၂၇၁. ကောသမ္ဗကဝိဝါဒကထာ

၄၅၁. ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ အယမနုပုဗ္ဗိကထာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ဝိနယံ ပါဠိတော စ၊ တဒတ္ထတော စ ဓာရေတီတိ ဝိနယဓရော၊ တထာ သုတ္တန္တံ ဓာရေတီတိ သုတ္တန္တိကော. တေသူတိ ဒွီသု ဘိက္ခူသု. သုတ္တန္တိကော ဘိက္ခု နိက္ခမီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာစမနဥဒကာဝသေသန္တိ အာစမေတိ ဓောဝတိ အနေနာတိ အာစမနံ၊ တမေဝ ဥဒကံ အာစမနဥဒကံ၊ တမေဝ အဝသေသံ အာစမနဥဒကာဝသေသံ၊ အဝသေသအာစမနဥဒကန္တိ အတ္ထော. တံ ဘိက္ခုန္တိ သုတ္တန္တိကံ ဘိက္ခုံ. ဧတ္ထာတိ အာစမနဥဒကာဝသေသဋ္ဌပနေ. ‘‘သစေ ဟောတိ၊ ဒေသေဿာမီ’’တိ ဣမိနာ အတ္တနော သုဗ္ဗစဘာဝဉ္စ သိက္ခာကာမတဉ္စ ဒဿေတိ. တေတိ တယာ၊ ကထန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ဝါ တေတိ တုယှံ၊ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. အသဉ္စိစ္စ အသတိယာ ကတတ္တာ အနာပတ္တိပက္ခောပိ ဘဝေယျာတိ အာဟ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တီ’’တိ. ဧတ္ထ ပန အာပတ္တိယေဝ. သောတိ သုတ္တန္တိကော.

ဝိနယဓရောပီတိ ဝိနယဓရော ပန၊ အာရောစေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာပဇ္ဇမာနောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော. တေတိ ဝိနယဓရဿ နိဿိတကာ၊ အာဟံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာတိ သုတ္တန္တိကဿ. တေတိ သုတ္တန္တိကဿ နိဿိတကာ၊ အာရောစေသုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ သုတ္တန္တိကော. မုသာဝါဒီတိ အဘူတတော၊ အဘူတံ ဝါ ဝစနံ ဝဒနသီလော. ဧသောတိ ဝိနယဓရော. တေတိ သုတ္တန္တိကဿ နိဿိတကာ၊ အာဟံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ကလဟဝဍ္ဎနကာရဏာ. ဝိနယဓရော အကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၅၃. ‘‘န တာဝ ဘိန္နော’’တိ ဣမိနာ ဘိန္နောတိ ဧတ္ထ တပစ္စယဿ အဝဿမ္ဘာဝိယတ္ထေ အနာဂတကာလိကတံ ဒဿေတိ. တမေဝတ္ထံ သဟ ဥပမာယ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ. တန္တိ သဿံ. ‘‘ဘိဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဣမိနာ ဘိဇ္ဇိဿတီတိ ဘိန္နောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သော စ ခေါတိ သံဃော. ကလဟဝသေန ဘိဇ္ဇိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သမ္ဘမအတ္ထဝသေနာတိ သံဝေဂအတ္ထဝသေန. သမ္ဘမသဒ္ဒေါ ဟိ တီသု အတ္ထေသု ဝတ္တတိ ဂါရဝေ၊ ဘီတိယံ၊ သံဝေဂေ စာတိ. ဣဓ ပန သံဝေဂေ ဝတ္တတိ. ဘိက္ခုသံဃဿ ဘိန္နေ သံဝေဂအတ္ထဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒံ ဟေဋ္ဌာ ကထိတာယ ‘‘ဘယေ ကောဓေ ပသံသာယ’’န္တိ ဂါထာယ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၅) စသဒ္ဒေန သမ္ပိဏ္ဍိတံ သမ္ဘမအတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော ဘိန္နော ဘိက္ခုသံဃော’’တိ ပါဌေ. အာမေဍိတန္တိ အာ ပုနပ္ပုနံ ဘယာဒိပီဠိတတ္တာ မေဍေန ဥမ္မာဒေန ဣတံ ကထိတံ အာမေဍိတံ.

