၅. စမ္မက္ခန္ဓကံ

၁၄၇. သောဏကောဠိဝိသဝတ္ထုကထာ

၂၄၂. စမ္မက္ခန္ဓကေ ဣဿရိယာဓိပစ္စန္တိ ဧတ္ထ ဣဿရဿ ဘာဝေါ ဣဿရိယံ၊ အဓိပတိနော ဘာဝေါ အာဓိပစ္စံ၊ ဣဿရိယဉ္စ အာဓိပစ္စဉ္စ၊ တေဟိ သမန္နာဂတံ ဣဿရိယာဓိပစ္စန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဿရဘာဝေန စ အဓိပတိဘာဝေန စ သမန္နာဂတ’’န္တိ. ‘‘ရာဇဘာဝ’’န္တိ ဣမိနာ ရဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထ ရညော ဘာဝေါ ရဇ္ဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ရညာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိ ဣမိနာ ရညော ဣဒံ ရဇ္ဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ကောဠိဝီသောတိ ဂေါတ္တ’’န္တိ ဣဒံ အဋ္ဌကထာဝါဒဝသေန ဝုတ္တံ၊ အပဒါနေ ပန တဿ ဇာတက္ခဏေ ပိတရာ ကောဋိဝီသဓနဿ ဒိန္နတ္တာ ‘‘ကောဠိဝီသော နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ

‘‘ဇာတပုတ္တဿ မေ သုတွာ၊ ပိတု ဆန္ဒော အယံ အဟု၊

ဒဒါမဟံ ကုမာရဿ၊ ဝီသကောဋီ အနူနကာ’’တိ.

ဣမိနာ ပါဠိနယေန ‘‘ကောဋိဝီသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘စက္ကဝါဠ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ဋကာရဿ ဠကာရံ ကတွာ ကောဠိဝီသောတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနီတိ အဉ္ဇနဿ ဝဏ္ဏော ဝိယ ဝဏ္ဏော ဧတေသန္တိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနိ. လောမာနိ ဇာတာနိ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ သောဏော. ဌပေသိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေဟီတိ အသီတိသဟဿပုရိသေဟိ. ပဏ္ဏသာလန္တိ ပဏ္ဏေန ဆာဒိတံ၊ တေန စ ပရိက္ခိတ္တံ သာလံ. ဥဏ္ဏပါဝါရဏန္တိ ဥဏ္ဏမယံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ. ပါဒပုဉ္ဆနိကန္တိ ပါဒံ ပုဉ္ဆတိ သောဓေတိ အနေနာတိ ပါဒပုဉ္ဆနိယံ၊ တဒေဝ ပါဒပုဉ္ဆနိကံ. သဗ္ဗေဝါတိ သောဏေန သဟ အသီတိသဟဿပုရိသာ ဧဝ. တဿ စာတိ သောဏဿ စ. ပုဗ္ဗယောဂေါတိ ပုဗ္ဗူပါယော.

အသီတိဂါမိကသဟဿာနီတိ ဧတ္ထ ဂါမေသု ဝသန္တီတိ ဂါမိကာ၊ တေသံ အသီတိသဟဿာနိ အသီတိဂါမိကသဟဿာနီတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ကုလပုတ္တာန’’န္တိ ဣမိနာ ဝသန္တျတ္ထေ ပဝတ္တဿ ဏိကပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ‘‘အသီတိသဟဿာနီ’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဒန္တရောပိ အသီတိသဟဿသဒ္ဒါနံ သမာသဘာဝံ ဒဿေတိ. ကေနစိဒေဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ကေနစိ ဣဝါ’’တိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ ဒကာရော ပဒသန္ဓိမတ္တော၊ ဣဝသဒ္ဒေါ ဥပမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကေနစိ ကရဏီယေန ဝိယာ’’တိ. အထ ဝါ ‘‘န ပနာ’’တိအာဒိနာ ဧဝဖလဿ ဒဿိတတ္တာ ‘‘ကေနစိ ဧဝါ’’တိ ပဒစ္ဆေဒံ ကတွာ ဧဝတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဿာတိ ဗိမ္ဗိသာရရညော. တဿာတိ သောဏဿ. ဒဿနာယ အညတြ ကိဉ္စိ ကရဏီယံ န အတ္ထီတိ ယောဇနာ. ရာဇာတိ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇာ၊ သန္နိပါတာပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေ အတ္ထေတိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မသဒ္ဒေါ ဣဓလောကတ္ထော၊ ဣကသဒ္ဒေါ ဟိတတ္ထေ ပဝတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဣဓလောကဟိတေ’’တိ. ‘‘အမှာက’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘သော နော ဘဂဝါ’’တိ ဧတ္ထ နောသဒ္ဒေါ အမှသဒ္ဒကာရိယောတိ ဒဿေတိ. အမှာကံ သော ဘဂဝါတိ ယောဇနာ. သမ္ပရာယိကေတိ ပရလောကဟိတေ.

‘‘ဇာနာပေမီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပဋိဝေဒေမီ’’တိ ဧတ္ထ ဝိဒဓာတုယာ ဉာဏတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဋိကာယ နိမုဇ္ဇိတွာတိ ဧတ္ထ ပဋိကာသဒ္ဒေါ အဍ္ဎေန္ဒုပါသာဏဝါစကောတိ အာဟ ‘‘အဍ္ဎစန္ဒပါသာဏေ’’တိ. သော ဟိ ပဋတိ အဍ္ဎဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ပဋိကာတိ ဝုစ္စတိ. ပဋိကာသဒ္ဒေါယံ အတ္ထရဏဝိသေသေပိ ဝတ္တတိ. ယဿ ဒါနီတိ ဧတ္ထ ယသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသံ ဟိတကရဏီယတ္ထဿာ’’တိ. ဣမိနာ အယံ ယံသဒ္ဒေါ န တံသဒ္ဒါပေက္ခောတိ ဒဿေတိ. အထ ဝါ ယဿာတိ ယော အဿ. အဿ တေသံ ဟိတကရဏီယတ္ထဿ ယော ကာလော အတ္ထိ၊ တံ ကာလံ ဘဂဝါ ဇာနာတီတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ အသီတိဂါမိကသဟဿာနံ. ပစ္ဆာယာယန္တိ ဧတ္ထ ပကာရော ပစ္စန္တတ္ထဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ဝိဟာရပစ္စန္တေ ဆာယာယ’’န္တိ. သမ္မနာဟရန္တီတိ သံ ပုနပ္ပုနံ မနသာဂတံ အဘိမုခံ ဟရန္တီတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ပသာဒဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကောဓဝသေနာ’’တိအာဒီနိ ပဋိက္ခိပတိ. ‘‘ပုန ဝိသိဋ္ဌတရ’’န္တိ ဣမိနာ ဘိယျောသော မတ္တာယာတိ နိပါတဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ.

သောဏဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

၂၄၃. ‘‘မက္ခိတော’’တိ ဣမိနာ ဖုရတိ ဝိပ္ဖါရတိ ဗျာပေတီတိ ဖုဋောတိ ဝုတ္တေ ဖုရဓာတုယာ ဝိပ္ဖါရဏံ နာမ မက္ခိတတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ဣမိနာ ဂါဝေါ အာဟနန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂဝါဃာတနန္တိ အတ္ထံ ဒဿေဘိ. တန္တိဿရေတိ တန္တိယာ ဂုဏဿ သရေ. ဝါဒနကုသလောတိ ဝါဒနေ ကုသလော. ခရမုစ္ဆိတာတိ ခရေန မုစ္ဆိတာ. ‘‘သရသမ္ပန္နာ’’တိ ဣမိနာ သရော ဧတိဿမတ္ထီတိ သရဝတီ၊ ဝီဏာတိ ဒဿေတိ. ကမ္မညာတိ ဧတ္ထ ကမ္မသဒ္ဒတော ခမတ္ထေ ညပစ္စယောတိ အာဟ ‘‘ကမ္မက္ခမာ’’တိ. မန္ဒမုစ္ဆနာတိ မန္ဒေန မုစ္ဆနာ. သမေ ဂုဏေတိ ဧတ္ထ သမော နာမ မဇ္ဈိမော၊ ဂုဏော နာမ မုချတော ဝီဏာယ ဇိယာ၊ ဥပစာရတော သရောတိ အာဟ ‘‘မဇ္ဈိမေ သရေ’’တိ. ဝီရိယသမထန္တိ ဧတ္ထ ဝီရိယဉ္စ သမထော စာတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဝီရိယသမ္ပယုတ္တံ သမထ’’န္တိ. ဣမိနာ ဝီရိယေန သမ္ပယုတ္တံ သမထံ ဝီရိယသမထန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘ဝီရိယံ သမထေန ယောဇေဟီ’’တိ ဣမိနာ ဝီရိယေန သမထံ ယောဇေဟီတိ အတ္ထောပိ ဒဿိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣန္ဒြိယာနဉ္စ သမတန္တိ ဧတ္ထ သဒ္ဓါဒီနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနေဝ ဂဟေတဗ္ဗာနိ၊ န အညာနီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာန’’န္တိ. ‘‘သမဘာဝ’’န္တိ ဣမိနာ တာပစ္စယော ဘာဝတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ ‘‘ဣန္ဒြိယာနံ သမတ’’န္တိပါဌေ၊ သဒ္ဓါဒီသု ဣန္ဒြိယေသု ဝါ. တတ္ထ စ နိမိတ္တံ ဂဏှာဟီတိ ဧတ္ထ ဘာဝေနဘာဝလက္ခဏေ ထပစ္စယော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တသ္မိံ သမထေ သတီ’’တိ. အာဒါသေ သတိ မုခဗိမ္ဗေန ကတ္တုဘူတေန ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ဣဝ၊ တသ္မိံ သမထေ သတိ ယေန နိမိတ္တေန ကတ္တုဘူတေန ဥပ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သမထဿ နိမိတ္တံ သမထနိမိတ္တံ၊ ဣန္ဒြိယာနံ သမဘာဝေါ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. သမထနိမိတ္တာဒီနိ စတ္တာရိ ဧကသေသေန ဝါ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဝါ ‘‘နိမိတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ.

၂၄၄. အညံ ဗျာကရေယျန္တိ ဧတ္ထ အညံ ဗျာကရောန္တော အတ္တာနံ ‘‘အရဟာ အဟ’’န္တိ ဇာနာပေတီတိ အာဟ ‘‘အရဟာ အဟ’’န္တိ ဇာနာပေယျ’’န္တိ. ဆ ဌာနာနီတိ ဧတ္ထ ဌာနသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဆ ကာရဏာနီ’’တိ. ‘‘ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ’’တိအာဒိနာ အဓိမုတ္တောတိ ပဒဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ. သဒ္ဒတ္ထော ပန အဓိမုစ္စတီတိ အဓိမုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အရဟတ္တံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. အသမ္မောဟောတီတိ ဧတ္ထ အာကာရတ္ထဝါစကော ဣတိသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗပဒေသုပိ ယောဇေတွာ ‘‘နေက္ခမံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

‘‘ပဋိဝေဓရဟိတ’’န္တိ ဣမိနာ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကန္တိ ဧတ္ထ မတ္တသဒ္ဒဿ နိဝတ္တေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဋိဝေဓပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ. ‘‘အသမ္မိဿ’’န္တိ ဣမိနာ ကေဝလသဒ္ဒဿ အသမ္မိဿတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဋိစယန္တိ ဧတ္ထ ပဋိသဒ္ဒေါ အနုပစ္ဆိန္နတ္ထော၊ စိဓာတု ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကရဏေန ဝဍ္ဎိ’’န္တိ၊ မဂ္ဂပဋိဝေဓေန ဝီတရာဂတ္တာယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္နိန္နမာနသောယေဝါတိ တသ္မိံ ဖလသမာပတ္တိဝိဟာရေ နိန္နမာနသော ဧဝ.

