၆. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကံ

၁၆၀. ပဉ္စဘေသဇ္ဇာဒိကထာ

၂၆၀. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ သရဒကာလေ ဥပ္ပန္နော သာရဒိကောတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သရဒကာလေ ဥပ္ပန္နေနာ’’တိ. ‘‘ပိတ္တာဗာဓေနာ’’တိ ဣမိနာ အာဗာဓဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပိတ္တာဗာဓဿ ကာရဏံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ. တေနာတိ ဟေတုနာ. တေသန္တိ ဘိက္ခူနံ. ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတန္တိ ကောဋ္ဌဿ အဗ္ဘန္တရံ ဂတံ. အန္တဿ အန္တော ပဝိသနံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. အာဟာရတ္ထန္တိ အာဟာရဿ ကိစ္စံ၊ အာဟာရေန ဝါ ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ.

၂၆၁. နစ္ဆာဒေန္တီတိ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဘောဇနာနိ နစ္ဆာဒေန္တိ. ကသ္မာ? ဘောဇနာနံ အဇီရဏတ္တာ. ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ဇီရန္တီ’’တိ. နစ္ဆာဒတ္တာ န ဝါတရောဂံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတုံ သက္ကောန္တိ. ဧတ္ထ စ ‘‘န ဇီရန္တီ’’တိ ဣမိနာ နစ္ဆာဒနဿ ကာရဏံ ဒဿေတိ. ‘‘န ဝါတ။ပေ။ သက္ကောန္တီ’’တိ ဣမိနာ တဿေဝ ဖလံ ဒဿေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘သိနိဒ္ဓါနီ’’တိ ဣမိနာ သိနိဟန္တီတိ သေနေဟိကာနီတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဘတ္တစ္ဆန္နကေနာတိ ဧတ္ထ ဘတ္တဿ အစ္ဆန္နကံ နာမ ဘတ္တဿ အရောစိကံ ဘတ္တဿ ရုစိယာ အနုပ္ပါဒကန္တိ အာဟ ‘‘ဘတ္တာရောစကေနာ’’တိ.

၂၆၂. အစ္ဆဝသန္တိအာဒီသု ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ပါဠိယံ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟိတံ နိပ္ပက္ကံ သံသဋ္ဌ’’န္တိ ပဒါနံ ကိရိယာဝိသေသနံ ကတွာ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတန္တိ အာဒီသူ’’တိအာဒိ. တေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဧတ္ထ ကိတ္တကံ ကာလံ တေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သတ္တာဟကာလ’’န္တိ.

၁၆၁. မူလာဒိဘေသဇ္ဇကထာ

၂၆၃. မူလဘေသဇ္ဇာဒိဝိနိစ္ဆယောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အစ္ဆဝသန္တိအာဒီသု ဝိနိစ္ဆယံ အပေက္ခတိ. ဣဓာတိ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ. ယံ ယန္တိ ဝိနိစ္ဆယံ. ပိသနသိလာတိ ပိသတိ ဧတ္ထာတိ ပိသနာ၊ သာယေဝ သိလာတိ ပိသနသိလာ. ဣမိနာ အစလံ ဟုတွာ နိသီဒတီတိ နိသဒေါတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ပိသနပေါတကောတိ ပိသတိ အနေနာတိ ပိသနော၊ သောယေဝ ပေါတကောတိ ပိသနပေါတကော၊ ဣမိနာ နိသဒတော ပေါတကောတိ နိသဒပေါတကောတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဟိင်္ဂုဇာတိယောတိ ဟိင်္ဂုကုလာနိ.

သာမုဒ္ဒန္တိ ဧတ္ထ သမုဒ္ဒေ သန္တိဋ္ဌတီတိ သာမုဒ္ဒန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမုဒ္ဒတီရေ’’တိအာဒိ. ‘‘တီရေ’’တိ ဣမိနာ သမုဒ္ဒေတိ ဧတ္ထ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာ သမီပတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ. ပကတိလောဏန္တိ သဘာဝလောဏံ၊ န ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေဟိ သဒ္ဓိံ ပစိတန္တိ အတ္ထော. ‘‘ပဗ္ဗတေ ဥဋ္ဌဟတီ’’တိ ဣမိနာ သိန္ဓုနာမကေ ပဗ္ဗတေ ဥဋ္ဌဟတီတိ သိန္ဓဝန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဥဗ္ဗိတော ဘူမိတော ဤရတိ ဥဂ္ဂစ္ဆတီတိ ဥဗ္ဗိရန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘူမိတော အင်္ကုရံ ဥဋ္ဌဟတီ’’တိ. ဣမိနာ အဋ္ဌကထာနယေန ဩဋ္ဌဇော တတိယက္ခရောယေဝ ယုဇ္ဇတိ၊ ပေါတ္ထကေသု ပန စတုတ္ထက္ခရောယေဝ ဒိဿတိ. ‘‘ဥဗ္ဘိဒ’’န္တိပိ ပါဌော. ဗိလန္တိ ကောဋ္ဌာသော. တသ္မာ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေဟိ ဗိလေဟိ သဒ္ဓိံ ပစိတံ ဗိလန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေဟိ သဒ္ဓိံ ပစိတ’’န္တိ. အဘိဓာနေ ပန (အဘိဓာနေ ၄၆၁ ဂါထာယံ) ‘‘ဗိလာလ’’န္တိ ပါဌော အတ္ထိ. တန္တိ ဗိလံ.

၂၆၄. အဿာဒီနံ ကာယဂန္ဓော ဝိယ ကဿစိ ကာယဂန္ဓော ဟောတီတိ ယောဇနာ. တဿာပီတိ ဘိက္ခုနောပိ. ပိသဒ္ဒေန ကဏ္ဍုဝါဗာဓဘိက္ခုအာဒယောပိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဆကဏသဒ္ဒဿ အဿာဒီနံ မလေပိ ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘ဂေါမယ’’န္တိ. ပါကတိကစုဏ္ဏမ္ပီတိ အပက္ကရဇနစုဏ္ဏမ္ပိ. ဧတမ္ပီတိ ပါကတိကစုဏ္ဏမ္ပိ.

တန္တိ အာမကမံသံ၊ န ခါဒီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ အာမကလောဟိတံ ဝါ၊ န ပိဝီတိ သမ္ဗန္ဓော. အမနုဿောတိ မနုဿသဒိသော ဘူတော. တန္တိ အာမကမံသလောဟိတံ.

