၂. သံဃာဒိသေသကဏ္ဍံ

၁. ပဌမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒ-အတ္ထယောဇနာ

ပါရာဇိကာနန္တရဿာတိ ပါရာဇိကာနံ အနန္တရေ ဌပိတဿ၊ သင်္ဂီတဿ ဝါ၊ သံဃာဒိသေသကဏ္ဍဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. အယံ ဤဒိသာ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနာ အနုတ္တာနာနံ ပဒါနံ အတ္ထဿ ဝဏ္ဏနာ ဒါနိ ဣမသ္မိံကာလေ ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ.

၆၇၈. ပဌမေ ဥဒကံ ဝသိတံ အစ္ဆာဒနံ အနေန ကတန္တိ ဥဒေါသိတောတိ ဝစနတ္ထေန ဘဏ္ဍသာလာ ဥဒေါသိတံ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒေါသိတန္တိ ဘဏ္ဍသာလာ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ဥဒသဒ္ဒေါ ဥဒကပရိယာယော. သံယောဂေါ န ယုတ္တောယေဝ. ဘဏ္ဍသာလာတိ ယာနာဒီနံ ဘဏ္ဍာနံ ဌပနသာလာ. အစ္စာဝဒထာတိ ဧတ္ထ အတီတျူပသဂ္ဂေါ အတိက္ကမနတ္ထော၊ အာတျူပသဂ္ဂေါ ဓာတွတ္ထာနုဝတ္တကောတိ အာဟ ‘‘အတိက္ကမိတွာ ဝဒထာ’’တိ.

၆၇၉. ဥဿယဝသေန ဝဒနံ ဥဿယဝါဒေါ၊ သောယေဝ ဥဿယဝါဒိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဿယဝါဒိကာ’’တိအာဒိ. ‘‘မာနုဿယဝသေန ကောဓုဿယဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ဥဿယဘေဒံ ဒဿေတိ. သာတိ ဥဿယဝါဒိကာ. အတ္ထတောတိ သရူပတော. ဧတ္ထာတိ ပဒဘာဇနေ. အဍ္ဍနံ အဘိယုဉ္ဇနံ အဍ္ဍောတိ ကတွာ ဒွိန္နံ ဇနာနံ အဍ္ဍော ဝေါဟာရိကာနံ ဝိနိစ္ဆယကာရဏံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အဍ္ဍောတိ ဝေါဟာရိကဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စတီ’’တိ၊ မုဒ္ဓဇတတိယက္ခရောယေဝ. ယန္တိ အဍ္ဍံ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ကိသ္မိံစိ ဌာနေ. ဒွိန္နံ အဍ္ဍကာရကာနံ ဝေါဟာရံ ဇာနန္တီတိ ဝေါဟာရိကာ၊ အက္ခဒဿာ၊ တေသံ. ဒွီသု ဇနေသူတိ အဍ္ဍကာရကေသု ဇနေသု ဒွီသု. ယော ကောစီတိ အဍ္ဍကာရကော ဝါ အညော ဝါ ယော ကောစိ.

ဧတ္ထာတိ ‘‘ဧကဿ အာရောစေတီ’’တိအာဒိဝစနေ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယံကိဉ္စိ ဌာနံ အာဂတေပီတိ သမ္ဗန္ဓော. အထာတိ ပစ္ဆာ. သာတိ ဘိက္ခုနီ. သောတိ ဥပါသကော.