လာဘသက္ကာရသိလောကန္တိ ဧတ္ထ လဘနံ လာဘော၊ သုဋ္ဌု ကရဏံ သက္ကာရော၊ သိလောကနံ ဝဏ္ဏဘဏနံ သိလောကော၊ လာဘော စ သက္ကာရော စ သိလောကော စ လာဘသက္ကာရသိလောကန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စတုပစ္စယလာဘဉ္စာ’’တိအာဒိ. တေသံယေဝါတိ စတုန္နံ ပစ္စယာနမေဝ. ‘‘သီလဉ္စ ဝတဉ္စာ’’တိ ဣမိနာ သီလဗ္ဗတန္တိပဒဿ ဒွန္ဒဝါကျံ ဒဿေတိ.

ဘုသသဒ္ဒဿ ကလိင်္ဂရတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဗလဝန္တော’’တိ ‘‘ခီဏာသဝဿာ’’တိ ဣမိနာ နေဝဿာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ‘‘ဂဟေတွာ’’တိ ဣမိနာ ပရိယာဒိယန္တီတိ ဧတ္ထ ပရိပုဗ္ဗအာပုဗ္ဗဒါဓာတုယာ ဂဟဏတ္ထံ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. ကိလေသာ ကရောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသန္တိ ကိလေသာနံ. အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဣဉ္ဇနံ ကမ္ပနံ ဣဉ္ဇံ၊ န ဣဉ္ဇံ အနေဉ္ဇံ၊ တမေဝ အာနေဉ္ဇံ၊ တံ ပတ္တန္တိ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အစလနပ္ပတ္တ’’န္တိ. ဝယဉ္စာတိ စသဒ္ဒေါ အဝုတ္တသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝယမ္ပိ ဥပ္ပါဒမ္ပီ’’တိ.

ဥပါဒါနက္ခယဿာတိ ဧတ္ထ ဥပါဒါနက္ခယံ အဓိမုတ္တဿာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစန’’န္တိ. ‘‘ဥပ္ပါဒဉ္စ ဝယဉ္စာ’’တိ ဣမိနာ အာယတနုပ္ပါဒန္တိ ဧတ္ထ ဥပ္ပါဒသဒ္ဒေန ဝယောပိ အဝိနာဘာဝတော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. သမ္မာတိ နိပါတော ဉာယတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဟေတုနာ နယေနာ’’တိ. သန္တစိတ္တဿာတိ ဧတ္ထ သန္တသဒ္ဒဿ ခေဒါဒီသုပိ ပဝတ္တတ္တာ ဣဓ နိဗ္ဗုတတ္ထေ ဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗုတစိတ္တဿာ’’တိ. အနုနယပဋိဃေဟီတိ အနု ပုနပ္ပုနံ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ နေတီတိ အနုနယော၊ ရာဂေါ၊ အာရမ္မဏေ ပဋိဟညတီတိ ပဋိဃော၊ ဒေါသော၊ အနုနယော စ ပဋိဃော စ အနုနယပဋိဃာ၊ တေဟိ. ဣဋ္ဌေ အနုနယော၊ အနိဋ္ဌေ ပဋိဃော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၄၈. ဒိဂုဏာဒိဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာ

၂၄၅. အညံ ဗျာကရောန္တီတိ ဧတ္ထ အညသဒ္ဒေါ သဗ္ဗနာမသုဒ္ဓနာမဝသေန ဒုဝိဓော. တေသု ဣဓ သုဒ္ဓနာမံ၊ တံ ပန ဗာလေ စ ဒါရကေ စ အရဟတ္တေ စ ပဝတ္တတိ၊ ဣဓ ပန အရဟတ္တေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အရဟတ္တံ ဗျာကရောန္တီ’’တိ. ယေနာတိ သဘာဝေန. အရဟာတိ ဉာယတီတိ အရဟာဣတိ အတ္ထော ဉာယတိ. သောတိ သဘာဝေါ. သုတ္တဝဏ္ဏနာတောယေဝါတိ အင်္ဂုတ္တရဋ္ဌကထာတော ဧဝ. န ဥပနီတောတိ န ဥပရိ နီတော. ဧကစ္စေ မောဃပုရိသာတိ ဧကစ္စေသဒ္ဒေါ အညေပရိယာယော၊ မောဃသဒ္ဒေါ တုစ္ဆဝေဝစနောတိ အာဟ ‘‘အညေ ပန တုစ္ဆပုရိသာ’’တိ. ‘‘ဟသမာနာ ဝိယာ’’တိ ဣမိနာ ဟသမာနကံ မညေတိ ဧတ္ထ မညေသဒ္ဒေါ ဝိယတ္ထောတိ ဒဿေတိ. အသန္တမေဝါတိ အဝိဇ္ဇမာနံယေဝ. ဧကပလာသိကန္တိ ဧတ္ထ ပလာသသဒ္ဒေါ ပဏ္ဏဝါစကော. ပဋလံ နာမ ပဏ္ဏံ ဝိယ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဧကပဋလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အသီတိသကဋဝါဟေတိ ဧတ္ထ အသီတိ ပဒံ သကဋပဒေန သမ္ဗန္ဓံ ကတွာ အသီတိသကဋေဟိ ဝဟိတဗ္ဗေတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဒွေ သကဋဘာရာ ဧကော ဝါဟော’’တိ ဣမိနာ ဝါဟာနံ စတ္တာလီသဘာဝံ ဒဿေတိ. သတ္တဟတ္ထိကဉ္စ အနီကန္တိ ဧတ္ထ အနီကဿ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆ ဟတ္ထိနိယော စာ’’တိအာဒိ. သတ္တန္နံ ဟတ္ထီနံ သမူဟော သတ္တဟတ္ထိကံ. သတ္တအနီကတ္တာ ဧကူနပညာသဟတ္ထိနော ဟောန္တိ. တေသု သတ္တ ဟတ္ထိနော၊ ဒွါစတ္တာလီသ ဟတ္ထိနိယော ဟောန္တိ. ဒွိဂုဏာတိ ဧတ္ထ ဂုဏသဒ္ဒေါ ပဋလတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဒွိပဋလာ’’တိ. ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနာတိ ဧတ္ထ ဒွိဂုဏတိဂုဏာနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ပါရိသေသတော ဂုဏင်္ဂုဏဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စတုပဋလတော ပဋ္ဌာယ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနာတိ ပဋလပဋလာ ဥပါဟနာ၊ ဗဟုပဋလာ ဥပါဟနာတိ အတ္ထော. ဥကာရေန သဟ ယောဇေတွာ ဂကာရော သဇ္ဈာယိတဗ္ဗော စ လိခိတဗ္ဗော စ. ဣဒါနိ ပေါတ္ထကေသု ပန ဥကာရော န ဒိဿတိ.