၂၆၅. ‘‘အဉ္ဇန’’န္တိ နာမံ သာမညန္တိ အာဟ ‘‘အဉ္ဇနန္တိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနမေတ’’န္တိ. သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝစနန္တိ သဗ္ဗေသံ အဉ္ဇနာနံ သင်္ဂါဟကဝစနံ. ဧတန္တိ ‘‘အဉ္ဇန’’န္တိ ဧတံ ဝစနံ. အဉ္ဇတိ စက္ခုံ မက္ခေတိ အနေနာတိ အဉ္ဇနံ၊ အဉ္ဇတိ စက္ခုံ ဗျတ္တံ ကရောတီတိ ဝါ အဉ္ဇနံ၊ တာလုဇော တတိယက္ခရော. ကပလ္လန္တိ ကပလ္လေ ပဝတ္တံ. ကပါလဉှိ ဒီပသိခါယ ဥပရိ နိကုဇ္ဇိတွာ တတ္ထ ပဝတ္တံ မသိ ‘‘ကပလ္လ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒီပသိခတော ဂဟိတမသီ’’တိ. အဉ္ဇနူပပိသနေဟီတိ ဧတ္ထ အဉ္ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပနေတုံ ပိသိတဗ္ဗန္တိ အဉ္ဇနူပပိသနန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဉ္ဇနေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ပိသိတေဟီ’’တိ. ‘‘ဧကတော’’တိ ဣမိနာ ‘‘သဒ္ဓိ’’န္တိ ပဒဿေဝ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. ယံကိဉ္စိ အဉ္ဇနူပပိသနံ စုဏ္ဏံ န န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. အထ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ န ဟောတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ယောဇနာ. ဣမသ္မိံ နယေ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အာချာတပဒံ ကိရိယာန္တရာပေက္ခတ္တာ ကတ္တာ ဟောတိ. အာချာတေသုပိ ဟိ ကတ္တုတ္တဉ္စ ကမ္မတ္တဉ္စ လဗ္ဘတိ. စန္ဒနန္တိအာဒီနိ သုဝိညေယျာနေဝ.

အဋ္ဌိမယန္တိ ပဒဿ အတိဗျာပိတဒေါသံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘မနုဿဋ္ဌိံ ဌပေတွာ’’တိ. သလာကဋ္ဌာနိယန္တိ ဧတ္ထ သလာကာ တိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထာတိ သလာကဋ္ဌာနိယန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ သုသိရဒဏ္ဍကာဒိကေ. သလာကန္တိ အဉ္ဇနိသလာကံ. ဩဒဟန္တီတိ ဌပေန္တိ. အံသဗဒ္ဓကောတိ အံသေ ဗဒ္ဓတိ အနေနာတိ အံသဗဒ္ဓကော. ယမကနတ္ထုကရဏိန္တိ နတ္ထု ကရီယတိ ဣမာယာတိ နတ္ထုကရဏီ၊ ယမကာ နတ္ထုကရဏီ ယမကနတ္ထုကရဏီ.

၂၆၇. တံ သဗ္ဗံ တေလပါကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အတိ ဝိယ ခိတ္တမဇ္ဇာနီ’’တိ ဣမိနာ အတိ ဝိယ ခိပီယန္တိ ပက္ခိပီယန္တီတိ အတိခိတ္တာနိ၊ တာနိယေဝ မဇ္ဇာနိ အတိခိတ္တမဇ္ဇာနီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

ပဏ္ဏသေဒန္တိ ပဏ္ဏေဟိ သေဒံ. အင်္ဂါရာနန္တိ အင်္ဂါရေဟိ. တတ္ထာတိ တေသု ပံသုဝါလိကာဒီသု. ဝါတဟရဏပဏ္ဏာနီတိ ဝါတဿ အပနယနာနိ ဥဒ္ဒါလာဒီနိ ပဏ္ဏာနိ. တတ္ထာတိ တေသု ပဏ္ဏေသု. နာနာပဏ္ဏဘင်္ဂကုထိတန္တိ နာနာပဏ္ဏာနိယေဝ ဘဉ္ဇိတဗ္ဗဋ္ဌေန နာနာပဏ္ဏဘင်္ဂံ၊ တေန ကုထိတံ နာနာပဏ္ဏဘင်္ဂကုထိတံ. ဥဏှောဒကဿာတိ ဥဏှောဒကေန. တတ္ထာတိ ဥဒကကောဋ္ဌကေ.

ပဗ္ဗေ ပဗ္ဗေတိ ဖဠုမှိ ဖဠုမှိ. ယေနာတိ ပဇ္ဇေန. တံ ပဇ္ဇံ အဘိသင်္ခရိတုန္တိ ယောဇနာ. ‘‘ပါဒါနံ သပ္ပါယဘေသဇ္ဇ’’န္တိ ဣမိနာ ပါဒဿ ဟိတံ ပဇ္ဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တိလကက္ကေနာတိ ဧတ္ထ ကက္ကသဒ္ဒဿ စုဏ္ဏဝါစကတ္တာ ‘‘ပိဋ္ဌေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကဗဠေန ပက္ခိပနံ ကဗဠိကံ. သတ္တုပိဏ္ဍဿ ဘတ္တကဗဠသဒိသတ္တာ သတ္တုပိဏ္ဍန္တိ ဝုတ္တံ. အာဏိ ဝိယာတိ ခီလာ ဝိယ. ခါရေနာတိ လောဏသက္ခရိကမယေန ခါရေန. ဝိကာသံ ရုန္ဓတီတိ ဝိကာသိကံ၊ တေလရုန္ဓနပိလောတိကံ. ဝဏကမ္မန္တိ ဝဏဿ၊ ဝဏေ ဝါ ကမ္မံ.

၂၆၈. သပ္ပဒဋ္ဌကာလေယေဝ ကိံ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. ဣဒန္တိ မဟာဝိကဋံ၊ ပရိဘုဉ္ဇီကဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အညေသု ပနာတိ သပ္ပဒဋ္ဌတော အညေသု ပန. သစေ ဘူမိပတ္တော ဂူထော ဟောတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

၂၆၉. ဝသီကရဏပါနကသမုဋ္ဌိတရောဂေါတိ ကန္တိဘာဝသင်္ခါတံ ဝသံ ကရောတိ အနေနာတိ ဝသီကရဏံ၊ ဘေသဇ္ဇံ၊ ပိဝတေ ပါနံ၊ တံယေဝ ပါနကံ၊ ဝသီကရဏဿ ပါနကံ ဝသီကရဏပါနကံ၊ တေန သမုဋ္ဌိတော ရောဂေါ ဝသီကရဏပါနကသမုဋ္ဌိတရောဂေါ. ဣမိနာ ဃရဒိန္နကာဗာဓောတိ ဧတ္ထ ဃရဏိယာ ဒိန္နေန ဝသီကရဏပါနကေန သမုဋ္ဌိတော အာဗာဓော ဃရဒိန္နကာဗာဓောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သီတာယ အာလောဠေတဗ္ဗန္တိ သီတာလောဠံ၊ ဥဒကံ. သီတာသဒ္ဒေါ နင်္ဂလလေခါသင်္ခါတံ ဖာလပဒ္ဓတိံ မုချတော ဝဒတိ၊ ဖာလပဒ္ဓတိကရေ ဖာလေ လဂ္ဂမတ္တိကံ ဥပစာရတော ဝဒတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သီတာယ အာလောဠေတဗ္ဗ’’န္တိ. အဋ္ဌကထာယမ္ပိ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နင်္ဂလေနာ’’တိအာဒိ.

ဝိပက္ကဂဟဏိကောတိ ဝိသေသေန ပါစာပနဂဟဏိကော. မုတ္တဟရီတကန္တိ ဧတ္ထ ‘‘မုတ္တ’’န္တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ဂေါမုတ္တမေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂေါမုတ္တပရိဘာဝိတံ ဟရီတက’’န္တိ. ဣမိနာ မုတ္တေန ပရိဘာဝိတံ ဟရီတကံ မုတ္တဟရီတကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တဏ္ဍုလကသဋောတိ တဏ္ဍုလဓောဝနောဒကကသဋော ဓောတသိနိဒ္ဓေါ၊ သောဝ မုဂ္ဂပစိတပါနီယောတိ ယောဇနာ. ‘‘မံသရသေနာ’’တိ ဣမိနာ မံသရသော မံသေန ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗန္တိ ပဋိစ္ဆာဒနီယန္တိ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတိ.

