋ္ဌိဿ. တီဟိ သတ္တာဟေနာတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗပဒေန ပစ္ဆိမပဒံ ဂုဏိတွာ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘တီဟိ ပဿေဟိ ဧကေနေကေန သတ္တာဟေနာ’’တိ.

၃၃၃. ဇနံ နီဟရာပေတွာတိ ဇနံ အပက္ကမာပေတွာ.

၂၀၇. ပဇ္ဇောတရာဇဝတ္ထုကထာ

၃၃၄. ဝိစ္ဆိကဿ ဇာတောတိ ဝိစ္ဆိကဿ ကာရဏာ ဇာတော၊ ဝိစ္ဆိကံ ပဋိစ္စ ဇာတောတိ အတ္ထော. သဗ္ဗိ စ ဘေသဇ္ဇံ ဝိစ္ဆိကာနံ ပဋိကူလံ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ပညာသယောဇနိကာတိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ ဂန္တုံ သမတ္ထတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂန္တုံ သမတ္ထော ဟောတီ’’တိ. အဿ ရညောတိ စန္ဒပဇ္ဇောတနာမကဿ အဿ ရညော. ဟတ္ထိနီယေဝါတိ ဘဒ္ဒဝတိကာ နာမ ဟတ္ထိနီယေဝ. ဝီသယောဇနသတန္တိ ဝီသာဓိကံ ယောဇနသတံ.

ဘုဉ္ဇိတုံ နိသိန္နဿ ဧကဿ ကုလပုတ္တဿ ဒွါရေတိ ယောဇနာ. တဿာတိ ကုလပုတ္တဿ၊ အာရောစေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ ကုလပုတ္တော၊ ‘‘အာဟရာ’’တိ အာဏာပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရောတိ ပုရိသော. တန္တိ ပတ္တံ. ယတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဘဝေ. တတ္ထ တတ္ထ ဝါဟနသမ္ပန္နော ဟောမီတိ ယောဇနာ. သောတိ ပုရိသော. ပဇ္ဇောတော နာမ အယံ ရာဇာ ဇာတောတိ ယောဇနာ.

သဗ္ဗိံ ပါယေတွာတိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗိဉ္စ ပါယေတွာ’’တိအာဒိ. သဗ္ဗိဉ္စ ပါယေတွာ၊ ပရိစာရကာနံ အာဟာရာစာရေ ဝိဓိဉ္စ အာစိက္ခိတွာတိ အတ္ထော. ဩလုမ္ပေတွာတိ လုပိဓာတု ဩဒဟနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဩဒဟိတွာ’’တိ. ဝိရေစေသီတိ ဥဒ္ဓဉ္စ အဓော စ ဝိရေစေသိ.

၂၀၈. သိဝေယျကဒုဿယုဂကထာ

၃၃၅. သိဝထိကန္တိ သိဝါ ဇမ္ဗုကာ ကုဏပခါဒနတ္ထာယ အာဂန္တွာ တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထာတိ သိဝဋ္ဌံ၊ တဒေဝ သိဝထိကံ၊ ဣမိနာ သိဝထိကာယံ ဥပ္ပန္နံ သိဝေယျကံ ထိကသဒ္ဒဿ လောပံ ကတွာတိ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ ဥတ္တရကုရူသု. တန္တိ မတံ. ဟတ္ထိသောဏ္ဍကသကုဏာတိ ဟတ္ထိလိင်္ဂဝိဟင်္ဂမာ. တေ ဟိ ဟတ္ထိနော သောဏ္ဍော ဝိယ သောဏ္ဍော ဧတေသု အတ္ထီတိ ဟတ္ထီသောဏ္ဍကာ၊ တေ စ တေ သကုဏာ စေတိ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကသကုဏာတိ ဝုစ္စန္တိ. ရညော အာဟရန္တီတိ ရညော အတ္ထာယ၊ သန္တိကံ ဝါ အာဟရန္တိ. ဣဒန္တိ သိဝေယျကံ ဒုဿယုဂံ. သိဝိရဋ္ဌေ ဝါယိတံ သိဝေယျကန္တိ စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထဝါ’’တိအာဒိ. တေနာတိ ကာရဏေန. ‘‘သိဝေယျကန္တိ။ပေ။ ဝဒန္တီ’’တိ ပေါရာဏာ အာဟူတိ ယောဇနာ.

၂၀၉. သမတ္တိံသဝိရေစနကထာ

၃၃၆. ကိံပနာတိ ဧတ္ထ ကိံသဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော. လူခေါ ကိံ၊ န လူခေါ ကိန္တိ ဟိ အတ္ထော. ‘‘သိနေဟပါနံ ပန တေမေတီ’’တိ စ ‘‘ကရောတီ’’တိ စ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သကလကာယေ. သိရာတိ ကဏ္ဍရာ. အယန္တိ ဇီဝကော. ဩဠာရိကဒေါသဟရဏတ္ထန္တိ ဩဠာရိကဿ ဒေါသဿ အပနယနတ္ထံ. ပကတတ္တေတိ ပကတိသင်္ခါတေ သဘာဝေ သတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဂဝါ ဘန္တေတိ ယောဇနာ. ကုတောတိ ကဿ သန္တိကာ. ဝဋ္ဋတိ နု ခေါတိ စိန္တေသီတိ ယောဇနာ. တတောတိ စိန္တနတော. သောဏောတိ ကောဠိဝီသသောဏော၊ ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ သောဏဿ သန္တိကာ. တဿာတိ သောဏဿ. သောတိ သောဏော. ထေရဿာတိ မောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ. ဣဒံ ‘‘ပတ္တ’’န္တိပဒေ သာမီ၊ ‘‘အဒါသီ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ. အညံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ရာဇာပိ ခေါ ဘုဉ္ဇိတုကာမော အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယဉ္စ သုဇာတာ အဒါသိ၊ ယဉ္စ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ စုန္ဒော ကမ္မာရပုတ္တော၊ ဘာဇနဂတေသု ဒွီသုယေဝ တေသု ပိဏ္ဍပါတေသု ဒေဝတာ ဩဇံ ပက္ခိပန္တီတိ ယောဇနာ. အညေသူတိ ဒွီဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ အညေသု. ဣစ္ဆန္တိ ရုစိံ. သောတိ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇာ. တဝေဝါတိ တုယှမေဝ. တန္တိ ဘဂဝတော ဝစနံ. ရာဇာ အကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေတိ အသီတိကုလပုတ္တသဟဿာ. ဧတဒတ္ထမေဝါတိ သောဏဿ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပနတ္ထမေဝ၊ န ရညော အနုဂ္ဂဟတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၂၁၀. ဝရယာစနကထာ

၃၃၇. ကတံ ဘတ္တကိစ္စံ ယေနာတိ ကတဘတ္တကိစ္စော၊ တသ္မိံ သတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ရာဟုလဝတ္ထုမှိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၀၅) ဝုတ္တနယေနေဝ. ဣဒံ ဝတ္ထန္တိ ဣဒံ သိဝေယျကံ ဝတ္ထံ၊ ဥပ္ပန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘တာဝါ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော. ဧတ္ထန္တရေတိ ဧတသ္မိံ ဝတ္ထုပ္ပန္နကာလမဇ္ဈေ. ကောစိ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. တေနာတိ ပံသုကူလိကဟေတုနာ. အယန္တိ ဇီဝကော. ဂဟပတိစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ဂဟပတီနံ စီဝရန္တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဂဟပတီဟိ ဒိန္နံ စီဝရ’’န္တိ. ဝတ္ထဒါနာနိသံသပဋိသံယုတ္တာယာတိ ‘‘ဝတ္ထဒေါ ဟောတိ ဝဏ္ဏဒေါ’’တိအာဒိကာယ (သံ. နိ. ၁.၄၂) ဝတ္ထဒါနဿ အာနိသံသေန ပဋိသံယုတ္တာယ. ဝိစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တော ‘‘ဣတရီတရေနာ’’တိ သဗ္ဗနာမသဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အပ္ပဂ္ဃေနပိ မဟဂ္ဃေနပိ ယေန ကေနစီ’’တိ. ပါဝါရောတိ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ. သော ဟိ ပါရုပနတ္ထာယ ဝရိယတိ ဣစ္ဆိယတီတိ ပါဝါရောတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ကပ္ပါသာဒိဘေဒေါ’’တိ ဣမိနာ တဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပကတိကောဇဝမေဝါတိ ပကတိယာ ဘိက္ခူနံ သာရုပ္ပံ ကောဇဝမေဝ. သောဠသနာဋကိတ္ထီနံ ဌတွာ နစ္စယောဂျတ္တာ မဟတီ ပိဋ္ဌိ ဧတဿာတိ မဟာပိဋ္ဌိယံ၊ တမေဝ ကောဇဝံ မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝံ. တဿ ကိရ လောမာနိ စတုရင်္ဂုလာဓိကာနိ ဟောန္တိ.

၂၁၁. ကမ္ဗလာနုဇာနနာဒိကထာ

၃၃၈. ကာသီနန္တိ ကာသီနံ ဇနပဒါနံ၊ ကာသိရဋ္ဌေ နိဝါသီနံ ဇနာနံ ဝါ. ပသေနဒိဿာတိ ပစ္စုဋ္ဌံ၊ ပဋိပက္ခံ ဝါ သေနံ ဇိနာတီတိ ပသေနဒိ ဇကာရဿ ဒကာရံ ကတွာ. ဧသာတိ ဧသော ကာသိရာဇာ. ‘‘သဟဿ’’န္တိ ဣမိနာ ကာသိသဒ္ဒဿ သင်္ကေတသင်္ချံ ဒဿေတိ. တံအဂ္ဃနကောတိ တေန ကာသိနာ အဂ္ဃနကော. ကသ္မာ အဍ္ဎကာသီတိ (ထေရီဂါ. အဋ္ဌ. ၂၅) ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘အယံ ပနာ’’တိအာဒိ. အယန္တိ ကမ္ဗလော. ပနာတိ ကာရဏတ္ထဇောတကော. ယသ္မာတိ ဟိ အတ္ထော.