၁၄၉. သဗ္ဗနီလိကာဒိပဋိက္ခေပကထာ

၂၄၆. သဗ္ဗာဝ နီလိကာတိ သဗ္ဗာဝ ဥပါဟနာယော နီလိကာ၊ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု နီလမေတာသန္တိ သဗ္ဗနီလိကာတိပိ ကာတဗ္ဗော. တတ္ထ စာတိ တေသု နီလိကာဒီသု စ. ဥမ္မာရပုပ္ဖဿ ဝဏ္ဏော ဝိယ ဝဏ္ဏော ဧတိဿာတိ ဥမ္မာရပုပ္ဖဝဏ္ဏာ. ဧဝံ သေသေသုပိ. အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ ဧတ္ထ အဒ္ဒေါတိ အလ္လော. အရိဋ္ဌောတိ ဖေဏိလရုက္ခော ဝါ ကာကော ဝါ၊ တသ္မာ အဒ္ဒေါ အလ္လော အရိဋ္ဌော ဖေဏိလရုက္ခော၊ ကာကော ဝါတိ အဒ္ဒါရိဋ္ဌော၊ တဒေဝ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကော၊ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဿ ဝဏ္ဏော ဝိယ ဝဏ္ဏော ဧတိဿာတိ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာ. ဧတာသူတိ သဗ္ဗနီလိကာဒီသု. ပုဉ္ဆိတွာတိ ပရိမဇ္ဇိတွာ. အပ္ပမတ္တကေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ. သဗ္ဗနီလာဒိကေ ဘိန္နေ ကာ နာမ ကထာတိ အတ္ထော.

‘‘ယာသံ ဝဒ္ဓါယေဝ နီလာ’’တိ ဣမိနာ နီလကာ ဝဒ္ဓိကာ ဧတာသန္တိ နီလကဝဒ္ဓိကာတိ ဆဋ္ဌီဗာဟိရတ္ထသမာသံ ဒဿေတိ. ဝဒ္ဓိကာတိ စ နဒ္ဓိ. သာ ဟိ ဥပါဟနတလတော ဝဒ္ဓယတီတိ ဝဒ္ဓိကာတိ စ ဥပါဟနတလံ ဗန္ဓတိ ဣမာယာတိ ဝဒ္ဓိကာတိ စ ဝုစ္စတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပီတကဝဒ္ဓိကာဒီသု. ဧတာယောပီတိ နီလကဝဒ္ဓိကာဒိကာ ဥပါဟနာယောပိ. တလေတိ ဥပါဟနာယ တလေ. ‘‘ခလ္လကံ ဗန္ဓိတွာ’’တိ ဣမိနာ ခလ္လကေန ဗန္ဓိတဗ္ဗာတိ ခလ္လကဗဒ္ဓါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ယောနကဥပါဟနာတိ ယောနကဇာတီနံ မနုဿာနံ ဥပါဟနာ. ပလိဂုဏ္ဌေတွာတိ ပရိသမန္တတော ဝေဌေတွာ. ‘‘ဥပရိ။ပေ။ ဇင်္ဃ’’န္တိ ဣမိနာ ပုဋဗဒ္ဓတော ဝိသေသံ ဒဿေတိ. တူလပိစုနာတိ တူလသင်္ခါတေန ပိစုနာ. ‘‘တိတ္တိရပတ္တသဒိသာ’’တိ ဣမိနာ တိတ္တိရဿ ပတ္တံ ဝိယ တိတ္တိရပတ္တိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တိတ္တိရောတိ စ ဧကော သကုဏဝိသေသော. ကဏ္ဏိကဋ္ဌာနေတိ ဒွိန္နံ ဝဒ္ဓိကာနံ ဧကတော သမာဂမဋ္ဌာနေ. ‘‘မေဏ္ဍ။ပေ။ ကတာ’’တိ ဣမိနာ မေဏ္ဍဿ ဝိသာဏေန သဒိသာ ဝဒ္ဓိကာ ဧတာသန္တိ မေဏ္ဍဝိသာဏဝဒ္ဓိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တထေဝါတိ ယထာ မေဏ္ဍအဇသိင်္ဂသဏ္ဌာနေ ဝဒ္ဓေ ယောဇေတွာ ကတာ၊ တထေဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဝိစ္ဆိကာ။ပေ။ ကတာ’’တိ ဣမိနာ ဝိစ္ဆိကာယ အဠော ဝိစ္ဆိကာဠော၊ သော ဝိယ ဝဒ္ဓိကာ ဧတာသန္တိ ဝိစ္ဆိကာဠိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အဠသဒ္ဒေါ ‘‘အဠစ္ဆိန္နော’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၁၉) အင်္ဂုဋ္ဌဝါစကော၊ ဣဓ ပန နင်္ဂုဋ္ဌဝါစကော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နင်္ဂုဋ္ဌသဏ္ဌာနေ’’တိ. တလေသူတိ ဥပါဟနာယ တလေသု. ‘‘မောရ။ပေ။ သိဗ္ဗိကာ’’တိ ဣမိနာ မောရပိဉ္ဆေဟိ ပရိသမန္တတော၊ ပရိက္ခိပိတွာ ဝါ သိဗ္ဗိတာ မောရပိဉ္ဆပရိသိဗ္ဗိတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. စိတြာ ဥပါဟနာယောတိ ဧတ္ထ စိတြသဒ္ဒေါ ဝိစိတြတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝိစိတြာ’’တိ. ဧတာသူတိ ခလ္လကဗဒ္ဓါဒီသု. ဝဠဉ္ဇေတဗ္ဗာတိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ. ဝဠဇိ ပရိဘောဂေတိ ဓာတုပါဌော (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၅ ဇကာရန္တဓာတု). တာလုဇော တတိယော. တေသု ပနာတိ ခလ္လကာဒီသု ပန. သတိ သန္တေသူတိ ယောဇနာ. သီဟစမ္မေန ပရိက္ခိပိတဗ္ဗာတိ သီဟစမ္မပရိက္ခတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိယန္တေသူ’’တိအာဒိ. ပက္ခိဗိဠာလောတိ တုလိယော. သော ဟိ ပက္ခယုတ္တတ္တာ စ ဗိဠာလမုခသဒိသမုခတ္တာ စ ပက္ခိဗိဠာလောတိ ဝုစ္စတိ. ဣမိနာ လုဝကစမ္မပရိက္ခတာတိ ဧတ္ထ လုဝကသဒ္ဒေါ ပက္ခိဗိဠာလပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဥလူကစမ္မပရိက္ခတာ’’တိပိ ပါဌော. ဧတာသုပီတိ သီဟစမ္မပရိက္ခတာဒီသုပိ. ယာ ကာစိ ဥပါဟနာယောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၄၇. ဩမုက္ကန္တိ ဧတ္ထ အဝတျူပသဂ္ဂဿ ဝိယောဂတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဋိမုဉ္စိတွာ အပနီတ’’န္တိ. ပုရာဏံ ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနန္တိ အတ္ထော.