၁၆၃. ဂုဠာဒိအနုဇာနနကထာ

၂၇၂. ဟီတိ သစ္စံ. ပက္ကတ္တာတိ မုဂ္ဂါနံ ပက္ကဘာဝတော. တေတိ မုဂ္ဂါ.

၂၇၄. အကပ္ပိယကုဋိယန္တိ အကပ္ပိယကုဋိယာ အန္တော. အဿာတိ ဘိက္ခုနော န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တမ္ပီတိ ဥဏှယာဂုမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန ပဂေဝ အာမိသံ ပစိတုန္တိ ဒဿေတိ. ဥတ္တဏ္ဍုလဘတ္တန္တိ ပက္ကတဏ္ဍုလတော ဝိယောဂေါတိ ဥတ္တဏ္ဍုလော၊ ဥကာရော ဟိ ဝိယောဂတ္ထဝါစကော၊ အပက္ကတဏ္ဍုလောတိ အတ္ထော. ဥတ္တဏ္ဍုလမယံ ဘတ္တန္တိ ဥတ္တဏ္ဍုလဘတ္တံ. သကိံ ကုထိတေသု ခီရတက္ကာဒီသု အဂ္ဂိံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဗိဠာလာဒီနံ သတ္တာနံ သမူဟော ရူဠှီဝသေန ဥက္ကပိဏ္ဍကောတိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဗိဠာလမူသိကဂေါဓာမင်္ဂုသာ’’တိ. ဝိဃာသာဒဘာဝေန နိဟတမာနတ္တာ ကာယဝါစံ ဒမေတီတိ ဒမကော ဝိဃာသာဒေါတိ အာဟ ‘‘ဝိဃာသာဒါ’’တိ.

၂၇၆. တတော နီဟဋန္တိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထာ’’တိအာဒိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. နီဟဋန္တိ နီဟရိတွာ ဟရိတံ.

၂၇၈. ဝနဋ္ဌံ ပေါက္ခရဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဝနေ တိဋ္ဌတီတိ ဝနဋ္ဌော၊ ပေါက္ခရေ တိဋ္ဌတီတိ ပေါက္ခရဋ္ဌောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝနေ စေဝါ’’တိအာဒိ. ‘‘ပဒုမိနိဂစ္ဆေ’’တိ ဣမိနာ ပေါက္ခရသဒ္ဒေါ ပဒုမဝါစကောတိ ဒဿေတိ. ယဿ ဗီဇံ အင်္ကုရံ န ဇနေတိ၊ တံ ဖလံ အဗီဇံ နာမာတိ ယောဇနာ.

၁၆၇. သတ္ထကမ္မပဋိက္ခေပကထာ

၂၇၉. ဒုက္ခေန ရုပတီတိ ဒုရောပယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ခေန ရုဟတီ’’တိ. သတ္ထကမ္မံ ဝါ ဝတ္ထိကမ္မံ ဝါတိ ဧတ္ထ သတ္ထေန ကာတဗ္ဗံ ကမ္မံ သတ္ထကမ္မံ၊ ဝတ္ထိပီဠနံ ကာတဗ္ဗံ ကမ္မံ ဝတ္ထိကမ္မန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ပဋိစ္ဆန္နေ’’တိအာဒိ. ‘‘သူစိယာ ဝါ’’တိအာဒိနာ သတ္ထကမ္မန္တိ ဧတ္ထ ‘‘သတ္ထ’’န္တိ ပဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘သတ္ထေန ဝါ’’တိ ပဒံ ‘‘ဆိန္ဒနံ ဝါ ဖာလနံ ဝါ’’တိပဒေဟိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘သူစိယာ ဝါ ကဏ္ဋကေန ဝါ သတ္တိကာယ ဝါ’’တိပဒါနိ ‘‘ဝိဇ္ဈနံ ဝါ’’တိ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ‘‘ပါသာဏသက္ခလိကာယ ဝါ နခေန ဝါ’’တိ ပဒါနိ ‘‘လေခနံ ဝါ’’တိ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ. ဧတန္တိ သတ္ထေန ဆိန္ဒနာဒိကမ္မံ. ဧတ္ထ စာတိ သတ္ထကမ္မဝတ္ထိကမ္မေသု. တတ္ထ ပနာတိ သမ္ဗာဓေ ပန. တေနာတိ ခါရာဒိနာ. ဝစ္စမဂ္ဂေ ယာယ ဘေသဇ္ဇမက္ခိတာဒါနဝဋ္ဋိယာ ခါရကမ္မံ ဝါ ကရောန္တိ၊ ယာယ ဝေဠုနာဠိကာယ တေလံ ဝါ ပဝေသေန္တိ၊ သာ ဘေသဇ္ဇမက္ခိတာဒါနဝဋ္ဋိ ဝါ သာ ဝေဠုနာဠိကာ ဝါ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ယောဇနာ.

၂၈၀. တံ ဒိဝသန္တိ တသ္မိံ ဒိဝသေ. ကိဉ္စိ သတ္ထန္တိ ယောဇနာ. ဣမာယာတိ သုပ္ပိယာယ အညံ ကိဉ္စိ အဒေယျံ ကိမ္ပိ ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ. ယတြ နာမာတိ ဧတ္ထ တြပစ္စယော ကာရဏတ္ထေ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ နာမာ’’တိ. ‘‘ဝီမံသီ’’တိ ဣမိနာ ပဋိဝေက္ခီတိ ဧတ္ထ ပဋိအဝပုဗ္ဗော ဣက္ခဓာတု ဝီမံသနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. အသုကမံသန္တိ အသုကံ မံသံ၊ အသုကဿ ဝါ သတ္တဿ မံသံ.

၁၆၉. ဟတ္ထိမံသာဒိပဋိက္ခေပကထာ

၂၈၁. အရညကောကာ နာမာတိ သသဗိဠာလာဒယော သတ္တေ ခါဒနတ္ထာယ ကုကတိ အာဒဒါတီတိ ကောကော အရညေ ဇာတော ကောကော အရညကောကော၊ သုနခသဒိသာတိ ဂါမသုနခေန သဒိသာ. တေသန္တိ အရညကောကာနံ. ယော ပနာတိ သုနခေါ ပန၊ ဥပ္ပန္နောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂါမသုနခိယာတိ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ. ကောကေနာတိ သဟာဒိယောဂေ ကရဏဝစနံ. တာနိ ပဒါနိ ‘‘သံယောဂေနာ’’တိ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗာနိ. တဿာတိ သုနခဿ.

ဧတ္ထာတိ မနုဿမံသာဒီသု. သဇာတိကတာယာတိ သမာနဇာတိကဘာဝတော. အနုပဒ္ဒဝတ္ထာယာတိ အနုပဒ္ဒဝတ္ထံ၊ ပဋိက္ခိတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာပတ္တီတိ မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန၊ သေသေ ဒုက္ကဋေန အာပတ္တိ. ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ပနာတိ ဘိက္ခုံ ဥဒ္ဒိဿ ကတမံသံ ပန.

