၆. ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ

၁၀. ဌာနုပ္ပတ္တိယာတိ ကာရဏေန ဥပ္ပတ္တိယာ. နိက္ကိလေသော ဇာတိ သဘာဝေါ ဣမဿာတိ နိက္ကိလေသဇာတိကော. ‘‘ဉာဏ’’န္တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တေပိ အတ္ထတော အနာဝရဏဉာဏမေဝါတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗညုတညာဏ’’န္တိ. ဣတောတိ ‘‘ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ပရိဝိတက္ကဒိဝသတော၊ ဟေဋ္ဌာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒေဝတာ ပန အာဠာရဿ ကာလင်္ကရဏမေဝ ဇာနာတိ၊ န အာကိဉ္စညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တဘာဝံ. ဘဂဝါ ပန သဗ္ဗံ ဇာနာတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. ‘‘ပရိဟီနတ္တာ’’တိ ဣမိနာ မဟာဇာနိယောတိ ဧတ္ထ ဟာဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အဿာတိ အာဠာရဿ. မဟတီ ဇာနိအဿာတိ ‘‘မဟာဇာနိကော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ကကာရဿ ယကာရံ ကတွာ ‘‘မဟာဇာနိယော’’တိ ဝုတ္တံ. အက္ခဏေတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ အနောကာသေ၊ အာကိဉ္စညာယတနေတိ အတ္ထော. ဟိယျောတိ အနန္တရာတီတာဟေ. သောပီတိ ဥဒကော ရာမပုတ္တောပိ. ပိသဒ္ဒေါ အာဠာရာပေက္ခော. တတ္ထ အာဠာရော ကာလာမော ယာဝအာကိဉ္စညာယတနဈာနလာဘီ ဟောတိ၊ တသ္မာ အာကိဉ္စညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တော. ဥဒကော ရာမပုတ္တော ယာဝနေဝသညာနာသညာယတနဈာနလာဘီ ဟောတိ၊ တသ္မာ နေဝသညာနာသညာယတနေ နိဗ္ဗတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဗဟုကာရာ’’တိ စ ‘‘ဗဟူပကာရာ’’တိ စ ပါဌဿ ဒွိဓာ ယုတ္တဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗဟုကာရာတိ ဗဟူပကာရာ’’တိ. ပေသိတတ္တဘာဝံ မန္တိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ပဟိတတ္တန္တိ ဧတ္ထ အတ္တသဒ္ဒေါ ကာယဝါစကောတိ ဒဿေတိ.

၁၁. အန္တရာသဒ္ဒေန ယုတ္တတ္တာ ‘‘ဂယံ၊ ဗောဓိ’’န္တိ ဧတ္ထ သာမျတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဂယာယ စ ဗောဓိမဏ္ဍဿ စာ’’တိ.

ဂါထာယ စတူသု သဗ္ဗသဒ္ဒေသု ဒုတိယော သဗ္ဗသဒ္ဒေါ အနဝသေသတ္ထော၊ သေသာ သာဝသေသတ္ထာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗံ တေဘူမကဓမ္မ’’န္တိအာဒိ. ဝစနတ္ထော သုဝိညေယျောဝ. အရဟတ္တဖလဿာပိ တဏှာက္ခယတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘တဏှာက္ခယေ နိဗ္ဗာနေ’’တိ. သယံသဒ္ဒေါ အတ္တပရိယာယော၊ အဘိညာယသဒ္ဒေါ တု တွာပစ္စယန္တောတိ အာဟ ‘‘အတ္တနာဝ ဇာနိတွာ’’တိ. ‘‘သဗ္ဗံ စတုဘူမကဓမ္မ’’န္တိ ဣမိနာ ဉာဓာတုယာ ကမ္မံ ဒဿေတိ. ‘‘အယံ မေ အာစရိယော’’တိ ဥဒ္ဒိသနာကာရဒဿနံ.

‘‘လောကုတ္တရဓမ္မေ’’တိ ဣမိနာ လောကိယဓမ္မေ ပန အာစရိယော (မိ. ပ. ၄.၅.၁၁) အတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ပဋိပုဂ္ဂလောတိ ဧတ္ထ ပဋိသဒ္ဒေါ ပဋိဘာဂတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဋိဘာဂပုဂ္ဂလော’’တိ. သဒိသပုဂ္ဂလော နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော. သီတိဘူတောတိ သီတိ ဟုတွာ ဘူတော၊ သီတိဘာဝံ ဝါ ပတ္တော.