၁၅၁. အဇ္ဈာရာမေ ဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာ

၂၄၈. ‘‘ယေန သိပ္ပေနာ’’တိအာဒိနာ အဘိ အဓိကံ ဇီဝန္တိ အနေနာတိ အဘိဇီဝနံ၊ ကိံတံ? သိပ္ပန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တဿာတိ သိပ္ပဿ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. ယံသဒ္ဒေါ ဝစနဝိပလ္လာသောတိ အာဟ ‘‘ယေ တုမှေ’’တိ. ဟီတိ သစ္စံ. ယံနိပါတောတိ ယံဣတိ နိပါတော ယဒိသဒ္ဒဿ အတ္ထေ ပဝတ္တတီတိ ယောဇနာ. အာစရိယာ ဧဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေန အာစရိယမတ္တဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ. ဟီတိ သစ္စံ. သောတိ အဝဿိကော. တန္တိ ဆဗ္ဗဿံ. နိဿာယ ဝစ္ဆတီတိ အဝဿိကဿ စတုဝဿကာလေ ဆဗ္ဗဿဿ ဒသဝဿိကတ္တာ တံ နိဿာယ ဝသတိ. ဥပဇ္ဈာယမတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဇ္ဈာယဿာ’’တိအာဒိ. မဟန္တတရာတိ အတ္တနော ဝုဍ္ဎတရာ. ဥပဇ္ဈာယဿ မတ္တံ ပမာဏမေတေသန္တိ ဥပဇ္ဈာယမတ္တာ.

၂၄၉. ပါဒတော နိက္ခန္တေန ခီလသဒိသေန မံသေန ပဝတ္တော အာဗာဓော ပါဒခီလာဗာဓောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါဒတော’’တိအာဒိ. ပါဒတော နိက္ခန္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၅၁. တိဏပါဒုကာတိအာဒီသု တိဏေန ကတာ ပါဒုကာ တိဏပါဒုကာတိ ဝစနတ္ထာဒိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယေန ကေနစိ တိဏေနာ’’တိအာဒိ. တံ သုဝိညေယျမေဝ. ‘‘ဘူမိယံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာတိ’’အာဒိနာ န သင်္ကမိတဗ္ဗာတိ အသင်္ကမနီယာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ.

၂၅၂. အင်္ဂဇာတေနေဝါတိ အတ္တနော အင်္ဂဇာတေန ဧဝ. အင်္ဂဇာတန္တိ ဂါဝီနံ အင်္ဂဇာတံ. ဩဂါဟေတွာတိ ဧတ္ထ ဩတျူပသဂ္ဂေါ ဒဠှတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှံ ဂဟေတွာ’’တိ.