၁၇၀. ယာဂုမဓုဂေါဠကာဒိကထာ

၂၈၂. ဧကကောတိ ဧတ္ထ ဧကတော အသဟာယတ္ထေ ကပစ္စယောတိ အာဟ ‘‘နတ္ထိ မေ ဒုတိယော’’တိ. သောတိ ဗြာဟ္မဏော. ဝယံ ကတွာတိ ပရိဗ္ဗယံ ကတွာ၊ ပဋိယာဒါပေသိ ကိရာတိ ယောဇနာ. အနုမောဒနဂါထာယာတိ အနုမောဒနပကာသကာယ ဂါထာယ. ‘‘ပတ္ထယတံ ဣစ္ဆတ’’န္တိ ပဒါနံ အလမတ္ထပယောဂေ သမ္ပဒါနတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အလမေဝ ဒါတုန္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော’’တိ. သောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ‘‘ဒါတု’’န္တိဘာဝဿ ကတ္တုဘာဝေန သော ဧဝ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အတ္ထော.

၂၈၃. ယာ ယာဂု ပဝါရဏံ ဇနေတိ၊ သာ ယာဂု ဘောဇ္ဇယာဂု နာမာတိ ယောဇနာ. ယန္တိ ကာလံ. ‘‘အာဒိံ ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ယဒဂ္ဂေနာတိ ဧတ္ထ အဂ္ဂသဒ္ဒေါ အာဒျတ္ထော ကိရိယာဝိသေသနတ္ထေ ကရဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘သဂ္ဂနိဗ္ဗတ္တကပုည’’န္တိ ဣမိနာ သဂ္ဂါတိ ဧတ္ထ ဖလူပစာရံ ဒဿေတိ. သောတိ ဂုဠော.

၂၈၄. တထာရူပေနာတိ တထာသဘာဝေန. ဂုဠဿ အနုရူပသဘာဝေနာတိ အတ္ထော.

၁၇၃. ပါဋလိဂါမဝတ္ထုကထာ

၂၈၅. ယထာ သဗ္ဗံ သန္ထတံ ဟောတိ၊ ဧဝံ တထာ သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတန္တိ ယောဇနာ.

၂၈၆. သုနိဓော စ ဝဿကာရော စာတိ ဧတ္ထ စကာရေဟိ ဒွန္ဒဝါကျံ ဒဿေတိ. အာယမုခပစ္ဆိန္ဒနတ္ထန္တိ သုင်္ကမုခဿ ပစ္ဆေဒနတ္ထံ. ‘‘ဃရဝတ္ထူနီ’’တိ ဣမိနာ ဝတ္ထုသဒ္ဒဿ ကာရဏဒဗ္ဗတ္ထေ ပဋိက္ခိပိတွာ ဘူဘေဒတ္ထံ ဒီပေတိ. တာ ဒေဝတာ နာမေန္တိ ကိရာတိ ယောဇနာ. ယထာနုရူပန္တိ ယံ ယံ ဘောဂဗလာနုရူပံ. လောကေတိ သတ္တလောကေ. သဒ္ဒေါတိ ကိတ္တိဃောသော. တေနေဝါတိ တေန သဒ္ဒဿ အဗ္ဘုဂ္ဂတဟေတုနာ ဧဝ. ‘‘ဩသရဏဋ္ဌာနံ နာမာ’’တိ ဣမိနာ အရိယံ အာယတနန္တိ ဧတ္ထ အာယတနသဒ္ဒေါ သမောသရဏဋ္ဌာနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ယတ္တကံ ကယဝိက္ကယဋ္ဌာနံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဝါဏိဇာနံ။ပေ။ ကယဝိက္ကယဋ္ဌာနံ နာမာ’’တိ ဣမိနာ ဝဏိဇာ ပတန္တိ သန္နိပတန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝဏိပ္ပတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဝဏိဇပတော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဇကာရလောပေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ပါဠိယံ ‘‘တေသ’’န္တိ ပါဌသေသဿ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘တေသံ အရိယာယတနဝါဏိဇပတာန’’န္တိ. တေသန္တိ စ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ နိဒ္ဓါရဏတ္ထေ ဝါ ဝိဘတ္တအပါဒါနတ္ထေ ဝါ. ဣဒန္တိ ပုရံ. ပုဋဘေဒနန္တိ ဧတ္ထ ပုဋံ ဘိန္ဒန္တိ ဧတ္ထာတိ ပုဋဘေဒနန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘဏ္ဍိကဘေဒနဋ္ဌာန’’န္တိ. ‘‘သမုစ္စယတ္ထော ဝါသဒ္ဒေါ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တတြ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတြာတိ ပါဋလိပုတ္တေ၊ တီသု ဝါ အဂ္ဂိဥဒကမိထုဘေဒေသု. ‘‘အညမညဘေဒါ’’တိ ဣမိနာ မိထုဘေဒါတိ ဧတ္ထ မိထုသဒ္ဒဿ အညမညဝေဝစနဘာဝံ ဒဿေတိ. ဥဠုမ္ပကုလ္လသဒ္ဒါနံ အတ္ထေ သမာနေပိ ကရဏဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဠုမ္ပ’’န္တိအာဒိ. ဥဠု ဝုစ္စတိ ဥဒကံ၊ တတော ပါတိ ရက္ခတီတိ ဥဠုမ္ပော. ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ၊ တသ္မိံ ဥလတိ ဂစ္ဆတီတိ ကုလ္လော.

အဏ္ဏဝန္တိ ဧတ္ထ အဏ္ဏဝေါ နာမ ကိံ သမုဒ္ဒဿ နာမန္တိ အာဟ ‘‘အဏ္ဏဝ’’န္တိအာဒိ. ‘‘အဏ္ဏဝ’’န္တိ ဧတံ နာမံ ဥဒကဋ္ဌာနဿ အဓိဝစနန္တိ ယောဇနာ. အဏ္ဏော ဝုစ္စတိ ဥဒကံ၊ တံ ဧတသ္မိံ အတ္ထီတိ အဏ္ဏဝေါ. သရသဒ္ဒဿ အကာရာဒိမှိ စ ကဏ္ဍေ စ ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘သရန္တိ ဣဓ နဒီ အဓိပ္ပေတာ’’တိ. ဣဓာတိ ဣမိဿံ ဂါထာယံ. ဣဒန္တိ အတ္ထဇာတံ.

ယေတိ အရိယာ. တေတိ အရိယာ၊ တရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိသဇ္ဇပလ္လလာနီတိ ဧတ္ထ ဝိသဇ္ဇသဒ္ဒေါ တွာပစ္စယန္တော၊ ပလ္လလသဒ္ဒေါ နိန္နဋ္ဌာနဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ဝိသဇ္ဇ။ပေ။ နိန္နဋ္ဌာနာနီ’’တိ. အယံ ပန ဇနော ကုလ္လံ ဗန္ဓတီတိ ယောဇနာ. တိဏ္ဏာ မေဓာဝိနော ဇနာ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

၂၈၇. အနနုဗောဓာတိ ဧတ္ထ ကာရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ အာဟ ‘‘အဗုဇ္ဈနေနာ’’တိ. သန္ဓာဝိတံ သံသရိတန္တိ ဧတ္ထ တပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘မယာ စ တုမှေဟိ စာ’’တိ. ဣမိနာ ကတ္တုတ္ထေ သာမိဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိနာ တပစ္စယဿ ဘာဝတ္ထံ ဒဿေတိ. သံသိတန္တိ ဧတ္ထ သရဓာတုယာ ရကာရော လောပေါတိ အာဟ ‘‘သံသရိတ’’န္တိ. ‘‘တဏှာရဇ္ဇူ’’တိ ဣမိနာ ဘဝတော ဘဝံ နေတီတိ ဘဝနေတ္တီတိ ဝစနတ္ထေန တဏှာရဇ္ဇု ဘဝနေတ္တိ နာမာတိ ဒဿေတိ.