၃၃၉. ဘဉ္ဇိတဗ္ဗံ ခေါမာဒီနိ ပဉ္စ သုတ္တာနိ မိဿိတွာ အဝမဒ္ဒိတဗ္ဗန္တိ ဘင်္ဂန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘင်္ဂံ နာမာ’’တိအာဒိ. ဝါကမယမေဝါတိ ဘင်္ဂနာမကေန ဝါကေန နိဗ္ဗတ္တမေဝ.

၃၄၀. တေတိ ဘိက္ခူ၊ သလ္လက္ခိံသု ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတဿာတိ ပဒဿ၊ အတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. န အစ္ဆိံသူတိ န အာသိံသု၊ န ဝသိံသူတိ အတ္ထော. နာကာမာတိ ဧတ္ထ ကမုဓာတု ဣစ္ဆတ္ထော ယကာရလောပေါတိ အာဟ ‘‘န အနိစ္ဆာယာ’’တိ. ဒါတဗ္ဗောတိ ဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော. ဥပစာရေတိ သုသာနဿ သမီပေ. ‘‘အကာမာ ဘာဂံ ဒါတု’’န္တိ ဝစနဿ အနေကန္တဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ယဒိ ပနာ’’တိအာဒိ. ဣဓာတိ ဣမံ သုသာနံ. ‘‘သမ္ပတ္တာ ဂဏှန္တူ’’တိ ဒေန္တီတိ ယောဇနာ. ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ. သဒိသာ ဩက္ကမိံသူတိ ဧတ္ထ သဒိသသဒ္ဒေါ သမပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သမံ ဩက္ကမိံသူ’’တိ. သမန္တိ ဘာဝနပုံသကော. သမာနဒိသာယာတိ ဝါ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကဒိသာယ ဝါ’’တိ. ဧတ္ထ ပန ယကာရလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဗဟိမေဝါတိ သုသာနတော ဗဟိ ဧဝ. ကတိကန္တိ ကတေန ပဝတ္တံ သင်္ဂရံ.

၂၁၃. စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကသမ္မုတိကထာ

၃၄၂. ‘‘ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဉာတကာဒီနံ စီဝရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကစ္စသ္မိန္တိ ဇနေ. ဝါသဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပတ္ထော. ဧတေသု တီသု အညတရေန ကာရဏေန ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ နာမာတိ ဟိ အတ္ထော. အာဂတဿာပိ စီဝရန္တိ သမ္ဗန္ဓော ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော. ပဂေဝ ပစ္ဆာ အာဂတဿာတိ ဟိ အတ္ထော. အဝမညန္တိ ဥညာတံ. ဝေါတိ တုမှာကံ. နတ္ထိ ကိန္တိ ယောဇနာ. မုဋ္ဌာ သတိ ဧတဿာတိ မုဋ္ဌဿတိ. အာဂတာနမ္ပိ စီဝရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော. ပဂေဝ ပဌမံ အာဂတာနန္တိ ဟိ အတ္ထော. ဧတံ စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကဋ္ဌာနံ နာမာတိ ယောဇနာ. သန္တသန္တော ဝါတိ ခေဒခေဒေါ ဝါ. ဣဒဉ္စိဒဉ္စာတိ ဣဒဉ္စ ဣဒဉ္စ စီဝရံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ စ ဂစ္ဆတိ၊ ယသ္မာ စ ဇာနာတိ၊ တသ္မာ. ယောတိ ဘိက္ခု. သက္ကောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝရူပေါ ဘိက္ခု သမ္မနိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

အပလောကနေနပီတိ ‘‘ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကံ ကာတုံ သံဃံ အပလောကေမီ’’တိ အပလောကနေနပိ၊ သမ္မနိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထ ပနာတိ ယသ္မိံ ပန ဓုရဝိဟာရေ.

‘‘ဂဟိတဋ္ဌာနေယေဝါ’’တိ ဣမိနာ တတ္ထေဝါတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ‘‘ဆဍ္ဍေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဥဇ္ဈိတွာတိ ဧတ္ထ ဥဓဓာတုယာ ဝိဿဇ္ဇနတ္ထံ ဒဿေတိ. စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကန္တိ ပဒဿ စီဝရံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ သော စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကော နာမာတိ ယောဇနာ. ‘‘စီဝရပဋိသာမက’’န္တိ ဣမိနာ စီဝရံ ဂဟိတဋ္ဌာနတော နီဟရိတွာ ဘဏ္ဍာဂါရေ ဒဟတိ ဌပေတီတိ စီဝရနိဒဟကောတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ယော န ဆန္ဒာတိံ ဂစ္ဆတီတိအာဒီသု ဧတ္ထ ဧတေသု စ ဣတော ပရဉ္စာတိ ယောဇနာ.

၂၁၄. ဘဏ္ဍာဂါရသမ္မုတိအာဒိကထာ

၃၄၃. ယော ဝိဟာရော ဝါ ယော အဍ္ဎယောဂေါ ဝါ ဟောတိ၊ သော ဝိဟာရာဒိကော သမ္မနိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘အာရာမိကသာမဏေရာဒီဟီ’’တိ ပဒံ ဝိဝိတ္တတ္ထေ အပါဒါနံ၊ ကရဏမ္ပိ ယုဇ္ဇတိ. ပစ္စန္တသေနာသနံ ပန န သမ္မနိတဗ္ဗံ စောရာဒိဥပဒ္ဒဝတ္တာ. ဝိဟာရမဇ္ဈေယေဝါတိ ဘဏ္ဍာဂါရဝိဟာရမဇ္ဈေယေဝ.

ယဿာတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ. ဣဒံ ပဒံ ‘‘ဆဒနာဒီသူ’’တိ ပဒေ သာမီ၊ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ. ယဿ ပနာတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ ပန. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ဌာနေ. ယေနာတိ ပတိတဟေတုနာ. မူသိတွာ ခါဒတီတိ မူသိကော. အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဓာမင်္ဂုသာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဥပ ဘုသံ၊ ဥပဂုဟိတွာ ဝါ စိနန္တီတိ ဥပစိကာ. တန္တိ ဩဝဿနာဒိံ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ.

စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကာဒီဟီတိ အာဒိသဒ္ဒေန စီဝရနိဒဟကဘဏ္ဍာဂါရိကေ သင်္ဂဏှာတိ. တတ္ထာတိ တေသု. စီဝရပဋိဂ္ဂါဟကေန န ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တာဝါတိ စီဝရနိဒဟကဘဏ္ဍာဂါရိကာနံ၊ တေဟိ ဝါ ပဌမံ. ယံ ယန္တိ စီဝရံ. တထေဝါတိ ယထာ ဝိသုံ ဝိသုံ ကတွာ ဂဏှတိ၊ တထေဝ. စီဝရနိဒဟကေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ ပဋိဂ္ဂါဟကေနေဝ၊ အထ ခေါ နိဒဟကေနပီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. တထေဝါတိ ယထာ နိဒဟကော အာစိက္ခတိ၊ တထေဝ. တတောတိ တေဟိ စီဝရေဟိ၊ ဝိဘတ္တအပါဒါနံ၊ တေသု စီဝရေသု ဝါ နိဒ္ဓါရဏံ. တဒေဝါတိ သံဃေန ဝုတ္တစီဝရမေဝ.

ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ဘဂဝတာ အနုညာတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဏ္ဍာဂါရန္တိ ဘဏ္ဍဿ ဌပနောကာသံ အဂါရံ. ဘဏ္ဍာဂါရိကောတိ ဘဏ္ဍာဂါရေ နိယုတ္တော. ဗာဟုလ္လိကတာယာတိ ပစ္စယဗာဟုလ္လေန နိယုတ္တဘာဝတ္ထံ. ဧဝံ သန္တေ ကိမတ္ထာယ အနုညာတောတိ အာဟ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ. အနုဂ္ဂဟာယ အနုညာတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. နေဝ ဇာနေယျုန္တိ ယောဇနာ. ဒွေ ဒွေ ဝါ စီဝရေတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ဂဟံ ကာတုန္တိ သံဃေန သင်္ဂဟံ ကာတုံ.

န ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန အညေပိ အဝုဋ္ဌာပနီယေ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညေပီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. တတ္ထာတိ စတူသု. သံဃော ပန ဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပကာရတာယ စာတိ သံဃဿ ဥပကာရတာယ စ. ဧတ္ထ စ ပုရိမေသု တီသု ဧကောယေဝ ဟေတု၊ ပစ္ဆိမေ ပန ဒွေ ဟေတဝေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

သမ္မုခီဘူတေနာတိ အညမညဿ မုခေ သံဝိဇ္ဇမာနော၊ သန္နိပတိတော ဝါ သမ္မုခေါ၊ သမ္မုခေါ ဟုတွာ ဘူတော သမ္မုခီဘူတော. ဘူသဒ္ဒယောဂတ္တာ အကာရဿီကာရော ဟောတိ၊ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌိတော သံဃော. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌိတေနာ’’တိ. ကောလာဟလန္တိ ဗဟုဇနေဟိ သန္နိပတိတွာ ဧကတော ကတံ အဗျတ္တသဒ္ဒံ. တဒါကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အမှာက’’န္တိအာဒိ. ‘‘စီဝရဘာဇကေသူ’’တိအာဒိနာ အဂတိဂမနာကာရံ ဒဿေတိ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ. တုလာဘူတောတိ တုလာယ သဒိသော ဟုတွာ ဘူတော၊ တုလာယ သဒိသဘာဝံ ပတ္တော ဝါ. မဇ္ဈတ္တောတိ မဇ္ဈေ ဌိတော အတ္တာ သဘာဝေါ ဧတဿာတိ မဇ္ဈတ္တော.