၁၅၃. ယာနာဒိပဋိက္ခေပကထာ

၂၅၃. ဣတ္ထိယုတ္တေနာတိ ဧတ္ထ ရူဠီဝသေန ဓေနုပိ ဣတ္ထီ နာမာတိ အာဟ ‘‘ဓေနုယုတ္တေနာ’’တိ. ပုရိသန္တရေနာတိ ဧတ္ထ ပုရိသော ဧဝ အန္တရော အညော ဧတ္ထာတိ ပုရိသန္တရံ ယာနံ. ပုရိသန္တရော နာမ အတ္ထတော သာရထီတိ အာဟ ‘‘ပုရိသသာရထိနာ’’တိ၊ ယာနေနာတိ ယောဇနာ. ဂင်္ဂါမဟိယာယာတိ ဧတ္ထ ဂင်္ဂါ စ မဟီ စ ဂင်္ဂါမဟီ၊ တတ္ထ ကီဠိကာ ဂင်္ဂါမဟိယာတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂင်္ဂါမဟီကီဠိကာယာ’’တိ. တတ္ထ ဟိ ဣတ္ထိပုရိသာ ယာနေဟိ ဥဒကကီဠံ ကီဠန္တိ. ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋကန္တိ ဧတ္ထ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ပုရိသယုတ္တဉ္စ ဟတ္ထဝဋ္ဋကဉ္စာ’’တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ပုရိသယုတ္တန္တိ ပုရိသေန ယုဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ပုရိသယုတ္တံ ယာနံ. ဟတ္ထဝဋ္ဋကန္တိ ဟတ္ထေန ဝဋ္ဋေတဗ္ဗန္တိ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ ယာနံ. ယာနုဂ္ဃါတေနာတိ ယာနဿ ဥလ္လင်္ဃိတွာ ဂမနေန. ဟနဓာတု ဟိ ဂတျတ္ထော. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယာနံ အဘိရုဟန္တဿာ’’တိအာဒိ. ‘‘တပ္ပစ္စယာ’’တိ ဣမိနာ ယာနုဂ္ဃါတေနာတိ ဧတ္ထ ဟေတွတ္ထေ ကရဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ပီဌကသိဝိကန္တိ ပီဌေန သဟ ကတံ သိဝိကံ. ပဋပေါဋလိကန္တိ ပဋမယံ ပေါဋလိကံ.

၁၅၄. ဥစ္စာသယနမဟာသယနပဋိက္ခေပကထာ

၂၅၄. ဥစ္စံ အာသယနံ ဥစ္စာသယနံ. မဟန္တံ အာသယနံ မဟာသယနံ. အာသန္ဒိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ပမာဏာတိက္ကန္တာသနန္တိ ဒီဃာသနံ. တဉှိ အာဂမ္မ သဒတိ နိသီဒတီတိ ဧတ္ထ၊ အာယတံ ဝါ သုဋ္ဌုံ ဒဒါတီတိ အာသန္ဒီတိ ဝုစ္စတိ. ဝါဠရူပါနီတိ သီဟဗျဂ္ဃါဒိဝါဠရူပါနိ. ပါဒေသု ဝါဠရူပါနိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အင်္ကီယတိ လက္ခီယတီတိ ပလ္လင်္ကော. ဂေါနကောတိ ဂဝတိ ဒီဃလောမေဟိ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ ဧတ္ထာတိ ဂေါနကော. ကောဇဝေါတိ ကုယံ ဘူမိယံ ဇဝတိ ဂစ္ဆတီတိ ကောဇဝေါ. တဿာတိ ဂေါနကဿ. လောမာနိ စတုရင်္ဂုလာဓိကာနိ ဟောန္တိ ကိရာတိ ယောဇနာ. ဝါနစိတြဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏောတိ ဝါနေန သိဗ္ဗနေန သဉ္ဇာတံ စိတြရူပမေတ္ထာတိ ဝါနစိတြံ၊ ဥဏ္ဏာယ နိဗ္ဗတ္တော ဥဏ္ဏာမယော၊ သောယေဝ အတ္ထရဏော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော၊ ဝါနစိတြဉ္စ တံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော စေတိ ဝါနစိတြဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏော. သေတတ္ထရဏောတိ သေတတ္ထိကေဟိ သေဝီယတီတိ သောတော၊ သောယေဝ အတ္ထရဏော သေတတ္ထရဏော. ဣမိနာ အတ္ထေန ပဋတိ သေတဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ပဋိကာတိ ကာတဗ္ဗံ. ပဋိကာသဒ္ဒေါယံ အဍ္ဎေန္ဒုပါသာဏေပိ ပဝတ္တတိ. ဃနပုပ္ဖကောတိ ဃနံ ကထိနံ ပုပ္ဖမေတ္ထာတိ ဃနပုပ္ဖကော. ဣမိနာ ဃနပုပ္ဖသင်္ခါတံ ပဋလမေတ္ထ အတ္ထီတိ ပဋလိကာတိ ဒဿေတိ. သောတိ အတ္ထရဏော. အာမလကပဋောတိ အာမလကပုပ္ဖံ ဒဿေတွာ ကတော ပဋော. တူလိကာတိ တူလံ ပူရေတွာ ကတာ တူလိကာ. ဝိကတိကာတိ သီဟဗျဂ္ဃါဒိရူပေဟိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅) ဝိစိတ္တာကာရေန ကရီယတီတိ ဝိကတိကာ. ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဥဒ္ဒလောမီတိ ဥဘတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ. ဧကန္တလောမီတိ ဧကတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ‘‘ဥဒ္ဒလောမီတိ ဧကတော ဥဂ္ဂတလောမံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ၊ ဧကန္တလောမီတိ ဥဘတော ဥဂ္ဂတလောမံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဒွေ အဋ္ဌကထာယော အညမညံ ဝိသဒိသာ ဟောန္တိ. ဧတ္ထ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာနယေန ဝစနတ္ထံ ကရိဿာမိ. ဥဋ္ဌိတံ ဒွီဟိ ပက္ခေဟိ၊ ဒွီသု ဝါ ဒသာသင်္ခါတံ လောမမေတ္ထာတိ ဥဒ္ဒလောမီ. နိဂ္ဂဟိတာဂမံ ကတွာ ‘‘ဥန္ဒလောမီ’’တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော. ဧကသ္မိံ အန္တေ ဒသာသင်္ခါတံ လောမမေတ္ထာတိ ဧကန္တလောမီတိ. ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယန္တိ ဧတ္ထ ကောသေယျန္တိ ကောသိယသုတ္တံ. ကဋ္ဋိဿန္တိ ကဋ္ဋိဿနာမကံ ဝါကံ. ဣမိနာ ကောသေယျဉ္စ ကဋ္ဋိဿဉ္စ ကဋ္ဋိဿာနီတိ ဝိရူပေကသေသံ ကတွာ ကဋ္ဋိဿေဟိ ပကတံ အတ္ထရဏံ ကဋ္ဋိဿန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. သုဒ္ဓကောသေယျန္တိ ရတနအပရိသိဗ္ဗိတံ သုဒ္ဓကောသေယျံ. ဣမိနာ သုဒ္ဓကဋ္ဋိဿမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

