၂. ဥပေါသထက္ခန္ဓကံ

၆၈. သန္နိပါတာနုဇာနနာဒိကထာ

၁၃၂. ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ တရန္တိ ဩတရန္တိ ဧတ္ထာတိ တိတ္ထံ၊ ဥဒကတိတ္ထံ၊ တိတ္ထံ ဝိယာတိ တိတ္ထံ၊ လဒ္ဓီတိ အာဟ ‘‘တိတ္ထံ ဝုစ္စတိ လဒ္ဓီ’’တိ. လဒ္ဓိ ဟိ ဗဟူနံ လဒ္ဓိကာနံ ဩတရဏဋ္ဌာနတ္တာ တိတ္ထံ နာမ. အညန္တိ သာသနိကလဒ္ဓိတော အညံ. ဧတေသန္တိ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ. ဣတောတိ ဣမသ္မာ သာသနိကလဒ္ဓိတော. ယန္တိ ယံ ဓမ္မဇာတံ. တေသန္တိ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ. တေ လဘန္တီတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒေါ မနုဿဝိသယောတိ အာဟ ‘‘တေ မနုဿာ’’တိ. မူဂသူကရာတိ ဧတ္ထ ထူလသရီရဿ သူကရဿ သဒ္ဒမတ္တဿာပိ အဘာဝတော မူဂသူကရော နာမာတိ အာဟ ‘‘ထူလသရီရသူကရာ’’တိ.

၁၃၅. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. သောတိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါ. ကိန္တိ ကိံ အာပတ္တိ. ဒုက္ကဋန္တိ ပဒဿ ဒုက္ကဋံ ကမ္မန္တိ အာသင်္ကာ ဘဝေယျာတိ အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋာပတ္တီ’’တိ. သာ စ ခေါ ဒုက္ကဋာပတ္တိ မုသာဝါဒလက္ခဏေန န ဟောတီတိ ယောဇနာ. ကေန ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတော ပန ဝစနေနာ’’တိ. ဝစနေနာတိ စ ‘‘သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ကိံ ဟောတိ? ဒုက္ကဋံ ဟောတီ’’တိ (မဟာဝ. ၁၃၅) ဝစနေန. အကိရိယသမုဋ္ဌာနာတိ အာဝိ ကတ္တဗ္ဗာယ အာပတ္တိယာ အကရဏေန အကိရိယသမုဋ္ဌာနာ.

မနုဇေနာတိ မနုဿေန. ဝါစာတိ ဝါစာယ. ယကာရဿ ဟိ လောပေါ. ဂိရန္တိ သဒ္ဒံ. ပရေတိ အညေ ပုဂ္ဂလေ. ဝါစသိကန္တိ ဝါစာတော သမုဋ္ဌိတံ. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ဘိက္ခု ကေနစိ အာသန္နေ ဌိတေန မနုဇေန ဝါစာယ အနာလပန္တော ဟောတိ၊ ပရေ ဒူရေ ဌိတေ ပုဂ္ဂလေ သန္ဓာယ ဂိရံ မဟာသဒ္ဒံ နော စ ဘဏေယျ၊ ဧဝမ္ပိ ဝါစသိကမေဝ အာပဇ္ဇေယျာတိ.

အန္တရာယိကောတိ ဧတ္ထ ကရောတျတ္ထေ ဏိကပစ္စယောတိ အာဟ ‘‘အန္တရာယကရော’’တိ. ‘‘ကိမတ္ထာယာ’’တိ ဣမိနာ ကိဿာတိ ဧတ္ထ တဒတ္ထေ စတုတ္ထီတိ ဒဿေတိ၊ ဟေတွတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘ဒုတိယဿ ဈာနဿ အဓိဂမာယာ’’တိအာဒီသု. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ဥဒ္ဒေသတော စာတိ ‘‘သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော’’တိအာဒိဥဒ္ဒေသတော စ. နိဒ္ဒေသတော စာတိ ‘‘ပါတိမောက္ခန္တိ အာဒိမေတ’’န္တိအာဒိနိဒ္ဒေသတော စ.

၁၃၆. ဒေဝသိကန္တိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယော ဝိစ္ဆတ္ထေ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ’’တိ. တတိယေ စ သတ္တမေ စ ပက္ခေတိ ဧကဿ ဥတုနော အဋ္ဌသု ပက္ခေသု တတိယေ စ သတ္တမေ စ ပက္ခေ. ‘‘ဝစနတော’’တိ ပဒံ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒေ ဉာပကဟေတု. တထာရူပေ ပစ္စယေတိ တထာရူပေ ဝိကတိစာရိတ္တသင်္ခါတေ ပစ္စယေ. အနုဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ အနုမတိံ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. ဝစနတောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗေ ဉာပကဟေတုံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဧတန္တိ ‘‘ယသ္မိံ တသ္မိံ စာတုဒ္ဒသေ ဝါ ပန္နရသေ ဝါ ဥဒ္ဒိသိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနံ.

၇၁. သီမာနုဇာနနကထာ

၁၃၈. နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာတိ နိမိတ္တာနိ ကိတ္တေတဗ္ဗာနိ. နိကာရဿ ဟိ အာကာရော. နိမိတ္တံ ကတောတိ ဧသော ပဗ္ဗတော နိမိတ္တံ ကတောတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော ပရတောပိ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ကိံ နိမိတ္တံ? ပါသာဏော ဘန္တေ၊ ဧသော ပါသာဏော နိမိတ္တ’’န္တိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ကေဝလံ ပန ဝနဥဒကေသု ‘‘ဧတံ ဝနံ၊ ဧတံ ဥဒက’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နဒိယံ ‘‘ဧသာ နဒီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဧတ္ထ ပနာတိ ဧတိဿံ ဥတ္တရာယံ အနုဒိသာယံ ပန. ဟီတိ ဖလဇောတကော. တတ္ထာတိ ‘‘နိမိတ္တာ ကိတ္တေတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနေ. သီမမဏ္ဍလန္တိ သီမဗိမ္ဗံ. သမ္ဗန္ဓန္တေနာတိ ပုရိမနိမိတ္တေန ပစ္ဆိမနိမိတ္တံ သမ္ဗန္ဓန္တေန. ဣမိနာ ဧကန္တရိကာဒိဝသေန နိမိတ္တကိတ္တနံ န ဝဋ္ဋတိ နိမိတ္တေနပိ နိမိတ္တာနံ သမ္ဗန္ဓာဘာဝတောတိ ဒဿေတိ. ပုရိမနိမိတ္တေန ပစ္ဆိမနိမိတ္တဿ သမ္ဗန္ဓေ သတိ အဇ္ဇ ဧကံ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတွာ သွေ ဧကံ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတွာတိ ဧဝံ ကာလန္တရေပိ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတွာ သမ္မနိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

ပဗ္ဗတောတိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗံ ဝုစ္စတိ ဖဠု၊ တံ ဧတသ္မိံ အတ္ထီတိ ပဗ္ဗတော. ဝါလိကရာသိဿ သုဒ္ဓပံသုပဗ္ဗတပသင်္ဂတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝါလိကရာသိ ပန န ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဣတရောပီတိ ဝါလိကရာသိတော အညောပိ တိဝိဓော ပဗ္ဗတော. ဟတ္ထိပ္ပမာဏတောတိ အဍ္ဎဋ္ဌမရတနဟတ္ထိပမာဏတော. စတူသု ဒိသာသူတိ ဝိဟာရဿ စတူသု ဒိသာသု. စတူဟိ ဝါ တီဟိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေန တတော အဓိကာနိပိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဧကေန ဝါ နိမိတ္တေနာတိ ယောဇနာ. ဣတောတိ ပဗ္ဗတနိမိတ္တတော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကေန နိမိတ္တေန န ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ. တန္တိ ပဗ္ဗတံ. တသ္မာတိ ဧကဿေဝ နိမိတ္တဿ ကိတ္တိတတ္တာ. ယော ပဗ္ဗတော အတ္ထိ၊ တံ ပဗ္ဗတန္တိ ယောဇနာ. အန္တောတိ ပဗ္ဗတဿ အန္တော.

တတိယဘာဂံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေန ပဌမဘာဂေါပိ ဧကဒေသောပိ ဂဟေတဗ္ဗော. တဿာတိ တတ္တကဿ ပဒေသဿ. တတိယဘာဂါဒိတော အပရံ သဗ္ဗပဗ္ဗတံ အန္တောကတွာ သမ္မတံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ.

ပါသာဏနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ပသတိ ဃနဘာဝေန ဗန္ဓတီတိ ပါသာဏော. အယဂုဠောပိ ပါသာဏသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတိ တေန တဿ သဒိသတ္တာ. အယဂုဠောပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေန တမ္ဗကံသဝဋ္ဋလောဟသုဝဏ္ဏရဇတာဒယောပိ သင်္ဂဏှာတိ. ယော ကောစီတိ သိလာပဝါဠမဏိအာဒီသု ယော ကောစိ. ဒွတ္တိံသပလဂုဠပိဏ္ဍပရိမာဏတာ သဏ္ဌာနတော ဂဟေတဗ္ဗာ၊ န တုလိတွာ ဂဏနဝသေန. ခုဒ္ဒကတရော ပါသာဏောတိ ယောဇနာ. ယော ပိဋ္ဌိပါသာဏော ဝါ ယော ဥဋ္ဌိတပါသာဏော ဝါတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ – ဥတ္တရဝါကျေ တသဒ္ဒဿ အနိယမနိဒ္ဒေသဝစနတ္တာ ‘‘ပါသာဏသင်္ခံယေဝါ’’တိ ဧတ္ထ ဧဝကာရေန ‘‘န ပဗ္ဗတသင်္ခ’’န္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. မဟတော ပိဋ္ဌိပါသာဏဿာတိ အာယာမဝိတ္ထာရုဗ္ဗေဓတော မဟန္တဿ ပိဋ္ဌိပါသာဏဿ သက္ကဿ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပိဋ္ဌိပါသာဏဿ ဝိယ. တန္တိ ပိဋ္ဌိပါသာဏံ. န ဝဋ္ဋတီတိ ကိတ္တေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဟီတိ လဒ္ဓဒေါသဇောတကော. တန္တိ ပိဋ္ဌိပါသာဏံ. သီမာယာတိ သီမတော. ဝိဟာရောပီတိ န ကေဝလံ နိမိတ္တမေဝ၊ ဝိဟာရောပိ. ပိဋ္ဌိပါသာဏော န ကိတ္တေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိတ္တေတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပိဋ္ဌိပါသာဏ’’န္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဝနနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဝနိယတိ မယူရကောကိလာဒီဟိ သတ္တေဟိ သမ္ဘဇိယတီတိ ဝနံ၊ ဝနန္တိ သမ္ဘဇန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝါ ဝနံ. တစော ဧဝ သာရော ဧတေသန္တိ တစသာရော၊ တာလနာဠိကေရာဒယော. အာဒိသဒ္ဒေန ဝေဏုအာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အန္တော သာရော ဧတေသန္တိ အန္တောသာရာ၊ သာကသာလာဒယော. အာဒိသဒ္ဒေန ခဒိရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အန္တောသာရမိဿကာနန္တိ အန္တောသာရေဟိ ရုက္ခေဟိ မိဿကာနံ. ရုက္ခာနံ ဝနန္တိ ဧတ္ထ အဝယဝအဝယဝိဘာဝေန သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာ တိဏဝနံ ရုက္ခဝနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘တိဏာနံ ဝန’’န္တိ ဝါ ‘‘ရုက္ခာနံ ဝန’’န္တိ ဝါ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တိဏမေဝ ဝနံ၊ ရုက္ခောယေဝ ဝနန္တိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ. စတ္တာရော ဝါ ပဉ္စ ဝါ ရုက္ခာတိ စတုပဉ္စရုက္ခာ၊ တေ မတ္တံ ပမာဏမေတ္ထာတိ စတုပဉ္စရုက္ခမတ္တံ ဝနံ၊ တတောတိ စတုပဉ္စရုက္ခမတ္တတော. ဧကဒေသန္တိ ဝနဿ ဧကဒေသံ. ဝနမဇ္ဈေတိ ဝနဿ ဝေမဇ္ဈေ၊ ဝနဿူပရီတိ အတ္ထော. ရုက္ခန္တရေသု ဧဝ ဟိ ဝိဟာရံ ကရောန္တိ. ဧကဒေသန္တိ ဝနဿ ဧကဒေသံ. တတ္ထာတိ ဝနေ. ‘‘ဌိတဝန’’န္တိ ပဒံ ‘‘ကိတ္တေတွာ’’တိ ပဒေ အဝုတ္တကမ္မံ၊ ‘‘န ကိတ္တေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေ ဝုတ္တကမ္မံ.

ရုက္ခနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ရုက္ခိယတိ ဖလာဒိကာမေဟိ သံဝရိယတိ ရက္ခိယတီတိ ရုက္ခော၊ မဟိယံ ရုဟတီတိ ဝါ ရုက္ခော. ဇီဝမာနကောတိ လောကဝေါဟာရဝသေန မူလင်္ကုရာဒိဟရိတသင်္ခါတဇီဝမာနကော. ပရိဏာဟတောတိ ဝိသာလဘာဝတော. သူစိဒဏ္ဍကပမာဏောတိ သူစိယာ လေခနိယာ ဒဏ္ဍဘူတဝေဠုပမာဏော. သော ဝေဠု ကနိဋ္ဌင်္ဂုလိပမာဏောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတောတိ အဋ္ဌင်္ဂုလုဗ္ဗေဓသူစိဒဏ္ဍကပမာဏပရိဏာဟရုက္ခတော. ဝံသနဠကသရာဝါဒီသူတိ ဝံသော စ နဠကော စ သရာဝေါ စ ဝံသနဠကသရာဝါ၊ တေ အာဒယော ယေသံ ကပါလာဒီနန္တိ ဝံသနဠကသရာဝါဒယော၊ တေသု. တတောတိ ဝံသာဒိတော. တံခဏမ္ပီတိ တသ္မိံ နိမိတ္တက္ခဏေပိ. အကာရဏန္တိ အပမာဏံ. ဧတန္တိ နဝမူလသာခါနိဂ္ဂမနံ. ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ သာမညနာမေနပိ ဝိသေသနာမေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣမိနာ ပဗ္ဗတာဒီသုပိ ‘‘ပဗ္ဗတော’’တိ သာမညနာမေနပိ ‘‘ဝင်္ကပဗ္ဗတော ဝေပုလ္လပဗ္ဗတော’’တိ ဝိသေသနာမေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

မဂ္ဂနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. မဂ္ဂိယတိ ပထိကေဟိ၊ မဂ္ဂမူဠှေဟိ ဝါ အနွေသိယတီတိ မဂ္ဂေါ. ယော ယာဒိသော ဇင်္ဃမဂ္ဂေါ ဝါ သကဋမဂ္ဂေါ ဝါ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ ဒွေ တီဏိ ဂါမန္တရာနိ ဂစ္ဆတိ၊ သော တာဒိသော ဇင်္ဃမဂ္ဂေါ ဝါ သကဋမဂ္ဂေါ ဝါ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဥက္ကမိတွာတိ ပက္ကမိတွာ. ယော ဇင်္ဃမဂ္ဂေါ ဩတရတိ၊ သော န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. အဝဠဉ္ဇာတိ အပရိဘောဂါ. ဂမနံ ဇနေတီတိ ဇင်္ဃော. ဇဏ္ဏုဂေါပ္ဖကာနံ မဇ္ဈပဒေသော. သဟ အတ္ထေန ပဏိယဓနေနာတိ သတ္ထော၊ ဇင်္ဃေန ဝိစရန္တော သတ္ထော ဇင်္ဃသတ္ထော. သကတိ သမတ္ထေတိ ဘာရံ ဝဟိတုန္တိ သကဋော၊ တေန ဝိစရန္တော သတ္ထော သကဋသတ္ထော. ဇင်္ဃသတ္ထော စ သကဋသတ္ထော စ ဇင်္ဃသကဋသတ္ထာ၊ တေဟိ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧတန္တိ နိမိတ္တံ.