ဣဒန္တိ စီဝရံ. ဃနန္တိ နိရန္တရံ. တနုကန္တိ ဝိရဠံ. ဧတ္ထ ‘‘ဥစ္စိနိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝတ္ထဿ ပမာဏေန ဥစ္စိနနံ ဒဿေတိ. ‘‘တုလယိတွာ’’တိ ဣမိနာ အဂ္ဃေန တုလနံ ဒဿေတိ. ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏံ ကတွာတိ ဝဏ္ဏဉ္စ အဝဏ္ဏဉ္စ ခုဒ္ဒကဉ္စ ပမာဏံ၊ မဟန္တဉ္စ ပမာဏံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧကစ္စာနိ စီဝရာနိ အပ္ပဂ္ဃါနိ ဟောန္တိ၊ ဧကစ္စာနိ မဟဂ္ဃါနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒသဒသအဂ္ဃနကန္တိ ဒသဟိ ဒသဟိ ကဟာပဏေဟိ အဂ္ဃနကံ. ယန္တိ စီဝရံ၊ ဗန္ဓိတွာတိ နဝဂ္ဃနကံ ဧကဂ္ဃနကေန၊ အဋ္ဌဂ္ဃနကဉ္စ ဒွိအဂ္ဃနကေန ဗန္ဓိတွာတိ အတ္ထော. သမေ ပဋိဝီသေတိ သမပမာဏေ ပဋိဝီသေ ဌပေတွာ၊ ဣမိနာ ‘‘ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ပမာဏတ္ထောတိ ဒီပေတိ. ဒသ ဒသ ဘိက္ခူတိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ အညေနာကာရေနာပိ ဂဏေတုံ သက္ကုဏေယျတ္တာ. ဘဏ္ဍိကန္တိ စီဝရဘဏ္ဍေန နိယုတ္တံ ပုဋံ. ကုသောတိ သလာကဒဏ္ဍော.

အတ္တိဿရာတိ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဣဿရာ. အညေသံ ဝတ္တပဋိပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပဍ္ဎဘာဂေါတိ ဘိက္ခူနံ လဒ္ဓဘာဂတော ဥပဍ္ဎော ဘာဂေါ. ယေ ပနာတိ သာမဏေရာ ပန. သမဘာဂေါတိ ဘိက္ခူနံ ဘာဂေန သမော ဘာဂေါ. ဣဒဉ္စာတိ ‘‘ဥပဍ္ဎပဋိဝီသ’’န္တိ ဝစနဉ္စ၊ ကထိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သမကမေဝါတိ ဘိက္ခုသာမဏေရာနံ သမပမာဏမေဝ. တတြုပ္ပါဒဝဿာဝါသိကန္တိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပါဒေန မူလေန ဥပ္ပါဒိတံ ဝဿာဝါသိကံ. ဖာတိကမ္မန္တိ ဝဍ္ဎနကမ္မံ ‘‘ယတ္တကေန ဝိနယာဂတေန သမ္မုဉ္ဇနိဗန္ဓနာဒိနာ ဟတ္ထကမ္မေန ဝိဟာရဿ ဦနတာ န ဟောတိ၊ တတ္တကံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧတန္တိ ဖာတိကမ္မံ ကတွာ ဂဟဏံ. ဟီတိ သစ္စံ. ဧတ္ထာတိ တတြုပ္ပါဒဝဿာဝါသိကဂဟဏေ. သဗ္ဗေသန္တိ အခိလာနံ ဘိက္ခုသာမဏေရာနံ. ဘဏ္ဍာဂါရိကစီဝရေပီတိ ဘဏ္ဍာဂါရေ ဌပိတေ အကာလစီဝရေပိ. ပိသဒ္ဒေန တတြုပ္ပါဒဝဿာဝါသိကမပေက္ခတိ. သာမဏေရာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အပဟရိတကန္တိ ဟရိတဝိရဟိတံ. ရင်္ဂဆလ္လိန္တိ ရဇနစ္ဆဝိံ. ဧတန္တိ ဥက္ကုဋ္ဌိကရဏတော သမဘာဂဒါနံ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယေ စာတိ သာမဏေရာ စ. ဝိရဇ္ဈိတွာ ကရောန္တီတိ ကတ္တဗ္ဗကာလေသု အကတွာ ယထိစ္ဆိတက္ခဏေ ကရောန္တိ. တေတိ သာမဏေရေ. သမပဋိဝီသော ဒါတဗ္ဗောတိ ‘‘ကရိဿာမာ’’တိ ပဋိညာတမတ္တေန သမော ပဋိဝီသော ဒါတဗ္ဗော.

‘‘သကံ ဘာဂံ ဒါတု’’န္တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘဏ္ဍာဂါရတော။ပေ။ သန္ဓာယာ’’တိ. ပဟတာယာတိ ပဟရိတဗ္ဗာယ၊ ပဟနိတဗ္ဗာယ ဝါ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ. အနီဟဋေသူတိ ဘဏ္ဍာဂါရတော အနီဟရိတေသု. ဣမဿ ဘိက္ခုနောတိ ဥတ္တရိတုကာမဿ ဣမဿ ဘိက္ခုနော. တုလာယာတိ မာနေန.

တေသူတိ သာဋကေသု၊ ဧကော သာဋကောတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗေသု ပါတိတေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္တကေနာတိ ဒွါဒသဂ္ဃနကေန. တံ သုတွာတိ ဘိက္ခူနံ တံ ဝစနံ သုတွာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သံဃဂဏသန္တကေ. အနုပ္ပဒါနေန ခိပိယတိ ပက္ခိပိယတီတိ အနုက္ခေပန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနုက္ခေပံ နာမာ’’တိအာဒိ. ယတ္တကံ အဂ္ဃန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္တကေန အဂ္ဃေန အဂ္ဃနကေတိ ယောဇနာ. ဝိကလ္လကာတိ ဝိကလဿ ဘာဝေါ ဝိကလ္လံ၊ စီဝရပုဂ္ဂလာနံ အပဟောနကဘာဝေါ၊ တဒေဝ ဝိကလ္လကာ. ‘‘တတ္ထာ’’တိ ပါဌသေသော၊ တေသု ဒွီသု ဝိကလ္လကေသူတိ အတ္ထော. အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ နိပါတောယံ. ဆိန္ဒန္တေဟိ စ ဒါတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒါတဗ္ဗာနီတိ စ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာနိ. ဒါသဒ္ဒေါ ဟိ အဝခဏ္ဍနတ္ထော. ဒါတုန္တိ အဝခဏ္ဍိတုံ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဝိကလ္လကေသု. တန္တိ စီဝရံ. အထာတိ တောသိတတော ပရံ. တတ္ထာတိ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ကောဋ္ဌာသေ. သာမဏကန္တိ သမဏဿ အနုရူပံ. ယောတိ ဘိက္ခု. တေနာတိ ပရိက္ခာရေန. ဣဒမ္ပီတိ အညံ သာမဏကဿ ပရိက္ခာရဿ ဌပနမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန ပုရိမံ ဝတ္ထဆိန္ဒနမပေက္ခတိ.

ဝဂ္ဂန္တိ သမူဟံ. အဋ္ဌ ဝါ နဝ ဝါ ဘိက္ခူ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ အဋ္ဌန္နံ ဝါ နဝန္နံ ဝါ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. အယံ အပဟောနကဘာဝေါတိ ယောဇနာ. ပုန စီဝရဿေဝ ဝိကလ္လကဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထဝါ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ ပုရိမနယေ စီဝရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ စ ဝိကလ္လကံ ဟောတိ၊ ပစ္ဆိမေ စီဝရဿေဝါတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော.

၂၁၅. စီဝရရဇနကထာ

၃၄၄. ဂိဟိပရိဘုတ္တံ ပနာတိ ဂိဟိနာ ပရိဘုတ္တံ ဝတ္ထံ ပန၊ ကိဉ္စိ ဖလန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

သီတုဒကာတိ သီတံ ဥဒကံ. လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဟိ အယံ. ဥတ္တရာဠုမ္ပန္တိ ဧတ္ထ ဥတ္တရ ဥဠုမ္ပန္တိ ပဒစ္ဆေဒံ ကတွာ အကာရတော ဥကာရဿ လောပံ ကတွာ၊ ပုဗ္ဗသရဿ စ ဒီဃံ ကတွာ ‘‘ဥတ္တရာဠုမ္ပ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဥတ္တရာဠူတိ ဥတ္တရဥဒကံ. ဥဠုသဒ္ဒေါ ဟိ ဥဒကဝါစကော၊ တံ ပါတိ ရက္ခတီတိ ဥတ္တရာဠုမ္ပံ. တဿ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဋ္ဋာဓာရက’’န္တိ. ရဇနန္တိ ရဇနဆလ္လိံ. ဟီတိ ဖလဇောတကော. ရဇနန္တိ ရဇနုဒကံ. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ထေဝေါတိ ရဇနဗိန္ဒု. န ဝိသရတီတိ န ပဂ္ဃရတိ. ရဇနာဠုင်္ကန္တိ ဧတ္ထာပိ ပုရိမနယေနေဝ ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရဇနဥဠုင်္ကန္တိ ရဇနသင်္ခါတဿ ဥဒကဿ ဂဟဏတ္ထာယ ကရိယတီတိ ရဇနဥဠုင်္ကံ. ဒဏ္ဍကေန နိယုတ္တံ ထာလကံ ဒဏ္ဍကထာလကန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တမေဝ သဒဏ္ဍက’’န္တိ. ရဇနကုဏ္ဍန္တိ ရဇနပက္ခိပနံ မဟာဃဋံ. အညတြာတိ အညံ ဌာနံ. ပတ္ထိန္နသဒ္ဒေါ ထဒ္ဓပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ထဒ္ဓ’’န္တိ. ဒန္တကာသာဝါနီတိ ဧတ္ထ ဒန္တသဒ္ဒေန တဿ ဝဏ္ဏော ဂဟေတဗ္ဗော၊ သော ဧတေသမတ္ထီတိ ဒန္တာနိ၊ ဒန္တာနိ စ တာနိ ကာသာဝါနိ စေတိ ဒန္တကာသာဝါနိ၊ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒန္တဝဏ္ဏာနီ’’တိ. ဒန္တဝဏ္ဏာနိ ကာသာဝါနိ ဓာရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၁၆. ဆိန္နကစီဝရာနုဇာနနကထာ

၃၄၅. ဒီဃမရိယာဒဗဒ္ဓန္တိ ဒီဃေန မရိယာဒေန ဗဒ္ဓံ. စတုက္ကသဏ္ဌာနန္တိ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ သမောဓာနသဏ္ဌာနံ. ဥဿဟသိ တွန္တိ ဧတ္ထ ဥပုဗ္ဗော သဟဓာတု သမတ္ထတ္ထောတိ အာဟ ‘‘သက္ကောသိ တွ’’န္တိ. ပပုဗ္ဗော ပန အဘိဘဝနတ္ထော ဟောတိ ‘‘ပသဟတီ’’တိအာဒီသု. ယော နာမာတိ ယော အာနန္ဒော အာဇာနိဿတိ နာမ၊ သော အာနန္ဒော ပဏ္ဍိတောတိ ယောဇနာ. ‘‘ကုသီ’’တိ ဧတံ နာမံ အဓိဝစနန္တိ ယောဇနာ. အနုဝါတာဒီနန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန ပရိဘဏ္ဍာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘အဍ္ဎကုသီ’’တိ ဧတန္တိ ယောဇနာ.