သောဠသ နာဋကိတ္ထိယော ဌတွာ နစ္စံ ကရောန္တိ ဧတ္ထာတိ ကုတ္တကန္တိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သောဠသန္န’’န္တိအာဒိ. အဇိနစမ္မေဟီတိ အဇိနမိဂစမ္မေဟိ၊ ကတဣတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဝေဏီတိ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာဒီဟိ ပရံပရဝသေန ကတတ္တာ ‘‘ပဝေဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ. အဇိနစမ္မာနိ ဟိ သုခုမတရာနိ၊ တသ္မာ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာဒီနိ ကတွာ ပဝေဏိဝသေန ကတာနိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အဇိနပဝေဏီ’’တိ. ‘‘ကဒလိမိဂစမ္မံ နာမာ’’တိ ဣမိနာ တဿ စမ္မံ ကဒလိမိဂဣတိ ဂဟေတဗ္ဗံ ဥတ္တရပဒလောပဝသေန ဝါ ဥပစာရေန ဝါတိ ဒဿေတိ. ပဝရသဒ္ဒေါ ဥတ္တမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမပစ္စတ္ထရဏ’’န္တိ. တန္တိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ. သဥတ္တရစ္ဆဒန္တိ ဧတ္ထ သကာရော သဟသဒ္ဒကာရိယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဟ ဥတ္တရစ္ဆဒေနာ’’တိ. ‘‘ဥပရီ’’တိ ဣမိနာ ဥတ္တရသဒ္ဒဿ သေဋ္ဌာဒယော နိဝတ္တေတိ. ‘‘သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဟသဒ္ဒဿ တုလျတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. ‘‘သေတ။ပေ။ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ ရတ္တဝိတာနံ ဟေဋ္ဌာ ကပ္ပိယပစ္စတ္ထရဏေ သတိပိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ကသ္မာ? ရတ္တဝိတာနဿ အကပ္ပိယတ္တာ. ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနန္တိ ဧတ္ထ ဥဘသရူပံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သီသူပဓာနဉ္စ ပါဒူပဓာနဉ္စာ’’တိ. သီသော ဥပဂန္တွာ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ ဥပဓာနံ၊ ဥပ ဘုသံ ဝါ သုခံ ဓာရေတီတိ ဥပဓာနံ၊ ဗိဗ္ဗောဟနံ. သစေ ပမာဏယုတ္တံ၊ တံ ဥပဓာနံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

၁၅၅. သဗ္ဗစမ္မပဋိက္ခေပါဒိကထာ

၂၅၅. ဒီပိပေါတကောတိ ဒီပိပေါတော ဝိယာတိ ဒီပိပေါတကော ဝစ္ဆော. ဘိတ္တိဒဏ္ဍကာဒီသူတိ ဘိတ္တိသမ္ဗန္ဓေသု ဒဏ္ဍကာဒီသု. အာဒိသဒ္ဒေန ဘိတ္တိထမ္ဘာဒယော သင်္ဂဏှာတိ.

၂၅၆. ယော န သက္ကောတိ အနုပါဟနော ဂါမံ ပဝိသိတုံ၊ သော ဂိလာနော နာမာတိ ယောဇနာ.