၄၅၄. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ဘဂဝါ ဝဒေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥက္ခိပန္တိ အပနေန္တီတိ ဥက္ခေပကာ. ဥက္ခိတ္တမနုဝတ္တန္တီတိ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကာ. ဧတေသန္တိ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကာနံ. ပုန ဧတေသန္တိ ဥက္ခေပကာနံ. ပက္ခောတိ သခါ. တန္တိမေဝါတိ ပါဠိမေဝ၊ ဗျာပါရမေဝ ဝါ.

၄၅၅. ယောတိ ဘိက္ခု. စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တုမှေတိ ဓမ္မဝါဒိနော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကိံ ဘဏထာတိ ကိံ ဝစနံ ဘဏထ. ဣတိ ပုစ္ဆိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသဉ္စာတိ ဓမ္မဝါဒီနဉ္စ. ဣတရေသဉ္စာတိ အဓမ္မဝါဒီနဉ္စ. ဣမေတိ အတ္တနော ပက္ခေ ဣမေ ဘိက္ခူ. တေသန္တိ အဓမ္မဝါဒီနံ. ‘‘ကမ္မံ ကောပေတီ’’တိ ‘‘နာနာသံဝါသကစတုတ္ထော စေ ဘိက္ခဝေ ကမ္မံ ကရေယျ၊ အကမ္မံ၊ န စ ကရဏီယ’’န္တိ ဝစနတော (မဟာဝ. ၃၈၉) ကမ္မံ ကောပေတိ. ဣတရေသမ္ပီတိ ဓမ္မဝါဒီနမ္ပိ. ဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ နိသီဒိတွာ အဓမ္မဝါဒီနံ လဒ္ဓိံ ဂဏှန္တောပိ ဓမ္မဝါဒီနံ နာနာသံဝါသကော ဟောတိယေဝ၊ အယံ နယော ဝုတ္တနယဿ အတ္ထတော သိဒ္ဓေါတိ ကတွာ ဣဓ န ဝုတ္တော. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ပဝိသတိ ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နိသိန္နော ဟုတွာတိ ယောဇနာ. ဣမေတိ အတ္တနော ပက္ခေ ဣမေ ဘိက္ခူ. ဣတရေတိ ပရပက္ခေ ဣတရေ ဘိက္ခူ. တေသန္တိ ဓမ္မဝါဒီနံ. ယတ္ထ တတ္ထ ဝါ ပန ပက္ခေတိ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ဝါ ဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ. ဣမေ ဓမ္မဝါဒိနောတိ ဂဏှာတီတိ တံတံပက္ခဂတေ ဘိက္ခူ ယာထာဝတော ဝါ အယာထာဝတော ဝါ ‘‘ဣမေ ဓမ္မဝါဒိနော’’တိ ဂဏှာတိ.

၄၅၆. ကာယေန ကတံ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ၊ ဝစိယာ ကတံ ကမ္မံ ဝစီကမ္မံ. တတ္ထ ကာယကမ္မံ ဥပဒံသေန္တာ ဘိက္ခူ ပဟရန္တာ ဥပဒံသေန္တိ. ဝစီကမ္မံ ဥပဒံသေန္တာ ဘိက္ခူ ဖရုသံ ဝဒန္တာ ဥပဒံသေန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကာယေန ပဟရန္တာ’’တိအာဒိ. ဥပဒံသေန္တီတိ ပဝတ္တေန္တိ. ‘‘ကောဓဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပေမဝသေနာတိ အတ္ထံ နိဝတ္တေတိ. အဓမ္မိယာနီတိ အဓမ္မေန ကတ္တဗ္ဗာနိ. ‘‘ကိစ္စာနီ’’တိ ဣမိနာ ဣယပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. အသမ္မောဒိကာတိ ဧတ္ထ ယကာရလောပေါတိ အာဟ ‘‘အသမ္မောဒိကာယာ’’တိ. ‘‘ကထာယာ’’တိ ဣမိနာ အသမ္မောဒံ ဇနေတီတိ အသမ္မောဒိကာတိ ကတွာ ဏိကပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာတိ ဧတ္ထ ဥပစာရော နာမ အညမညံ ပဟရန္တာနံ ဟတ္ထဿ ပါပုဏနဋ္ဌာနံ၊ တံ မုဉ္စိတွာတိ အတ္ထော. အာသနန္တရိကာယာတိ ဧတ္ထ ဧကံ အာသနံ အန္တရံ ဗျဝဟိတံ ဣမိဿာ နိသိန္နကိရိယာယာတိ အာသနန္တရိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကေကံ အာသနံ အန္တရ’’န္တိ. ‘‘ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ.

