၃. ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကံ

၁၀၇. ဝဿူပနာယိကာနုဇာနနကထာ

၁၈၄. ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ ‘‘အနနုညာတော’’တိ ဣမိနာ အပညတ္တောတိ ဧတ္ထ ဉာဓာတုယာ အနုဇာနနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘အသံဝိဟိတော’’တိ ဣမိနာ ဉာဓာတုယာ ဌပနတ္ထံ. တေဓာတိ တေ ဣဓ. ဣဓသဒ္ဒေါ သာသနဉ္စ လောကဉ္စ ဒေသဉ္စ ပဒပူရဏဉ္စ ဥပါဒါယ ဝတ္တတိ၊ ဣဓ ပန ပဒပူရဏေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဓသဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တော’’တိ. သံဟနနံ သင်္ဃာတော၊ ဝိနာသောတိ အတ္ထော. ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ဝိနာသ’’န္တိ ဣမိနာ. သကုန္တကသဒ္ဒေါ သကုဏပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သကုဏာ’’တိ. သကုဏာတိ စ ဝိဟင်္ဂမာ. တေ ဟိ အာကာသေ ဂန္တုံ သက္ကောန္တီတိ သကုဏာတိ ဝုစ္စန္တိ. သံကသာယိဿန္တီတိ ဧတ္ထ ‘‘သံ ကသေ အစ္ဆနေ’’တိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ သကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တတ္တာ သံပုဗ္ဗော ကသေဓာတု အစ္ဆနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝသိဿန္တီ’’တိ. ဧကာရန္တောယံ ဓာတု. နိဗဒ္ဓဝါသန္တိ နိစ္စဝါသံ. ဝဿာနနာမကေတိ ဝဿာနဥတုနာမကေ. ဝဿာနဿ စတုမာသတ္တာ ‘‘တေမာသေ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝဿူပနာယိကာတိ ဧတ္ထ နီဓာတု ဂမနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝဿူပဂမနာနီ’’တိ. အပရဇ္ဇူတိ ပုဏ္ဏမိတော အပရံ အဟန္တိ အပရဇ္ဇု၊ အဟတ္ထေ ဇ္ဇုပစ္စယော၊ အတ္ထတော ပါဋိပဒဒိဝသော. အယံ အပရဇ္ဇုသဒ္ဒေါ ပဌမန္တနိပါတော. အဿာတိ အာသဠှီပုဏ္ဏမိယာ. အသမာနာဓိကရဏဝိသယော ဗာဟိရတ္ထသမာသောယံ၊ အတိက္ကန္တာယ သတိယာတိ ယောဇနာ. အပရသ္မိံ ဒိဝသေတိ ပါဋိပဒဒိဝသေ. အဿာတိ သာဝဏမာသပုဏ္ဏမိယာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ စ အပရဇ္ဇုဂတာ၊ ယသ္မာ စ မာသဂတာ၊ တသ္မာ. ‘‘အနန္တရေ ပါဋိပဒဒိဝသေ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ အပရဇ္ဇုဂတာယ အာသဠှိယာ အနန္တရေ ပါဋိပဒဒိဝသေ ပုရိမိကာ ဥပဂန္တဗ္ဗာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အာသဠှိယာတိ အာသဠှီပုဏ္ဏမိယာ. ပစ္ဆိမနယေပိ မာသဂတာယ အာသဠှိယာ အနန္တရေ ပါဋိပဒဒိဝသေ ပစ္ဆိမိကာ ဥပဂန္တဗ္ဗာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာသဠှိယာတိ အာသဠှီပုဏ္ဏမိယာ သမီပေ ပဝတ္တတ္တာ အာသဠှီသင်္ခါတာယ သာဝဏပုဏ္ဏမိယာတိ အတ္ထော. ပါဋိပဒဒိဝသေယေဝ ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သကိံ ဝါတိအာဒီသု ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော. နိစ္ဆာရေတွာတိ နိစ္စာရေတွာ၊ ဥစ္စာရေတွာတိ အတ္ထော. အဖုဋ္ဌက္ခရသညောဂေဟိ ပရော ကွစိ ဖုဋ္ဌတ္တမာပဇ္ဇတိ ‘‘နိက္ခမတီ’’တိအာဒီသု ဝိယ. တသ္မာ ပရဿ စကာရဿ ဆကာရံ ကတွာ ‘‘နိစ္ဆာရေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ.