ကောဏန္တိ ဝိဟာရကောဏံ. ဂတံ ပန မဂ္ဂန္တိ ယောဇနာ. ပရဘာဂေတိ ဝိဟာရံ ပရိက္ခိပိတွာ ဂစ္ဆန္တေဟိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ပရဘာဂေ. ဒသသု နာမေသူတိ သတိပဋ္ဌာနဋ္ဌကထာဒီသု အာဂတေသု ‘‘မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော ပဇ္ဇော’’တိအာဒီသု၊ အဘိဓာနာဒီသု (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၃၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၆) စ အာဂတေသု ‘‘မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော အဒ္ဓါ’’တိအာဒီသု ဒသသု မဂ္ဂနာမေသု. ယေန ကေနစိ နာမေနာတိ ဣမိနာ ပဗ္ဗတာဒီသုပိ ‘‘ပဗ္ဗတော ဂိရိ သေလော အဒ္ဒိ နဂေါ အစလော သိလုစ္စယော သိခရီ ဘူဓရော’’တိအာဒီသု အနေကေသု နာမေသု ယေန ကေနစိ နာမေန ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

ဝမ္မိကနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဥပစိကာဟိ ဝမိယတိ၊ သရဗူဃရဂေါလိကာဒယော သတ္တေ ဝမတီတိ ဝါ ဝမ္မိကော. တံဒိဝသဇာတောတိ တသ္မိံ နိမိတ္တကိတ္တိတဒိဝသေ ဇာတော. တတောတိ အဋ္ဌင်္ဂုလုဗ္ဗေဓဂေါဝိသာဏပမာဏဝမ္မီကတော.

နဒီနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. နဒတိ သန္ဒတီတိ နဒီ၊ နဒန္တော ဧတိ ဂစ္ဆတီတိ ဝါ နဒီ. ယဿာတိ နဒိယာ၊ သောတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနွဒ္ဓမာသ’’န္တိအာဒိနာ ဧကပက္ခေ တိက္ခတ္တုံ ဧကမာသေ ဆက္ခတ္တုံ ဝဿန္တဘာဝံ ဒီပေတိ. ဝိဂတမတ္တေ သတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဤဒိသေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အနွဒ္ဓမာသ’’န္တိအာဒိအတ္ထံ အတိဒိသတိ. တိမဏ္ဍလန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဇာဏုမဏ္ဍလံ၊ ဥပရိ နာဘိမဏ္ဍလန္တိ တိမဏ္ဍလံ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ တိတ္ထေ ဝါ အတိတ္ထေ ဝါ. ဥဒကေန တေမိယတီတိ ယောဇနာ၊ တိန္တိယတီတိ အတ္ထော. န ကေဝလံ နိမိတ္တေယေဝ အယံ နဒီ ဟောတိ၊ အထ ခေါ နဒီပါရဂမနာဒိကေပီတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိ. ဣဒံ ‘‘နဒီပါရဂမနေပီ’’တိ ပဒေနေဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

ယာ ပနာတိ နဒီ ပန၊ ဂတာတိ ယောဇနာ. တန္တိ နဒိံ. ဝတိန္တိ ပါဠိံ. ရုက္ခပါဒေတိ ရုက္ခဿ မူလေ. ဥဒကဉ္စ အာဝရဏံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပဝတ္တတိယေဝါတိ ယောဇနာ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. အပဝတ္တမာနာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာလေတိ ဂိမှသဒိသေ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာလေ. ‘‘နိရုဒကဘာဝေနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အာဝရဏဘာဝေနာ’’တိ ဝိသေသနံ နိဝတ္တေတိ. သာတိ ဥဒကမာတိကာ. သမ္ပာဒေန္တီ ဟုတွာ နိစ္စံ ပဝတ္တတီတိ ယောဇနာ. နိမိတ္တံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ မနုဿေဟိ နီဟဋတ္တာ၊ သယဉ္စ အဂမနတ္တာ န ဝဋ္ဋတိ. ယာ ပနာတိ ဥဒကမာတိကာ ပန. မူလေတိ ပဌမကာလေ. ကာလန္တရေန နဒီ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ ဥဒကမာတိကံ.

ဥဒကနိမိတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဥဒတိ ပသဝတီတိ ဥဒကံ. ဘူမိဂတမေဝ ဥဒကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တဉ္စာတိ ဘူမိဂတဥဒကဉ္စ. အာဝါဋ။ပေ။ သမုဒ္ဒါဒီသု ဌိတံ အပဝတ္တနကဥဒကန္တိ ယောဇနာ. ဥက္ခေပိမန္တိ ဥက္ခိပိတွာ ဂဟိတံ. တန္တိ ဝစနံ. သူကရခတာယပီတိ သူကရေဟိ ခတာယ ဝါပိယာပိ. တံခဏညေဝါတိ တသ္မိံ နိမိတ္တေ ကိတ္တနက္ခဏေယေဝ. အာဝါဋောယေဝ ခုဒ္ဒကဋ္ဌေန အာဝါဋကံ. တန္တိ နိမိတ္တသညာကရဏံ. ကာတုဉ္စာတိ သယံ ကာတုဉ္စ. ကာရာပေတုဉ္စာတိ ပရေဟိ ကာရာပေတုဉ္စ. ကသ္မာ လာဘသီမာယံ န ဝဋ္ဋတိ? လာဘသီမာ ဟိ အညေသံ ပီဠနံ ကရောတီတိ. ဣတိ ဣမမတ္ထံ နယတော ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမာနသံဝါသကသီမာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ သမာနသံဝါသကသီမာယံ.

အဋ္ဌဒိသံ သန္ဓာယ အဋ္ဌ နိမိတ္တာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သာတိ သီမာ. ဧကေန ဝါ နိမိတ္တေနာတိ ယောဇနာ. တိဏ္ဏံ နိမိတ္တာနံ ကိတ္တနေ နိမိတ္တာနံ ဌိတဒိသံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယာ’’တိအာဒိနာ ကိတ္တေတဗ္ဗံ. နိမိတ္တာနံ သတကိတ္တနေ သီမာယ အဋ္ဌဒိသံ သလ္လက္ခေတွာ ဧကိဿာယပိ ဒိသာယ ဗဟုနိမိတ္တာနိ ကိတ္တေတဗ္ဗာနိ. သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာတိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ သမာဂမဋ္ဌာနေ သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာ၊ တိကောဏာ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. စတုရဿာတိ သမစတုရဿာ. သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာတိ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ သမောဓာနဋ္ဌာနေ သိင်္ဃာဋကသဏ္ဌာနာ. အဍ္ဎစန္ဒမုဒိင်္ဂါဒိသဏ္ဌာနာ ပန နိမိတ္တာနံ ဌိတသဏ္ဌာနေန ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တန္တိ သီမံ. ဗန္ဓိတုကာမေဟိ နိဿဉ္စာရသမယေ ဗန္ဓိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဗဒ္ဓသီမဝိဟာရာနန္တိ ဗဒ္ဓါ သီမာ ဧတေသူတိ ဗဒ္ဓသီမာ၊ တေ ဧဝ ဝိဟာရာတိ ဗဒ္ဓသီမဝိဟာရာ၊ တေသံ. ဒိသာစာရိကဘိက္ခူနန္တိ ဒိသာသု စာရိကဘိက္ခူနံ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဧကဂါမခေတ္တေ၊ ဘိက္ခူနံ ပေသေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကဇ္ဈန္တိ ဧကတော. အညာနိပီတိ သီမဗန္ဓဂါမခေတ္တတော အညာနိပိ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန အာဟာတိ ယောဇနာ. တတောတိ တေဟိ နာနာဂါမခေတ္တေဟိ. အာဂန္တဗ္ဗန္တိ သာမီစိဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘အာဂမနမ္ပိ အနာဂမနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဧကသီမဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘အန္တောနိမိတ္တဂတေဟိ အာဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ.

ဧဝံ သန္နိပတိတေသု သန္တေသု သီမာ ဗန္ဓိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိယန္တံ ကတွာတိ ဟေဋ္ဌိမပရိယန္တံ ကတွာ.

ပဗ္ဗဇ္ဇူပသမ္ပဒါဒီနန္တိ ဧတ္ထ ဘဏ္ဍုကမ္မာပုစ္ဆနံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၉၈၊ ဝိ. သင်္ဂ. အဋ္ဌ. ၁၄၄) သန္ဓာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာဂဟဏံ ဝုတ္တံ. ခဏ္ဍသီမာတိ ဝိဟာရပစ္စန္တံ ခဏ္ဍိတံ ဝိယ ဆိန္ဒိတံ ဝိယ ပဝတ္တာ သီမာ ခဏ္ဍသီမာ. တန္တိ ခဏ္ဍသီမံ. ဝတ္တံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝတ္တံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. သီမန္တိ ခဏ္ဍသီမံ. ယထာတိ ယေနာကာရေန ဗန္ဓိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာ ပမာဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သာ’’တိအာဒိ. သာတိ ခဏ္ဍသီမာ. အဗ္ဘာနကမ္မေ သဒ္ဓိံ ကမ္မာရဟေန ဝီသတိ ဘိက္ခူ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ’’တိ. တတောတိ ဧကဝီသတိဘိက္ခုတော. ဂဏှန္တီပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေါ သဟဿတော ဩရံ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ. သဟဿတော အဓိကံ ဂဏှန္တီပိ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ခဏ္ဍိတေ ခဏ္ဍသီမာယေဝ နာမ. တန္တိ ခဏ္ဍသီမံ.

တတြာတိ ခဏ္ဍသီမမဟာသီမာသု အာဓာရေ ဘုမ္မံ. အထာတိ အနန္တရံ. ဧဝန္တိ ဣမာယ အဝိပ္ပဝါသကမ္မဝါစာယ သမ္မနိယမာနေ. ဟီတိ ဖလဇောတကော. သီမန္တိ သမာနသံဝါသကသီမံ. န သက္ခိဿန္တီတိ ပဌမံ အဝိပ္ပဝါသံ အသမူဟနိတွာ သီမံ သမူဟနိတုံ န သက္ခိဿန္တိ. သီမန္တရိကပါသာဏာတိ ဒွိန္နံ သီမာနံ အန္တရေ ဝေမဇ္ဈေ ဌပိတာ ပါသာဏာ. စတုရင်္ဂုလပမာဏာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဧကင်္ဂုလိပမာဏာပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

သမန္တာတိ ခဏ္ဍသီမာယ သမန္တာ. အနုပရိယာယန္တေဟီတိ အနုက္ကမေန ခဏ္ဍသီမပရိယာယန္တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ တေဟိ သီမန္တရိကပါသာဏေဟိ၊ ဒွိန္နံ သီမာနံ နိမိတ္တာနိ ပဌမံ ကိတ္တေတွာ ပစ္ဆာ တာသု ယံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တံ ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ယထိစ္ဆိတံ ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋန္တောပိ ပေါရာဏာစိဏ္ဏံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ သန္တေပီ’’တိအာဒိ. ဥဘိန္နမ္ပီတိ ဒွီသု သီမာသု ဌိတာနံ ဥဘိန္နမ္ပိ ကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ.

စသဒ္ဒေါ ဝါကျာရမ္ဘဇောတကော. ဧသာ သီမာ နာမာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ ပိဋ္ဌိပါသာဏာဒီသု ပဉ္စသု ဌာနေသု. နိမိတ္တပါသာဏာ ယထာဌာနေ န တိဋ္ဌန္တီတိ ပိဋ္ဌိပါသာဏဿုပရိ နိမိတ္တပါသာဏံ ဌပိတမတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပိဋ္ဌိပါသာဏံ ပန ဝိဇ္ဈိတွာ နိမိတ္တပါသာဏံ တတ္ထ နိခဏိတွာ ယထာ ဌာနာ န စာဝေန္တိ၊ တထာ ဌပေန္တိ. ဧဝံ သန္တေ ယထာဌာနေ တိဋ္ဌန္တိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န သီမာတိ သီမာယ ပထဝိသန္ဓာရကံ ဥဒကံ ပရိယန္တံကတွာ ဂတတ္တာ သီမာ န ဈာယတိ.

ကုဋိဂေဟေပီတိ ဧတ္ထ ကုဋီတိ စ ဂေဟန္တိ စ အဂါရဿေဝ နာမံ. အဂါရဉှိ သီတာဒိဒုက္ခဿ ကုဋနဋ္ဌေန ဆိန္ဒနဋ္ဌေန စ နာနာဒဗ္ဗသမ္ဘာရဿ ဂဟဏဋ္ဌေန စ ကုဋိဂေဟန္တိ ဝုစ္စတိ. ကုဋိ ဧဝ ဂေဟံ ကုဋိဂေဟံ၊ တသ္မိမ္ပိ. ဘိတ္တိံ အကိတ္တေတွာတိ ဣဒံ ဣဋ္ဌကဒါရုမယံ ဘိတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သစေ သိလာမယာ ဘိတ္တိ နိမိတ္တူပဂါ ဘဝေယျ၊ ဘိတ္တိပိ ကိတ္တေတဗ္ဗာ. အန္တော ကရိတွာတိ ကုဋိဂေဟဿ ဘိတ္တိယာ ဝါ အန္တော ကတွာ. ပမုခေတိ ကုဋိဂေဟဿ အာလိန္ဒေ. နိဗ္ဗောဒကပတနဋ္ဌာနေတိ နိဂ္ဂလိတွာ ဥဒကဿ ပတနဋ္ဌာနေ. ဧဝံ သမ္မတာယ သီမာယာတိ ယောဇနာ.

‘‘ကုဋ္ဋံ အကိတ္တေတွာ’’တိ ဣဒံ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အန္တောတိ လေဏဿ၊ ကုဋ္ဋဿ ဝါ အန္တော. ဩကာသေတိ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသေ. ဧဝန္တိ ဣမိနာကာရေန သမ္မနိယမာနေ. အန္တောတိ ဘိတ္တိယာ အန္တော.

ဟေဋ္ဌာ န ဩတရတီတိ ဟေဋ္ဌာ အာကာသတလတ္တာ န ဩတရတိ. နနု ထမ္ဘေ အနုသာရိတွာ ဩတရဏော ဘဝေယျ၊ ကသ္မာ န ဩတရတီတိ? ထမ္ဘာနမုပရိ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသာဘာဝတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဟေဋ္ဌာ ဩတရဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. တုလာနန္တိ ထမ္ဘာနမုပရိ တိရိယဝသေန ဌိတာနံ ရုက္ခဝိသေသာနံ. ဥဋ္ဌဟိတွာတိ ဘူမိတော ဥဋ္ဌဟိတွာ. တုလာရုက္ခေဟီတိ တုလာသင်္ခါတေဟိ ရုက္ခေဟိ. ‘‘ဧကသမ္ဗန္ဓော’’တိ ဣမိနာ န ကေဝလံ တုလာရုက္ခေဟေဝ ဧကသမ္ဗန္ဓော၊ စတူသု ဒိသာသု စတုန္နံ ဘိတ္တီနံ အညမညမ္ပိ သမ္ဗန္ဓောတိ ဒဿေတိ. ဟေဋ္ဌာပိ ဩတရတီတိ ဘိတ္တီနမုပရိ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသပဟောနကတ္တာ ဝုတ္တံ. သစေ ထမ္ဘမတ္ထကေ။ပေ။ ဟောတီတိ ဣမိနာ ဗဟူဟိ ထမ္ဘေဟိ ကတပါသာဒဿ ဧကေကသ္မိံ ထမ္ဘမတ္ထကေ ဧကဝီသတိယာ ဘိက္ခူနံ ဩကာသေ သတိ ဟေဋ္ဌာ ဩတရတီတိ ဒဿေတိ. နိယျူဟကာဒီသူတိ နာဂဒန္တကာဒီသု. အာဒိသဒ္ဒေန ဘိတ္တိခိလာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဘိတ္တိ စာတိ ဣဋ္ဌကဒါရုမယာ ဘိတ္တိ စ. သစေ သိလာမယာ ဘိတ္တိ စ ထမ္ဘာ စ ဟောန္တိ၊ ကိတ္တေတဗ္ဗာ. ဘိတ္တိလဂ္ဂေတိ ဘိတ္တီသု လဂ္ဂေ၊ ဘိတ္တီနံ ဝါ လဂ္ဂဋ္ဌာနေ. ဟေဋ္ဌာပါသာဒဿာတိ ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ ‘‘ဌိတ’’ဣတိ ပဒေ သမ္ဗန္ဓော. ဟေဋ္ဌာပါသာဒဿ ဝါ ထမ္ဘာနန္တိ ယောဇနာ. ဟေဋ္ဌာ သမ္မတာယ သီမာယ ဥပရိ အာရောဟနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. နိဗ္ဗောဒကပတနဋ္ဌာနေတိ ဆဒနကောဋိယံ.