၄၅၇-၈. အယံ အဿ ဘိက္ခုနော အဓိပ္ပါယော ကိရာတိ ယောဇနာ. ဧတေတိ ကောဓာဘိဘူတေ ဘိက္ခူ. ဘဂဝါ ပန ကထေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနတ္ထော အတော’’တိ ဣမိနာ အနတ္ထတောတိ ပဒဿ ဩကာရလောပသန္ဓိံ ဒဿေတိ. တေသံ ပဒါနမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧတသ္မာ’’တိအာဒိ. ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိနာ ‘‘အနတ္ထဒေါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သုဂတော’’တိအာဒီသု ဝိယ ဒ-ကာရဿ တ-ကာရံ ကတွာ အနတ္ထတောတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. အနတ္ထဒေါတိ အနတ္ထံ ဒဒါတီတိ အနတ္ထဒေါ.

၄၆၄. ပုထုသဒ္ဒေါတိ ဧတ္ထ ပုထုသဒ္ဒေါ မဟန္တပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘မဟာ’’တိ. အဿာတိ ဘဏ္ဍနကာရကဿ ဇနဿ. သမဇနောတိ ဧတ္ထ သမသဒ္ဒေါ သဒိသပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဧကသဒိသော’’တိ၊ တုလျာဓိကရဏသမာသောယံ. ဘဏ္ဍနကာရကော အယံ ဇနောတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ ဘဏ္ဍနကာရကေသု ဇနေသု. အညမ္ပိ ဧကံ ဣဒံ ကာရဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. န မညိတ္ထာတိ ကောစိ ဧကောပိ န မညိတ္ထာတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ အမညရုန္တိ ဧတ္ထ အာဝိဘတ္တိယာ ‘‘ရု’’န္တိ အာဒေသော ဒဿိတော.

ပရိမုဋ္ဌာတိ ပရိမုဋ္ဌာ သတိ ဧတေသန္တိ ပရိမုဋ္ဌာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိမုဋ္ဌသတိနော’’တိ. အဋ္ဌက္ခရဂါထာယံ ‘‘ပဉ္စမံ လဃု သဗ္ဗတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဉ္စမဿ ရာကာရဿ ရဿော ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ရာကာရဿ ရဿာဒေသော ကတော’’တိ. ကထံ ဘာဏိနောတိ ဝါစံ ဘာဏိနော. မုခါယာမန္တိ ဧတ္ထ အာယာမသဒ္ဒေါ ဝိတ္ထာရပရိယာယော၊ ဝိတ္ထာရော စ နာမ ပသာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ပသာရေတု’’န္တိ. သမ္ပဒါနတ္ထဇောတကေန တုံပစ္စယေန သမ္ပဒါနတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ ဒဿေတိ. နီတာတိ ကမ္မဝါစကဿ ကိတဿ အပ္ပဓာနကမ္မံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣမံ နိလ္လဇ္ဇဘာဝ’’န္တိ. ဒွိကမ္မကဓာတုဘာဝတော ‘‘အတ္တနော’’တိ ပဓာနကမ္မမ္ပိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. တန္တိ ကလဟံ. ‘‘ဇာန’’န္တိ ပဒေန ‘‘ဝိဒူ’’တိ ပဒဿ အတ္ထဉ္စ ဝါကျဉ္စ ဒဿေတိ. ဝိဒန္တိ ဇာနန္တီတိ ဝိဒူတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော. သာဒီနဝေါတိအာဒီနဝေန ဒေါသေန သဟ ပဝတ္တော. အယန္တိ ကလဟော.

ယေ စ တံ ဥပနယှန္တီတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အာဃာတ’’န္တိ. ယေတိ ဇနာ. ဥပနယှန္တိ ဥပနဟန္တိ ဗန္ဓန္တိ. သနန္တနောတိ ဧတ္ထ သနန္တနသဒ္ဒေါ ပုရာဏပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ပေါရာဏော’’တိ.