‘‘ကပ္ပိယကာရကေနာ’’တိပဒံ ‘‘ကထာပေတီ’’တိပဒေ ကာရိတကမ္မံ. တတ္ထာတိ ကပ္ပိယကာရကဣတရေသု. ဝေါဟာရိကေဟိ ကတေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂတိဂတန္တိ စိရကာလပတ္တံ. သုတပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ သုတံ. အထာတိ သုတပုဗ္ဗတ္တာ ဧဝ. တေတိ ဝေါဟာရိကာ၊ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပဌမန္တိ သမနုဘာသနတော ပုဗ္ဗံ. အာပတ္တီတိ အာပဇ္ဇနံ. ဧတဿာတိ သံဃာဒိသေသဿ. အယံ ဟီတိ အယံ ဧဝ၊ ဝက္ခမာနော ဧဝါတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ပဒဘာဇနေ. သဟ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရာတိ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရေန သဟ၊ ဝါကျမေဝ၊ န သမာသော. ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရာတိ ကရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဟ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရေနာ’’တိ. ဘိက္ခုနိန္တိ အာပတ္တိမာပန္နံ ဘိက္ခုနိံ. သင်္ဃတောတိ ဘိက္ခုနိသံဃမှာ. အနီယသဒ္ဒေါ ဟေတုကတ္တာဘိဓာယကောတိ အာဟ ‘‘နိဿာရေတီတိ နိဿာရဏီယော’’တိ. ဘိက္ခုနိသင်္ဃတော နိဿရတိ၊ နိဿာရိယတိ ဝါ အနေနာတိ နိဿာရဏီယောတိ ကရဏတ္ထောပိ ယုတ္တောယေဝ. တတ္ထာတိ ပဒဘာဇနေ. ယန္တိ သံဃာဒိသေသံ. သောတိ သံဃာဒိသေသော. ပဒဘာဇနဿ အတ္ထော ကာရဏောပစာရေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟီတိ သစ္စံ. ကေနစီတိ ပုဂ္ဂလေန၊ န နိဿာရီယတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တေန ဓမ္မေန ကရဏဘူတေန၊ ဟေတုဘူတေန ဝါ. သောတိ ဓမ္မော.

အဍ္ဍကာရကမနုဿေဟိ ဝုစ္စမာနာတိ ယောဇနာ. သယန္တိ သာမံ. တတောတိ ဂမနတော၊ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ကတံ အာရောစေတူတိ ယောဇနာ.

ဓမ္မိကန္တိ ဓမ္မေန သဘာဝေန ယုတ္တံ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. တန္တိ အာကာရံ. တတ္ထာတိ ‘‘အနောဒိဿ အာစိက္ခတီ’’တိ ဝစနေ.

ဓုတ္တာဒယောတိ အာဒိသဒ္ဒေန စောရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. သာတိ အာစိက္ခနာ. တန္တိ အာစိက္ခနံ. တေသန္တိ ဂါမဒါရကာဒီနံ. ဒဏ္ဍန္တိ ဓနဒဏ္ဍံ. ဂီဝါ ဟောတီတိ ဣဏံ ဟောတိ. အဓိပ္ပါယေ သတိပီတိ ယောဇနာ. တဿာတိ အနာစာရံ စရန္တဿ.

ကေဝလံ ဟီတိ ကေဝလမေဝ. တန္တိ ရက္ခံ. ကာရကေတိ အနာစာရဿ ကာရကေ. တေသ+?န္တိ ကာရကာနံ.

တေသန္တိ ဟရန္တာနံ. ‘‘အနတ္ထကာမတာယာ’’တိ ဣမိနာ ဘယာဒိနာ ဝုတ္တေ နတ္ထိ ဒေါသောတိ ဒဿေတိ. ဟီတိ လဒ္ဓဒေါသဇောတကော. အတ္တနော ဝစနကရံ။ပေ။ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္တနော ဝစနံ အာဒိယိဿတီတိ ဝုတ္တေ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ ဒဏ္ဍေ ဂဟိတေပိ နတ္ထိ ဒေါသော ဒဏ္ဍဂဟဏဿ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. ဒါသဒါသီဝါပိအာဒီနန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန ခေတ္တာဒယော သင်္ဂယှန္တိ.

ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အတီတံ အာရဗ္ဘ အာစိက္ခနေ ဝုတ္တနယေန ဧဝ. ‘‘အာယတိံ အကရဏတ္ထာယာ’’တိ ဣမိနာ အနာဂတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိဿ အာစိက္ခနံ ဒဿေတိ. ‘‘ကေန ဧဝံ ကတ’’န္တိ ပုစ္ဆာယ အတီတေ ကတပုဗ္ဗံ ပုစ္ဆတိ. သာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဝုတ္တသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ.

ဝေါဟာရိကာ ဒဏ္ဍေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒဏ္ဍေန္တီတိ ဝဓဒဏ္ဍေန စ ဓနဒဏ္ဍေန စ အာဏံ ကရောန္တိ.