တတ္ထာတိ တသ္မိံ တလေ. ပိဋ္ဌိပါသာဏေ သီမံ ဗန္ဓန္တိ ဝိယ ဗန္ဓန္တီတိ ယောဇနာ. တေနေဝ ပရိစ္ဆေဒေနာတိ တေနေဝ တလပရိစ္ဆေဒေန. တာလမူလပဗ္ဗတေပီတိ ဧတ္ထ တာလမူလံ နာမ ဟေဋ္ဌာ မဟန္တံ ဟုတွာ အနုပုဗ္ဗေန တနုကံ ဟောတိ၊ တေန သဒိသေ ပဗ္ဗတေပိ. ဝိတာနသဏ္ဌာနောတိ ဥလ္လောစဿ သဏ္ဌာနော. စတူသု ဒိသာသု နိဂ္ဂတသာခရုက္ခသဏ္ဌာနော ဝါ ခုဇ္ဇရုက္ခသဏ္ဌာနော ဝါ ဟောတိ. ယထာ ပဗ္ဗတော ဝိတာနသဏ္ဌာနော ဟောတိ၊ ဧဝံ မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနော ဝါ ဟောတိ ပဏဝသဏ္ဌာနော ဝါတိ ယောဇနာ. တတ္ထ မုဒိင်္ဂေါ မဇ္ဈေ ထူလော ဟောတိ၊ မူလေ စ အန္တေ စ တနုကော. ပဏဝေါ မဇ္ဈေ တနုကော ဟောတိ၊ မူလေ စ အဂ္ဂေ စ ထူလော. တေသံ သဏ္ဌာနော မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနော ဝါ ပဏဝသဏ္ဌာနော ဝါ. ဟေဋ္ဌာ ဝါတိ မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနဿ ပဗ္ဗတဿ ဟေဋ္ဌာ ဝါ. မဇ္ဈေ ဝါတိ ပဏဝသဏ္ဌာနဿ မဇ္ဈေ ဝါ. ဒွေ ကူဋာနီတိ ဒွေ သိခရာနိ. ကူဋန္တရန္တိ ကူဋာနံ မဇ္ဈံ. စိနိတွာ ဝါတိ ဣဋ္ဌကသိလာဟိ စိနိတွာ ဝါ. ပူရေတွာ ဝါတိ ပံသုဝါလိကာဟိ ပူရေတွာ ဝါ.

သပ္ပဖဏသဒိသောတိ သပ္ပဿ ဖဏေန သဒိသော၊ ခုဇ္ဇော ပဗ္ဗတောတိ အတ္ထော. အာကာသပဗ္ဘာရန္တိ ဘိတ္တိယာ အပရိက္ခိတ္တံ အာကာသသင်္ခါတံ ပဗ္ဘာရံ. သီမပ္ပမာဏောတိ သဒ္ဓိံ အန္တောသုသိရေန သီမပ္ပမာဏော. အဂ္ဂကောဋိန္တိ အဂ္ဂသင်္ခါတံ ကောဋိံ. သစေ ပန ပဗ္ဗတဿ ဟေဋ္ဌာ အန္တောလေဏံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပရိမဿာတိ အန္တောလေဏဿ ဥပရိ ဌိတဿ. ပါရတောတိ ဗာဟိရတော. အဿာတိ ပဗ္ဗတဿ ဗဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဩရတောတိ အန္တတော. လေဏံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိတ္တကံ မဟန္တန္တိ အာဟ ‘‘သီမာပရိစ္ဆေဒမတိက္ကမိတွာ ဌိတ’’န္တိ. ကိတ္တကံ ခုဒ္ဒကန္တိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗပစ္ဆိမသီမာပရိမာဏ’’န္တိ. တန္တိ ခုဒ္ဒကံ လေဏံ. အတိခုဒ္ဒကန္တိ သဗ္ဗပစ္ဆိမသီမာပရိမာဏာဘာဝတော အတိခုဒ္ဒကံ. တတောတိ ဥပရိသီမတော. ဗဟီတိ သီမတော ဗဟိ. ‘‘ယဒိ သီမပ္ပမာဏံ၊ သီမာ ဟောတိယေဝါ’’တိ ဣမိနာ ယဒိ န သီမပ္ပမာဏံ၊ န သီမာ ဟောတိယေဝါတိ ဒဿေတိ.

တန္တိ ခဏ္ဍသီမံ. ပူရေတွာတိ ဣဋ္ဌကမတ္တိကာဒီဟိ ပူရေတွာ. အဋ္ဋံ ဗန္ဓိတွာတိ အဋ္ဋာလကံ ဗန္ဓိတွာ. ဥမင်္ဂနဒီတိ ဧတ္ထ ဥကာရော ဩကာရဝိပရီတော၊ တသ္မာ ပထဝိယံ ဩတရိတွာ ပဝိသိတွာ မင်္ဂတိ ဂစ္ဆတီတိ ဥမင်္ဂါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥမင်္ဂါစ သာ နဒီ စေတိ ဥမင်္ဂနဒီ. တတ္ထာတိ ဥမင်္ဂနဒိယံ. ဟေဋ္ဌာပထဝိတလေ ဌိတောတိ သီမာယ ဟေဋ္ဌာပထဝိတလေ ဣဒ္ဓိယာ ဌိတော.

သီမာမာဠကေတိ ခဏ္ဍသီမာယ မာဠကေ. ဝဋရုက္ခောတိ နိဂြောဓရုက္ခော. တတောတိ ဝဋရုက္ခတော. နိဂ္ဂတပါရောဟောတိ ပဝဒ္ဓံဝ ဟုတွာ ရုက္ခော အာရောဟတိ အနေနာတိ ပါရောဟော၊ ဧကော မူလဝိသေသော. နိဂ္ဂတော ပါရောဟော နိဂ္ဂတပါရောဟော. မဟာသီမံ သောဓေတွာတိ ဧတ္ထ သောဓနံ နာမ မဟာသီမဂတာနံ ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထပါသာနယနံ၊ သီမတော ဝါ ဗဟိကရဏံ. ဗဟိဒ္ဓါတိ ဒွီဟိ သီမာဟိ ဗဟိဒ္ဓါ. ‘‘ဗဟိဋ္ဌာ’’တိပိ ပါဌော. ဗဟိ ဌိတာ ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. အနာဟစ္စာတိ မဟာသီမာယ ပထဝီတလံ ဝါ တတ္ထဇာတရုက္ခာဒီနိ ဝါ န အာဟနိတွာ. ဧဝန္တိ ယထာ ခဏ္ဍသီမာယ၊ ဧဝံ တထာတိ အတ္ထော. သီမာမာဠကေတိ ခဏ္ဍသီမာမာဠကေ.

သီမာမာဠကေတိ ဒွိန္နံ သီမာနံ အင်္ဂဏေ. သီမာမာဠကဿာတိ ကမ္မဿ ကတဋ္ဌာနဿ သီမာမာဠကဿ. ဝေဟာသဋ္ဌိတသာခါယာတိ ကမ္မဿ အကတဋ္ဌာနေ သီမာမာဠကေ ဥဋ္ဌိတာယ ဝေဟာသေ ဌိတာယ သာခါယ. တဿာတိ ဘိက္ခုနော ပါဒါ ဝါ နိဝါသနပါရုပနံ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိမနယေပီတိ ‘‘သီမာမာဠကေ ဝဋရုက္ခော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေ ပုရိမနယေပိ. တတြာတိ ပုရိမနယေ. ဥက္ခိပါပေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒွီဟိ သီမာဟိ ဥဋ္ဌိတရုက္ခဿ သာခါ ဝါ တတော နိဂ္ဂတပါရောဟော ဝါ ဒွီသု သီမာသု ပထဝီတလံ ဝါ တတ္ထ ဇာတရုက္ခာဒီနိ ဝါ အာဟစ္စ ဌိတတ္တာ ဥက္ခိပါပေတွာ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အာနေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ဒွိကမ္မိကာယ နီဓာတုယာ အပဓာနကမ္မဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ပဓာနကမ္မံ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတီတိ အဗ္ဘံ အာကာသံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တတြာတိ ပဗ္ဗတေ. ကသ္မာ အာနေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဗဇ္ဈမာနာယေဝ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဗဇ္ဈမာနာယေဝါတိ ကမ္မဝါစာယ ဗဇ္ဈမာနာယေဝ. ဣမိနာ အဗဒ္ဓသီမာ ပမာဏရဟိတံ ဒေသံ ဩတရတီတိ ဒဿေတိ. ယံကိဉ္စီတိ ယံကိဉ္စိ ပဗ္ဗတာဒိ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ဌာနေ. ဧကသမ္ဗန္ဓေနာတိ ဗဒ္ဓသီမာယ ဧကသမ္ဗန္ဓေန. ဣတီတိ တသ္မာ အာနေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

၁၄၀. တီဏိ ယောဇနာနိ တိယောဇနံ. ‘‘ပမာဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပရမသဒ္ဒဿ အတိရေကဥတ္တမတ္ထေ နိဝတ္တေတိ. ဧတိဿာတိ သီမာယ. သမ္မနန္တေန ဘိက္ခုနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကောဏတော မိနိတံ ကောဏန္တိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. အာပတ္တိဉ္စာတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိဉ္စ.

ပါရယတီတိ အဇ္ဈောတ္ထရတိ. ‘‘ကိတကာဘိဓေယျလိင်္ဂါ’’တိ (ကစ္စာယနသာရေ ၄၅ ဂါထာယံ) ဝစနတော အဘိဓေယျဘူတံ သီမံ သန္ဓာယ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပါရာတိ ဝုတ္တံ. နဒိယာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ. နဒိန္တိ ဟိ အတ္ထော. နဒိံ အဇ္ဈောတ္ထရမာနံ သီမန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ နဒိပါရသီမာယံ. ယတ္ထဿာတိ ဧတ္ထ ယတ္ထ အဿာတိ ပဒဝိဘာဂံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထ နဒိယာ’’တိအာဒိ. ‘‘နဒိယာ’’တိ ဣမိနာ ယံသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ဓုဝနာဝါတိ ဧတ္ထ ဓုဝသဒ္ဒေါ နိစ္စတ္ထောတိ အာဟ ‘‘နိစ္စသဉ္စရဏနာဝါ’’တိ. ဣမိနာ ဓုဝေန နိစ္စေန သဉ္စရဏနာဝါ ဓုဝနာဝါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အဿာတိ ဟောတိ၊ ဘဝေယျ ဝါ. နာဝါယ ပမာဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယာတိ နာဝါ. ပါဇနပုရိသေနာတိ ဧတ္ထ ပါဇနံ နာမ ဧကော နာဝါယ ဂမနူပကရဏဝိသေသော. သော ဟိ ပဇတိ နာဝါ ဂစ္ဆတိ အနေနာတိ ပါဇနန္တိ ဝုစ္စတိ. ဇကာရဿ စကာရံ ကတွာ ပါစနန္တိပိ ယုဇ္ဇတေဝ. တဿ ဂါဟကေန ပုရိသေန သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော. သာ နာဝါ နီတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဒ္ဓံ ဝါ အဓော ဝါတိ နဒိယာ ပဋိသောတံ ဝါ ဟေဋ္ဌာသောတံ ဝါ. ထေနေဟိ ဝါတိ စောရေဟိ ဝါ. ကိဉ္စာပိ ဟဋာ၊ ပန တထာပိ အဝဿံ လဗ္ဘနေယျာ၊ ဓုဝနာဝါဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဝါတေန ဝါတိ မာလုတေန ဝါ ‘‘ဆိန္န’’ဣတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝီစီဟီတိ တရင်္ဂေဟိ. တရင်္ဂေါ ဟိ ဝိစိတ္တာကာရေန စိနောတိ ဝဍ္ဎတီတိ ဝီစီတိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စာပိ နဒီမဇ္ဈံ နီတာ၊ ပန တထာပိ အဝဿံ အာဟရိတဗ္ဗာ၊ ဓုဝနာဝါဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဩဂတေတိ ဩတရိတွာ ဂတေ. ထလံ ဥဿာရိတာတိ ထလံ ဥက္ခိပိတွာ သာရိတာ ပါပိတာ နာဝါပီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိသင်္ခတပဒရာတိ သင်္ခတဝိရဟိတဖလကာ ဝါ. ဓုဝနာဝါဝ ဟောတီတိ နိမိတ္တကိတ္တနကာလေ နိစ္စသဉ္စရဏနာဝတ္တာ ဓုဝနာဝါဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. တတြာတိ ‘‘ဓုဝနာဝါ’’တိဝစနေ. နိမိတ္တံ ဝါ သီမာ ဝါ ကမ္မဝါစာယ ဂစ္ဆတီတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ န နိမိတ္တံ ကမ္မဝါစာယ ဂစ္ဆတိ၊ သီမာယ ပန အဝိနာဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ကမ္မဝါစာယ ဂစ္ဆတီ’’တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာဝ နာဝါယ အာဂစ္ဆန္တာပိ ဘဂဝတာ အနုညာတာ၊ တသ္မာ.

ယတ္ထာတိ နဒိပါရသီမသမ္မနနဋ္ဌာနေ. ရုက္ခသင်္ဃာဋမယောတိ ရုက္ခသမူဟေန ကတော. ပဒရဗဒ္ဓေါတိ ဖလကေဟိ ဗဒ္ဓေါ. သဉ္စရဏယောဂ္ဂေါတိ သဉ္စရဏက္ခမော. ပါဠိယံ ‘‘အဿာ’’တိ ဌာနေ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘အဿာ’’တိပဒဿ ဟောတီတိ အတ္ထောယေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တံခဏညေဝါတိ တသ္မိံ နိမိတ္တကိတ္တက္ခဏေယေဝ. ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ ကတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကပဒိကသေတူတိ ဧကေန ပဒေန ဂမနယောဂ္ဂေါ ဧကပဒိကော၊ သောယေဝ သေတူတိ ဧကပဒိကသေတု. အကပ္ပိယသေတုံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. တေနာတိ သေတုနာ. သဉ္စရိတုံ န သက္ကာ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ နဒိပါရသီမသမ္မနနဋ္ဌာနေ. အဘိမုခတိတ္ထေယေဝါတိ သီမာယ အဘိမုခတိတ္ထေ ဧဝ. ဓုဝနာဝါ ဝါ ဓုဝသေတု ဝါ အဘိမုခတိတ္ထတော ဤသကံ ဥဒ္ဓံ အာရောဟန္တောပိ အဓော ဩရောဟန္တောပိ ကပ္ပတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ. ဤသကန္တိ ဧကဥသဘ ဒွိဥသဘာဒိဝသေန မနံ အပ္ပမတ္တံ. ဥဒ္ဓံ ဝါတိ အဘိမုခတိတ္ထတော ဥပရိ ဝါ. အဓော ဝါတိ တတော ဟေဋ္ဌာ ဝါ. ဂါဝုတမတ္တဗ္ဘန္တရေတိ ဂါဝုတပမာဏဿ ဌာနဿ အဗ္ဘန္တရေ.

သဟနိမိတ္တကိတ္တနဝိဓိနာ သမ္မနိတဗ္ဗဝိဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣမဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ. ဒွီသု တီရေသု ဌာတုမသက္ကုဏေယျတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကသ္မိံ တီရေ ဌတွာ’’တိ. တတောတိ နိမိတ္တတော. အတ္တာနန္တိ နိမိတ္တကိတ္တနံ ဝိနယဓရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပရိက္ခိပန္တေနာတိ ပရိယာယန္တေန. တဿာတိ တတ္တကဿ ပရိစ္ဆေဒဿ. သမ္မုခဋ္ဌာနေတိ အဓောသောတေ နဒိတီရေ ဌိတဿ နိမိတ္တဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ. တတောတိ နိမိတ္တတော. တဿာတိ တတ္တကဿ ပရိစ္ဆေဒဿ. သမ္မုခါ နဒိတီရေ နိမိတ္တံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ဃဋေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. အထာတိ နိမိတ္တကိတ္တနတော ပစ္ဆာ. ‘‘သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အန္တော ဌိတေ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသဂတေ ကတွာ’’တိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဧကံ ဂါမခေတ္တံ ဗျာပေတွာ သမ္မနိတဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သစေ သကလံ ဂါမခေတ္တံ အဗျာပေတွာ ဧကဒေသေ သမ္မနိတံ ဟောတိ၊ နိမိတ္တတော ဗဟိ ဌိတေ ဘိက္ခူပိ ဟတ္ထပါသဂတေ ကတွာ သမ္မနိတဗ္ဗာ. ကမ္မန္တိ သီမသမ္မုတိကမ္မံ. ‘‘ဌပေတွာ နဒိ’’န္တိဝစနဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နဒီ ပန ဗဒ္ဓသီမသင်္ချံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ.