ကာသီနန္တိ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဇနပဒါနံ နာမံ. ဇနပဒသမူဟဿ ရဋ္ဌနာမတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကာသိရဋ္ဌေ’’တိ. ‘‘နဂရ’’န္တိ ဣမိနာ ပုရသဒ္ဒေါ နဂရပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. ပဋိလာဘာယာတိ ပဋိလာဘာပနတ္ထာယ. ‘‘ဘေရိ’’န္တိ ဣမိနာ ဒုန္ဒုဘိသဒ္ဒေါ ဘေရိဝါစကောတိ ဒဿေတိ. ဘေရိ ဟိ ‘‘ဒုံဒု’’န္တိသဒ္ဒေန ဥဘိ ပူရဏမေတ္ထာတိ ဒုန္ဒုဘီတိ ဝုစ္စတိ. ဒကာရရကာရာနံ သံယောဂံ ကတွာ ဒုန္ဒြုဘီတိပိ ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အပါဌောယေဝ. ‘‘ပဟရိဿာမီ’’တိ ဧတ္ထ ပဟာရသဒ္ဒေန အာဟညိန္တိ ဧတ္ထ အာပုဗ္ဗဟနဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ဿာမိသဒ္ဒေန အဇ္ဇတနိဣံဝိဘတ္တိယာ အနာဂတကာလေ ပဝတ္တဘာဝံ၊ ဣတိသဒ္ဒေန ဂမနာကာရဝါစကဿ ဣတိသဒ္ဒဿ လောပဘာဝံ ဒဿေတိ.

အနန္တဇိနောတိ အနန္တသင်္ခါတဿ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဒဋ္ဌာနဘူတေန အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန သဗ္ဗကိလေသာရီနံ ဇိတဝါ၊ ဧတေန ဖလူပစာရေန အနန္တဇိနဘာဝံ ဒဿေတိ. ဟုဝေယျ ပါဝုသောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဟုဝေယျ အပိ အာဝုသော’’တိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ ဟုဓာတု သတ္တတ္ထဝါစကော၊ အပိသဒ္ဒေါ ဧဝံနာမဝါစကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ အာဝုသော ‘‘ဧဝံ နာမ ဘဝေယျာ’’တိ. ဝကာရဿ ပကာရံ ကတွာ ‘‘ဟုပေယျာ’’တိ ပါဌောပိ ယုဇ္ဇတိယေဝ.

၁၂. ‘‘အတ္ထာယ ပဋိပန္နော’’တိ ဣမိနာ ဗာဟုလ္လဿ အတ္ထာယ ပဋိပန္နော ဗာဟုလ္လိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဓာနတောတိ ဒုက္ကရစရိယာယ ပဒဟနတော. ‘‘ဘဋ္ဌော’’တိ ဣမိနာ ဝိဗ္ဘန္တောတိ ဧတ္ထ ဝိပုဗ္ဗဘမုဓာတုယာ အနဝဋ္ဌာနတ္ထော နာမ အတ္ထတော ဘဋ္ဌောတိ ဒဿေတိ. သောတန္တိ ဧတ္ထ သောတသဒ္ဒဿ သောတဝိညာဏာဒိဝါစကတ္တာ ‘‘သောတိန္ဒြိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣရိယာယာတိ ဧတ္ထ ဣရိယနံ စရဏံ ဣရိယာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ကရစရိယာယာ’’တိ. အဘိဇာနာထ နောတိ ဧတ္ထ နောသဒ္ဒေါ နုသဒ္ဒတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အဘိဇာနာထ နူ’’တိ. ဝါကျန္တိ ဝါစကံ. သညာပေတုန္တိပဒဿ သညာပနာကာရံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အဟံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

၁၃. ဣတောတိ ‘‘စက္ခုကရဏီ’’တိအာဒိတော. ပဒတ္ထတောတိ ပဒတော စ အတ္ထတော စ၊ ပဒါနံ အတ္ထတော ဝါ. ဣတောတိ ယထာဝုတ္တတော. ဟီတိ သစ္စံ. သုတ္တန္တကထန္တိ သုတ္တန္တဝသေန ဝုတ္တဝစနံ.

၁၈. ဒေဝတာကောဋီဟီတိ ဗြဟ္မသင်္ခါတာဟိ ဒေဝတာကောဋီဟိ. ပတိဋ္ဌိတဿ တဿ အာယသ္မတောတိ သမ္ဗန္ဓော. သာဝ ဧဟိဘိက္ခုဥပသမ္ပဒါတိ ယောဇနာ.

၁၉. ဒုတိယဒိဝသေ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဒုတိယဒိဝသေ’’တိအာဒိ ပါဋိပဒဒိဝသံ ဥပနိဓာယ ဝုတ္တံ. ပက္ခဿာတိ အာသဠှီမာသကာဠပက္ခဿ. သဗ္ဗေဝ တေ ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ. အနတ္တသုတ္တေနာတိ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တန္တေန (မဟာဝ. ၂၀၊ သံ. နိ. ၃.၅၉).

ပဉ္စမိယာ ပက္ခဿာတိ ပက္ခဿ ပဉ္စမိယာ. လောကသ္မိန္တိ သတ္တလောကေ. ‘‘မနုဿအရဟန္တောတိ ဣမိနာ ဒေဝအရဟန္တော ဗဟူတိ ဒဿေတိ.