၁၀၈. ဝဿာနေစာရိကာပဋိက္ခေပါဒိကထာ

၁၈၅. အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အနပေက္ခဂမနေန ဥပစာရာတိက္ကမေ သာပေက္ခဂမနေန အညတ္ထ အရုဏုဋ္ဌာပနေ အာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိဟာရဂဏနာယ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဝဿံ အနုပဂန္တုကာမတာစိတ္တေန ဝိဟာရံ အတိက္ကမေယျ၊ ဝိဟာရဂဏနာယ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. တံ ဒိဝသန္တိ တသ္မိံ ဝဿူပဂမနဒိဝသေ. သတံ အာပတ္တိယောတိ ဧတ္ထ သတန္တိ သင်္ချာပဓာနတ္တာ ဧကဝစနန္တိ သဒ္ဒသတ္ထေသု ဝုတ္တံ. ဧကာ ဧဝ အာပတ္တီတိ အတ္တနော ဝိဟာရဿ အတိက္ကမနေယေဝ ဧကာ ဧဝ အာပတ္တိ. ကေနစိ အန္တရာယေန အနုပဂတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝဿနာမော ဣမဿတ္ထီတိ ဝဿောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဿနာမက’’န္တိ. ‘‘ပဌမံ မာသ’’န္တိ ဣမိနာ အညပဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပဌမံ မာသန္တိ စတူသု ဝဿမာသေသု ပဌမံ မာသံ. ဥက္ကဍ္ဎိတုကာမောတိ ဥပရိ ကဍ္ဎိတုကာမော. အာသဠှီမာသမေဝ၊ န သာဝဏမာသန္တိ အတ္ထော. ဇုဏှသဒ္ဒေါ စန္ဒပဘာယုတ္တော မာသောတိ အာဟ ‘‘မာသေ’’တိ. စန္ဒပဘာယုတ္တော မာသောတိ အာဟ ‘‘မာသေ’’တိ. စန္ဒပဘာယုတ္တော ဟိ မာသော ဇောတတိ ဒိပ္ပတီတိ ဇုဏှောတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ ‘‘မာသေ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ပုဏ္ဏမိယုတ္တော မာသောဝ ဂဟေတဗ္ဗော. ကာစိ ပရိဟာနိ နာမာတိ ကိဉ္စိ သီလာဒီနံ ဟာယနံ နာမ. အညသ္မိမ္ပီတိ ဝဿူပဂမနတော အညသ္မိမ္ပိ. ဓမ္မိကေတိ ဓမ္မေန ယုတ္တေ.

၁၀၉. သတ္တာဟကရဏီယာနုဇာနနကထာ

၁၈၇. သတ္တာဟကရဏီယေသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘သတ္တာဟကရဏီယေနာ’’တိ ပဒဿ သတ္တမီသမာသဉ္စ အနီယသဒ္ဒဿ ကမ္မတ္ထဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ ယံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. တတ္ထ ‘‘သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ’’တိ ဣမိနာ သတ္တမီသမာသံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ကမ္မတ္ထံ. ‘‘သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ’’တိ ဣမိနာ သတ္တာဟဿ အဗ္ဘန္တရံ သတ္တာဟန္တိ ဥတ္တရပဒလောပံ ဒဿေတိ. ပဟိတေ ဂန္တုန္တိ ဧတ္ထ ပဟိတေသဒ္ဒဿ ကတ္တုကမ္မာနိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခုအာဒီဟိ ဒူတေ’’တိ. တတ္ထ ‘‘ဘိက္ခုအာဒီဟီ’’တိ ဣမိနာ ကတ္တာရံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ဒူတေ’’တိ ဣမိနာ ကမ္မံ. သတ္တာဟန္တိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပဉ္စ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တောသတ္တာဟေယေဝါ’’တိ. တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံ ပဟိတဋ္ဌာနေယေဝ. ‘‘န ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ‘‘သတ္တာဟေယေဝါ’’တိ ဧတ္ထ ဧဝသဒ္ဒဿ ဖလံ ဒဿေတိ.