ဒီပကော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဒီပေါတိ အန္တရဒီပေါ. သော ဟိ ယသ္မာ ဇလမဇ္ဈေ ဒိပ္ပတိ၊ ယသ္မာ စ ဒွိဓာ အာပေါ ဧတ္ထ သန္ဒတိ၊ တသ္မာ ဒီပေါတိ ဝုစ္စတိ၊ သောယေဝ ခုဒ္ဒကဋ္ဌေန ဒီပကော. ကကာရော ဟိ ခုဒ္ဒကတ္ထဝါစကော. တန္တိ ဒီပကံ. အတ္တနာတိ ဝိနယဓရေန. ဩရိမန္တေ စ ပါရိမန္တေ စာတိ အဓောသောတေ နဒိတီရေ ဌိတဿ နိမိတ္တဿ သမ္မုခေ ဩရိမန္တေ စ ပါရိမန္တေ စ. ပရတီရေ နိမိတ္တံ ကိတ္တေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ နိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘နဒိယာ ဩရိမတီရေ နိမိတ္တဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ’’တိ. တတောတိ နိမိတ္တတော. သမ္မုခါ နိမိတ္တံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါရိမန္တေ စ ဩရိမန္တေ စာတိ ပရတီရေ ဥပရိသောတေ ဌိတဿ နိမိတ္တဿ သမ္မုခေ ပါရိမန္တေ စ ဩရိမန္တေ စ. ပဌမကိတ္တိတနိမိတ္တေနာတိ ဩရိမတီရေ ဥပရိသောတေ ပဌမံ ကိတ္တိတေန နိမိတ္တေန. ဧကာ သီမာ ဣမဿာတိ ဧကသီမော၊ ဒီပကော. ‘‘တီရဒွယဉ္စာ’’တိ ပဒမပေက္ခိတွာ ‘‘ဧကသီမ’’န္တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဝစ္စမနပေက္ခိတွာ ‘‘ဧကသီမာ’’တိပိ နိစ္စဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပါဌော အတ္ထိ.

ဥဒ္ဓံ ဝါ အဓော ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော. အထာတိ တသ္မိံ အဓိကတရေ သတီတိ ယောဇနာ. ဝိဟာရသီမပရိစ္ဆေဒနိမိတ္တဿ ဥဇုကမေဝါတိ သစေ ဒီပကော အဓော အဓိကတရော ဟောတိ၊ ဩရိမတီရေ အဓောသောတေ ဌိတဿ ဝိဟာရသီမပရိစ္ဆေဒနိမိတ္တဿ ဥဇုကမေဝ. သိခရန္တိ သိင်္ဂံ. တဉှိ သိခံ မတ္ထကံ ရာတိ ဂဏှာတီတိ သိခရန္တိ ဝုစ္စတိ. တတောတိ ဒီပကဿ ပါရိမန္တနိမိတ္တတော. ပရတီရနိမိတ္တာနိ ကိတ္တေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. အယံ ဒီပကဿ ဝိဟာရသီမပရိစ္ဆေဒတော အဓော အဓိကတရေ ဝိနိစ္ဆယော. ဥဒ္ဓံ အဓိကတရေပိ ဣမိနာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သော န ဒဿိတော. ပဗ္ဗတသဏ္ဌာနာတိ ပဗ္ဗတေန သမံ ဌာနံ ဧတိဿာတိ ပဗ္ဗတသဏ္ဌာနာ.

ဥဒ္ဓမ္ပိ အဓောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. ဥဘောပိ သိခရာနီတိ ဥဒ္ဓံ သိခရံ၊ အဓော သိခရန္တိ ဥဘောပိ သိခရာနိ. မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနာတိ မူလေ စ အဂ္ဂေ စ တနုကဿ မဇ္ဈေ ထူလဿ မုဒိင်္ဂဿ သဏ္ဌာနာ.

သဗ္ဗပဌမေန နယေနာတိ ဥဒ္ဓံ အဓိကနယဿ၊ အဓော အဓိကနယဿ၊ ဥဒ္ဓံအဓောအဓိကနယဿ စာတိ သဗ္ဗေသံ နယာနံ ပဌမေန ဝိဟာရသီမဒီပကာနံ သမေန နယေန. ပဏဝသဏ္ဌာနာတိ မူလေ စ အဂ္ဂေ စ ထူလဿ မဇ္ဈေတနုကဿ ပဏဝဿ သဏ္ဌာနာ.

၇၂. ဥပေါသထာဂါရာဒိကထာ

၁၄၁. အနုပရိဝေဏိယန္တိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ ဝိစ္ဆတ္ထံ၊ ပရိဝေဏသဒ္ဒဿ စ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မိံ တသ္မိံ ပရိဝေဏေ’’တိ. ပရိဝေဏသဒ္ဒေါ ဟိ နပုံသကလိင်္ဂေါ၊ ဣဓ ပန လိင်္ဂဝိပလ္လာသံ ကတွာ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ. ‘‘သင်္ကေတံ အကတွာ’’တိ ဣမိနာ အသင်္ကေတေနာတိ ပဒဿ ကိရိယာဝိသေသနတ္တံ ဒီပေတိ. ‘‘ကမ္မဝါစာယာ’’တိ ဣမိနာ သမူဟနိတွာတိ ပဒဿ ကရဏံ ဒဿေတိ.

၁၄၂. ယတောတိ ဧတ္ထ တောပစ္စယဿ ကာရဏတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိ. ‘‘ဟတ္ထပါသေ’’တိ ဣမိနာ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ နိသိန္နေ အကတောဝဿ ဥပေါသထော ဟောတီတိ ဒဿေတိ. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. ဝတ္ထုဝသေနာတိ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန. ဥပေါသထဿ ပမုခဿ အဗ္ဘောကာသေ ဝါ မာဠကာဒီသု ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. နိမိတ္တုပဂါ ဝါ အနိမိတ္တုပဂါ ဝါတိ ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌသု နိမိတ္တေသု ဝုတ္တာ နိမိတ္တုပဂါ ဝါ အနိမိတ္တုပဂါ ဝါ ပဗ္ဗတာဒယော ဝါ အညေ ဝါ ကိတ္တေတဗ္ဗာ.

ပဌမတရံ န အာဂစ္ဆတိ၊ ဒုက္ကဋန္တိ ဥပေါသထေ ဃောသိယမာနေ ပဌမတရံ န အာဂစ္ဆတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ဝိဟာရဿ မဇ္ဈေ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ပေါရာဏကေ အာဝါသေ. တတ္ထာတိ ပေါရာဏကေ အာဝါသေ. အသမ္ဗာဓောတိ သံဃဿ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနပဟောနကော. တတ္ထာတိ ပစ္ဆာ ဥဋ္ဌိတေ အာဝါသေ.

သဗ္ဗေသံ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ ထေရဿ ဝိဟာရေ. သောတိ ထေရဿ ဝိဟာရော. ဧတ္ထာတိ တုမှာကံ ဝိဟာရေ. သဗ္ဗေသံ ဩကာသော နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တံ အသုကံ နာမ အာဝါသံ. ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. တဿာတိ ထေရဿ.

၇၄. အဝိပ္ပဝါသသီမာနုဇာနနကထာ

၁၄၃. အန္ဓကဝိန္ဒံ နာမာတိ တဿ ဂါမဿ နာမံ. တန္တိ အန္ဓကဝိန္ဒံ. ထေရောတိ မဟာကဿပတ္ထေရော. တတောတိ အန္ဓကဝိန္ဒတော. ဣမိနာ ‘‘အန္ဓကဝိန္ဒာ’’တိ ဧတ္ထ နိဿက္ကတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ဥပေါသထန္တိ တဒတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ. ဥပေါသထတ္ထာယာတိ ဟိ အတ္ထော. အန္ဓကဝိန္ဒာ ရာဇဂဟံ အာဂမနဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရာဇဂဟံ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဟီတိ ယသ္မာ. အန္ဓကဝိန္ဒာ ဝိဟာရံ အန္တော ကတွာ ‘‘အဋ္ဌာရသ မဟာဝိဟာရာ’’တိ ဝုတ္တံ. နေသန္တိ အဋ္ဌာရသန္နံ မဟာဝိဟာရာနံ. သံဃဿ သာမဂ္ဂိဒါနတ္ထန္တိ ဧတ္ထ သံဃဿ သာမဂ္ဂိဒါနံ အတ္တနော ဥပေါသထကိစ္စံ သိဒ္ဓံ. တသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘ဥပေါသထံ အာဂစ္ဆန္တော’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘သိပ္ပိနိယံ နာမာ’’တိ ဣမိနာ နဒိံ တရန္တောတိ ဧတ္ထ နဒိယာ နာမံ ဒဿေတိ. မနံ ဝူဠှောတိ ဧတ္ထ မနန္တိ နိပါတော ဤသကတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဤသက’’န္တိ. ‘‘အပ္ပမတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဤသက’’န္တိပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဝူဠှဘာဝေါ’’တိ ဣမိနာ ဘာဝပစ္စယေန ဝိနာ ဘာဝတ္ထော ဉာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. စဏ္ဍေနာတိ ခရေန. တတ္ထာတိ နဒိယံ. အမနသိကရောန္တောတိ ‘‘စဏ္ဍသောတ’’န္တိ အာဘောဂံ အကရောန္တော. န ပန ဝူဠှောတိ န ပန မဟာဝူဠှော. ဥဒကဗ္ဘာဟတာနီတိ ဥဒကေန အဘိအာဟတာနိ. အဿာတိ ထေရဿ. အလ္လာနီတိ တိန္တာနိ.

၁၄၄. ပုရိမကမ္မဝါစာတိ ‘‘သမ္မတာ သာ သီမာ သံဃေန တိစီဝရေန အဝိပ္ပဝါသာ’’တိ ပုရေ ဝုတ္တာ ကမ္မဝါစာ. အယမေဝါတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိပဒံ ပက္ခိပိတွာ အနုပညတ္တာ အယမေဝ ကမ္မဝါစာ. အယန္တိ ပစ္ဆိမကမ္မဝါစာ. ဟိ ယသ္မာ ဘိက္ခုနိသံဃော အန္တောဂါမေ ဝသတိ၊ တသ္မာ ပုရိမာယေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ယဒိ ဧဝန္တိ ယဒိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အယံ ပစ္ဆိမကမ္မဝါစာ ဝဋ္ဋနံ သိယာ ဘဝေယျ၊ ဧဝံ သတီတိ ယောဇနာ. သောတိ ဘိက္ခုနိသံဃော. ဧတာယ ကမ္မဝါစာယာတိ ပစ္ဆိမကမ္မဝါစာယ. န လဘေယျာတိ အန္တောဂါမေ ဝသနတ္တာ တိစီဝရပရိဟာရံ န လဘေယျ. ကိံ န လဘတိယေဝါတိ အာဟ ‘‘အတ္ထိ စဿ ပရိဟာရော’’တိ. အဿာတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ. ဒွေပိ သီမာယောတိ သမာနသံဝါသကသီမာ စ အဝိပ္ပဝါသသီမာ စာတိ ဒွေပိ သီမာယော. တတ္ထာတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီသု. တဿာတိ ဘိက္ခူနံ သီမာယ. ဧသေဝ နယောတိ ဘိက္ခုနီနံ သီမံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာပိ အန္တောပဝိသိတွာပိ ဘိက္ခူနံ သီမာယ သမ္မနေ ဧသေဝ နယော. ဧတေတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနိယော. သာမညတ္တာ ဟိ ပုလ္လိင်္ဂေန ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စာတိ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စာ’’တိပဒေ စ. သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ကသ္မာ? ဂါမေန နိဂမနဂရာနံ ဧကလက္ခဏတ္တာ.

ပရိက္ခေပေါကာသောတိ ပရိက္ခေပါရဟောကာသော. တေသူတိ ဂါမဂါမူပစာရေသု. ပရိဟာရန္တိ စီဝရဝိပ္ပဝါသအာပတ္တိအပနယနံ. ‘‘ဣတီ’’တိအာဒိ နိဂမနံ. ဧတ္ထာတိ သမာနသံဝါသကအဝိပ္ပဝါသသီမာသု. အတ္တနော ဓမ္မတာယာတိ အတ္တနော သဘာဝေန. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တဿာတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ. ဝိသုန္တိ သမာနသံဝါသကသီမတော ပါဋေက္ကံ. တတ္ထာတိ ဒွီသု သီမာသု. အဝိပ္ပဝါသာယာတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ. တန္တိ ဂါမံ. သာတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာ. သမ္မတာယ သီမာယာတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ သမ္မတာယ သတိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. သမ္မတတော ပစ္ဆာတိ ဝါ ယောဇနာ. နိဝိသတီတိ နိဝါသတ္ထာယ ဝိသတိ ပဝိသတိ. သောပီတိ ဂါမောပိ. သီမသင်္ချံယေဝါတိ အဝိပ္ပါသသီမဝေါဟာရမေဝ. အဓိဋ္ဌိတတေစီဝရိကာ ဘိက္ခူ ပရိဟာရံ လဘန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ယထာ ပစ္ဆာ နိဝိဋ္ဌော ဂါမော သီမသင်္ချံယေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝန္တိ ယောဇနာ. ‘‘ပဝိသိဿာမာ’’တိ ဂေဟာနိ ကတာနိ၊ ‘‘ပဝိသိဿာမာ’’တိ အာလယောပိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. အာလယောပီတိ အပေက္ခောပိ. အပဝိဋ္ဌာတိ ဂေဟာနိ အပဝိဋ္ဌာ. ဂေဟမေဝ ဆဍ္ဍေတွာတိ ဂေဟံ ဆဍ္ဍေတွာ ဧဝ. ဣမိနာ ဂေဟေ ဆဍ္ဍိတေ သဗ္ဗံ ဆဍ္ဍိတမေဝါတိ ဒဿေတိ. ပဝိဋ္ဌံ ဝါ အဂတံ ဝါ ဧကမ္ပိ ကုလံ အတ္ထိ သစေတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဧကမ္ပိ ကုလံ ပဝိဋ္ဌံ ဝါ’’တိ ဣဒံ နဝဂါမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧကမ္ပိ ကုလံ အဂတံ ဝါ’’တိ ဣဒံ ပေါရာဏကဂါမံ သန္ဓာယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တတြာတိ ‘‘ဝတ္တံ ဇာနိတဗ္ဗ’’န္တိဝစနေ. အဝိပ္ပဝါသသီမာယန္တိ မဟာသီမာယ. သာ ဧဝ ဟိ ယသ္မာ အဝိပ္ပဝါသကမ္မဝါစာယ ဗဟုလပယောဇနာ ဟောတိ၊ တသ္မာ အဝိပ္ပဝါသသီမာတိ ဝုစ္စတိ. ဣတရာယာတိ အဝိပ္ပဝါသသီမာယ. တတ္ထာတိ တာသု ဒွီသု သီမာသု. နိရာသင်္ကဋ္ဌာနေသု ဌတွာတိ စေတိယင်္ဂဏာဒီနံ ခဏ္ဍသီမာယ အနောကာသတ္တာ ဝုတ္တံ. ခဏ္ဍသီမဉှိ သမ္မနန္တာ စေတိယင်္ဂဏာဒိဋ္ဌာနံ ပဟာယ အညသ္မိံ ဝိဝိတ္တောကာသေ ဝိဟာရပစ္စန္တံ ခဏ္ဍိတွာ သမ္မနန္တိ. သမူဟနိတုန္တိ အဝိပ္ပဝါသသီမံ သမူဟနိတုံ. ပဋိဗန္ဓိတုံ န သက္ခိဿန္တေဝါတိ အဝိပ္ပဝါသံယေဝ ဇာနိတွာ ခဏ္ဍသီမာယ အညာတတ္တာ ပဋိဗန္ဓိတုံ န သက္ခိဿန္တေဝ. သီမသမ္ဘေဒန္တိ ခဏ္ဍသီမအဝိပ္ပဝါသသီမာနံ သမ္ဘေဒံ. သာသနန္တရဓာနေန ဝါတိ သတ္ထု အာဏာယ အန္တရဓာနေန ဝါ. သာဓုကံ ပနာတိ နိက္ကင်္ခံ ပန.