ဂီဝေယျကန္တိ ဧတ္ထ ဂီဝါယံ သုတ္တသံသိဗ္ဗိတံ ဂီဝေယျကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂီဝါဝေဌနဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိ. ‘‘အာဂန္တုကပဋ္ဋ’’န္တိ ဣမိနာ ဧယျကပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဧသေဝ နယော ဇင်္ဃေယျကန္တိ ဧတ္ထာပိ. ဧတံ နာမန္တိ ‘‘ဂီဝေယျကံ၊ ဇင်္ဃေယျက’’န္တိ ဧတံ နာမံ. ဣတီတိ ဧဝံ. ဧတန္တိ ‘‘အနုဝိဝဋ္ဋ’’န္တိအာဒိ ဧတံ. ‘‘အနုဝိဝဋ္ဋ’’န္တိ ဧတံ နာမန္တိ ယောဇနာ. ဝိဝဋ္ဋဿာတိ မဇ္ဈိမခဏ္ဍကဿ. ဗာဟန္တန္တိ ဧတ္ထ ဗာဟာယ ဥပရိ ဌပိတာ အန္တာ ဗာဟန္တာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗာဟာယာ’’တိအာဒိ. တေသန္တိ ဥဘိန္နမန္တာနံ. ဧတန္တိ ‘‘ဗာဟန္တ’’န္တိ ဧတံ.

၂၁၇. တိစီဝရာနုဇာနနကထာ

၃၄၆. ‘‘ဥက္ခိတ္တဘဏ္ဍိကဘာဝံ အာပါဒိတေ’’တိ ဣမိနာ ဥဗ္ဘဏ္ဍိတေတိ ဧတ္ထ ဥက္ခိတ္တံ ဘဏ္ဍံ ဥဗ္ဘဏ္ဍံ၊ ဥဗ္ဘဏ္ဍဘာဝံ ဣတာ အာပါဒိတာတိ ဥဗ္ဘဏ္ဍိတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တေ ဥဗ္ဘဏ္ဍိတေ ဘိက္ခူ အဒ္ဒသာတိ ယောဇနာ. ဘိသိသင်္ခေပေနာတိ ဘိသိယံ ပက္ခေပေန၊ ပဝေသေနာတိ အတ္ထော၊ ဘိသိအာကာရေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထာတိ ဒက္ခိဏာဂိရိံ. ဂစ္ဆန္တာ တေ ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ. ‘‘အဋ္ဌပမာဏာသူ’’တိ ဣမိနာ အန္တရဋ္ဌကာသူတိ ဧတ္ထ ကပစ္စယော ပမာဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ၊ ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ပမာဏသဒ္ဒေါ န ဒိဿတိ၊ ဂဠိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ရတ္တီသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဂဝန္တန္တိ ဧတ္ထ သမ္ပဒါနတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတော’’တိ. သီတာလုကာတိ ဧတ္ထ သီတံ ပကတိ ဧတေသန္တိ သီတာလုနော၊ တေယေဝ သီတာလုကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သီတပကတိကာ’’တိ. ယေ ကုလပုတ္တာ ပကတိယာဝ သီတေန ကိလမန္တိ၊ တေ သီတာလုကာ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧကစ္စိယန္တိ ဧတ္ထ ဧကစ္စသဒ္ဒေါ ဧကပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဧကံ ပဋ္ဋ’’န္တိ. ဣမိနာ ဧကောယေဝ ဧကစ္စောတိ ကတွာ သကတ္ထေ အစ္စပစ္စယောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဋ္ဋ’’န္တိ ဣမိနာ ဧကစ္စေန နိယုတ္တံ ဧကစ္စိယန္တိ ဝစနတ္ထံ ကတွာ နိယုတ္တတ္ထေ ပဝတ္တဿ ဣယပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဣတီတိ ဧဝံ. ဘဂဝါ အနုဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရေတိ သင်္ဃာဋိတော ဣတရေ ဥတ္တရာသင်္ဂအန္တရဝါသကေ.

၂၁၈. အတိရေကစီဝရာဒိကထာ

၃၄၈. အစ္ဆုပေယျန္တိ ဧတ္ထ အစ္ဆိ ဝုစ္စတိ နေတ္တမဏ္ဍလံ၊ တံ ဝိယာတိ အစ္ဆိ ဆိဒ္ဒေါ၊ တသ္မိံ ဥပဂန္တဗ္ဗံ ဥပနေတဗ္ဗန္တိ အစ္ဆုပေယျံ. ‘‘လဂ္ဂါပေယျ’’န္တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထာတိ ပံသုကူလေ. သဗ္ဗမိဒန္တိ ‘‘ဒိဂုဏံ သင်္ဃာဋိ’’န္တိအာဒိကံ သဗ္ဗံ ဣဒံ ဝစနံ. ဥဒ္ဓရိတွာတိ အပနေတွာ. သံသိဗ္ဗိတန္တိ အညမညံ သမ္ဗန္ဓိတွာ သိဗ္ဗိတံ.

၃၅၁. သောဝဂ္ဂိကန္တိ ဧတ္ထ သုန္ဒရာနိ အဂ္ဂါနိ ရူပါဒီနိ ဧတ္ထာတိ သဂ္ဂေါ၊ ပုဗ္ဗပဒေ ဥကာရဿ လောပေါ၊ ဥကာရဿ ဥဝါဒေသေ ‘‘သုဝဂ္ဂေါ’’တိ သိဇ္ဈတိ. သုဝဂ္ဂပ္ပတ္တဟေတုကံ သောဝဂ္ဂိကံ၊ ဒါနံ၊ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဂ္ဂပ္ပတ္တဟေတုက’’န္တိ. ‘‘အပနေတီ’’တိ ဣမိနာ နုဒဓာတုယာ အပနယနတ္ထံ ဒဿေတိ. အနာမယာတိ ဧတ္ထ အာမယသဒ္ဒေါ ရောဂပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘အရောဂါ’’တိ. နတ္ထိ အာမယော ဧတိဿာတိ အနာမယာ.

၃၅၃. ဈာနလာဘိနောတိ ဈာနလာဘီနံ ပုထုဇ္ဇနာနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏဿ ဝိက္ခမ္ဘနတ္တာ ဝုတ္တံ.

၃၅၆. သမောဓာနဝသေန ဒဿိယိတ္ထာတိ သန္ဒိဋ္ဌော. သမောဓာနဝသေန ဘဇိယိတ္ထာတိ သမ္ဘတ္တော. အဘိမုခံ လပိတ္ထာတိ အာလပိတော. ဣမေဟီတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ.

၂၂၁. ပစ္ဆိမဝိကပ္ပနုပဂစီဝရာဒိကထာ

၃၅၉. ကတပံသုကူလောတိ ကတော ပံသုကူလော. ဣမိနာ ‘‘ပံသုကူလတော’’တိ ပဒဿ ဝိသေသနပရပဒတ္တံ ဒဿေတိ. အဂ္ဂဠာရောပနေနာတိ အဂ္ဂဠဿ အာရောပနေန. ‘‘သုတ္တေနေဝါ’’တိ ဧတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန ပိလောတိကံ နိဝတ္တေတိ. အဉ္ဆိတွာ အဉ္ဆိတွာတိ အာကဍ္ဎိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ. အဘိဓာတု ဟိ အာကဍ္ဎနတ္ထော. ‘‘သင်္ဃာဋိကောဏော ဒီဃော’’တိ ဣမိနာ ဝိကဏ္ဏောတိ ဧတ္ထ ဝိသမော ကဏ္ဏော ဝိကဏ္ဏောတိ ကတွာ ကဏ္ဏသဒ္ဒဿ ကောဏတ္ထံ ဒဿေတိ. တတောတိ ဂဠနတော. လုဇ္ဇန္တီတိ ဝလိံ ဂဏှန္တိ. အဋ္ဌပဒကန္တိ ပဒဿ အဋ္ဌပဒေန သိဗ္ဗိတံ အဋ္ဌပဒကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌပဒကစ္ဆိန္နေန ပတ္တမုခံ သိဗ္ဗိတု’’န္တိ. တတ္ထ အဋ္ဌပဒကစ္ဆိန္နေန ပတ္တမုခံ သိဗ္ဗိတုန္တိ အဋ္ဌပဒလိခနေန တတ္ထ တတ္ထ ဂဗ္ဘံ ဒဿေတွာ ပတ္တမုခံ သိဗ္ဗိတုံ. ‘‘အဋ္ဌပဒကစ္ဆန္နေနာ’’တိပိ ပါဌော၊ အဋ္ဌဖလကာကာရေနာတိ အတ္ထော.

၃၆၀. ‘‘အာဂန္တုကပတ္တမ္ပိ ဒါတု’’န္တိ ဣမိနာ အနွာဒိကန္တိ ပဒဿ အနုပစ္ဆာ အာဂန္တုကဘာဝေန ဒီယတီတိ အနွာဒိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. စတုတ္ထက္ခရေနပိ ပါဌော၊ အနုပစ္ဆာ အာဂန္တုကဘာဝေန ဓီယတိ ဌပီယတီတိ အနွာဓိကန္တိ ကာတဗ္ဗော. ဣဒံ ပနာတိ အနွာဓိကံ ပန.