၁၈၉. ရသော ဧတသ္မိံ အတ္ထီတိ ရသဝတီတိ ဝုတ္တေ ဘတ္တဂေဟံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဘတ္တဂေဟံ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဘတ္တဂေဟန္တိ ဘတ္တပစနဂေဟံ. ပုရာယံ သုတ္တန္တောတိ ဧတ္ထ ပုရာ အယန္တိ ပဒစ္ဆေဒံ ကတွာ ပုရာသဒ္ဒေါ ယာဝပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ယာဝ အယံ သုတ္တန္တော’’တိ. န ပလုဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ လုဇဓာတု ဝိနာသတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န ဝိနဿတီ’’တိ. ပရိသင်္ခတန္တိ ပရိသင်္ခရိတဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဟိတေသု. ဣမိနာဝ ကပ္ပိယဝစနေနာတိ ဣမိနာ ဧဝ ကပ္ပိယေန တိဝါကျသင်္ခါတေန ဝစနေန. ဧတေသန္တိ ဧတေသံ တိဏ္ဏံ ဝါကျာနံ. ဝေဝစနေနာတိ ‘‘ယညဉ္စ ယဇိတုံ၊ သုတ္တဉ္စ ဥဂ္ဂဏှိတုံ၊ သမဏေ စ ဒဿိတု’’န္တိ ပရိယာယေန. သတ္တသူတိ ဥပါသက ဥပါသိက ဘိက္ခုဘိက္ခုနီ သိက္ခမာန သာမဏေရ သာမဏေရီ သင်္ခါတာသု သတ္တသု.

၁၁၀. ပဉ္စန္နံ အပ္ပဟိတေပိ အနုဇာနနကထာ

၁၉၃. ပဂေဝ ပဟိတေတိ ဣမိနာ ‘‘အပဟိတေပိ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ သမ္ဘာဝနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဉ္စန္နံ သဟဓမ္မိကာနံ သန္တိကံ ဂန္တဗ္ဗဘာဝဿ ကာရဏံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတီ’’တိအာဒိ. ဒသဟီတိ ‘‘သံဃော ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ကတံ ဝါ သံဃေန ကမ္မံ ဟောတီ’’တိ ဣဒံ အင်္ဂံ ဧကံ ကတွာ ဒသဟိ. နဝဟီတိ ပရိဝါသာရဟံ အပနေတွာ နဝဟိ. စတူဟီတိ ဂိလာနအနဘိရတိကုက္ကုစ္စဒိဋ္ဌိဂတဥပ္ပန္နသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ. ဣတိ ဣမေဟိ ဆဟီတိ ယောဇနာ. သာမဏေရဿပိ ဆဟီတိ ဧတ္ထ ဆန္နံ သရူပံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဒိတော’’တိအာဒိ. တံ သုဝိညေယျမေဝ. သာမဏေရိယာ သန္တိကံ ပဉ္စဟိ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ပရတောတိ ပရသ္မာ၊ ပရသ္မိံ ဝါ. အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယေ ဉာတကာ ဝါ ယေ အညာတကာ ဝါ အတ္ထိ၊ တေသမ္ပီတိ ယောဇနာ. တန္တိ ဝစနံ.