၂၈၉. ဝဏ္ဏဝတ္ထာလင်္ကာရာနိ သာမညဝသေန ‘‘နီလာ’’တိ ဝုတ္တာနီတိ အာဟ ‘‘နီလာတိ ဣဒံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟက’’န္တိ. တတ္ထာတိ ‘‘နီလာ’’တိအာဒိပါဌေ. တေသန္တိ လိစ္ဆဝီနံ. ပကတိဝဏ္ဏာ နီလာ န ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဧတန္တိ ‘‘နီလာ’’တိအာဒိဝစနံ. ပဋိဝတ္တေသီတိ ဧတ္ထ ဝတုဓာတု ဥပသဂ္ဂဝသေန ဝါ အတ္ထာတိသယဝသေန ဝါ ပဟရဏတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဟာရေသီ’’တိ. ‘‘သဇနပဒ’’န္တိ ဣမိနာ သာဟာရန္တိ ဧတ္ထ အာဟာရသဒ္ဒေါ ဇနပဒတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဇနပဒေါ ဟိ ယသ္မာ နဂရဿ ပရိဝါရဘာဝေန အာဟရိတဗ္ဗော၊ ဣမသ္မာ စ ရာဇပုရိသာ ဗလိံ အာဟရန္တိ၊ တသ္မာ အာဟာရောတိ ဝုတ္တော. သဇနပဒံ ဝေသာလိံ ဒဇ္ဇေယျာထာတိ ယောဇနာ. အင်္ဂုလိံ ဖောဋေသုန္တိ ဧတ္ထ ဖုဋဓာတု သဉ္စလနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အင်္ဂုလိံ စာလေသု’’န္တိ. ဣတ္ထိကာယာတိ ဣတ္ထီယေဝ ပုရိသတော ခုဒ္ဒကဋ္ဌေန ဣတ္ထိကာ၊ တာယ.

၁၇၈. သီဟသေနာပတိဝတ္ထုကထာ

၂၉၀. ဓမ္မဿ စ အနုဓမ္မန္တိ ဧတ္ထ ဓမ္မသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကာရဏဿ အနုကာရဏ’’န္တိ. ‘‘ပရေဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘ဝုတ္တ’’ဣတိ ပဒေ ကတ္တာ. ‘‘ဝုတ္တကာရဏေနာ’’တိပဒံ ‘‘သကာရဏော’’တိပဒေ ကရဏံ. ကောစိ အပ္ပမတ္တကောပိ တုမှာကံ ဝါဒေါတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝိညူဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘ဂရဟိတဗ္ဗ’’ဣတိ ပဒေ ကတ္တာ. ‘‘ဂရဟိတဗ္ဗကာရဏ’’န္တိ ပဒံ ‘‘န အာဂစ္ဆတီ’’တိ ပဒေ ကမ္မံ. အနဗ္ဘက္ခာတုကာမာတိ ဧတ္ထ အဘိတျူပသဂ္ဂေါ အဘိဘဝနတ္ထော အာပုဗ္ဗော ခါဓာတု ပကထနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အဘိဘဝိတွာ န အာစိက္ခိတုကာမာ’’တိ.

၂၉၃. အနုဝိစ္စကာရန္တိ ဧတ္ထ အနုဝိစ္စသဒ္ဒေါ ဝိစဓာတု တွာပစ္စယန္တောတိ အာဟ ‘‘အနုဝိစိတွာ’’တိ. ‘‘စိန္တေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝိစဓာတုယာ ဉာဏတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ကာတဗ္ဗန္တိ ကာရန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဋာကန္တိ ဓဇပဋာကံ. ‘‘အာဟိဏ္ဍေယျု’’န္တိ ဣမိနာ ပရိယာယေယျုန္တိ ဧတ္ထ ပရိပုဗ္ဗအာပုဗ္ဗ ယာဓာတုယာ ဂတျတ္ထံ ဒဿေတိ. ပါဠိယံ ‘‘ပရိဟရေယျု’’န္တိပိ ပါဌော. အာဟိဏ္ဍေယျုန္တိ အာဟိဏ္ဍန္တိ. မုဒ္ဓဇော တတိယက္ခရော. ဩပါနဘူတန္တိ ဧတ္ထ ဩပါနော ဝိယ ဘူတော ဩပါနဘူတောတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဋိယတ္တဥဒပါနော ဝိယ ဌိတ’’န္တိ. ‘‘ဥဒပါနော’’တိ ဣမိနာ ဩပါနသဒ္ဒေါ ဥဒပါနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဥဒပါနော ဟိ သဗ္ဗေ ဇနာ ဩသရိတွာ ပိဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ဩပါနောတိ ဝုစ္စတိ. ဣမေသန္တိ နိဂဏ္ဌာနံ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သမ္ပတ္တာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗမေဝ၊ တသ္မာ မာ ဥပစ္ဆိန္ဒိတ္ထာတိ ယောဇနာ. ဥဒ္ဒိဿာတိ တွာပစ္စယန္တသဒ္ဒေါ ‘‘ကတ’’န္တိ ဥတ္တရပဒေန သမာသောတိ အာဟ ‘‘ဥဒ္ဒိသိတွာ ကတ’’န္တိ. ဧသေဝ နယော ‘‘ပဋိစ္စကမ္မ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ.

၂၉၄. ပဋိစ္စကမ္မန္တိ ဧတံ နာမံ နိမိတ္တကမ္မဿ အဓိဝစနန္တိ ယောဇနာ. ယောတိ ယော ကောစိ ဇနော. ဝဓကဿ ပါဏဃာတကမ္မံ ဟောတိ ဝိယ၊ တဿာပိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. န ဇီရန္တီတိ ဧတ္ထ ဇရဓာတု ဂတျတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န ဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

၁၇၉. ကပ္ပိယဘူမိအနုဇာနနကထာ

၂၉၅. ဗဟာရာမကောဋ္ဌကေတိ ဧတ္ထ သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဗဟာရာမကောဋ္ဌကသမီပေတိ အာရာမကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ သမီပေတိ အတ္ထော’’တိ. အစ္ဆန္တီတိ ဝသန္တိ. ဧတန္တိ ‘‘ပစ္စန္တိမ’’န္တိ ဧတံ ဝစနံ. ဓုရဝိဟာရောပီတိ ပဓာနဝိဟာရောပိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ. အနုပဂေယေဝါတိ ပါတောယေဝ. ဩရဝသဒ္ဒန္တိ ဥစ္စရဝသင်္ခါတံ သဒ္ဒံ. ကပိလသုတ္တပရိယောသာနေတိ သုတ္တနိပါတေ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.ကပိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ) သင်္ဂဟိတဿ ကပိလသုတ္တဿ ပရိယောသာနေ. ပဉ္စသတာနံ ကေဝဋ္ဋပုရိသာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဥဿာဝနန္တိကာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ယော ဝိဟာရော ကရိယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘူမိယာ ဂတိ ဝိယ ဂတိ ဧတေသန္တိ ဘူမိဂတိကာ. ပတိဋ္ဌာပေန္တေဟိ ဗဟူဟိ ဘိက္ခူဟိ ပတိဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. နိစ္ဆာရေန္တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ ယောဇနာ. သယန္တိ ဘိက္ခု. တံ ပနာတိ ‘‘သံဃဿ ကပ္ပိယကုဋိံ အဓိဋ္ဌာမီ’’တိ ဝစနံ ပန. အဝတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တထာ ‘‘ဝတွာပီ’’တိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. အဋ္ဌကထာသူတိ မဟာအဋ္ဌကထာဒီသု တီသု အဋ္ဌကထာသု. ဧတ္ထာတိ ဥဿာဝနန္တိကကုဋိယံ. ‘‘သမကာလံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနံ ဒဠှီကရောန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. ဝစနေတိ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ ဝစနေ. တသ္မိန္တိ ထမ္ဘေ. တေနေဝါတိ အကတဘာဝေနေဝ. ဟီတိ သစ္စံ. ဧတ္ထာတိ ဗဟူသု.