၃၆၁. သေသဉာတီနန္တိ မာတာပိတူဟိ သေသဉာတီနံ. ဝိနိပါတေတိယေဝါတိ ဝိနဿန္တော နိပါတေတိယေဝ.

၃၆၂. ‘‘ဝဿိကော’’တိ သင်္ကေတီယတိ ဂဏှီယတီတိ ဝဿိကသင်္ကေတန္တိ ဝုတ္တေ စတ္တာရော မာသာတိ အာဟ ‘‘စတ္တာရော မာသေ’’တိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. အာရညကဿ ဘိက္ခုနောတိ သမ္ဗန္ဓော. တေနာတိ အာရညကေန ဘိက္ခုနာ.

၂၂၂. သံဃိကစီဝရုပ္ပါဒကထာ

၃၆၃. အညတ္ထာတိ ဒိန္နဋ္ဌာနတော အညတ္ထ. ဟဋာနိပိ စီဝရာနိ တုယှေဝ သန္တကာနီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ စီဝရာနံ. အညောတိ ဧကကဝဿာဝါသိကတော အညော. ပဉ္စမာသေ တံ သဗ္ဗံ တဿေဝ ဘိက္ခုနော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ စီဝရံ၊ တံ သဗ္ဗံ စီဝရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယမ္ပီတိ စီဝရမ္ပိ. သောတိ ဘိက္ခု၊ ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝဿာဝါသတ္ထာယာတိ ဝဿံ အာဝါသဿ ဘိက္ခုနော အတ္ထာယ. ဌပိတဥပနိက္ခေပတောတိ ဝေယျာဝစ္စကရေဟိ ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေတွာ ဌပိတဥပနိက္ခေပတော. တတြုပ္ပါဒတောတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပါဒတော နာဠိကေရအာရာမာဒိတော. ဣဒန္တိ ဝက္ခမာနံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘တဿေဝ တာနိ စီဝရာနိ ယာဝ ကထိနဿ ဥဗ္ဘာရာယာ’’တိ ဝစနေ. ယန္တိ စီဝရံ. ပန သဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော. ဣဒန္တိ ပဒါလင်္ကာရမတ္တံ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ. အဘိလာပမတ္တန္တိပိ ဝဒန္တိ. အနတ္ထတကထိနဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ အတ္ထတကထိနဿာတိ ဒဿေတိ. ပဉ္စမာသေတိ အစ္စန္တသံယောဂတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ. တတောတိ ပဉ္စမာသတော. အတီတဝဿေ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဣဒံ ဝဿာဝါသိကံ ဒေတိ ကိံ? ဥဒါဟု အနာဂတဝဿေတိ ယောဇနာ. ပိဋ္ဌိသမယေတိ ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဿယုဇပုဏ္ဏမီ၊ တာဝ ပိဋ္ဌိသမယေ.

ဝဿာနတောတိ ဝဿာနမာသတော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု စီဝရေသု. ကေစိ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. တမတ္ထန္တိ တဿ သံဃိကစီဝရဿ ကာရဏံ. တတ္ထေဝါတိ ဂတဋ္ဌာနေ ဧဝ. ဧသာတိ သံဃိကစီဝရဟာရကော ဘိက္ခု. တတြာတိ ဝိဟာရာဒီသု. နန္တိ စီဝရဟာရကံ ဘိက္ခုံ.

ဝတ္တံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေန ဟီ’’တိအာဒိ. တေန ဘိက္ခုနာ ဘာဇေတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿေဝါတိ အဓိဋ္ဌဟန္တဿေဝ.

ဧကေကံ ဘာဂန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ ဌာနေ အဟမေဝ အသ္မီတိ ယောဇနာ. ဒုဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တီတိ သံဃိကာနေဝ ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. မယှမေဝိမာနိ စီဝရာနီတိ ဣဿရဝသေန ဂဟဏေ ဒုဂ္ဂဟိတာနိ. မယှေတာနိ ပါပုဏန္တီတိ အနိဿရဝသေန ဂဟဏေ သုဂ္ဂဟိတာနီတိ ဝိသေသော.

ပါတိတေ ကုသေတိ ဧတ္ထ တပစ္စယဿ ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကကောဋ္ဌာသေ’’တိအာဒိ. ဂဟိတမေဝါတိ ဧကကောဋ္ဌာသေ ပါတိတဿ ကုသဒဏ္ဍဿ ဝသေန ‘‘ဣမဿိဒ’’န္တိ ဧကကောဋ္ဌာသေ ဝိဒိတေ သဗ္ဗေသံ ဝိဒိတတ္တာ ဂဟိတမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

ဣတောဝါတိ သစီဝရဘတ္တတောဝ. ဝိသုံ သဇ္ဇိယမာနေတိ စီဝရေ စ ဘတ္တေ စ ဝိသုံ သဇ္ဇိယမာနေ.

ယထာ ပုရိမေသု ဒွီသု ဝတ္ထူသု ‘‘အဒံသူ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တထာ အဝတွာ ကသ္မာ ဣဓ ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သဏိကံ သဏိကံ ဒေန္တိယေဝါ’’တိ. သဏိကံ သဏိကံ ဒေန္တေ ဒါနကိရိယာယ အနုပစ္ဆိန္နတ္တာ ‘‘ဒေန္တီ’’တိ ပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ပစ္ဆိန္နဒါနတ္တာတိ ပစ္ဆိန္နဒါနကိရိယဘာဝတော. ဣဒံ ပန ဝတ္ထု ဥပ္ပန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမေ စ ထေရာတိ နိလဝါသိအာဒယော ဝိနယဓရပါမောက္ခာ ဣမေ စ ထေရာ.

၂၂၃. ဥပနန္ဒသကျပုတ္တဝတ္ထုကထာ

၃၆၄. ဧတ္ထာတိ ဥပနန္ဒဝတ္ထုမှိ. တဿာတိ ဥပနန္ဒဿ. ဂါမကာဝါသိနောတိ ဂါမကေ အာဝါသိနော. အယန္တိ ဥပနန္ဒော. မုခရောတိ မုခံ ခရံ ဧတဿာတိ မုခရော ခကာရလောပေါ၊ အထ ဝါ မုခံ ဧတဿတ္ထီတိ မုခရော မန္တုတ္ထေ ပဝတ္တော ရပစ္စယော နိန္ဒတ္ထဝါစကော. လဟုကာပတ္တီတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိ. တဿေဝါတိ ဂဟိတဘိက္ခုဿေဝ. ဓုရနိက္ခေပေ သတီတိ ယောဇနာ.

ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿတ္ထာယ အဓိပ္ပိယတေ ဣစ္ဆိယတေတိ ဧကာဓိပ္ပါယော၊ ဧကပုဂ္ဂလပဋိဝီသော၊ တေနာဟ ‘‘ဧကပုဂ္ဂလပဋိဝီသမေဝါ’’တိ. ယထာ ယထာတိ ယေန ယေနာကာရေန. ယောတိ ပဋိဝီသော. ‘‘တထာ တထာ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော. တတ္ထာတိ ‘‘ဣဓ ပနာ’’တိအာဒိဝစနေ. ဧကေကသ္မိံ အာဝါသေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝါသဒ္ဒေါ အညေပိ ဒွီဟဒွီဟာဒိဝါရေ သင်္ဂဏှာတိ. ယန္တိ ပဋိဝီသံ. ဧကော ပုဂ္ဂလောတိ ဧကော နိစ္စာဝါသော ပုဂ္ဂလော. ဧဝန္တိ ဥပဍ္ဎေ ဒိယျမာနေ. ယတ္ထ ဝါ ပနာတိ ဧတ္ထ ယသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ပုရိမသ္မိ’’န္တိ. ပုရိမသ္မိံ အာဝါသေတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗဟုတရံ ဝသိတဝိဟာရတော’’တိ. ဣဒဉ္စာတိ ‘‘အမုတြ ဥပဍ္ဎော စီဝရပဋိဝီသော ဒါတဗ္ဗော’’တိ ဝစနဉ္စ. ဧကသီမဝိဟာရေဟီတိ ဧကိဿံ ဥပစာရသီမာယံ ဌိတေဟိ ဝိဟာရေဟိ. နာနာသီမဝိဟာရေတိ နာနာဥပစာရသီမာယံ ဌိတေ ဝိဟာရေ. သေနာသနဂ္ဂါဟောတိ ပုရိမဥပစာရသီမာယံ သေနာသနဂ္ဂါဟော. တတ္ထာတိ ပဿမ္ဘနဝိဟာရေ. သေသန္တိ စီဝရတော သေသံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝိဟာရေသု. အန္တောသီမဂတဿာတိ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဂတဿ၊ ဘိက္ခုနောတိ သမ္ဗန္ဓော. စီဝရံ သေနာသနဂ္ဂါဟဿေဝ ပါပုဏာတိ၊ သေသံ ပန အာမိသဘေသဇ္ဇာဒိသဗ္ဗံ အညဝိဟာရတော အာဂန္တွာ အန္တောသီမဂတဿ ပါပုဏာတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၂၄. ဂိလာနဝတ္ထုကထာ

၃၆၅. မဉ္စကေ နိပါတေသုန္တိ ဧတ္ထ မဉ္စကေ နိပါတနံ နာမ မဉ္စကေ နိပဇ္ဇာပနန္တိ အာဟ ‘‘မဉ္စကေ နိပဇ္ဇာပေသု’’န္တိ. မုတ္တကရီသကိလိဋ္ဌန္တိ မုတ္တကရီသေဟိ ကိလိဋ္ဌံ. ယောတိ ယော ကောစိ. မန္တိ မမ. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩဝါဒါနုသာသနီကရဏေနာ’’တိ. မမ ဩဝါဒဿ စ အနုသာသနိယာ စ ကရဏေနာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ‘‘ယော ဘိက္ခဝေ မံ ဥပဋ္ဌဟေယျာ’’တိအာဒိပါဌေ. သုတ္တဿ နေယျတ္ထတ္တာ အဂဟေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘဂဝတော စာ’’တိအာဒိ. ယဿာတိ ဂိလာနဿ. ဥပဇ္ဈာယာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန အာစရိယသဒ္ဓိဝိဟာရိကအန္တေဝါသိကသမာနုပဇ္ဈာယကသမာနာစရိယကသင်္ခါတေ ပဉ္စ ဇနေ သင်္ဂဏှာတိ. ဧကစာရိကော ဝါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ဃတ္ထေရောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ အညေသန္တိ ဒဿေတိ.