ယော စာယန္တိ ယော စ အယံ. ဘိက္ခုနီနံ ယော အယံ နယော ဝုတ္တော၊ ဧသေဝ နယော ဘိက္ခူနမ္ပိ နယောတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တဝစနမေဝ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ဘိက္ခုနောပိ ဟီ’’တိအာဒိ. ‘‘တထာ’’တိဣမိနာ ‘‘ဩဒိဿာ’’တိပဒံ အတိဒိသတိ. တေ စာတိ တေ စ ဝေါဟာရိကာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါတိ. ပဌမံ.

၂. ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၆၈၂. ဒုတိယေ ဝရိတဗ္ဗံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဝရံ၊ တမေဝ ဘဏ္ဍန္တိ ဝရဘဏ္ဍန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဟဂ္ဃဘဏ္ဍ’’န္တိ. ‘‘မုတ္တာ’’တိအာဒိနာ တဿ သရူပံ ဒဿေတိ.

၆၈၃. အာပုဗ္ဗော လောကသဒ္ဒေါ အဘိမုခံ လောကနတ္ထော ဟောတိ၊ ဥပုဗ္ဗော ဥဒ္ဓံ လောကနတ္ထော၊ ဩပုဗ္ဗော အဓော လောကနတ္ထော၊ ဝိပုဗ္ဗော ဣတော စိတော စ ဝီတိဟရဏလောကနတ္ထော၊ အပပုဗ္ဗော အာပုစ္ဆနတ္ထော. ဣဓ ပန အပပုဗ္ဗတ္တာ အာပုစ္ဆနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အနာပုစ္ဆိတွာ’’တိ. မလ္လဂဏ ဘဋိပုတ္တ ဂဏာဒိကန္တိအာဒီသု မလ္လဂဏော နာမ နာရာယနဘတ္တိကော ဂဏော. ဘဋိပုတ္တဂဏော နာမ ကုမာရဘတ္တိကော ဂဏော. အာဒိသဒ္ဒေန အညမ္ပိ ဂါမနိဂမေ အနုသာသိတုံ သမတ္ထံ ဂဏံ သင်္ဂဏှာတိ. အထ ဝါ မလ္လဂဏောတိ မလ္လရာဇူနံ ဂဏော. တေ ဟိ ဂဏံ ကတွာ ကုသိနာရာယံ ရဇ္ဇံ အနုသာသန္တိ၊ တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘မလ္လဂဏော’’တိ. ဘဋိပုတ္တဂဏောတိ လိစ္ဆဝိဂဏော ပရိယာယန္တရေန ဝုတ္တော. လိစ္ဆဝိရာဇူနဉှိ ပုဗ္ဗရာဇာနော ဘဋိနာမကဿ ဇဋိလဿ ပုတ္တာ ဟောန္တိ၊ တေသံ ဝံသေ ပဝတ္တာ ဧတရဟိ လိစ္ဆဝိရာဇာနောပိ ဘဋိပုတ္တာတိ ဝုစ္စန္တိ. ဇဋိလော ပန ဗာရာဏသိရညော ပုတ္တေ နဒိသောတေန ဝုယှမာနေ နဒိတော ဥဒ္ဓရိတွာ အတ္တနော အဿမေ ပုတ္တံ ကတွာ ဘရဏတ္တာ ပေါသနတ္တာ ဘဋီတိ ဝုစ္စတိ၊ တဿ ပုတ္တတ္တာ လိစ္ဆဝိဂဏော ဘဋိပုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. တေပိ ဂဏံ ကတွာ ဝေသာလိယံ ရဇ္ဇံ အနုသာသန္တိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဘဋိပုတ္တဂဏော’’တိ. ဓမ္မဂဏော နာမ သာသနဓမ္မဘတ္တိကော ဂဏော. ဂန္ဓိကသေဏီတိ ဂန္ဓကာရာနံ သမဇာတိကာနံ သိပ္ပိကာနံ ဂဏော. ဒုဿိကသေဏီတိ ဒုဿကာရာနံ သမဇာတိကာနံ ပေသကာရာနံ ဂဏော. အာဒိသဒ္ဒေန တစ္ဆကသေဏိရဇကသေဏိအာဒယော သင်္ဂယှန္တိ. ယတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဌာနေ. ဟီတိ သစ္စံ. တေ ဧဝါတိ ဂဏာဒယော ဧဝ. ပုန တေတိ ဂဏာဒယော. ဣဒန္တိ ‘‘ဂဏံ ဝါ’’တိအာဒိဝစနံ. ဧတ္ထာတိ ရာဇာဒီသု. သံဃာပုစ္ဆနမေဝ ပဓာနကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗောဝါ’’တိ. ကပ္ပဂတိကန္တိ ကပ္ပံ ဂစ္ဆတီတိ ကပ္ပဂတာ၊ သာ ဧဝ ကပ္ပဂတိကာ၊ တံ.