၁၁၂. ပဟိတေယေဝအနုဇာနနကထာ

၁၉၉. ဘိက္ခုဂတိကောတိ ဘိက္ခု ဧဝ ဂတိ ပတိဋ္ဌာ ဧတဿာတိ ဘိက္ခုဂတိကောတိ ဝုတ္တေ ဘိက္ခုနိဿိတကော ပုရိသောတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသနကပုရိသော’’တိ. ပလုဇ္ဇတီတိ ဝိနဿတိ. ဘဏ္ဍံ ဆေဒါပိတန္တိ ဧတ္ထ ဘဏ္ဍသဒ္ဒေါ ပရိက္ခာရတ္ထော ဧဝ၊ န မူလဓနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဒဗ္ဗသမ္ဘာရဘဏ္ဍ’’န္တိ. ဆေဒါပိတန္တိ စုရာဒိဂဏိကဓာတုံ ‘‘ဆိန္ဒာပိတ’’န္တိ ရုဓာဒိဂဏိကဓာတုယာ ဝဏ္ဏေတိ. ဒဇ္ဇာဟန္တိ ဧကာရလောပသန္ဓီတိ အာဟ ‘‘ဒဇ္ဇေ အဟ’’န္တိ. ‘‘ဒဇ္ဇေဟ’’န္တိပိ ပါဌော. ဧဝဉှိ သတိ အကာရလောပသန္ဓိ. ဒဇ္ဇေတိ ဒဒေယျံ၊ ဒဒါမိ ဝါ. သံဃကရဏီယေနာတိ သံဃဿ ကာတဗ္ဗေန ကိစ္စေန. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယံကိဉ္စီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယံကိဉ္စိ ကာတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. စေတိယဆတ္တဝေဒိကာဒီသူတိ စေတိယဿ ဆတ္တေ စ ဝေဒိကာယ စ. အာဒိသဒ္ဒေန သုဓာလိမ္ပာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. တဿာတိ သံဃကရဏီယဿ. နိပ္ဖါဒနတ္ထံ ဂန္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ. ‘‘အနိမန္တိတေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဂန္တု’’န္တိ ပဒေ ဘာဝကတ္တာ. ဂန္တုန္တိ ဂမိတုံ၊ ဂမနံ ဝါ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒေ ကတ္တာ. ပဌမံယေဝါတိ ဓမ္မဿဝနတော ပဌမမေဝ. သန္နိပတိတဗ္ဗံ ဣတိ ကတိကာ ကတာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဘဏ္ဍကန္တိ စီဝရာဒိဘဏ္ဍကံ. ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ သယမေဝ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ တံ ဝိဟာရံ. ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ ဝဿစ္ဆေဒေါ စ အာပတ္တိ စ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. အတ္ထာယပီတိ ပိသဒ္ဒေန ‘‘ဘဏ္ဍကံ ဓောဝိဿာမီ’’တိ အတ္ထံ အပေက္ခတိ. နန္တိ အန္တေဝါသိကံ. ဝဋ္ဋတီတိ အာစရိယဿ အာဏာယ သတ္တာဟေ အနတိက္ကန္တေ ဝဋ္ဋတိ၊ ဝဿစ္ဆေဒေါ စ အာပတ္တိ စ န ဟောတိ. သတ္တာဟေ အတိက္ကန္တေ ဝဿစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န အာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၁၃. အန္တရာယေ အနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒကထာ

၂၀၁. အဝိဒူရေတိ အာသန္နေ. တတ္ထာတိ ဂါမေ. သတ္တာဟဝါရေနာတိ သတ္တာဟေ ဧကဝါရေန. အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဝိဟာရေ အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော. တတြေဝါတိ ဂါမေယေဝ. မယန္တိ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပုန မယန္တိ မနုဿေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေသံယေဝါတိ ဝဿစ္ဆေဒဘိက္ခူနံ ဧဝ. တန္တိ သလာကဘတ္တာဒိံ. ဝဿဂ္ဂေနာတိ ဝဿဂဏနာယ.