၇၆. ဂါမသီမာဒိကထာ

၁၄၇. ဥပေါသထကမ္မဿ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ သေသကမ္မဝသေန သမာနသံဝါသကတာ ဂဟေတဗ္ဗာ ဂေါဗလိဗဒ္ဒနယေန ဝါ ပါရိသေသနယေန ဝါ. တန္တိ သမာနသံဝါသဧကူပေါသထဘာဝံ. ‘‘အပရိစ္ဆိန္နာယာ’’တိ ဣမိနာ အဋ္ဌပိတာယာတိ ဧတ္ထ ဌပဓာတုယာ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ. ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါတိ ဧတ္ထ နဂရံ ကေန သင်္ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘ဂါမဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧတ္ထာတိ ‘‘ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ’’တိ ပါဌေ၊ ဂါမဂ္ဂဟဏေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ ဧတ္ထာတိ ဂါမနိဂမနဂရေသု၊ နဂရမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂါမာဒီနံ ပရိစ္ဆေဒံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ဂါမနိဂမနဂရေသု. ဂါမဘောဇကာတိ ဂါမံ ဘုဉ္ဇန္တီတိ ဂါမဘောဇကာ. ဗလိန္တိ ကရံ. သော ဟိ တံ နိဿာယ ဂါမဘောဇကာ ဗလန္တိ ဇီဝန္တိ အနေနာတိ ဗလီတိ ဝုစ္စတိ. ယမ္ပိ ဧကံ ပဒေသံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒေတီတိ ယောဇနာ. ဂါမခေတ္တေတိ ရညော အာဏာ ခိပိယတိ ဧတ္ထာတိ ခေတ္တံ၊ ဂါမောယေဝ ခေတ္တံ ဂါမခေတ္တံ၊ တသ္မိံ. အယမ္ပီတိ အယံ ပဒေသောပိ. သောပီတိ ပဒေသောပိ. ဝိသုံဂါမော နာမာတိ ယောဇနာ. သောပိ ဝိသုံဂါမော ဂါမသီမာ ဟောတိယေဝါတိ ယောဇနာ. ဝိသုံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒိန္နော ဂါမော ဝိသုံဂါမော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝိသုံ ဂါမော ဟောတိ၊ တသ္မာ. သာ စာတိ ဝိသုံဂါမသီမာ စ. ဣတရာတိ ဝိသုံဂါမသီမတော အညာ ပကတိဂါမနဂရနိဂမသီမာ စာတိ ယောဇနာ.

ဧဝန္တိ ‘‘အသမ္မတာယ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ ပါဌေန. တန္တိ သီမပရိစ္ဆေဒံ. အပရိစ္ဆိန္နေတိ ရာဇူဟိ အပရိစ္ဆိန္နေ. ‘‘အဋဝိပဒေသေ’’တိ ဣမိနာ နတ္ထိ ဂါမော ဧတ္ထာတိ အဂါမကောတိ ဝစနတ္ထဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဝိဇ္ဈာဋဝိသဒိသေတိ ဝိဂတံ အဂ္ဂိနော ဈာယနမေတ္ထာတိ ဝိဇ္ဈာ၊ စောရာဒယော မနုဿေ အာဘုသော ဋဝန္တိ ပီဠယန္တိ ဧတ္ထာတိ အာဋဝိ. ဝိဇ္ဈာ စ သာ အာဋဝိ စေတိ ဝိဇ္ဈာဋဝိ၊ တာယ သဒိသေ ဝိဇ္ဈာဋဝိသဒိသေ. ဧတ္ထ ပုရိမနယေ ဂါမာဒီဟိ အာသန္နော ဝါ ဟောတု၊ အနာသန္နော ဝါ တေဟိ အပရိစ္ဆိန္နော အဋဝိပဒေသော ဂဟေတဗ္ဗော. ပစ္ဆိမနယေ ဒူရော မနုဿာနံ အနာဂမနပထော အာဋဝိပဒေသော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. အဿာတိ ဘိက္ခုနော. သမန္တာတိ သမန္တတော. အယံ သီမာတိ အယံ သတ္တဗ္ဘန္တရသီမာ. တတ္ထာတိ သတ္တသု အဗ္ဘန္တရေသု. သမန္တာ ဌိတဿ ဝါ နိသိန္နဿ ဝါ အဗ္ဘန္တရေ အန္တောကောဋ္ဌာသေ ဇာတံ အဗ္ဘန္တရံ အဋ္ဌဝီသဟတ္ထပမာဏံ.

ယာ ကာစိ နဒီ အသီမာဝ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နဒီသီမလက္ခဏပတ္တာတိ နဒီသီမလက္ခဏံ ပတ္တာ. ဣမိနာ သီမလက္ခဏံ အပတ္တာ နဒီ ဗန္ဓိယမာနာ သီမာဝ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သာဝဓာရဏေန ‘‘အတ္တနော သဘာဝေနေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဘိက္ခူနံ ဗန္ဓနဘာဝေနာတိ အတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. ဧတ္ထာတိ နဒိယံ. ဧတ္ထာတိ ဇာတဿရသမုဒ္ဒေသု. ယေန ကေနစီတိ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတေနပိ ယေန ကေနစိ. ခဏိတွာ အကတော သယံဇာတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒံ ဟေတုအန္တောဂဓဝိသေသနံ. ခဏိတွာ အကတတ္တာတိ ဟိ အတ္ထော. သယံဇာတောတိ သယမေဝ ဇာတောတိ ဧဝကာရော ယောဇေတဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေန ကေနစိ ခဏိတွာ အကတော’’တိ. သောဗ္ဘောတိ သံ ဥဘောတိ ပဒဝိဘာဂေါ ကာတဗ္ဗော. တတ္ထ သံသဒ္ဒေါ သမန္တတ္ထဝါစကော၊ ဥဘသဒ္ဒေါ ပူရဏတ္ထဝါစကော. တသ္မာ သမန္တတော အာဂတေန ဥဒကေန ဥဘတိ ပူရတိ ဧတ္ထာတိ သောဗ္ဘောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမန္တတော အာဂတေန ဥဒကေန ပူရိတော တိဋ္ဌတီ’’တိ.

တတ္ထာတိ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသု၊ အာဓာရေ ဘုမ္မံ. ယံသဒ္ဒေါ ဌာနဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ယံ ဌာန’’န္တိ. မဇ္ဈိမဿာတိ ထာမမဇ္ဈိမဿ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ထာမမဇ္ဈိမေနာ’’တိ. ‘‘သမန္တတော’’တိ ဣမိနာ သမန္တာတိ ဧတ္ထ နိဿက္ကတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘ဥဒကုက္ခေပေနာ’’တိ ဣမိနာ ဥဒကုက္ခေပါတိ ဧတ္ထ ကရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ. ဥဒကံ ဥက္ခိပိတွာ ခိပိယတိ ဧတ္ထာတိ ဥဒကုက္ခေပေါ. ‘‘ပရိစ္ဆိန္န’’န္တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ. အက္ခဓုတ္တာတိ ဧတ္ထ အက္ခောတိ ပါသကော. သော ဟိ အကတိ ကုဋိလံ ဂစ္ဆတိ အနေနာတိ အက္ခောတိ ဝုစ္စတိ၊ ဓဝန္တိ မရိယာဒမတိက္ကမ္မ ကီဠာဒိပသုတံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဓုတ္တာ၊ အက္ခေသု ဓုတ္တာ အက္ခဓုတ္တာ. ဒါရုဂုဠန္တိ သာရဒါရုမယံ ဂုဠံ. ‘‘ဝါလုကံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဥဒကုက္ခေပါ’’တိ ဧတ္ထ ဥပလက္ခဏံ ဒဿေတိ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ပဒေသေ. အယန္တိ ပဒေသော. တဿာတိ ဥဒကုက္ခေပဿ.

ဧတ္ထာတိ နဒီသမုဒ္ဒဇာတဿရေသု. မုခဒွါရန္တိ သမုဒ္ဒါဒီနံ မုခသင်္ခါတံ ဒွါရံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗာယ နဒိယံ. ထေရဝါဒံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ. ‘‘ယောဇနံ။ပေ။ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ယံ ပန ဝစနံ မဟာသုမတ္ထေရေန ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တတြာပီတိ ယောဇနနဒိယမ္ပိ. ပဋိက္ခိတ္တာကာရံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ဟီ’’တိအာဒိ. နဒိယာ ပမာဏန္တိ နဒိယာ ဂမ္ဘီရပမာဏမေဝ၊ န အာယာမဝိတ္ထာရပမာဏန္တိ အတ္ထော. ‘‘န ယောဇနံ ဝါ အဒ္ဓယောဇနံ ဝါ’’တိ ဝစနမ္ပိ ဣဒမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ အာယာမဝိတ္ထာရပမာဏံ န ဝုတ္တံ၊ ပဘဝတော ပန ယာဝ မုခဒွါရာ အာယာမဝိတ္ထာရဝသေန ကမ္မံ ကာတုံ ပဟောနကနဒီယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယာ နဒီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမဿ သုတ္တဿာတိ ‘‘တိမဏ္ဍလ’’န္တိအာဒိကဿ ဣမဿ သုတ္တဿ. ပဘဝတောတိ သမုဒါဂမတော. ဧတ္ထာတိ နဒိယံ. သဗ္ဗေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ဧကဥဒကုက္ခေပတော.

ကိတ္တကာ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သမတိတ္ထိကာ’’တိ. တိတ္ထေန သမံ ပရိပူရတီတိ သမတိတ္ထိကာ. ဥဒကသာဋိကံ နိဝါသေတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘အနိဝါသေတွာပီ’’တိ ဒဿေတိ. ဥဒကသာဋိကံ အနိဝါသေန္တောပိ ဝတ္ထေန အဝိနာဘာဝတော အညံ နိဝါသေတွာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. နာဝါယ ဌတွာ ကရိယမာနေ ကိံ ဂစ္ဆန္တိယာပိ နာဝါယ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဂစ္ဆန္တိယာ ပနာ’’တိအာဒိ. ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိနာ ကာရဏံ ဒဿေတိ. ဟီတိ ယသ္မာ. တန္တိ ဥဒကုက္ခေပမတ္တံ. ဧဝံ သတိ။ပေ။ အနုသာဝနာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဂစ္ဆန္တိယာ နာဝါယ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိနာ လဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေတိ. န ကေဝလံ နာဝါယမေဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တောနဒိယ’’န္တိအာဒိ.

ရုက္ခဿာတိ အန္တောနဒိယံ ဇာတဿ ရုက္ခဿ. သာခါ ဝါ ပတိဋ္ဌိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. သီမံ ဝါ သောဓေတွာတိ ဝိဟာရသီမဂါမသီမာသု ဌိတာနံ ဟတ္ထပါသာနယနဗဟိကရဏဝသေန သီမံ ဝါ သောဓေတွာ. ဇာတရုက္ခဿ ပဝိဋ္ဌသာခါယ ဝါ ပါရောဟေ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ ဗဟိနဒိတီရေ ဇာတရုက္ခဿ. တတ္ထာတိ ခါဏုကေ.

တဿာတိ ပါသာဏဒီပကဿ. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေတိ ပုဗ္ဗေ နဒီနိမိတ္တဋ္ဌာနေ ‘‘အနွဒ္ဓမာသ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၃၈) ဝုတ္တပ္ပကာရေ. သောတိ ပါသာဏဒီပကော. ပုန သောတိ ပါသာဏဒီပကောယေဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ.

အာဝရဏန္တိ ပါဠိံ. တန္တိ အာဝရဏံ. အာဝရဏေန ဝါ ကောဋ္ဌကဗန္ဓေန ဝါ ဟေတုဘူတေန၊ ပစ္ဆိဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကောစိ အာဝရဏပ္ပဒေသော အဇ္ဈောတ္ထရိယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ အာဝရဏပ္ပဒေသေ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ‘‘ဟေဋ္ဌာပါဠိ ဗဒ္ဓါ’’တိ ဣဒံ နဒိံ ဝိနာသေတွာ တဠာကကရဏာကာရဒဿနံ. ဧတ္ထာတိ နဒိယံ၊ တဠာကေ ဝါ. ဆဍ္ဍိတမောဒကန္တိ တဠာကရက္ခနတ္ထံ ဧကေန ဝါရိမဂ္ဂေန ဆဍ္ဍိတံ ဥဒကံ. ဒေဝေ အဝဿန္တေတိ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာလတ္တာ ဝဿန္တကာလေပိ ဒေဝေ အဝဿန္တေ. သာတိ နဒိတော နီဟဋမာတိကာ. ကာလန္တရေနာတိ အညေန ကာလေန. ဥပ္ပတိတွာတိ ဂါမနိဂမာနံ ဥပရိ ပတိတွာ. ပဝတ္တတီတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပကာရေ ဝဿကာလေ စတ္တာရော မာသေ အဗ္ဘောစ္ဆိန္နာ သန္ဒတိ. ဝိဟာရသီမန္တိ ဝိဟာရသမ္ဗန္ဓံ ဗဒ္ဓသီမံ.

သမုဒ္ဒေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ နဒိမပေက္ခတိ. တတ္ထာတိ ပဒေသေ. ဩတရိတွာတိ ဟေဋ္ဌာ တရိတွာ. ‘‘ဩသရိတွာ’’တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော. သဏ္ဌဟန္တီတိ ဥဒကေန သမံ တိဋ္ဌန္တိ. သောတိ ပဒေသော. ဥဒကန္တတောတိ ဥဒကကောဋိတော. တတ္ထာတိ သမုဒ္ဒေ. ဗာဓတီတိ ပီဠယတိ. တေသူတိ နာဝါအဋ္ဋကေသု. တန္တိ ပိဋ္ဌိပါသာဏံ. ဦမိယောတိ ဝီစိယော. တာ ဟိ ပရံပရာဝသေန ဥဂ္ဂန္တွာ သဝိညာဏကာဝိညာဏကေ မိယန္တိ ဟိံသန္တိ၊ အန္တော ပက္ခိပန္တီတိ ဝါ ဦမိယောတိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထာတိ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဥဒကေနေဝ ပိဋ္ဌိပါသာဏော ဩတ္ထရီယတီတိ ယောဇနာ. သောတိ ဒီပကပဗ္ဗတော. ‘‘ဒူရေ’’တိ ဝတွာ တဿ ပမာဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မစ္ဆဝဓာနံ အနာဂမနပထေ’’တိ. မစ္ဆဝဓာနန္တိ ကေဝဋ္ဋာနံ. တေ ဟိ ယသ္မာ မစ္ဆေ ဟနန္တိ၊ တသ္မာ မစ္ဆဝဓာတိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘မစ္ဆဗန္ဓာန’’န္တိပိ ပါဌော. မစ္ဆေ ဗန္ဓန္တီတိ မစ္ဆဗန္ဓာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. အနာဂမနပထေတိ ယတ္ထ ဂန္တွာ တဒဟေဝ ပစ္စာဂန္တွာ န အာဂမနပထိကေ ဒေသေ. နတ္ထိ အာဂမနပထော ဧတ္ထာတိ အနာဂမနပထော၊ ဒေသော. တသ္မိံ ‘‘အဂမနပထေ’’တိပိ ပါဌော၊ သော အယုတ္တော. ကသ္မာ? အဂမနပထဿ နာဓိပ္ပေတတ္တာ. ဂန္တွာ ဟိ ပုန အနာဂမနပထောယေဝါဓိပ္ပေတော. တေသန္တိ မစ္ဆဝဓာနံ. ဂမနပရိယန္တဿာတိ ဂမနကောဋိယာ. ဩရတောတိ ဩရဘာဂေ ဌိတော ဒီပကော ဝါ ပဗ္ဗတော ဝါတိ ယောဇေတဗ္ဗော. တတ္ထာတိ ဩရဘာဂေ ဌိတေသု ဒီပကပဗ္ဗတေသု. ဩတ္ထရိတွာတိ ပကတိဥဒကေန ဩတ္ထရိတွာ. တတ္ထာတိ ဩတ္ထရိတွာ ဌိတေ သမုဒ္ဒေ.