၃၆၆. အဘိက္ကမန္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ အဘိမုခံ ကမတီတိ အဘိက္ကမန္တောတိ ဝုတ္တေ ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝဍ္ဎန္တံ ဝါ’’တိ. အာဗာဓံ နာဝိကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ အန္တပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဣဒံ နာမ ဘောဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သံဝိဓာတုန္တိ ဧတ္ထ သံဝိပုဗ္ဗော ဓာဓာတု ကရဓာတွတ္ထော၊ ကရဓာတု စ သဗ္ဗဓာတွတ္ထော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘေသဇ္ဇံ ယောဇေတု’’န္တိ. အဿာတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဿ. အန္တရသဒ္ဒဿ မဇ္ဈတ္ထာဒယော ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ကာရဏံ ဝုစ္စတီ’’တိ.

၂၂၅. မတသန္တကကထာ

၃၆၇. ကာလင်္ကတေတိ ဧတ္ထ ကရဏံ ကတန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာလကိရိယာယာ’’တိ. အပလောကေတွာတိ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဘန္တေ ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော၊ တဿ တိစီဝရဉ္စ ပတ္တဉ္စ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနံ ဒါတုံ သံဃံ အပလောကေမီ’’တိ အပလောကေတွာ.

၃၆၉. ဂိလာနုပဋ္ဌာကလာဘေတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနံ လဘိတဗ္ဗေ.

သဗ္ဗေပိ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ကာလင်္ကတေ. ကိံ ဝဒန္တိ? ‘‘သဗ္ဗေပိ။ပေ။ သာမိနော’’တိ ဝဒန္တီတိ ယောဇနာ. ဒွီသု ဝါဒေသု ပစ္ဆိမဝါဒေါ အဋ္ဌကထာစရိယေန ရုစ္စတီတိ ဝဒန္တိ. ယန္တိ ယံ ဝတ္ထု. ‘‘ယံ အတ္ထိ၊ တံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘အညသ္မိံ။ပေ။ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ. တန္တိ ပရိက္ခာရံ.

သမကောတိ သမံ ပမာဏမေတဿ ဘာဂဿာတိ သမကော. သံဝိဒဟနမတ္တမေဝါတိ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောဟီတိ သဇ္ဇနမတ္တမေဝ. ဇေဋ္ဌကဘာဂေါတိ ဒိဂုဏဘာဂေါ.

ယော ပနာတိ ဘိက္ခု ပန. ဧတ္ထာတိ ဗဟူသု ဘိက္ခူသု. ယေနာတိ ယေန ကေနစိ၊ ဒိန္နံ ပဋိယာဒိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကဒိဝသမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ဒွီဟာဒိကေတိ ဒဿေတိ. သောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ ဗဟုဒိဝသံ ဥပဋ္ဌာကောယေဝ၊ အထ ခေါ သောပီတိ ဒဿေတိ. သမီပန္တိ ဂိလာနဿ သန္တိကံ. အာဂစ္ဆတီတိ သမီပမာဂစ္ဆတိ.

ပစ္စာသီသာယာတိ ဘာဂဿ ပစ္စာသီသာယ. ‘‘ပုန အာဂန္တွာ ဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပုန အာဂန္တွာ န ဇဂ္ဂိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆန္တဿ န ဒါတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဓုရံ နိက္ခိပိတွာတိ ဥပဋ္ဌဟနေ ဓုရံ နိက္ခိပိတွာ.

မာတုဂါမောပိ ဟောတူတိ ယောဇနာ. တဿ ဘိက္ခုနောတိ ကာလင်္ကတဿ တဿ ဘိက္ခုနော. သစေပိ သဟဿံ အဂ္ဃတိ၊ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနံယေဝ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. အညန္တိ ပတ္တစီဝရတော အညံ. တေတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာ. အဝသေသန္တိ ပတ္တစီဝရတော အဝသေသံ. တတောတိ ဗဟုကမဟဂ္ဃတော. တိစီဝရပရိက္ခာရောတိ တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ ပရိဝါရော. သဗ္ဗဉ္စေတန္တိ သဗ္ဗမေဝ ဧတံ ပရိက္ခာရံ. လဘတီတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော လဘတိ.

သောတိ ကာလင်္ကတော. ကဿစီတိ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ. တဿေဝါတိ ဒိန္နဂါဟကဿေဝ. ရုစိယာ ဧဝါတိ ကာမာ ဧဝ. တတ္ထ တတ္ထ သံဃဿေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဌိတဿ သံဃဿေဝ. ဣဒံ ဝိဟာရေ ဌပိတပရိက္ခာရေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သစေ ဂါမေ ဝါ အရညေ ဝါ ဌပိတာ ဟောန္တိ၊ သကလောဝ သံဃော ဣဿရော. ကသ္မာ? သံဃဿေဝ ဒါယဇ္ဇဘာဝတော. ဗဟူနမ္ပီတိ တီဟိ ပဋ္ဌာယ ဗဟူနမ္ပိ. ဤဒိသဝစနံ ဥပနိဓာယ သာသနေပိ ဧကော ဒွေ ဗဟူတိ တီဏိ ဝစနာနိ အတ္ထေ ဒိဿန္တိ၊ သဒ္ဒေ ပန ဒွိဝစနဗဟုဝစနာနံ ဝိသေသာဘာဝတော ဒွိဝစနံ နတ္ထီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဒိန္နမေဝါတိ အတ္တနောယေဝ အသန္တကတ္တာ၊ အညေသမ္ပိ သာဓာရဏတ္တာ စ အဒိန္နမေဝ. သစေ သဗ္ဗေ မတာ အနုမတိယာ ဒေန္တိ၊ သုဒိန္နမေဝ. တန္တိ သန္တကံ. တေသူတိ တေသု သဗ္ဗေသု.

၂၂၇. ကုသစီရာဒိပဋိက္ခေပကထာ

၃၇၁. ‘‘အက္ကနာဠမယ’’န္တိ ဣမိနာ အက္ကနာဠေန နိဗ္ဗတ္တံ အက္ကနာဠန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. မကစိမယောတိ ဧတ္ထ မကစိသဒ္ဒေန ပေါတ္ထကသဒ္ဒဿ ဂန္ထာဒယော အတ္ထေ နိဝတ္တေတိ. မယသဒ္ဒေန ပုရိမနယေနေဝ နိဗ္ဗတ္တတဒ္ဓိတံ ဒဿေတိ. သေသာနီတိ အက္ကနာဠပေါတ္ထကေဟိ သေသာနိ ကုသစီရာဒီနိ. တေသူတိ ကုသစီရာဒီသု.

၃၇၂. တိပဋ္ဋစီဝရဿ ဝါတိ ဣဒံ ဒွိပဋ္ဋစီဝရဿ မဇ္ဈေ ဒါနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ သဗ္ဗနီလကာဒီနံ. ကဉ္စုကန္တိ ဝါရဏံ. တဉှိ ကစိယတိ ကာယေ ဗန္ဓိယတီတိ ကဉ္စုကောတိ ဝုစ္စတိ. ဝေဌနေပီတိ ဥဏှီသေပိ. တဉှိ ယသ္မာ ယေန သီသေ ဝေဌိယတိ၊ တသ္မာ ဝေဌနန္တိ ဝုစ္စတိ. ရုက္ခဆလ္လိမယန္တိ ဧတ္ထ ရုက္ခဆလ္လိသဒ္ဒေန တိရီဋသဒ္ဒဿ ဝက္ကလတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝက္ကလဉှိ နိဝသနာနံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ တိရောဘာဝံ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဧတိ ဂစ္ဆတိ အနေနာတိ ဝါ ရုက္ခံ တိရောပဋိစ္ဆန္နံ ဟုတွာ ဧတိ ပဝတ္တတီတိ ဝါ တိရီဋန္တိ ဝုစ္စတိ. အဘိဓာနေ (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၄၄၂ ဂါထာယံ) ပန တရီဋန္တိ တကာရေ ဣကာရဝိရဟိတော ပါဌော အတ္ထိ. ပါဒပုဉ္ဇနန္တိ ပါဒေါ ပုဇိယတိ သောဓိယတိ အနေနာတိ ပါဒပုဉ္ဇနံ၊ တာလုဇော တတိယက္ခရော.

၃၇၄. သန္တေ ပတိရူပကေ ဂါဟကေတိ ဧတ္ထ ပတိရူပကော နာမ ပက္ကမန္တဿ ဘိက္ခုနော သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တော. ဣမိနာ ပတိရူပကေ ဂါဟကေ အသတိ အဒတွာ သံဃေန ဘာဇိတေ သုဘာဇိတမေဝါတိ ဒဿေတိ. သတ္တ ဇနာတိ ပက္ကမန္တဥမ္မတ္တကခိတ္တစိတ္တဝေဒနဋ္ဋာ စတ္တာရော၊ ဥက္ခိတ္တကာ တယောတိ သတ္တ ဇနာ.