ယတောတိ ဣဋ္ဌကသိလာမတ္တိကာပိဏ္ဍတော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘ဗဟူဟိ သမ္ပရိဝါရေတွာ ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ ဝုတ္တနယေနေဝ. ဣဋ္ဌကာဒယောတိ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗဣဋ္ဌကာဒယော. အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တထာတိ ယထာ အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တထာ. ထမ္ဘာဒီနိ ဥက္ခိပိတွာ ပတိဋ္ဌာပနဉ္စ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ကရောမာ’’တိ သာဝနဉ္စ အန္တံ ပရိယောသာနမေတိဿာတိ ဥဿာဝနန္တိကာ.

တာသူတိ ဒွီသု ဂေါနိသာဒိကာသု. ယတ္ထာတိ ကုဋိယံ. နေဝ အာရာမော ပရိက္ခိတ္တော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန ယတ္ထာတိ ကုဋိယံ. အယန္တိ ကုဋိ. ဥဘယတ္ထာပီတိ အာရာမဝိဟာရဂေါနိသာဒိကာသု ဒွီသုပိ. ဗဟုတရံ ပရိက္ခိတ္တောပိ ပရိက္ခိတ္တောယေဝ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ဥပဍ္ဎပရိက္ခိတ္တဗဟုတရပရိက္ခိတ္တအာရာမေ. ဂါဝေါ ပဝိသိတွာ ယထာသုခံ နိသီဒန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါနိသာဒါ ဂေါသာလာ. ဂေါနိသာဒါ ဝိယာတိ ဂေါနိသာဒိကာ ကုဋိ.

မနုဿာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧသာတိ ကုဋိ. ဝုတ္တေပီတိ ပိသဒ္ဒေ၊ ‘‘ကပ္ပိယကုဋိံ ဒေမာ’’တိ ဝါကျံ အပေက္ခတိ. အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယသ္မာ ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ သေသသဟဓမ္မိကဒေဝမနုဿာနံ. တေဟီတိ သေသသဟဓမ္မိကဒေဝမနုဿေဟိ. ပုနပိ ဝုတ္တံ၊ ကိံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခုဿ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ. အပီတိ တဒညေသံ. တန္တိ ဝစနံ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သံဃဿ သန္တကမေဝ ဝါ ဘိက္ခုဿ သန္တကမေဝ ဝါတိ ယောဇနာ. ဣတိ တသ္မာ သုဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂဟပတီနံ သန္တကံ ဂဟပတိ ကုဋိ. ‘‘ကမ္မဝါစံ သာဝေတွာ’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ ကမ္မဝါစမဝတွာ အပလောကနေနပိ ကပ္ပိယတ္တာ. ကမ္မဝါစာယ ဝါ အပလောကနေန ဝါ သမ္မနိတဗ္ဗာတိ သမ္မုတိ ကုဋိ. ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော.

ယံ အာမိသံ ဝုတ္ထံ၊ သဗ္ဗံ တံ အာမိသန္တိယောဇနာ. အကပ္ပိယဘူမိယံ သဟသေယျပဟောနကေ ဂေဟေ ဝုတ္ထံ ဌပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယံ ပန သံဃိကံ ဝါ ပုဂ္ဂလိကံ ဝါ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. တေသံယေဝါတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမေဝ. ဧကရတ္တမ္ပိ ဌပိတံ ယံ သန္တကံ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. တန္တိ သံဃိကာဒိ. တတ္ထာတိ အကပ္ပိယဘူမိယံ သဟသေယျပဟောနကဂေဟေ. ဧတန္တိ အန္တောဝုတ္ထအန္တောပက္ကသင်္ခါတံ ယာဝယာမကာလိကံ၊ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဗျတိရေကဿ အနွယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သတ္တာဟကာလိကံ ပနာ’’တိအာဒိ.

တတြာတိ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ. တတြ ဝစနေတိ ဟိ အတ္ထော. သာမဏေရော ဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယံကိဉ္စိ တဏ္ဍုလာဒိကံ အာမိသန္တိ ယောဇနာ. မုခသန္နိဓိ နာမာတိ အာပတ္တိယာ မုခေါ ဥပါယော သန္နိဓိ နာမာတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ မဟာပစ္စရိယံ၊ မုခသန္နိဓိအန္တောဝုတ္ထေသု ဝါ. ဘိက္ခု ပစိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာမိသသံသဋ္ဌန္တိ အာမိသေန သံသဂ္ဂံ.

ဇဟိတဝတ္ထုကာတိ ဇဟိတံ ဝတ္ထု ဧတာသန္တိ ဇဟိတဝတ္ထုကာ. ဥဿာဝနန္တိကာ ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော. သာတိ ဥဿာဝနန္တိကာ. ယော ယောတိ ထမ္ဘော ဝါ ဘိတ္တိပါဒေါ ဝါ. ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ကတာ ဥဿာဝနန္တိကာတိ ယောဇနာ. စယဿာတိ အဓိဋ္ဌာနဿ. ယေဟိ ပန ဣဋ္ဌကာဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန ထမ္ဘသိလာမတ္တိကာယော သင်္ဂဏှာတိ. တဒညေသူတိ တေဟိ အဓိဋ္ဌိတဣဋ္ဌကာဒီဟိ အညေသု.

ပါကာရာဒိပရိက္ခေပေတိ ဥပစာရသီမာပရိစ္ဆိန္နဿ အာရာမဿ ပါကာရာဒိနာ ပရိက္ခေပေ ကတေ. ပါကာရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝတိံ သင်္ဂဏှာတိ. ကပ္ပိယကုဋိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဂေါနိသာဒိကာယ အဘာဝေန သေသာသု တီသု ကပ္ပိယကုဋီသု ယံကိဉ္စိ ကပ္ပိယကုဋိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ. ဣတရာ ပနာတိ ဥဿာဝနန္တိကဂေါနိသာဒိကာဟိ အညာ. ဒွေတိ ဥဘော ဂဟပတိသမ္မုတိယော၊ ဇဟိတဝတ္ထုကာဝ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပက္ခပါသကမဏ္ဍလန္တိ ဒွေ ပက္ခေ အပတနတ္ထာယ ပသတိ ဗန္ဓတီတိ ပက္ခပါသကော၊ မဏ္ဍလန္တိ ဆဒနကောဋိဂေါပါနသီနံ ဥပရိ ဌပိတကဋ္ဌဝိသေသော၊ ပက္ခပါသကော စ မဏ္ဍလဉ္စ ပက္ခပါသကမဏ္ဍလံ.

ယတြာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာတိ အနပေက္ခဝိဿဇ္ဇနေန အနုပသမ္ပန္နဿ ဒတွာ. စီဝရဝိကပ္ပနံ ဝိယ သာပေက္ခဝိဿဇ္ဇနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. တတြာတိ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ. သောတိ ကရဝီကတိဿတ္ထေရော၊ ပဿိတွာ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. ထေရောတိ မဟာသိဝတ္ထေရော. လူခဒိဝသေတိ အသိနိဒ္ဓဒိဝသေ. တတောတိ ဗြဝနတော၊ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. နန္တိ မဟာသိဝတ္ထေရံ. ပမုခေတိ ဂဗ္ဘဿ ပမုခေ. တန္တိ သဗ္ဗိကုမ္ဘိံ. ဗဟီတိ ဝိဟာရဿ ဗဟိ. သောတိ မဟာသိဝတ္ထေရော.

၁၈၀. မေဏ္ဍကဂဟပတိဝတ္ထုကထာ

၂၉၆. ‘‘ဗဟိဒွါရေ’’တိ ဧတ္ထ ကဿ ဗဟိဒွါရေတိ အာဟ ‘‘ဓညာဂါရဿ ဗဟိဒွါရေ’’တိ. အာဠကထာလိကန္တိ ဧတ္ထ အာဠကတဏ္ဍုလပစနကံ ဂဏှကထာလိ အာဠကထာလိ၊ တာယ ပစိတံ ဘတ္တံ အာဠကထာလိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဠကတဏ္ဍုလပစနကထာလိက’’န္တိ. ဗျဉ္ဇနဘဏ္ဍိကန္တိ ဗျဉ္ဇနပရိက္ခာရိကံ၊ ဗျဉ္ဇနပရိဝါရကန္တိ အတ္ထော. ဣမိနာ သူပဘိဉ္ဇနကန္တိ ဧတ္ထ သူပသဒ္ဒေါ ဗျဉ္ဇနဝါစကော၊ ဘိဉ္ဇနကသဒ္ဒေါ ဘဏ္ဍိကပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. ဒါသကမ္မကရပေါရိသန္တိ ဧတ္ထ ဒါသပေါရိသာ စ ကမ္မကရပေါရိသာ စ ဒါသကမ္မကရပေါရိသံ၊ သမာဟာရဒွန္ဒော ပုဗ္ဗပဒေ ဥတ္တရလောပေါ၊ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒါသပုရိသေ စ ကမ္မကရပုရိသေ စာ’’တိ. ပေါရိသသဒ္ဒေါပိ ပုရိသသဒ္ဒေန သမာနော ‘‘ပုရိသော ဧဝ ပေါရိသော’’တိ အတ္ထေန. ဓုဝဘတ္တေနာတိ ဧတ္ထ ဓုဝသဒ္ဒေါ နိစ္စပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘နိစ္စကာလ’’န္တိ. ဒုယှေန ခီရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘မေဏ္ဍကဝတ္ထုသ္မိံ ပနာ’’တိ ပါဌတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘ခဏညေဝ ဒုယှေနာ’’တိ ပါဌာ ကေသုစိယေဝ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု အတ္ထိ. ဧတ္ထာတိ မေဏ္ဍကဝတ္ထုမှိ. ဂေါရသေတိ ဂဝယေဟိ နိဗ္ဗတ္တေ ခီရဒဓိတက္ကနဝနီတသဗ္ဗိသင်္ခါတေ ရသေ. ပါထေယျန္တိ ပထဿ ဟိတံ ပါထေယျံ. ဉတွာတိ ပါထေယျမိစ္ဆတီတိ ဉတွာ. ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဝါတိ အညာတကအပဝါရိတဋ္ဌာနတော ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဝါ. ယာစိတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေနာတိ ဒဿေတိ. ယတ္တကေန ပါထေယျေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၈၂. ကေဏိယဇဋိလဝတ္ထုကထာ

၃၀၀. ကာဇေဟီတိ ဧတ္ထ ကာဇဿ ဂဏနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဉ္စဟိ ကာဇသတေဟီ’’တိ. ဧကေန ကာဇေန ဒွိန္နံ ကုဋာနံ ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကုဋသဟဿ’’န္တိ. ဝေါတိ တုမှေ. သုဋ္ဌု ပသန္နောတိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထာတိ ‘‘အဋ္ဌ ပါနာနီ’’တိ ပါဌေ၊ အဋ္ဌသု ပါနေသု ဝါ. ‘‘အမ္ဗေဟိ ကတပါန’’န္တိ ဣမိနာ မဇ္ဈေလောပသမာသံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ အာမပက္ကေသု. ကရောန္တေန ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာဒိစ္စပါကေနာတိ အာဒိစ္စဟေတုနာ ပစနေန. ပုရေဘတ္တမေဝ ကပ္ပတီတိ ဘိက္ခုနာ သယံ ကတတ္တာ ပုရေဘတ္တမေဝ ကပ္ပတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နေဟီ’’တိအာဒိ. ကတံ အမ္ဗပါနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗပါနေသူတိ ဇမ္ဗုပါနာဒီသု သဗ္ဗေသု ပါနေသု.

တေသူတိ ဇမ္ဗုပါနာဒီသု သတ္တသု ပါနေသု. ပနသဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော. ဇမ္ဗုဖလေဟီတိ အာမေဟိ ဝါ ပက္ကေဟိ ဝါ ဇမ္ဗုဖလေဟိ. အဋ္ဌိကေဟီတိ အဋ္ဌိ အသ္မိမတ္ထီတိ အဋ္ဌိကံ ဖလံ. ဇာတိရသေနာတိ ယထာဇာတေန ရသေန. ဣမိနာ မဓုသက္ခရကပ္ပုရာဒီဟိ န ယောဇေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. တံ ပနာတိ မဓုကပါနံ ပန. မုဒ္ဒိကာတိ မုဒ္ဒိကဖလာနိ. သာလုကေတိ ကန္ဒေ. သတ္တန္နံ ဓညာနံ ဖလရသန္တိ တဏ္ဍုလဓောဝနောဒကံ. ‘‘ပက္ကဍာကရသ’’န္တိ ဣမိနာ အပက္ကဍာကရသံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ဝိတ္ထာရော ဝါ. ရသောတိ ပက္ကရသော. ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတသဗ္ဗိအာဒီဟိ ပက္ကာနံ ယာဝဇီဝိကာနံ ပတ္တာနံ ရသောတိ ယောဇနာ. ပက္ကံ ယာဝဇီဝိကပတ္တရသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယာဝကာလိကပတ္တာနမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ယာဝဇီဝိကပတ္တာနန္တိ ဒဿေတိ. ယံ ပါနန္တိ ယံ မဓုကပုပ္ဖရသပါနံ. သောတိ မဓုကပုပ္ဖရသော. တေနာတိ မဓုကပုပ္ဖေန. ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ မဇ္ဇံ န ကရောန္တိ၊ တတောတိ ယောဇနာ. ဥစ္ဆုရသော နိကသဋော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝဋ္ဋတိ သတ္တာဟကာလိကတ္တာ. ဣမေ စတ္တာရော ရသာတိ ဖလပတ္တပုပ္ဖဥစ္ဆုရသသင်္ခါတာ ဣမေ စတ္တာရော ရသာ. အဂ္ဂိဟုတ္တမုခါတိ ယညာ အဂ္ဂိဟုတမုခါ၊ အဂ္ဂိဟုတသေဋ္ဌာတိ အတ္ထော.