၁၅၇. သောဏကုဋိကဏ္ဏဝတ္ထုကထာ

၂၅၇. ဧတေနာတိ ‘‘ကုရရဃရေ’’တိ ပါဌေန. အဿာတိ မဟာကစ္စာနဿ. ပပါတနာမကေတိ ယသ္မာ မဟာတဋော ဧတ္ထ အတ္ထိ၊ တသ္မာ ပပါတနာမကော ဟောတိ. ဧတေနာတိ ‘‘ပပါတကေ ပဗ္ဗတေ’’တိ ပါဌေန. အဿာတိ မဟာကစ္စာနဿ. ကောဋိအဂ္ဃနကံ ပိဠန္ဓနံ ကဏ္ဏေ ဧတဿတ္ထီတိ ကုဋိကဏ္ဏောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကောဋိအဂ္ဃနကံ ပနာ’’တိအာဒိ. ပိဠန္ဓတိ အနေနာတိ ပိဠန္ဓနံ၊ အလင်္ကာရော. ဒန္တဇော စတုတ္ထက္ခရော. ‘‘ပသာဒဇနက’’န္တိ ဣမိနာ ပသာဒံ ဇနေတီတိ ပါသာဒိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပသာဒနီယန္တိ ပသာဒိတဗ္ဗံ၊ ပသာဒိတုံ အရဟန္တိ အတ္ထော. အတ္ထဝစနန္တိ အတ္ထော ဝုစ္စတိ အနေနာတိ အတ္ထဝစနံ. ပါဠိယံ ဣဒါနိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ပသာဒနီယ’’န္တိ ပါဌော နတ္ထိ. ‘‘ပါသာဒိက’’န္တိပဒဿ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဒဿနီယ’’န္တိ ပါဌောယေဝ အတ္ထိ. ဥတ္တမဒမထသမထန္တိဧတ္ထ ဒမထသဒ္ဒဿ ဉာဏတ္ထဉ္စ ဣန္ဒြိယသံဝရတ္ထဉ္စ သမထသဒ္ဒဿ သမာဓတ္ထဉ္စ စိတ္တူပသမတ္ထဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥတ္တမံ ဒမထဉ္စာ’’တိအာဒိ. စသဒ္ဒေန ဒွန္ဒဝါကျံ ဒဿေတိ. ဝိသူကာယိကဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ ဝိသူကာယ ပဋိပက္ခာယ ပဝတ္တာနံ ဒိဋ္ဌိစိတ္တသင်္ခါတာနံ ဝိဝိဓစလနာနံ. ‘‘ဝီရိယိန္ဒြိယ’’န္တိ ဣမိနာ ယတိန္ဒြိယန္တိ ဧတ္ထ ယတသဒ္ဒေါ ဝီရိယဝါစကောတိ ဒဿေတိ. နာဂန္တိ ဧတ္ထ နတ္ထိ အာဂု ပါပမေတဿာတိ နာဂေါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဂုဝိရဟိတ’’န္တိ ကိံ ဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ အာဟ ‘‘မမ ပဗ္ဗဇ္ဇာဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ. ကဏှာ မတ္တိကာ ဥတ္တရိ ဧတ္ထာတိ ကဏှုတ္တရာတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကဏှမတ္တိကုတ္တရာ’’တိ. ‘‘ဥပရီ’’တိ ဣမိနာ ဥတ္တရသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဂုန္နံ ခုရေဟီ’’တိ ဣမိနာ ဂုန္နံ ခုရကဏ္ဋကသဒိသတ္တာ ဂေါကဏ္ဋကာ နာမာတိ ဒဿေတိ. တေ ဂေါကဏ္ဋကေ ရက္ခိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ ခရာ ဘူမိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဧတေဟီတိ ဧရဂူအာဒီဟိ စတူဟိ တိဏေဟိ. တန္တိ ဧရဂူတိဏံ. တေနာတိ မောရဂူတိဏေန. ဇန္တုဿ ဝဏ္ဏောတိ သမ္ဗန္ဓော. သေနာသနံ ပညပေသီတိ ဧတ္ထ ကိံ နာမ သေနာသနံ ပညပေသီတိ အာဟ ‘‘ဘိသိံ ဝါ ကဋသာရကံ ဝါ ပညပေသီ’’တိ. ပညပေတွာ စ ပန သောဏဿ အာရောစေသိ. ကိံ အာရောစေသီတိ အာဟ ‘‘အာဝုသော’’တိအာဒိ. သတ္ထာ ဝသိတုကာမောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၂၅၈. ‘‘တဿ သောဏဿာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိဘာတု တန္တိ ဧတ္ထ ‘‘တ’’န္တိပဒံ သာမျတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ ဒဿေတိ. တန္တိ တဝ. အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနီတိ အဋ္ဌပမာဏော၊ အဋ္ဌသမူဟော ဝါ ဝဂ္ဂေါ ဧတေသန္တိ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနိ. ကာမသုတ္တာဒီနိ (သု. နိ. ၇၇၂ အာဒယော) သောဠသ သုတ္တာနိ. ယောတိ ပုဂ္ဂလော၊ သမန္နာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. အရိယောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ သုစိသမန္နာဂတောယေဝ ပါပေ န ရမတိ၊ အထ ခေါ အရိယောပီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဋိဘာတု တ’’န္တိ ပါဌတော ယာဝ ‘‘သုစီတိ ဝုတ္တ’’န္တိ ပါဌာ ကေသုစိယေဝ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု အတ္ထိ. အယံ ခွဿာတိ ဧတ္ထ အဿသဒ္ဒေါ အာချာတောတိ အာဟ ‘‘ဘဝေယျာ’’တိ. ပရိဒဿေသီတိ ပဉ္စ ဝရာနိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒဿေသိ. ယံ ဝစနံ မေ ဥပဇ္ဈာယော ဇာနာပေတိ၊ တဿ ဝစနဿ အယံ ကာလော ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ.

၂၅၉. ဝိနယဓရပဉ္စမေနာတိ ဧတ္ထ ဥပဇ္ဈာယပဉ္စမေနာတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘အနုဿာဝနာစရိယပဉ္စမေနာ’’တိ. ဥပါဟနကောသကောတိ ဥပါဟနာယ ပက္ခိပနောကာသော ကောသကော. ဧဠကစမ္မအဇစမ္မေသု အကပ္ပိယံ နာမ နတ္ထိ. မိဂစမ္မေ ပန ကိဉ္စိ ဝဋ္ဋတိ၊ န ကိဉ္စိ ဝဋ္ဋတိ. တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မိဂစမ္မေ’’တိအာဒိ. ဧတေသံယေဝါတိ ဧဏိမိဂါဒီနံ ဆန္နမေဝ. အညေသံ ပနာတိ ဆဟိ မိဂေဟိ အဝသေသာနံ ပန. တေသံ စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဂါထာယံ မက္ကဋော စ ကာဠသီဟော စ သရဘော စ ကဒလိမိဂေါ စ ကေစိ ယေ ဝါဠမိဂါ အတ္ထိ၊ တေ စာတိ ယောဇနာ. တေသန္တိ မက္ကဋာဒီနံ.

တတ္ထာတိ ဂါထာယ၊ မက္ကဋာဒီသု ဝါ. ‘‘သီဟဗျဂ္ဃအစ္ဆတရစ္ဆာ’’တိ ဣမိနာ ဝါဠမိဂါနံ သရူပံ ဒဿေတိ. ဧတ္တကာယေဝ ဝါဠမိဂါတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. ဧတေသံယေဝါတိ သီဟဗျဂ္ဃအစ္ဆတရစ္ဆာနမေဝ. န စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေသန္တိ ဆန္နံ ဧဏိမိဂါဒီနံ. တေတိ ဆ ဧဏိမိဂါဒိကေ. ဟိ သစ္စံ သဗ္ဗေသံ ဧတေသံ ဝါဠမိဂါနံ စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. အာဟရိတွာ ဝါ န ဒိန္နန္တိ အာဟရိတွာ ဝါ ဟတ္ထေ ဝါ ပါဒမူလေ ဝါ ဌပေတွာ န ဒိန္နံ. ‘‘ဂဏနံ န ဥပေတီ’’တိ ဣမိနာ ဂဏနံ ဥပဂစ္ဆတီတိ ဂဏနူပဂန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အဓိဋ္ဌိတဉ္စာတိ အဓိဋ္ဌိတံ ပန. ယဒါတိ ယသ္မိံ ကာလေ. တတောတိ ကာလတော.

ဣတိ စမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.