‘‘အညေ’’တိ ဣမိနာ ပရေတိ ဧတ္ထ ပရသဒ္ဒဿ ပစ္ဆာဘာဂတ္ထာဒယော နိဝါရေတိ. မယမေတ္ထ ယမာမသေတိ ဧတ္ထ ဧတသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃမဇ္ဈေ’’တိ. ယမုဓာတု ဥပယမနတ္ထော သေကာရော နိပါတမတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဥပယမာမာ’’တိ. ‘‘သတတံ သမိတံ မစ္စုသန္တိကံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘န ဇာနန္တီ’’တိ ပဒဿ အာကာရံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ မဟာဇနကာယေ ယေ ပဏ္ဍိတာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဟီတိ ဧဝမေဝ. ဇာနန္တာ တေ ပဏ္ဍိတာ ပဋိပဇ္ဇန္တီတိ ယောဇနာ. မေဓန္တာ ဟိံသန္တာ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ မေဓဂါ ကလဟာ. ကေစိ မေဓဓာတုတော ဏွုပစ္စယံ ဝဒန္တိ၊ တေသံ မတေန မေဓကာတိ ပဌမက္ခရေန ပါဌော ဘဝေယျ.

တေသမ္ပီတိ ဗြဟ္မဒတ္တဒီဃာဝုကုမာရာနမ္ပိ. သင်္ဂတီတိ သမာဂမော. ဝေါတိ တုမှာကံ. ယေသံ တုမှာကံ နေဝ မာတာပိတူနံ အဋ္ဌီနိ ဆိန္နာနိ၊ န ပါဏာ ဟတာ၊ န ဂဝဿဓနာနိ ဟဋာနိ. တေသံ တုမှာကံ ကသ္မာ သင်္ဂတိ န ဟောတီတိ ယောဇနာ.

သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနီတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗာနီတိ ဝုတ္တကာရဏဉ္စ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါကဋပရိဿယေ စ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေ စာ’’တိ. ‘‘အဘိဘဝိတွာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဘုယျာတိ ပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေတိ. တေနာတိ နိပကေန သဟာယေန.

ရာဇာဝါတိ ဧတ္ထ ရာဇာ ဣဝါတိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ ရာဇသဒ္ဒဿ ဥပလက္ခဏဝသေန မဟာဇနက၊ အရိန္ဒမရာဇာနော စ ဣဝသဒ္ဒဿ ဩပမ္မတ္ထဇောတကဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. ရဋ္ဌဝိဇိတသဒ္ဒါ အညမညပရိယာယာ. ဝိသေသနဝိသေသျာနံ ကာမာစာရတော ဂမျမာနတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိဇိတံ ရဋ္ဌ’’န္တိ. ‘‘မာတင်္ဂေါ အရညေ နာဂေါ ဣဝါ’’တိ ဣမိနာ ပဒဝိဘာဂံ ဒဿေတိ. တေသံ ပဒါနံ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာတင်္ဂေါတိ ဟတ္ထီ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒိ. ‘‘ဟတ္ထီ ဝုစ္စတီ’’တိ ဣမိနာ မဟန္တော အင်္ဂေါ သရီရမေတဿာတိ မာတင်္ဂေါတိ ဝစနတ္ထေန ဟတ္ထီ မာတင်္ဂေါ နာမာတိ ဒဿေတိ. မဟန္တသဒ္ဒဿ မာတာဒေသော. နာဂသဒ္ဒေါ ဥရဂေ စ ဟတ္ထိမှိ စ နာဂရုက္ခေ စ ဥတ္တမေ စ နာမပညတ္တိယဉ္စာတိ ပဉ္စသု အတ္ထေသု ဝတ္တတိ၊ ဣဓ ဥတ္တမတ္ထေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နာဂေါတိ မဟန္တာဓိဝစနမေတ’’န္တိ. မာတင်္ဂရညေဝါတိ ဧတ္ထ ဣဝသဒ္ဒဿ ဩပမ္မတ္ထဇောတကဘာဝံ ဒဿေတွာ အတ္ထယောဇနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. ‘‘ယထာ စ ပါလိလေယျကော’’တိ ဣမိနာ မာတင်္ဂနာဂဿ သရူပံ ဥပလက္ခဏေန ဒဿေတိ.