ဝဿာဝါသိကန္တိ ဝဿာဝါသာနံ ဒါတဗ္ဗံ စီဝရံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ. ယေသံ ပါပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဟာရေတိ ဝုဋ္ဌိတဂါမဝိဟာရေ. ဥပနိက္ခိတ္တကံ ဘဏ္ဍန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဓာတိ ဘိက္ခုနော နိဝါသဋ္ဌာနေ. ယံ စီဝရာဒိဝေဘင်္ဂိယဘဏ္ဍံ အတ္ထိ၊ တန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထေဝါတိ ဝုဋ္ဌိတဂါမဝိဟာရေ ဧဝ. ဣတောတိ ခေတ္တဝတ္ထုအာဒိတော. ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟတ္ထေတိ သမ္ဗန္ဓော. တတြုပ္ပါဒေပီတိ တဿ ဝိဟာရဿ ဒိန္နခေတ္တဝတ္ထုအာဒိတော ဥပ္ပါဒေ ပစ္စယေပိ. ‘‘တတ္ထေဝ ဂန္တွာ အပလောကေတွာ ဘာဇေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနဿ ယုတ္တိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃိကဉှီ’’တိအာဒိ. အန္တောဝိဟာရေ ဝါတိ အန္တောသီမာယ ဝါ. ဥဘယတ္ထာတိ အန္တောသီမဗဟိသီမ သင်္ခါတေသု ဒွီသု ဌာနေသု ဌိတံ ဝေဘင်္ဂိယဘဏ္ဍန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၁၄. သံဃဘေဒေ အနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒကထာ

၂၀၂. ဘိန္နောတိ ဧတ္ထ တပစ္စယဿ အတီတတ္ထေ အယုတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘိန္နေ သံဃေ ကရဏီယံ နတ္ထီ’’တိ. ယော ပနာတိ သံဃော ပန. ဣဒံ ‘‘ဘိဇ္ဇိဿတီ’’တိပဒေ ကတ္တာ၊ ‘‘အာသင်္ကိတော’’တိပဒေ ကမ္မံ. ‘‘ဘိဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဣမိနာ ဘိန္နောတိ ဧတ္ထ တပစ္စယဿ အနာဂတတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ. ဘိက္ခုနီဟိ သံဃော ဘိန္နောတိ ဧတ္ထ ကိံ ဘိက္ခုနီဟိ သံဃော ဘိန္နောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘န ဘိက္ခုနီဟိ သံဃော ဘိန္နောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ဧတန္တိ ဘိက္ခုနီဟိ အဘိန္နဘာဝံ. ဧတာ ပနာတိ ဘိက္ခုနိယော ပန. တန္တိ သံဃံ. ဧတန္တိ ‘‘သမ္ဗဟုလာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ သံဃော ဘိန္နော’’တိ ဝစနံ.

၁၁၅. ဝဇာဒီသု ဝဿူပဂမနကထာ

၂၀၃. ‘‘ဂေါပါလကာနံ နိဝါသဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ ဂေါပါလကာ ဂါဝေါ ဝိယ ဝဇေ နိဝသန္တီတိ ဒဿေတိ.