၁၈၃. ရောဇမလ္လာဒိဝတ္ထုကထာ

၃၀၁. သင်္ကရမကံသူတိ ဧတ္ထ သင်္ကရသဒ္ဒဿ ယုဒ္ဓတ္ထာဒီသု ပဝတ္တနတော ဣဓ ပဋိညာတတ္ထေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကတိကမကံသူ’’တိ. ကတိကန္တိ ပဋိညာတသင်္ခါတံ ကတိကံ. ဥဠာရံ ခေါတိ ဧတ္ထ ဥဠာရသဒ္ဒေါ သေဋ္ဌဝါစကော. သေဋ္ဌန္တိ စ သုန္ဒရမေဝါတိ အာဟ ‘‘သုန္ဒရံ ခေါ တေ ဣဒ’’န္တိ. တေတိ တုယှံ. ‘‘ဗဟုကတော’’တိ ပဒဿ ကတဗဟုမာနောတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပသာဒဗဟုမာနေနာ’’တိ. ‘‘ပိဋ္ဌမယံခါဒနီယ’’န္တိ ဣမိနာ ပိဋ္ဌခါဒနီယန္တိ ဧတ္ထ မယသဒ္ဒလောပံ ဒဿေတိ.

၃၀၃. ပဋိဘာနေယျကာတိ ဧတ္ထ ပဋိဘာနေ နိယုတ္တာ ပဋိဘာနေယျကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဋိဘာနသမ္ပန္နာ’’တိ. ‘‘နိဒ္ဒေါသသိပ္ပါ’’တိ ဣမိနာ ပရိယောဒါတသိပ္ပါတိ ဧတ္ထ ပရိသမန္တတော ဩဒါတံ သိပ္ပံ ဧတေသန္တိ ပရိယောဒါတသိပ္ပါတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သိပ္ပတ္ထိကေဟိ သိယတိ သေဝိယတီတိ သိပ္ပံ၊ သိပ္ပိကာနံ ဟိတာယ သေတိ ပဝတ္တတီတိ ဝါ သိပ္ပံ၊ ဩဋ္ဌဇော ပဌမက္ခရော. နာဠိယာဝါပကေနာတိ ပဒဿ ဒွန္ဒဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နာဠိယာ စေဝ အာဝါပကေန စာ’’တိ. ဣမိနာ ယကာရော ပဒသန္ဓိမတ္တောတိ ဒဿေတိ. ‘‘နာဠိယာ ဝါ ပသိဗ္ဗကေနာ’’တိပိ ပါဌော၊ သော အပါဌောယေဝ. ကော အာဝါပကော နာမာတိ အာဟ ‘‘အာဝါပကော နာမ ယတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ထဝိကေ. ဣမိနာ အာဟရိတွာ ယထာလဒ္ဓံ ဝပန္တိ ပက္ခိပန္တိ ဧတ္ထာတိ အာဝါပကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝပ ဗီဇနိက္ခေပေတိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၅ ပကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ပက္ခိပနေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပက္ခိပန္တီ’’တိ. ပရိဟရိတုမေဝါတိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဟရိတုမေဝ. ဝေတနန္တိ ဘတိံ. ယောတိ ဘိက္ခု. တံ ဝါတိ ပရိဟရိတခုရဘဏ္ဍံ ဝါ. အညံ ဝါတိ အညဿ သန္တကံ ဝါ.

၃၀၄. ဣဒန္တိ ဒသမဘာဂဒါနံ. ဒသ ကောဋ္ဌာသေတိ ဒသ ပဋိဝီသေ.

၁၈၅. စတုမဟာပဒေသကထာ

၃၀၅. ဣဒံ န ကပ္ပတီတိအာဒီတိ ‘‘ဣဒံ န ကပ္ပတီ’’တိအာဒယော ဣမေ စတ္တာရော မဟာပဒေသေတိ ယောဇနာ. အပဿယံ ကတွာ ဒိသိယန္တိ ဧတ္ထာတိ အပဒေသာ ဩကာသာ၊ အပဿယံ ကတွာ ဒိသိယန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ အပဒေသာ ကာရဏာ၊ ‘‘မဟန္တာ အပဒေသာ မဟာပဒေသာ. တဉ္စာတိ မဟာပဒေသသင်္ခါတံ တဉ္စ သုတ္တံ၊ ဂဟေတွာတိ ယောဇနာ. ပရိမဒ္ဒန္တာတိ ပုနပ္ပုနံ မဒ္ဒန္တာ၊ ဥပပရိက္ခန္တာတိ အတ္ထော. ဣဒန္တိ ကာရဏံ. တန္တိ နဝမဟာဖလအပရဏ္ဏံ. တာနီတိ ခုဒ္ဒကဖလပါနာနိ. ဟီတိ သစ္စံ.

တေသန္တိ ဆန္နံ စီဝရာနံ. တတ္ထာတိ ဆသု အနုလောမစီဝရေသု. ‘‘ပါဏကေဟိ သဉ္ဇာတဝတ္ထ’’န္တိ ဣမိနာ ကောသေယျဝတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ. ဒွေ ပဋာတိ စီနပဋသောမာရပဋာ. ဒုကူလံ သာဏဿ အနုလောမန္တိ ယောဇနာ.

တေသံယေဝါတိ ဒွိန္နံ ပတ္တာနမေဝ. တေသံယေဝါတိ တိဏ္ဏံ တုမ္ဗာနမေဝ. တေသံယေဝါတိ ဒွိန္နံ ကာယဗန္ဓနာနမေဝ. သေတစ္ဆတ္တန္တိ သေတေဟိ ဝတ္ထေဟိ ကတံ ဆတ္တံ. တေသံယေဝါတိ တိဏ္ဏံ ဆတ္တာနမေဝ.

သမ္ဘိန္နရသန္တိ သံသဂ္ဂရသံ. ဧတ္ထ ဘိဇ္ဇိတ္ထာတိ ဘိန္နောတိ ဝစနတ္ထေန ဘိဒိဓာတု ဒွိဓာကရဏသင်္ခါတော ဘေဒတ္ထော ဟောတိ၊ ဓာတွတ္ထဗာဓကေန သံတျူပသဂ္ဂေန ဘိဒိဓာတုယာ ဘေဒတ္ထံ ဗာဓေတွာ သံသဂ္ဂတ္ထဝါစကော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဆလ္လိမ္ပီတိ တစမ္ပိ. သကလေနေဝါတိ ဆလ္လိယာ ဧဝ. ပါယာသေန အသံသဋ္ဌံ ယံ သဗ္ဗီတိ ယောဇနာ. တာနီတိ တက္ကောလဇာတိဖလာဒီနိ. ယဋ္ဌိမဓုကာဒီသုပီတိ မဓုလဋ္ဌိကာဒီသုပိ. ‘‘လဋ္ဌိမဓုကာဒီသုပီ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ သော အပါဌောယေဝ. ယံ ယန္တိ ဝတ္ထု. ယထာတိ ယေနာကာရေန၊ ဓောဝိယမာနေ တစ္ဆိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော.

သမ္ဘိန္နရသန္တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သံသဋ္ဌ’’န္တိ. သဘာဝန္တိ ယာဝကာလံ ကပ္ပိယသဘာဝံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဥပနေတိ၊ တသ္မာ. တေနာတိ သတ္တာဟကာလိကေန. တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတန္တိ တဒဟေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ. ဒွီဟပဋိဂ္ဂဟိတေန သတ္တာဟကာလိကေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ ကာလိကသံသဂ္ဂေ. အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ယထာက္ကမံ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ.

ဣတိ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.