၂၃၀. သံဃေ ဘိန္နေ စီဝရုပ္ပါဒကထာ

၃၇၆. သံဃော ဘိဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ဒွိကောဋ္ဌာသဝသေန ဘိဇ္ဇနမေဝါဓိပ္ပေတံ၊ န အညန္တိ အာဟ ‘‘ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ’’တိ. ဧကသ္မိံ ပက္ခေ စီဝရာနိ ဒေန္တီတိ ယောဇနာ. ဒွိပက္ခံ သန္ဓာယ ‘‘သကလဿ သံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတန္တိ စီဝရံ. တဿေဝ စီဝရန္တိ တဿ ကောဋ္ဌာသဿ စီဝရမေဝ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဒေသေ. ဒက္ခိဏောဒကံ ပမာဏန္တိ ဒက္ခိဏောဒကမေဝ ပမာဏံ၊ န ဒေယျဓမ္မော. တသ္မာ ဒက္ခိဏောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တာ၊ ဒေယျဓမ္မဿ သာမိနော ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ဥဘောဟိပိ ပက္ခေဟီတိ ယောဇနာ. ပရသမုဒ္ဒေတိ ဇမ္ဗုဒီပေ. သော ဟိ သီဟဠဒီပတော သမုဒ္ဒဿ ပါရတ္တာ ပရသမုဒ္ဒေါတိ ဝုစ္စတိ. ဣတရော ပက္ခောတိ ဒက္ခိဏောဒကဿ စ စီဝရဿ စ လဒ္ဓပက္ခတော ဣတရော အလဒ္ဓေါ ပက္ခော.

၂၃၂. အဋ္ဌစီဝရမာတိကာကထာ

၃၇၉. ဣဒါနိ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနနယေနာတိ ‘‘သီမာယ ဒေတီ’’တိ ကတ္တုဝါစကေန ကိရိယာပဒေန ဒါယကပုဂ္ဂလသင်္ခါတကတ္တုနော အဓိဋ္ဌာနဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန နယေန. ဧတ္ထာတိ ဧတာသု အဋ္ဌသု မာတိကာသု. အဋ္ဌမာ မာတိကာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ အဋ္ဌသု မာတိကာသု. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘ကတိကာယ ဒေတီ’’တိအာဒီသု.

သီမာယ။ပေ။ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိအာဒိမှိ မာတိကာနိဒ္ဒေသေ ပန ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. သီမာယ ဒေတီတိ ဧတ္ထ ပန္နရသ သီမာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထာတိ ပန္နရသသု သီမာသု. ဥပစာရသီမာ ပရိစ္ဆိန္နာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္တကံ ဌာနန္တိ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနဿ ဧကန္တေန အဝုတ္တတ္တာ ဧကန္တေန ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ. ဓုဝသန္နိပါတတော ဝါ ခိပိတာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပရိယန္တေ’’တိ ပဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ. တသ္မာ တီသု နိဿက္ကပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ. သာ ပနာတိ ဥပစာရသီမာ ပန. ဘိက္ခူသု ဝဍ္ဎန္တေသု အာဝါသောပိ ဝဍ္ဎတီတိ မနသိကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခူသု ဝဍ္ဎန္တေသူ’’တိ. သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုတ္တမေဝါတိ သီမကထာယံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၃၈၊ ၁၄၄) ဝုတ္တမေဝ.

အပိစ ခေါတိ ဧတ္ထ အပိသဒ္ဒေါ ပုစ္ဆတ္ထဝါစကော. ကေဟိ ဌပိတာတိ ဟိ အတ္ထော. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာ ဌပေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. လာဘသီမာတိ လာဘဿ မရိယာဒေါ. ယန္တိ ယော လာဘော. ဧတ္ထန္တရေတိ ဧတသ္မိံ ဂါဝုတာဒိအန္တရေ. လာဘသီမာ နာမာတိ လာဘေန ပရိစ္ဆိန္နာ သီမာ နာမ. တတ္ထာတိ ဗဟူသု ဇနပဒေသု. အန္တရဒီပါ စာတိ မဟာဒီပတော အညဒီပါ စ၊ ခုဒ္ဒကဒီပါတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧတ္ထေဝ သီမာယာတိ ခဏ္ဍသီမာယ ဧဝ. တေသံယေဝါတိ ခဏ္ဍသီမဂတာနံယေဝ. ဧဝတ္ထဖလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညေသ’’န္တိအာဒိ. ရုက္ခေ ဝါ ပဗ္ဗတေ ဝါ ဌိတဿ ဝါ ဟေဋ္ဌာ ပထဝီမဇ္ဈဂတဿ ဝါ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ. ဣမိဿာ ဥပစာရသီမာယ ဌိတဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. သမာနသံဝါသသီမာယာတိ မဟာသီမာယ. ခဏ္ဍသီမသီမန္တရိကာသူတိ ခဏ္ဍသီမာယဉ္စ ဒွိန္နံ သီမာနံ သီမန္တရိကာယဉ္စ. တတ္ထ ဒွိန္နံ ဂါမဋ္ဌာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ. အဝိပ္ပဝါသသီမာယ ဒိန္နံ ဂါမဋ္ဌာနံ န ပါပုဏာတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ.

ဇမ္ဗုယာ လက္ခိတော ဒီပေါ ဇမ္ဗုဒီပေါ. တမ္ဗော လောဟိတော ပါဏိ ဟတ္ထော ဧတေသန္တိ တမ္ဗပါဏိနော. ဝိဇယကုမာရာဒယော သတ္တသတာ ဇနာ. တေသံ နိဝါသော တမ္ဗပဏ္ဏိ၊ သောယေဝ ဒီပေါတိ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေါ၊ တသ္မိံ. သဗ္ဗေသံ ဘာဂန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတြေဝါတိ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ.

ယော ပန ဘဏတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ကထနတော၊ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နန္တိ မဟာသိဝတ္ထေရံ. တိယောဇနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တတော ဦနာပိ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သဗ္ဗံပေတန္တိ သဗ္ဗံပိ ဧတံ လာဘဂဏှနာဒိံ. ဣတိ အာဟံသူတိ ယောဇနာ.

ကတိကာနံ ယထိစ္ဆိတကတေန ပဝတ္တတ္တာ ဗဟု ဟောတိ၊ တသ္မာ ဣဓ ဣစ္ဆိတကတိကံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သမာနလာဘကတိကာယာ’’တိ. တတြာတိ ‘‘ကတိကာယ ဒေတီ’’တိ ပါဌေ. သန္နိပတိတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ ဝိဟာရဿ. ဗုဒ္ဓါဓိဝုတ္ထောတိ ဗုဒ္ဓေန အဓိ ဣဿရဝသေန ဝသိယိတ္ထာတိ ဗုဒ္ဓါဓိဝုတ္ထော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန သာဝနမတ္တေန. နိသိန္နောဝါတိ နိသိန္နော ဧဝ ဟောတိ၊ နိသိန္နော ဣဝ ဝါ. တသ္မိံ ဝိဟာရေပီတိ တသ္မိံ ပေါရာဏကာဒိဝိဟာရေပိ. ဧဝမေဝါတိ ‘‘အယံ ပေါရာဏကော ဝိဟာရော တေန နဝဝိဟာရေန သဒ္ဓိံ သမာနလာဘံ ကာတုံ သံဃဿ ရုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ ဧဝမေဝ. ဣဓာတိ ပေါရာဏကဝိဟာရေ. တသ္မိန္တိ နဝဝိဟာရေ. ဧဝန္တိ ယထာ ဧကေန ဝိဟာရေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဝိဟာရော ကာတဗ္ဗော၊ ဧဝံ တထာတိ အတ္ထော.

ဘိက္ခာပညတ္တိယာတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခာ ပညပိယတိ နိစ္စဝသေန ဌပိယတိ ဧတ္ထာတိ ဘိက္ခာပညတ္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော ပရိစ္စာဂပညာပနဋ္ဌာနေ’’တိ. တဿာတိ ‘‘ယတ္ထ သံဃဿ ဓုဝကာရာ ကရိယန္တီ’’တိပါဌဿ. အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ယတ္ထ ဝါတိ ယသ္မိံ ဝါ ဌာနေ. အနေနာတိ စီဝရဒါယကေန. သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ နိဗဒ္ဓါနိ ကာရိတာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေန ပနာတိ စီဝရဒါယကေန ပန. သကလောပိ ဝိဟာရောတိ သကလောပိ သအာရာမော ဝိဟာရော. တတ္ထာတိ စီဝရဒါယကေ. ဣမေတိ ပါကဝတ္တဿ ဝတ္တနဋ္ဌာနာဒယော ဝိဟာရာ. ဓုဝေန ကရိယန္တီတိ ဓုဝကာရာ ဝိဟာရာ. သောတိ စီဝရဒါယကော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဗဟူသု ဝိဟာရေသု.

တေဟီတိ ဗဟုတရေဟိ ဘိက္ခူဟိ. ဓုဝကာရေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ဧကတ္ထာတိ ဧကသ္မိံ ဓုဝကာရေ. ‘‘သစေ ဘိက္ခုဂဏနာယ ဂဏှထာတိ ဝဒတီ’’တိ ဣမိနာ သစေ န ဝဒတိ၊ ဘိက္ခုဂဏနာယ ဘာဇေတွာ ဂဏှိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ၊ ဝိဟာရဂဏနာယ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော. တထာတိ ယထာ ‘‘ဘိက္ခုဂဏနာယ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တထာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဘာဇေတဗ္ဗဝတ္ထူသု. တန္တိ မဉ္စပီဌကံ၊ ပုစ္ဆိတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုစ္ဆိတွာတိ ဒါယကံ ပုစ္ဆိတွာ၊ ဝဒတီတိ ဒါယကော ဝဒတိ. သံဃဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ဒါယကဿေဝါတိ ဒဿေတိ.

ဥပစာရသီမာယံ ဌိတေန သံဃေန ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သီမဋ္ဌဿာတိ ဥပစာရသီမာယံ ဌိတဿ. အသမ္ပတ္တဿာပီတိ ဘာဇနဋ္ဌာနံ အသမ္ပတ္တဿာပိ. အလသဇာတိကာတိ ကောသဇ္ဇဇာတိကာ. ဌိတိကာတိ ပဗန္ဓဝသေန ဌိယတေ ဌိတိ၊ သာယေဝ ဌိတိကာ. အထ ဝါ ‘‘ဌိတဋ္ဌာနတော ပဋ္ဌာယ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉) ဝုတ္တတ္တာ တိဋ္ဌတိ ပဗန္ဓဝသေန ဧတ္ထာတိ ဌိတိ၊ သာယေဝ ဌိတိကာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ဌိတိကံ ဌပေတွာတိ ဝီသတိဝဿသင်္ခါတံ ဌိတိကံ ဌပေတွာ. တေသန္တိ ထေရာနံ.

သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနန္တိ ဘာဇနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တာနံ. အတ္တနော ဝိဟာရဒွါရေ ဝါ အတ္တနော အန္တောဝိဟာရေယေဝ ဝါတိ ယောဇနာ. သီမာတိ ဥပစာရသီမာ. ထေရာသနံ အာရူဠှေ သတီတိ ယောဇနာ. ဝဿဂ္ဂေနာတိ ဝဿဂဏနာယ.

ပါဋေက္ကန္တိ ပစ္စေကံ. သဗ္ဗာနေဝ စီဝရာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုဗ္ဘာသိတဒုဂ္ဂဟိတာနမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂတဂတဋ္ဌာနေ သံဃိကာနေဝ ဟောန္တီ’’တိ. ဧကန္တိ ဒသသု ဝတ္ထေသု ဧကံ.

ဝတ္ထဿေဝ ပုပ္ဖံ ဝါ ဝလိ ဝါ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. တေနာတိ ပုပ္ဖဝလိနာ. ဧကံ တန္တန္တိ ဧကံ သုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု ဌိတိကာယ ဌာနာဋ္ဌာနေသု. ဒွီဟိပိ ဂဟေတဗ္ဗံ ဌိတိကာယ အဘာဝတော.

ဘိက္ခု အတ္တနော သန္တကံ ယံ စီဝရန္တိ ယောဇနာ. ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝါ ‘‘တုယှံ ဒေမာ’’တိ ဝါ အဝတွာ ‘‘ဘိက္ခူနံ ဒေမ၊ ထေရာနံ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ဘိက္ခုထေရာ နာမ ဟိ န အတ္တနာယေဝ ဟောန္တိ၊ အညေပိ ဗဟူ၊ တသ္မာ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တေ အတ္တနာ ဧကန္တေန သံဃောယေဝ၊ တသ္မာ ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တေပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ ပဂေဝ ‘‘တုယှ’’န္တိ ဝုတ္တေ.

တတောတိ ဗဟုဝတ္ထတော. ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ပံသုကူလိကာနံ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ.

ယန္တိ ဝတ္ထံ. တတ္ထာတိ ပရိက္ခာရေသု. သုတ္တန္တိ တန္တံ.

ဧဝံ အန္တောသီမံ ပဝိသိတွာ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နေ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ဗဟိသီမာယ ဒိန္နေ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ဧကဗဒ္ဓါ စာတိ ဒွါဒသဟတ္ထမနတိက္ကမိတွာ ဧကတောဗဒ္ဓါ စ. ယေ ပနာတိ ဘိက္ခူ ပန.

ဥဘတောသံဃဿ ဒေတီတိ ဧတ္ထ စတုန္နံ ဝါကျာနံ ဝသေန ဝုတ္တေပိ ဥဘတောသံဃဿ ဒေတိယေဝ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဘတောသံဃဿ ဒမ္မီတိ ဝုတ္တေပီ’’တိအာဒိ. ဥဘတောသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာတိ ပုဂ္ဂလဿ ဥဘတောသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ဧကဝီသတိပဋိဝီသေ ကတွာ ဧကော စေတိယဿ ဒါတဗ္ဗောတိ နယံ အတိဒိသတိ. ပါပုဏနကောဋ္ဌာသော နာမ နတ္ထိ စေတိယဿ ဥဘတောသံဃဂ္ဂဟဏေန အဂဟိတတ္တာ.

တတ္ထာတိ ဥဘတောသံဃပုဂ္ဂလစေတိယေသု. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ပုဗ္ဗေတိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဓရမာနကာလေ. တဒါတိ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဓရတိ၊ တဒါ. ပဋိမံ ဝါတိ ပဋိဗိမ္ဗံ ဝါ. တဉှိ ဘဂဝတာ ပဋိ သဒိသံ မာနီယတီတိ ပဋိမာတိ ဝုစ္စတိ. စေတိယံ ဝါတိ ထူပံ ဝါ. သော ဟိ ဒေဝမနုဿေဟိ စိတိတဗ္ဗံ၊ ပူဇေတဗ္ဗံ၊ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ဝါ စိနိတဗ္ဗန္တိ စေတိယန္တိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထာတိ ဒေယျဓမ္မေသု. ယန္တိ ကိရိယာပရာမသနံ. ယံ ဒေန္တီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဒါနေ. အနိယမဝါစကဿ ‘‘ယော’’တိ သဗ္ဗနာမဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ’’တိ. ဝတ္တံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ပုဗ္ဗကာလအပရကာလကိရိယာနံ ဝိကာရဝသေန အနိယတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘုဉ္ဇိတွာ ပစ္ဆာပိ ဝတ္တံ ကာတု’’န္တိ.

‘‘ဒူရမ္ပိ ဟရိတွာ ပူဇေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ဇင်္ဃပေသနိကကမ္မံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဟရန္တဿ ဘိက္ခုနောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂစ္ဆတောတိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ. တန္တိ သံဃဿ အာဟဋဘတ္တံ.

ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာတိ ဝဿံ ဝသိတ္ထာတိ ဝဿံဝုတ္ထော. အလုတ္တကိတန္တသမာသောယံ၊ သောယေဝ သံဃော ဝဿံဝုတ္ထသံဃော၊ တဿ. ယာဝတိကသဒ္ဒေါ ယတ္တကပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ယတ္တကာ’’တိ. ဒိသာပက္ကန္တဿာပီတိ အညံ ဒိသံ ပက္ကန္တဿပိ၊ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝဒန္တီတိ အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ အပရေ အာစရိယာ ဝဒန္တိ. ဧတန္တိ ဝစနံ.

သမ္ပတ္တာနန္တိ ဒိန္နဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တာနံ. သဗ္ဗေသန္တိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝုတ္ထဝဿာနံ သဗ္ဗေသံ. တတြာတိ ဝိဟာရေ. တတြာတိ တသ္မိံ ဝဒနေ သတိ၊ တေသု ဘိက္ခူသု ဝါ. ဝဿံ ဝသန္တီတိ ဝဿံဝသန္တာ၊ တေသံ. စီဝရမာသေတိ စီဝရေန လက္ခိတေ ပစ္ဆိမကတ္တိကမာသေ.

ဟေမန္တဿ ပစ္ဆိမော ဒိဝသောတိ ဖဂ္ဂုဏပုဏ္ဏမီသင်္ခါတော ဟေမန္တဿ ပစ္ဆိမော ဒိဝသော. ဝဿာဝါသိကန္တိ ဝဿံ အာဝသန္တာနံ ဒါတဗ္ဗံ စီဝရံ. အာရောပေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတီတဝဿာဝါသဿာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အတီတဝဿာဝါသဿာတိ အတီတဝဿံ၊ အတီတဝဿေ ဝါ အာဝါသဿ သံဃဿ. တန္တိ စီဝရံ.

ဌပေတွာတိ ဝိဟာရေ ဌပေတွာ. သမ္ပတ္တာနန္တိ ဣမံ ဌာနံ သမ္ပတ္တာနံ. ဣတောတိ စီဝရဒါနကာလတော. တေတိ အန္တောဝဿေ ဝုတ္ထဘိက္ခူ.

အာဒိဿာတိ ပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဒိသိတွာ’’တိ. အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တတြာတိ ‘‘ယာဂုယာ ဝါ’’တိအာဒိပါဌေ. အဇ္ဇတနာယ ဝါတိ အဇ္ဇ ဘဝါနံ ပုညာနံ အတ္ထာယ ဝါ. တေသန္တိ နိမန္တကာနံ၊ ပဝိဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယေဟိ နိမန္တိတေဟီတိ နိမန္တိတေဟိ ယေဟိ ဘိက္ခူဟိ. ယေသံ ဝါ ပတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တေသံ န ပါပုဏာတီတိ သဗ္ဗေသံ တေသံ န ပါပုဏာတိ၊ ကသ္မာ? အနိမန္တိတတ္တာ. တေသံ န ပါပုဏန္တိ၊ ကသ္မာ? နိမန္တိတဂေဟံ အပဝိဋ္ဌတ္တာ. သောတိ ဒါယကော.

ပုဗ္ဗေပီတိ ဣတော ပုဗ္ဗေပိ. အဿာတိ ဒါယကဿ. ဝါသေတွာတိ ဝါသာပေတွာ. သောတိ ဒါယကော. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ဝသတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တာနီတိ ဘေသဇ္ဇာနိ. ဣဒန္တိ စီဝရံ.

‘‘အန္တေဝါသိကာနဉ္စာ’’တိ ပဒေန သဒ္ဓိဝိဟာရိကာပိ ဂဟေတဗ္ဗာ ဥဒ္ဒေသာဒိဝသေန အန္တေ ဝသနသီလတ္တာ. ဥဒ္ဒေသံ ဂဟေတုံ အာဂတော စ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော စာတိ ဣမေ အန္တေ အဝသနသီလာပိ ရူဠှီဝသေန အန္တေဝါသိကာ နာမ. ဣမိနာ နိဿယံ ဂဟေတုံ အာဂတော စ ထေရဿ သန္တိကေ နိဿယံ ဂဟိတပုဗ္ဗော စ အန္တေဝါသိကော နာမာတိ ဒဿေတိ. ဝတ္တံ ကတွာ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနိ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တာနံ သဗ္ဗေသံ ဥဒ္ဒေသန္တေဝါသိကာနံ ပါပုဏာတီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကနိဿယန္တေဝါသိကဥပသမ္ပဒန္တေဝါသိကပဗ္ဗဇ္ဇန္တေဝါသိကာပိ ဂဟေတဗ္ဗာ တေသမ္ပိ နိဗဒ္ဓစာရိကဘိက္ခုဘာဝတော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ စီဝရက္ခန္ဓကေ.

ဣတိ စီဝရက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.