ကရောန္တေဟိပိ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ သရေ. အယန္တိ အယံ သရော၊ န ဇာတဿရော ဟောတိ. အယံ သရော ဂါမခေတ္တသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ သရေ. ယတ္ထ ပနာတိ ယသ္မိံ သရေ ပန. တဿာတိ ဇာတဿရဿ. တတ္ထာတိ ပဒေသေ. သစေ ဂမ္ဘီရံ ဥဒကံ ဟောတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ အဋ္ဋကေ. ဧတ္ထာတိ ဇာတဿရေ၊ ဌိတေသု ပိဋ္ဌိပါသာဏဒီပကေသူတိ ယောဇနာ. ပဟောနကဇာတဿရောတိ သံဃကမ္မံ ကာတုံ ပဟောနကော ဇာတဿရော. ‘‘သုက္ခတီ’’တိ ဝတွာ တဒေဝ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘နိရုဒကော’’တိ. တတ္ထာတိ ဇာတဿရေ. သစေ နိရုဒကမတ္တေန ဂါမခေတ္တံ ဂစ္ဆတိ. ကဒါ ဂစ္ဆတီတိ အာဟ ‘‘သစေ ပနေတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဧတ္ထာတိ ဇာတဿရေ. ပေါက္ခရဏီအာဒီနီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဥဒကမာတိကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယဒါ ခဏန္တိ၊ တဒါတိ ပါဌသေသော ယောဇေတဗ္ဗော. ‘‘တံ ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တေပိ န ခဏနဋ္ဌာနမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဧတ္ထာ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တတ္တာ သဗ္ဗောယေဝ ဇာတဿရော ဂဟေတဗ္ဗော. န ကေဝလံ အဇာတဿရမတ္တံ ဟောတိ၊ အထ ခေါ ဂါမခေတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဂါမသီမာသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

နန္တိ ဇာတဿရံ. ပူရေတွာတိ မတ္တိကာဒီဟိ ပူရေတွာ. ပါဠိန္တိ အာဝရဏံ. သဗ္ဗမေဝ နန္တိ သကလမေဝ တံ ဇာတဿရံ. လောဏီပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ သောဗ္ဘောယေဝ ဇာတဿရသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ အထ ခေါ လောဏီပီတိ ဒဿေတိ. ဥဒကဋ္ဌာနောကာသေတိ ဥဒကဿ ဌာနေ ဩကာသေ.

၁၄၈. သီမာယ သီမံ သမ္ဘိန္ဒန္တီတိ ဧတ္ထ ‘‘သီမာယ သီမ’’န္တိ ပဒါနံ သမ္ဗန္ဓာပေက္ခတ္တာ တေသံ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနော ပရေသ’’န္တိ. ‘‘ဗဒ္ဓသီမ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘သီမ’’န္တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ဝိသေသတော ဗဒ္ဓသီမာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. သံသဋ္ဌဝိဋပါတိ အညမညံ အာသန္နတ္တာ သံသဋ္ဌော ဝိဋပေါ ဧတေသန္တိ သံသဋ္ဌဝိဋပါ. ‘‘သံသဋ္ဌဝိဋပါ’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ၊ မူလာနိပိ သံသဋ္ဌာနိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေသူတိ ဒွီသု ရုက္ခေသု. ဝိဟာရသီမာ စာတိ ပေါရာဏကဝိဟာရသီမာ စ. အန္တော ကတွာတိ သီမာယ အန္တော ကတွာ. အထ ပစ္ဆာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပစ္ဆာ’’တိ ဣမိနာ အထသဒ္ဒဿတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧဝံ ကေ အကံသူတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ အကံသူ’’တိ. တေနာတိ ကရဏေန.

အဇ္ဈောတ္ထရဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရေသ’’န္တိအာဒိ. တဿာတိ ဗဒ္ဓသီမာယ. ပဒေသန္တိ ဘိက္ခူဟိ ကမ္မံ ကာတုံ ပဟောနကံ ဧကဒေသံ. အန္တမသော ဧကဿပိ ဘိက္ခုနော ဌတွာ အဓိဋ္ဌာနုပေါသထံ ကာတုံ ပဟောနကံ ပဒေသံ. ကမ္မံ ကာတုံ အပ္ပဟောနကပဒေသံ အန္တော ကရိတွာ ဗန္ဓန္တာ သီမာယ သီမံ သမ္ဘိန္ဒန္တိ နာမ. သီမာယ ဥပစာရောတိ ပစ္ဆာ ဗန္ဓိတဗ္ဗာယ သီမာယ ဥပစာရော. ‘‘ဝဍ္ဎန္တော သီမာသင်္ကရံ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ သစေ အဝဍ္ဎနကော ပါသာဏော ဟောတိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ သီမာနံ နိမိတ္တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ.

၇၇. ဥပေါသထဘေဒါဒိကထာ

၁၄၉. ပန္နရသိကဿ ပုဗ္ဗကိစ္စဿ ပါဠိယံ အာဂတတ္တာ စာတုဒ္ဒသိကဿေဝ ပုဗ္ဗကိစ္စံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဇ္ဇုပေါသထော စာတုဒ္ဒသော’’တိ.

‘‘အဓမ္မေန ဝဂ္ဂ’’န္တိအာဒီသု ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. အဓမ္မေန ဝဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ အဓမ္မံ နာမ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ စတုန္နံ ဘိက္ခူနံ သုတ္တုဒ္ဒေသဥပေါသထမကတွာ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထကရဏဉ္စ တိဏ္ဏံ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထမကတွာ သုတ္တုဒ္ဒေသကရဏဉ္စ. ဝဂ္ဂံ နာမ သဗ္ဗေဝ အသန္နိပတိတွာ ဧကဿ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိဟရဏံ. ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ နာမ သံဃမဇ္ဈံယေဝ အာဂစ္ဆတိ၊ န ဂဏမဇ္ဈံ၊ န ပုဂ္ဂလဿ သန္တိကံ. အဓမ္မေန သမဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ အဓမ္မံ ဝုတ္တနယမေဝ. သမဂ္ဂံ နာမ သဗ္ဗေသံ သန္နိပတနံ. ဓမ္မေန ဝဂ္ဂန္တိ ဧတ္ထ ဓမ္မံ နာမ စတုန္နံ သုတ္တုဒ္ဒေသဥပေါသထကရဏဉ္စ တိဏ္ဏံ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထကရဏဉ္စ. ဝဂ္ဂံ ဝုတ္တနယမေဝ.

၇၈. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကထာ

၁၅၀. ဣမံ နိဒါနန္တိ ပါတိမောက္ခဿ ဣမံ နိဒါနံ. သုတာ ခေါ ပနာတိ ဧတ္ထ သုယျိတ္ထာတိ သုတာ၊ သုယျဿန္တီတိ ဝါ သုတာ၊ ပါရာဇိကုဒ္ဒေသာဒယော. သုတာ စ သုတာ စ သုတာတိ သရူပေကသေသော ကာတဗ္ဗော. အဝသေသန္တိ နိဒါနုဒ္ဒေသာဒိတော အဝသေသံ ပါရာဇိကုဒ္ဒေသာဒိ. သုတေနာတိ သုတသဒ္ဒေန. ‘‘အတ္ထေ အသမ္ဘဝတော သဒ္ဒေ ဝုတ္တဝိဓာနံ ဟောတီ’’တိ ဟိ ပရိဘာသတော ‘‘သုတေနာ’’တိ ဧတ္ထ သဒ္ဒေါဝ ဂဟေတဗ္ဗော. တေန နယေနာတိ တေန နိဒါနုဒ္ဒေသနယေန.

အဋဝိမနုဿဘယန္တိ အဋဝိယံ နိဝသန္တဿ မနုဿဿ ဘယံ၊ ဝနစရကဘယန္တိ အတ္ထော. ရာဇန္တရာယောတိအာဒီသု ဧဝံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဒဝဒါဟောတိ ဒါယံ ဒဟတီတိ ဒဝဒါဟော အာကာရဿ ရဿံ၊ ယကာရဿ စ ဝကာရံ ကတွာ. နန္တိ ဘိက္ခုံ. ဧကံ ဝါ ဘိက္ခုန္တိ ယောဇနာ. ပဌမော ဝါ ဥဒ္ဒေသောတိ နိဒါနုဒ္ဒေသော. ဧတ္ထာတိ ပဉ္စသု ဥဒ္ဒေသေသု. ယသ္မိန္တိ ဥဒ္ဒေသေ. သောပီတိ ဥဒ္ဒေသောပိ. သုတေနေဝ သာဝေတဗ္ဗောတိ သုတပဒေနေဝ သံဃဿ သာဝေတဗ္ဗောတိ ဧဝသဒ္ဒေါ ‘‘န ဝိတ္ထာရေနာ’’တိ ဒဿေတိ.

အနဇ္ဈိဋ္ဌာတိ ဧတ္ထ ဥပသဂ္ဂဝသေန ဣသုဓာတုဿ ဣစ္ဆာကန္တိတော အညမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနာဏတ္တာ၊ အယာစိတာ ဝါ’’တိ. ဧတ္ထ ‘‘အနာဏတ္တာ’’တိ ဣဒံ ထေရေန အနာဏတ္တဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘အယာစိတာ’’တိ ဣဒံ သမ္မုတိလဒ္ဓေန နဝကေန အယာစိတဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘အနဇ္ဈိဋ္ဌာ ဓမ္မံ ဘာသန္တီ’’တိ ဝစနေ. ဓမ္မဇ္ဈေသကေတိ ဓမ္မကထနတ္ထာယ အဇ္ဈေသတီတိ ဓမ္မဇ္ဈေသကော၊ တသ္မိံ. အာပုစ္ဆိတွာ ဝါ တေန သင်္ဃတ္ထေရေန ယာစိတော ဟုတွာ ဝါတိ ယောဇနာ. ဝါရပဋိပါဋိယာတိ ဝါရာနုက္ကမေန. ဒေဟီတိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဣတိ-ဝါ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဘဏ’’ ဣတိပဒေန စ ‘‘ကထေဟိ’’ ဣတိပဒေန စ ယောဇေတဗ္ဗော. ‘‘ဘဏ’’ ဣတိ ဝါ ‘‘ကထေဟိ’’ဣတိ ဝါ ‘‘ဒေဟိ’’ဣတိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. တီဟိပိ ဝိဓီဟီတိ ဩသာရဏကထနသရဘညသင်္ခါတေဟိ တီဟိ သဇ္ဇနေဟိ. ဧတ္ထ စ သုတ္တဿ ဩသာရိယတေ ဥစ္စာရိယတေ ဩသာရဏံ၊ အတ္ထဿ ကထိယတေ ကထနံ၊ သုတ္တဿ စ တဒတ္ထဿ စ သရေန ဘဏိယတေ သရဘညံ. ဩသာရေဟီတိ သုတ္တံ ဥစ္စာရေဟိ. ကထေဟီတိ အတ္ထံ ကထေဟိ. သရဘညန္တိ သုတ္တဿ စ တဒတ္ထဿ စ သရေန ဘဏနံ. နန္တိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ. သဇ္ဈာယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ ‘‘သဇ္ဈာယံ ကရောမီ’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ. ဧတ္ထာတိ အဇ္ဈေသနဋ္ဌာနေ.

နိဿိတကေတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒယော. သောတိ သင်္ဃတ္ထေရော၊ ‘‘ဝတ္တဗ္ဗော’’တိပဒေ ကမ္မံ၊ ‘‘ဝဒတီ’’တိအာဒီသု ပဒေသု ကတ္တာ. အာရဒ္ဓန္တိ သံဃေန အာရဒ္ဓံ. ဌပေတွာတိ ဓမ္မသဝနံ ဌပေတွာ. ဩသာရေတွာတိ ပဌမံ သုတ္တံ ဩသာရေတွာ. ပုန ကထေန္တေနာတိ ပစ္ဆာ အတ္ထံ ကထေန္တေန. အဋ္ဌပေတွာယေဝ ဝါတိ သုတ္တဿ စ အတ္ထဿ စ အန္တရာ အဋ္ဌတွာ ဧဝ ဝါ. ကထေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထဇာတံ ကထေတဗ္ဗံ. ကထေန္တဿ။ပေ။ နယောတိ ပဌမံ အတ္ထံ ကထေတွာ ပုန သုတ္တဉ္စ အတ္ထဉ္စ သရေန ဘဏန္တဿ ပုန အာဂတေပိ ဧသေဝ နယောတိ အတ္ထော.

ဥပနိသိန္နကထာယပီတိ သမီပေ နိသိန္နေန ကထာယပိ. တေနာတိ သင်္ဃတ္ထေရေန. ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝိသေသေတွာ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနာတိ မနုဿေဟိ ဇာနနဘိက္ခုနာ. သင်္ဃတ္ထေရော ဘဏတိ၊ တုဏှီ ဝါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပုစ္ဆန္တီ’’တိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ. အနုမောဒနာဒီသုပီတိအာဒိသဒ္ဒေန ဓမ္မကထာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. သင်္ဃတ္ထေရော အနုဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝိဟာရအန္တရဃရေသု.

သဇ္ဈာယန္တိ သယံ ဣဿရေန အယနံ ဥစ္စာရဏံ၊ ကေနစိ အနဇ္ဈိဋ္ဌော သယံ အဓိဣဿရေန အယနံ ဥစ္စာရဏန္တိ အတ္ထော. ထေရောတိ သဒ္ဓိဝိဟာရော ထေရော. ဝိဿမိဿာမီတိ ခေဒဝိရဟိတံ ဂမိဿာမိ. အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ပဌမထေရမ္ပိ ပုန အာဂတတ္ထေရမ္ပိ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဧကေန သင်္ဃတ္ထေရေန အနုညာတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. အညသ္မီန္တိ အနုညာတတ္ထေရတော အညသ္မိံ ထေရေတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ ပုန အာဂတံ ထေရံ. အတ္တာနံ သမ္မနိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘အတ္တာ သမ္မနိတဗ္ဗော’’တိ. ကိံ သမ္မတေန ပရိသံ အနောလောကေတွာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ပုစ္ဆန္တေန ပနာ’’တိအာဒိ.

၁၅၃. မေတိ မယှံ. ဣတောတိ ပုဂ္ဂလတော၊ ဥပ္ပန္နောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရမှာကန္တိ ပဒဿ ပုရေ အမှာကန္တိ ပဒစ္ဆေဒံ ကတွာ ပုရေသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ အမှာက’’န္တိ. ပဋိကစ္စေဝသဒ္ဒေါ ပဂေဝပရိယာယော၊ ‘‘ပဌမတရမေဝါ’’တိ ဣမိနာ တဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဘူတမေဝါတိ ဝိဇ္ဇမာနမေဝ၊ တထမေဝ ဝါ.

၈၂. အဓမ္မကမ္မပဋိက္ကောသနာဒိကထာ

၁၅၄. အဓမ္မကမ္မန္တိ အဘူတကမ္မံ. ပဋိက္ကောသိတုန္တိ ဧတ္ထ ကုသဓာတု အပနယနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝါရေတု’’န္တိ. ဒိဋ္ဌိန္တိ လဒ္ဓိံ. တေသန္တိ စတုန္နံ ပဉ္စန္နံ. ယထာတိ ယေနာကာရေန ဘဏိယမာနေတိ ယောဇနာ. န သုဏန္တီတိ အညေ ဘိက္ခူ န သုဏန္တိ. ထေရာဓီနန္တိ ထေရေန အဓီနံ အာဗန္ဓန္တိ အတ္ထော. ထေရာယတ္တန္တိ ထေရေန အာယတ္တံ၊ ထေရဿ သန္တကန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသေ.

၈၃. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကအဇ္ဈေသနာဒိကထာ

၁၅၅. နဝဝိဓဉ္စာတိ ဒိဝသဝသေန တိဝိဓံ၊ ကာရကဝသေန တိဝိဓံ၊ ကတ္တဗ္ဗာကာရဝသေန တိဝိဓဉ္စာတိ နဝကောဋ္ဌာသဉ္စ၊ နဝပကာရဉ္စ ဝါ. စတုဗ္ဗိဓန္တိ ‘‘အဓမ္မေန ဝဂ္ဂ’’န္တိအာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓံ. ဒုဝိဓန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီဝသေန ဒုဝိဓံ. နဝဝိဓန္တိ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေ ပဉ္စဝိဓံ၊ ဘိက္ခုနိပါတိမောက္ခေ စတုဗ္ဗိဓန္တိ နဝဝိဓံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ယော တတ္ထ ဘိက္ခု ဗျတ္တော ပဋိဗလော’’တိ ပါဌေ. သုဝိသဒါတိ သုဋ္ဌု ဗျတ္တာ၊ သုဒ္ဓါ ဝါ. ဧတ္တကမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟာယံ၊ အဓိကေ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ.

သာမန္တာ အာဝါသာတိ ဧတ္ထ ဥပယောဂတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ အာဟ ‘‘သာမန္တံ အာဝါသ’’န္တိ. ယော သက္ကောတီတိ ဗဟူသု နဝေသု ယော သက္ကောတိ.