ဥပကဋ္ဌသဒ္ဒေါ အာသန္နပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘အာသန္နာယာ’’တိ. တတ္ထာတိ ကုဋိကာယံ. ဣဓာတိ ဣမိဿံ ကုဋိကာယံ. အဝိဟာရတ္တာ ‘‘ဣဓာတိ’’သာမညဝသေန ဝုတ္တံ. တိက္ခတ္တုန္တိ ဣဒံ ဥက္ကဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တံ. ဟေဋ္ဌာ ဟိ ‘‘သကိံ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ တိက္ခတ္တုံ ဝါ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၈၄) ဝုတ္တတ္တာ သကိမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တမ္ပီတိ သာလာသင်္ခေပေန ဌိတသကဋမ္ပိ. ‘‘အာလယော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဝစီဘေဒေါ န ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. အာလယောတိ စ သတ္ထေ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဝသိဿာမီ’’တိ စိတ္တဿ အလ္လီယနံ. မဂ္ဂပဋိပန္နေယေဝ သတ္ထေတိ အနာဒရေ ဘုမ္မဝစနံ. တတ္ထေဝါတိ သတ္ထေယေဝ. သတ္ထော အတိက္ကမတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ပတ္ထိတဋ္ဌာနေ. ဝိပ္ပကိရတီတိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဂစ္ဆတိ. သစေ အဂါမကေ ဌာနေ ဝိပ္ပကိရတိ၊ ပုရိမံ ဂါမံ သန္နိဝတ္တိတဗ္ဗံ. န အညဂါမံ ဂန္တဗ္ဗံ. တတောတိ ဂါမတော.

ဥပဂန္တဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ ဝတွာ ဥပဂန္တဗ္ဗံ. တတ္ထေဝါတိ သမုဒ္ဒေယေဝ. ကူလန္တိ တီရံ. တဉှိ ကုလတိ ဥဒကံ အာဝရတီတိ ကူလန္တိ ဝုစ္စတိ. အယဉ္စာတိ နာဝါယံ ဝဿူပဂမနဘိက္ခု. အနုတီရမေဝါတိ အနုက္ကမေန၊ အနုသာရေန ဝါ တီရမေဝ. အညတ္ထာတိ ပဌမလဒ္ဓဂါမတော အညသ္မိံ ဌာနေ. တတ္ထေဝါတိ ပဌမလဒ္ဓဂါမေယေဝ.

ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ပဝါရေတုဉ္စ လဘတီတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ ဝါကျသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. ပုရိမေသု စ ပနာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ ဗျတိရေကတ္ထော၊ ပနသဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော. အနာပတ္တိ ဟောတီတိ အနာပတ္တိမတ္တမေဝ ဟောတိ.

၁၁၆. ဝဿံ အနုပဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနကထာ

၂၀၄. ရုက္ခသုသီရေယေဝါတိ ရုက္ခဿ ဝိဝရေ ဧဝ. ဝိဝရဉှိ သု သံ ဣရတိ ဂစ္ဆတီတိ သုသီရောတိ ဝုစ္စတိ. ပဒရစ္ဆဒနန္တိ ဖလကေဟိ ဆာဒိတံ. ပဝိသနဒွါရန္တိ ပဝိသနနိက္ခမနဒွါရံ. ပဝိသနဉ္စ နိက္ခမနဉ္စ ပဝိသနန္တိ ဝိရူပေကသေသေန ကာတဗ္ဗံ. ခါဏုမတ္ထကေတိ ခါဏုနော ဥပရိ. ဝိဋဘီတိ ဝိဋံ အညမညဝေဓနံ အပတိ ဂစ္ဆတီတိ ဝိဋပေါ၊ ပကာရဿ ဘကာရံ၊ ဣတ္ထိလိင်္ဂဇောတကဤပစ္စယဉ္စ ကတွာ ဝိဋဘီတိ ဝုစ္စတိ. တတ္ထာတိ အဋ္ဋကေ. ယဿာတိ ဘိက္ခုနော၊ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနန္တိ တိဏပဏ္ဏဣဋ္ဌကာသိလာသုဓာသင်္ခါတာနံ (စူဠဝ. ၃၀၃) ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနံ. ဣဒဉ္စ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ ပဒရစ္ဆဒနာဒီနမ္ပိ ဂဟိတတ္တာ. ဒွါရဗန္ဓနန္တိ ဒွါရေန ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဆဝကုဋိကာတိ ဆဝါနံ သယနဋ္ဌာနေ သုသာနေ ကတာ ကုဋိကာ ဆဝကုဋိကာတိ ဝုစ္စတိ. ဋင်္ကိတမဉ္စာဒီတိအာဒိသဒ္ဒေန ဋင်္ကိတပီဌံ သင်္ဂဏှာတိ. တတ္ထာတိ ဆဝကုဋိယံ. အညံ ကုဋိကန္တိ ဆဝကုဋိတော အညံ ကုဋိကံ. အာဝရဏန္တိ ဘိတ္တိံ. ဒွါရန္တိ ပဝိသနနိက္ခမနဒွါရံ. ဆတ္တကုဋိကာ နာမေသာတိ ဧသာ ဆတ္တေန ကတာ ကုဋိကာ နာမ. မဟန္တေန ကပလ္လေန ကုဋိကံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၁၇. အဓမ္မိကကတိကာကထာ