၈၄. ပက္ခဂဏနာဒိဥဂ္ဂဟဏာနုဇာနနကထာ

၁၅၆. ကတိနံ ပူရဏီတိ ကတိနံ တိထီနံ ပူရဏီ. ကော ဒိဝသောတိ ကိတ္တကော ဒိဝသော. အယျာယတ္တန္တိ အယျေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာယတ္တံ အာဗဒ္ဓံ. သံဟရိတွာတိ ပုန သလာကံ သံဟရိတွာ. အယံ ပါဌော ကေသုစိ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု နတ္ထိ. ကာလဝတောတိ ဧတ္ထ ဝန္တုပစ္စယော သွတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကာလဿေဝါ’’တိ. ဧဝသဒ္ဒေါ ပန သမ္ဘဝတော ယုဇ္ဇိယတိ. ပဂေဝါတိ ပါတောဝ.

၁၅၈. သာယမ္ပီတိ သာယနှေပိ. ပိသဒ္ဒေန အညမ္ပိ သရဏကာလံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ.

၁၅၉. အာဏာပေတုန္တိ ဧတ္ထ အနာဏာပေတဗ္ဗဘိက္ခူ အပနေတွာ အာဏာပေတဗ္ဗဘိက္ခူ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ကိဉ္စိ ကမ္မ’’န္တိအာဒိ. သဒါကာလမေဝ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောန္တောတိ ယောဇနာ. ဓမ္မကထိကာဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန ဂဏဝါစကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ဝါရေနာတိ ပရိယာယေန. သမ္မုဉ္စနိန္တိ ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္စနိံ ဝါ မုဋ္ဌိသမ္မုဉ္စနိံ ဝါ. သမံ၊ သုဋ္ဌု ဝါ မုဉ္စတိ သောဓေတိ ဣမာယာတိ သမ္မုဉ္စနီ၊ တာလုဇော ပဌမော. တမ္ပီတိ သာခါဘင်္ဂမ္ပိ.

၁၆၀. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ သမ္မဇ္ဇနေ ဝုတ္တနယေနေဝ. ပုန အာဟရိတဗ္ဗာနီတိ သံဃိကာဝါသံ အာသနာနိ ပုန အာဟရိတဗ္ဗာနိ. တဋ္ဋိကာယောပီတိ ဝေဏုအာဒိမယာ တဋ္ဋိကာယောပိ.

၁၆၁. ကပလ္လိကာ ဝါတိ ကပါလေသု ပရိယာပန္နာ ပဒီပကပါလာ ဝါ. တန္တိ တေလာဒိံ. ပရိယေသိတဗ္ဗာနီတိ အနဝဇ္ဇပရိယေသနေန ပရိယေသိတဗ္ဗာနိ.

၈၆. ဒိသံဂမိကာဒိဝတ္ထုကထာ

၁၆၃. သံဂဟေတဗ္ဗောတိအာဒီနံ စတုန္နံ ကိရိယာပဒါနံ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဂဟေတဗ္ဗော’’တိအာဒိ. သံဂဟသဒ္ဒဿ သင်္ခေပဂဟဏေသုပိ ဝတ္တနတော ဣဓ ‘‘အနုဂ္ဂဟတ္ထေ’’တိ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ ‘‘အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တထာကရဏဝသေနာ’’တိ. ဥပလာပေတဗ္ဗောတိ သံဃေန ဗဟုဿုတော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ဥပဂန္တွာ လာပေတဗ္ဗော ကထာပေတဗ္ဗော. ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ သံဃေန ဗဟုဿုတော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ဥပ အစ္စနေန ပူဇနေန ဌာပေတဗ္ဗော. ‘‘သဗ္ဗေသံ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝတွာ တဒေဝ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓ နေဝ ထေရာ၊ န ဒဟရာ မုစ္စန္တီ’’တိ. တေနာတိ ဗဟုဿုတေန ဘိက္ခုနာ. ဧဝမ္ပိ သတီတိ ဧဝံ အသာဒိယနေပိ သတိ. သာယံ ပါတန္တိ သာယဉ္စ ပါတော စ သာယံပါတံ. ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ၊ ဥပဋ္ဌာနတ္ထာယ ဝါ. တေနာတိ ဗဟုဿုတေန ဘိက္ခုနာ. တေသန္တိ မဟာထေရာနံ. အဿာတိ ဗဟုဿုတဿ ဘိက္ခုနော. သဒ္ဓိံစရာတိ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ စရန္တီတိ သဒ္ဓိံစရာ. အထာပီတိ ယဒိပိ. ဧကော ဝါ ဝတ္တသမ္ပန္နော ဝဒတီတိ ယောဇနာ. ဧသော စ အဟဉ္စာတိ မယံ. နာမတုမှအမှသဒ္ဒေသု ဟိ ဧကသေသေန ကတ္တဗ္ဗေသု ပရောဝ ဂဟေတဗ္ဗော. ဝိဟရန္တူတိ ဝဒန္တီတိ ယောဇနာ.

သော အာဝါသော ဂန္တဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ကိမတ္ထာယ ဂန္တဗ္ဗော၊ ကိံ အနုဒိဝသံ ဂန္တဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဥပေါသထကရဏတ္ထာယ အနွဒ္ဓမာသံ ဂန္တဗ္ဗော’’တိ. သော စ ခေါတိ အာဝါသော. ဥတုဝဿေယေဝါတိ ဟေမန္တဂိမှေယေဝ. ဥတုဝဿေယေဝ ဂန္တဗ္ဗောတိ အတ္ထဿ ဉာတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဿာနေ ပနာ’’တိအာဒိ. ယန္တိ ကမ္မံ. တတ္ထာတိ ‘‘ဝဿံ ဝသန္တီ’’တိအာဒိဝစနေ. သောတိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကော ဘိက္ခု. အညသ္မိန္တိ အပရသ္မိံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေ. မာသဒွယန္တိ သာဝဏမာသပုဏ္ဏမိတော ယာဝ အဿယုဇပုဏ္ဏမီ၊ တာဝ မာသဒွယံ ဝသိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပုရိမဝဿံ ဥပဂန္တွာ ပစ္ဆိမိကာယ ပက္ကမနာဒိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သစေ ပစ္ဆိမိကံ ဥပဂန္တွာ အနန္တရမေဝ ပက္ကမနာဒိံ ကရောတိ၊ မာသတ္တယမ္ပိ ဝသိတဗ္ဗံ.

၈၇. ပါရိသုဒ္ဓိဒါနကထာ

၁၆၄. ယေန ကေနစိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေန ဝိညာပေတီတိ ပဋိဝစနံ နိစ္ဆာရေတုမသက္ကောန္တော ယေန ကေနစိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေန ဝိညာပေတိ. ဥဘယထာတိ ဥဘယေဟိ ကာယဝါစာသင်္ခါတေဟိ အာကာရေဟိ. ကာယဝါစာဟိ ဝိညာပေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗေတိ အခိလာ ဂိလာနာ. ဟတ္ထပါသေတိ သံဃဿ ဟတ္ထပါသမှိ. သစေ ဒူရေ ဟောန္တီတိ သစေ ဗဟူ ဂိလာနာ အညမညံ ဒူရေ ဟောန္တိ. တံ ဒိဝသန္တိ တသ္မိံ သံဃအပ္ပဟောနကဒိဝသေ.

တတ္ထေဝ ပက္ကမတီတိ ဧတ္ထ နိဿက္ကတ္ထေ ထပစ္စယောတိ အာဟ ‘‘တတောဝါ’’တိ၊ ပါရိသုဒ္ဓိဟာရဋ္ဌာနတော ဧဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဂစ္ဆတီ’’တိ ဣမိနာ ကမုဓာတုယာ ပဒဝိက္ခေပတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ကတ္ထစီ’’တိ ဣမိနာ တဿ ကမ္မံ. သာမဏေရော ပဋိဇာနာတီတိအာဒီသု ပဋိဇာနနာကာရတ္ထဿ ဣတိသဒ္ဒဿ လောပဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သာမဏေရော အဟ’’န္တိ ဧဝံ ပဋိဇာနာတီ’’တိအာဒိ. ဘူတံယေဝါတိ ဝိဇ္ဇမာနံယေဝ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတကော ပဋိဇာနာတီ’’တိအာဒီသု.

သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန စတုန္နံ ဘိက္ခူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘သံဃပ္ပတ္တော ဝိဗ္ဘမတီ’’တိအာဒီသု. ဧတ္ထာတိ ပါရိသုဒ္ဓိဟရဏေ. ဗဟူနမ္ပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေန ဧကေန ဧကဿာပိ၊ ဗဟူဟိ ဧကဿာပိ၊ ဗဟူဟိ ဗဟူနမ္ပိ အာဟဋာ ပါရိသုဒ္ဓိ အာဟဋာဝ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သောတိ ပါရိသုဒ္ဓိဟာရကော ဘိက္ခု. ယေသန္တိ ဘိက္ခူနံ. တဿေဝါတိ ပါရိသုဒ္ဓိဟာရကဿေဝ. ဣတရာ ပနာတိ ဣတရေသံ ပါရိသုဒ္ဓိ ပန. ဗိဠာလသင်္ခလိကာတိ ဧတ္ထ ဗိဠာလောတိ အာခုဘုဇော. သော ဟိ ဗိဠာသယံ အာခုံ ဂဏှိတုံ အလတိ သမတ္ထေတီတိ ဗိဠာလောတိ ဝုစ္စတိ. သင်္ခလိကာတိ ဧတံ သတ္တာနံ ဗန္ဓနူပကရဏဝိသေသဿ နာမံ. ဗိဠာလဿ သင်္ခလိကာ တေန သမ္ဗန္ဓသမ္ဗန္ဓိဘာဝေန သမ္ဗန္ဓတ္တာတိ ဗိဠာလသင်္ခလိကာ. ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ ယေသံ ကေသဉ္စိ သင်္ခလိကာယ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. တာယ သဒိသာ ဗိဠာလသင်္ခလိကာ ပါရိသုဒ္ဓီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ပနေတ္ထ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – ယထာ သင်္ခလိကာယ ပဌမံ ဝလယံ ဒုတိယံယေဝ ဝလယံ ပါပုဏာတိ၊ န တတိယံ၊ ဧဝမေဝ ပဌမံ ဒိန္နာ ပါရိသုဒ္ဓိ ဒုတိယမေဝ ပါပုဏာတိ၊ န တတိယန္တိ.

အာဂန္တွာတိ သံဃဿ ဟတ္ထပါသံ အာဂန္တွာ. ပါဠိယံ သုတ္တော န အာရောစေတီတိအာဒီသု ဟေတွတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ. သုတ္တေန နာရောစေတီတိ ဟိ အတ္ထော. ပါရိသုဒ္ဓိဟာရကဿ အနာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အာပတ္တီတိ အနွယတ္ထံ အတ္ထာပတ္တိတော ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ။ပေ။ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဥဘိန္နမ္ပီတိ ပါရိသုဒ္ဓိဒါယကဿ၊ တံဟာရကဿ စာတိ ဥဘိန္နမ္ပိ.

၈၈. ဆန္ဒဒါနကထာ

၁၆၅. ဆန္ဒဒါနေပိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဥပေါသထော ကတော ဟောတီတိ ပါရိသုဒ္ဓိဒါယကဿ စ သံဃဿ စ ဥပေါသထော ကတော ဟောတိ. အညန္တိ ဥပေါသထကမ္မတော အညံ. ယံ ပန ကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကမ္မမ္ပီတိ ဥပေါသထကမ္မတော အညံ ကမ္မမ္ပိ. ဧတ္ထ စ တဒဟုပေါသထေ အတ္တနော စ သံဃဿ စ သစေ ဥပေါသထကမ္မံ ဟောတိ၊ ပါရိသုဒ္ဓိယေဝ ဒါတဗ္ဗာ. အထ အညံ ကမ္မံ ဟောတိ၊ ဆန္ဒောယေဝ ဒါတဗ္ဗော. ယဒိ ဥပေါသထကမ္မဉ္စ အညကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ပါရိသုဒ္ဓိ စ ဆန္ဒော စ ဒါတဗ္ဗော. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တဒဟုပေါသထေ ပါရိသုဒ္ဓိံ ဒေန္တေန ဆန္ဒမ္ပိ ဒါတု’’န္တိ. သီမာယ ဝါတိ ဗဒ္ဓသီမာယ ဝါ. အစ္ဆိတုန္တိ ဥပဝေသိတုံ. ‘‘အာသ ဥပဝေသနေ’’တိ ဟိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ သကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ. သာမဂ္ဂီ ဝါတိ ကာယသာမဂ္ဂီ ဝါ.

၁၆၇. သရတိပိ ဥပေါသထံ၊ နပိ သရတီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကဒါ သရတိ၊ ဧကဒါ န သရတီ’’တိ. ‘‘ဧကန္တ’’န္တိ ဣမိနာ နေဝ သရတီတိ ဧတ္ထ ဧဝသဒ္ဒဿ သန္နိဋ္ဌာနတ္ထံ ဒဿေတိ. ကမ္မံ န ကောပေတီတိ သမ္မုတိလဒ္ဓေါပိ အလဒ္ဓေါပိ ဥမ္မတ္တကော ကမ္မံ န ကောပေတိ.

၉၁. သင်္ဃုပေါသထာဒိကထာ

၁၆၈. ‘‘သမ္မဇ္ဇိတွာ’’တိ ပဒမပေက္ခိတွာ သော ဒေသောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥပယောဂတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစန’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧတန္တိ ‘‘သော ဒေသော သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗော’’တိအာဒိဝစနံ. တေနာတိ တေန ဟေတုနာ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ‘‘သမ္မဇ္ဇနီ။ပေ။ ဝုစ္စတိ’’ ဣတိ အာဟူတိ ယောဇနာ.

သမ္မဇ္ဇနီတိ သမ္မဇ္ဇနကရဏံ. ပဒီပေါတိ ပဒီပုဇ္ဇလနံ. ဥဒကန္တိ ဥဒကဋ္ဌပနံ. အာသနေနာတိ အာသနပညာပနေန. ‘‘ဣတီ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. ဥပေါသထဿာတိ နဝဝိဓဿ ဥပေါသထဿ ပုဗ္ဗကရဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတာနီတိ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ. ဝုစ္စတီတိ ကထိယတိ. ဣဒံ ‘‘ဧတာနီ’’တိ ကမ္မဿ စ ‘‘ပုဗ္ဗကရဏ’’န္တိ အာကာရဿ စ အဘေဒတ္တာ အာသန္နံ အာကာရမပေက္ခိတွာ ဧကဝစနဝသေန ဝုတ္တံ. ‘‘အက္ခာတာနီ’’တိ ဣဒံ ပန ‘‘ဣမာနိ စတ္တာရီ’’တိ ကမ္မမပေက္ခိတွာ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိဥတုက္ခာနန္တိ ဆန္ဒက္ခာနဉ္စ ပါရိသုဒ္ဓိက္ခာနဉ္စ ဥတုက္ခာနဉ္စ. ဘိက္ခုဂဏနာတိ ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ အက္ခာနံ. ဩဝါဒေါတိ ဘိက္ခုနီဟိ ယာစိတဿ ဩဝါဒဿ အက္ခာနံ. ဧတာနီတိ ဧတာနိ ပဉ္စ. ပုဗ္ဗကရဏတော ပစ္ဆာတိ ပုဗ္ဗကရဏဿ ကရဏတော ပစ္ဆာ. ဧတ္ထ စ ‘‘ပုဗ္ဗကရဏတော ပစ္ဆာ ကတ္တဗ္ဗာနီ’’တိ ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗာကာရဿေဝ ဝိသေသနံ၊ န အတ္ထဿ. အယံ ပန ဝိသေသော – သံဃသန္နိပါတတော ပုဗ္ဗဘာဂေ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပုဗ္ဗကရဏံ နာမ၊ ဥပေါသထကရဏတော ပုဗ္ဗဘာဂေ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပုဗ္ဗကိစ္စံ နာမာတိ.

ဥပေါသထောတိ ဥပေါသထဒိဝသော. ယာဝတိကာ စ ဘိက္ခူတိ ယတ္တကာ ဘိက္ခူ. ကမ္မပတ္တာတိ ဥပေါသထကမ္မဿ ပတ္တာ ယုတ္တာ အနုရူပါ. တာဝတိကာ ဘိက္ခူ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ဧကသီမာယံ ဌိတာ စ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. သဘာဂါပတ္တိယောတိ ဝတ္ထုသဘာဂါ အာပတ္တိယော. ဝဇ္ဇနီယာတိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ပုဂ္ဂလာတိ ဂဟဋ္ဌာဒိပုဂ္ဂလာ. တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ဥပေါသထသီမမာဠကေ. ဧတာနိ စတ္တာရီတိ ပါဌသေသော.

အာဂတေဟိ တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ ယောဇနာ. ပန္နရသောပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ အဓိဋ္ဌာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အထ ခေါ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဥပေါသထော ပန္နရသော’’တိပီတိ ဒဿေတိ.

၉၂. အာပတ္တိပဋိကမ္မဝိဓိကထာ

၁၆၉. ဘဂဝတာ။ပေ။ ကာတဗ္ဗောတိ ဣဒံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ယဿ သိယာ အာပတ္တီတိအာဒိဝစနေနေဝ စာ’’တိအာဒိဟေတုတ္တယေန ‘‘န သာပတ္တိကေန ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော’’တိ ယထာရုတံ အပညတ္တမ္ပိ အတ္ထတော သိဒ္ဓမေဝါတိ ဒဿေတိ. ဟေတုတ္တယံ ‘‘ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ထုလ္လစ္စယာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပါစိတ္တိယပါဋိဒေသနီယဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိယော သင်္ဂဏှာတိ. ‘‘တံ ပဋိဒေသေမီ’’တိ ဣဒံ သုဝုတ္တမေဝ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တန္တိ အာပတ္တိံ. တုမှမူလေတိ တုမှံ သန္တိကေ. နိဂ္ဂဟိတလောပဉှိ ဝါကျမေဝ၊ န သမာသော. ‘‘တုမှ’’ ဣတိ စ ‘‘တုယှ’’ ဣတိ စ နဝကတ္ထေရာနံ ဝတ္တဗ္ဗာကာရဒဿနမတ္တမေဝ၊ န ဣစ္ဆိတတ္ထဝိပတ္တိဒဿနံ. ဝုတ္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ ပါဠိနယေနေဝ သုဝုတ္တံ၊ ဣမိနာ နယေနပိ သုဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဿသီ’’တိ ဣဒဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝတ္တဗ္ဗာကာရံ ပန သုဝိညေယျံ. ‘‘အာမ ပဿာမီ’’တိ ဣဒံ ပန သုဝုတ္တမေဝ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုတ္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပါဠိနယံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. အာယတိံ သံဝရေယျာသီတိ ဧတ္ထ ပန ဝတ္တဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂရူသု ဗဟုဝစနဿ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သံဝရေယျာထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေန အာပတ္တိဒေသကေနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

တတြာတိ ‘‘ယဒါ နိဗ္ဗေမတိကော’’တိ ပါဌေ. သူရိယေ မေဃစ္ဆန္နေ သတီတိ ယောဇနာ. တေန ဘိက္ခုနာ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဝတ္ထုံ ကိတ္တေတွာတိ ဘောဇနသင်္ခါတံ ဝတ္ထုံ ကိတ္တေတွာ. တာတိ အာပတ္တိယော.

သဘာဂါ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ဒွီသု ဝတ္ထုသဘာဂအာပတ္တိသဘာဂါသု ဝတ္ထုသဘာဂါဝ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယံ ဒွေပိ ဇနာ’’တိအာဒိ. ယံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သမာနော ဘာဂေါ ဧတာသန္တိ သဘာဂါ. ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာပတ္တိသဘာဂါပိ ဝတ္ထုဝိသဘာဂတ္တာ ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သုဒေသိတာဝါတိ အာပတ္တိတော ဘိက္ခု ဝုဋ္ဌာတိယေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. အညံ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပနသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထဇောတကော သုဒေသိတာယ ဂရဟာကာရေန ပဝတ္တတ္တာ. ကိဉ္စာပိ သုဒေသိတာဝ၊ ပန တထာပီတိ ယောဇနာ. တန္တိ ဒုက္ကဋံ. နာနာဝတ္ထုကန္တိ ဒေသနာပဋိဂ္ဂဟဏဝသေန နာနာဝတ္ထုကံ.

၁၇၀. သဘာဂေါယေဝ ဝတ္တဗ္ဗော၊ န ဝိသဘာဂေါ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တဿာတိ ဝိသဘာဂဿ. ဣတောတိ သံဃသန္နိပါတတော.

၉၅. အနာပတ္တိပန္နရသကာဒိကထာ

၁၇၂. တေ န ဇာနိံသူတိ ဧတ္ထ ဇာနနာကာရဒဿနတ္ထံ ‘‘သီမံ ဩက္ကန္တာတိ ဝါ ဩက္ကမန္တီတိ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဩက္ကန္တာတိ ဝါတိ ပဝိသိတ္ထ ဣတိ ဝါ. တေသန္တိ စတုန္နံ ဝါ အတိရေကာနံ ဝါ ဘိက္ခူနံ. ဝဂ္ဂါ သမဂ္ဂသညိနောတိ ဧတ္ထ ကသ္မာ ဝဂ္ဂါ၊ ကသ္မာ သမဂ္ဂသညိနောတိ အာဟ ‘‘တေသ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ တေသန္တိ အညေသံ ဘိက္ခူနံ. သီမံ ဩက္ကန္တတ္တာတိ သီမံ ပဝိသိတတ္တာ၊ ဝဂ္ဂါ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. သမဂ္ဂေါ ဣတိ သညာ သမဂ္ဂသညာ၊ သာ ဧတေသမတ္ထီတိ သမဂ္ဂသညိနော.

၁၇၅. ကုက္ကုစ္စပကတာတိ ပဒဿ ‘‘ဣစ္ဆာပကတော’’တိ ပဒေန သမာနဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဥပေါသထကမ္မတော ပုဗ္ဗဘာဂေ. သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာပီတိ ကပ္ပတေဝါတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာပိ. ‘‘အဘိဘူတာ’’တိ ဣမိနာ ပကတာတိ ဧတ္ထ ပပုဗ္ဗကရဓာတုယာ ဥပသဂ္ဂဝသေန အဘိဘဝနတ္ထံ ဒဿေတိ.

၁၇၆. ယထာ ဟေဋ္ဌာ ဝဂ္ဂါဝဂ္ဂသညီပန္နရသကာဒီသု ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမကတွာ ကသ္မာ ‘‘ထုလ္လစ္စယ’’န္တိ အာဟ ‘‘အကုသလဗလဝတာယာ’’တိ.

၁၀၀. သီမောက္ကန္တိကပေယျာလကထာ

၁၇၇. အာဝါသိကေနအာဂန္တုကပေယျာလေ သဗ္ဗံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝေဒိတဗ္ဗာကာရံ သဟ ဥပမာယ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. အာဂန္တုကေနအာဝါသိကပေယျာလေ ပန အာနေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုရိမပေယျာလေတိ အာဝါသိကေနအာဂန္တုကပေယျာလေ. အာဂန္တုကေနအာဂန္တုကပေယျာလေ ပန ယောဇေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ စ ပေယျာလန္တိ သဒိသနယဿ စ တံဇာနနဉာဏဿ စ ပါတဗ္ဗံ ရက္ခနံ ပေယျံ၊ ပေယျံ၊ ပေယျေ ဝါ၊ ပေယျာယ ဝါ အလတိ သမတ္ထေတီတိ ပေယျာလန္တိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော.

၁၇၈. အာဝါသိကာနံ စာတုဒ္ဒသော ဟုတွာ ကသ္မာ အာဂန္တုကာနံ ပန္နရသောတိ အာဟ ‘‘ယေသ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ယေသန္တိ အာဂန္တုကာနံ. တိရောရဋ္ဌတောတိ အာဝါသိကာနံ ရဋ္ဌဿ အညရဋ္ဌတော. တိရောဇနပဒတောတိ ဧကရဋ္ဌေပိ အညဇနပဒတော. စာတုဒ္ဒသိကံ အကံသူတိ သညာနာနတ္တဝသေန စာတုဒ္ဒသိကံ အကံသု. အနုဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ အနုမတိံ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗန္တိ ‘‘န စာတုဒ္ဒသော’’တိ ဝတွာ န ဝါရိတဗ္ဗံ. န အကာမာတိ ဧတ္ထ ကမုဓာတု ဣစ္ဆတ္ထော၊ ကရဏတ္ထေ စ နိဿက္ကဝစနန္တိ အာဟ ‘‘န အနိစ္ဆာယ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ.

၁၀၁. လိင်္ဂါဒိဒဿနကထာ

၁၇၉. ‘‘အာဝါသိကာနံ အာကာရ’’န္တိ ဣမိနာ အာဝါသိကာကာရန္တိ ပဒဿ ဆဋ္ဌီသမာသံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘အာဝါသိကလိင်္ဂ’’န္တိအာဒီသု. ယေနာတိ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိနာ၊ ဂဏှတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသန္တိ အာဝါသိကာနံ. အာစာရသဏ္ဌာနန္တိ အာစာရသဏ္ဌိတိံ. သော သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိကော အာကာရော နာမာတိ ယောဇနာ. ယန္တိ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိံ၊ ဂမယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ. လီနေ အာဝါသိကေတိ သမ္ဗန္ဓော. တံ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိ လိင်္ဂံ နာမာတိ ယောဇနာ. ‘‘အဒိဿမာနေ’’တိ ဣမိနာ လီနေတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဇာနာပေတီ’’တိ ဣမိနာ ဂမယတီတိ ပဒဿ ဉာဏတ္ထံ ဒဿေတိ. ယန္တိ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိံ. တေတိ အာဝါသိကာ. တံ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိ နိမိတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ. ယေနာတိ သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိနာ. တေတိ အာဝါသိကာ ဥဒ္ဒိသိယန္တိ၊ သော သုပညတ္တမဉ္စပီဌာဒိကော ဥဒ္ဒေသော နာမာတိ ယောဇနာ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ အာကိရိယန္တိ ပကာသိယန္တိ ဧတေနာတိ အာကာရော၊ လီနေ ဂမယတိ ဗောဓေတီတိ လိင်္ဂံ. နိမိယန္တိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဉာယန္တိ ဧတေနာတိ နိမိတ္တံ၊ ဥဒ္ဒိသိယန္တိ အပဒိသိယန္တိ ဧတေနာတိ ဥဒ္ဒေသောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗမေတန္တိ ‘‘အာဝါသိကာကာရ’’န္တိအာဒိ ဧတံ သဗ္ဗံ. ယထာယောဂန္တိ ပါဠိယံ ယောဂါနုရူပံ. တတ္ထာတိ အာဂန္တုကာကာရာဒီသု. ‘‘အမှာကံ ဣဒ’’န္တိ န ဉာတဗ္ဗန္တိ အညာတံ၊ တဒေဝ အညာတကံ၊ နိသီဒနာဒိ. ‘‘အမှာကံ ဣဒ’’န္တိ အဇာနနံ နာမ အတ္တနော အသန္တကတ္တာ၊ အညေသမေဝ သန္တကတ္တာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အညေသံ သန္တက’’န္တိ. ဥဒကနိဿေကန္တိ သိဉ္စနဝိရဟိတံ ဥဒကံ. ဗဟုဝစနဿာတိ ‘‘ဓောတာန’’န္တိ ဧတ္ထ ဆဋ္ဌီဗဟုဝစနဿ. ဧကဝစနန္တိ ‘‘ဓောတဿာ’’တိ ဧကဝစနံ. ပစ္ဆိမပါဌေ မလံ ဓုနာတိ အနေနာတိ ဓောတံ၊ ဓောတဉ္စ တံ ဥဒကဉ္စေတိ ဓောတဥဒကံ၊ တမေဝ နိဿေကံ ဓောတဥဒကနိဿေကံ.

၁၈၀. သမာနသံဝါသကဒိဋ္ဌိန္တိ ပဒဿ ဣတိလောပသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမာနသံဝါသကာ ဧတေတိ ဒိဋ္ဌိ’’န္တိ. ဧတေတိ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ. ‘‘လဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ န ပုစ္ဆန္တီတိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ. နာနာသံဝါသကဘာဝန္တိ တေသံ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝံ. ‘‘မဒ္ဒိတု’’န္တိ ဣမိနာ နာဘိဝိတရန္တီတိ ဧတ္ထ အဘိသဒ္ဒဿတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အဘိဘဝိတု’’န္တိ ဣမိနာ စ တဒေဝတ္ထံ ဒဿေတိ. နာနာသံဝါသကဘာဝဿ မဒ္ဒနံ နာမ လဒ္ဓိနိဿဇ္ဇာပနန္တိ အာဟ ‘‘တံ ဒိဋ္ဌိံ န နိဿဇ္ဇာပေန္တီ’’တိ.

၁၀၃. နဂန္တဗ္ဗဂန္တဗ္ဗဝါရကထာ

၁၈၁. သဘိက္ခုကာတိ ပဒဿ သံဝိဇ္ဇန္တိ ဘိက္ခူ ဧတသ္မိမာဝါသေတိ သဘိက္ခုကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မိံ အာဝါသေ’’တိအာဒိ. ယန္တိ အာဝါသံ. တဒဟေဝါတိ တဒဟုပေါသထေ ဧဝ. ဣမိနာ သစေ သက္ကောတိ၊ တဒဟေဝ ဂန္တုံ၊ သော ဂန္တဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ‘‘အကတွာ’’တိ ဣမိနာ ကတွာ ပန ဂန္တဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. ‘‘အညတြာ’’တိ နိပါတော ‘‘ဝိနာ’’တိ နိပါတဿ ပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဝိနာ’’တိ. အတ္တစတုတ္ထေန ဝါ အတ္တပဉ္စမေန ဝါ သံဃေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ စ ‘‘အတ္တစတုတ္ထေန ဝါ’’တိ ဣဒံ ဥပေါသထကမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ‘‘အတ္တပဉ္စမေန ဝါ’’တိ ဣဒံ ပဝါရဏာကမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝိဟာရေတိ ဝိဟာရသီမာယ မဟာသီမာယန္တိ အတ္ထော. ဣဒဉှိ ဝိဟာရသီမာနံ အဘေဒေန ဝုတ္တံ. သီမာပီတိ ခဏ္ဍသီမာပိ. န ဂန္တဗ္ဗာတိ သံဃဿ ဂရုကတ္တာ န ဂန္တဗ္ဗာ. ဧတ္ထာတိ ခဏ္ဍသီမာဒီသု. တဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဏုပေါသထဋ္ဌာနတော ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ သင်္ဃုပေါသထဋ္ဌာနတော ပန န ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝိဿဋ္ဌဥပေါသထာ အာဝါသာပိ အညံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. အာရညကေနာပီတိ အရညေ ဧကကေန နိဝါသေနပိ. တတ္ထာတိ အညဝိဟာရေ. ဥပေါသထန္တိ သင်္ဃုပေါသထဉ္စ ဂဏုပေါသထဉ္စ.

၁၈၂. ယန္တိ အာဝါသံ. တတ္ထာတိ တံ အာဝါသံ. ဂန္တုံ သက္ကောမိ ဣတိ ဇာနေယျာတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ အာဝါသေ. ဣမိနာ နေဝ ကတောတိ သမ္ဗန္ဓော. နေဝ ကတော ဘဝိဿတိ ဣတိ ဇာနေယျာတိ ယောဇနာ.

၁၀၅. ဝဇ္ဇနီယပုဂ္ဂလသန္ဒဿနကထာ

၁၈၃. ဟတ္ထပါသူပဂမနမေဝါတိ ဥပေါသထသံဃာဒီနံ ဟတ္ထပါသဿ ဥပဂမနမေဝ. ဣဒံ ပါရိဝါသိယပါရိသုဒ္ဓိဒါနံ နာမ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. တဿာတိ ပါရိဝါသိယပါရိသုဒ္ဓိဒါနဿ. အနုပေါသထေတိ ဧတ္ထ အကာရဿ အညတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညသ္မိံ ဒိဝသေ’’တိ. တတ္ထ အညသ္မိန္တိ ဒွီဟိ ဥပေါသထေဟိ အညသ္မိံ. ယာ သံဃသာမဂ္ဂီ ကရိယတိ၊ တထာရူပိန္တိ ယောဇနာ. ကောသမ္ဗကဘိက္ခူနန္တိ ကောသမ္ဗိယံ နိဝါသီနံ ဘိက္ခူနံ. သာမဂ္ဂီ ဝိယ ယာ သာမဂ္ဂီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဌပေတွာ’’တိ ဣမိနာ အညတြာတိ နိပါတဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ယေ ပနာတိ ဘိက္ခူ ပန သမဂ္ဂါ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပေါသထေယေဝါတိ ဥပေါသထဒိဝသေယေဝ.

ဣတိ ဥပေါသထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.