၂၀၅. အညာပီတိ ‘‘အန္တရာဝဿံ န ပဗ္ဗာဇေတဗ္ဗ’’န္တိ ကတိကာယ အညာပိ. ကတိကာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ အဓမ္မိကကတိကာယ. ဝုတ္တန္တိ စတုတ္ထပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၂၂၆) ဝုတ္တံ.

၁၁၈. ပဋိဿဝဒုက္ကဋာပတ္တိကထာ

၂၀၇. ပဋိဿဝေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧတ္ထ ကိံ ဝဿာဝါသပဋိဿုတေယေဝ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ. ဧတဿေဝါတိ ဝဿာဝါသဿေဝ. ဧဝမာဒိနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘ပဋိဿဝေ’’တိ ဧတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗော. ‘‘ပဋိဿဝေပီ’’တိ ဟိ အတ္ထော. တဿ တဿာတိ ကမ္မဿ. တဉ္စ ခေါတိ တဉ္စ ဒုက္ကဋံ ဝိသံဝါဒနပစ္စယာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ပဌမမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘ပစ္ဆာပီ’’တိ ပဒံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ပဌမမ္ပိ ဟိ ပါစိတ္တိယံ၊ ပစ္ဆာပိ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော.

သော တဒဟေဝ အကရဏီယောတိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ပုရိမိကာ စ န ပညာယတီတိ ဧတ္ထ ပုရေ ဘဝါ ပုရိမာ၊ သာ ဧဝ ပုရိမိကာ၊ ပါဋိပဒတိထီ. နာနာသီမာယ ဒွီသု အာဝါသေသု ဝဿံ ဥပဂစ္ဆန္တဿ ဒုတိယေ ‘‘ဝသိဿာမီ’’တိ ပဌမာဝါသဿ ဥပစာရတော နိက္ခန္တမတ္တေ ပဌမသေနာသနဂ္ဂါဟဿ ပဿမ္ဘနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရိမိကာ စ န ပညာယတီ’’တိ. အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာတိ ဝဿံ ဥပဂမနဝိဟာရေ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ. တဒဟေဝါတိ တသ္မိံ ဝဿူပဂမနအဟနိ ဧဝ၊ ပက္ကန္တဿာပီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပိသဒ္ဒဿ ဂရဟတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကော ပန ဝါဒေါ’’တိအာဒိ. အာလယောတိ စိတ္တဿ အလ္လီယနံ. အသတိယာတိ သတိပမုဋ္ဌေန. ဝဿံ န ဥပေတီတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ဣမံ တေမာသံ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၈၄) ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝဿံ န ဥပေတိ.

သတ္တာဟန္တိ သတ္တာဟေန၊ အနာဂတာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. နဝမိတောတိ ပုဗ္ဗကတ္တိကမာသဿ ဇုဏှပက္ခနဝမိတော၊ ပစ္ဆိမကတ္တိကမာသဿ ဇုဏှပက္ခနဝမိတော ဝါ. မာ ဝါ အာဂစ္ဆတု၊ အနာပတ္တီတိ ဝဿံဝုတ္ထတ္တာ မာ ဝါ အာဂစ္ဆတု၊ အနာပတ္တီတိ အတ္ထော.

ဣတိ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.