ကေနစိ ကရဏီယေန ခဏ္ဍသီမံ အဂန္တွာ ကေနစိ ကရဏီယေန ဘိက္ခုနီသု ပက္ကန္တာသူတိ ယောဇနာ. နိဿိတကပရိသာယာတိ အန္တေဝါသိကပရိသာယ. ဝုဋ္ဌာပေန္တိယာတိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိယာတိ. ဒုတိယံ.

၃. တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၆၉၂. တတိယေ ဒုတိယေန ပါဒေန အတိက္ကန္တမတ္တေတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ နာမ ဃရူပစာရတော ပဌမလေဍ္ဍုပါတော. သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိ စေတ္ထာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. ဥပစာရေ ဝါတိ အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနေ ဝါ. တတောတိ ဂါမန္တရတော၊ ခဏ္ဍပါကာရေန ဝါ ဝတိဆိဒ္ဒေန ဝါ ပဝိသိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

သမ္ဗဒ္ဓါ ဝတိ ဧတေသန္တိ သမ္ဗဒ္ဓဝတိကာ၊ ဒွေ ဂါမာ. ဝိဟာရန္တိ ဘိက္ခုနိဝိဟာရံ. တတော ပန ဂါမတောတိ တတော ဣတရဂါမတော ပန၊ နိက္ခန္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ဌာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဿာရဏာ ဝါတိ မနုဿာနံ ဥဿာရဏာ ဝါ.

ဇနာတိ ဂါမဘောဇကာ ဇနာ. ဧကံ ဂါမန္တိ ယံကိဉ္စိ ဣစ္ဆိတံ ဧကံ ဂါမံ. တတောတိ ဂါမတော. ‘‘ကသ္မာ’’တိ ဣမာယ ပုစ္ဆာယ ‘‘ဝိဟရတော ဧကံ ဂါမံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနဿ ကာရဏံ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဝိဟာရဿ စတုဂါမသာဓာရဏတ္တာ’’တိဣမိနာ ဝိသဇ္ဇနေန တံ ပုစ္ဆံ ဝိသဇ္ဇေတိ.

ယတ္ထာတိ ယဿံ နဒိယံ. ဥတ္တရန္တိယာ ဧကဒွင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ အန္တရဝါသကော တေမိယတိ၊ သာ နဒီ နာမာတိ ယောဇနာ. ယထာ နိဝသိယမာနာယ တိမဏ္ဍလပဋိစ္ဆာဒနံ ဟောတိ၊ ဧဝံ နိဝတ္ထာယာတိ ယောဇနာ. ဘိက္ခုနိယာ ဥတ္တရန္တိယာ အန္တရဝါသကောတိ သမ္ဗန္ဓော. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယသ္မိံ ကိသ္မိံစိ ဌာနေ. ‘‘သေတုနာ ဂစ္ဆတိ၊ အနာပတ္တီ’’တိဣမိနာ ပဒသာ ဥတ္တရန္တိယာ ဧဝ အာပတ္တီတိ ဒဿေတိ. ဥတ္တရဏကာလေတိ နဒိတော ဥတ္တရဏကာလေ. အာကာသဂမနန္တိ ဣဒ္ဓိယာ ဂမနံ. အာဒိသဒ္ဒေန ဟတ္ထိပိဋ္ဌိအာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အက္ကမန္တိယာတိ အတိက္ကမန္တိယာ. ဧတ္ထာတိ ဒွီသု တီသု ဘိက္ခုနီသု. ဩရိမတီရမေဝါတိ အပါရတီရမေဝ. တမေဝ တီရန္တိ ဩရိမတီရမေဝ. ပစ္စုတ္တရတီတိ ပဋိနိဝတ္တိတွာ ဥတ္တရတိ.

ကုရုမာနာ ဘိက္ခုနီ ကရောတီတိ ယောဇနာ. အဿာတိ ဘိက္ခုနိယာ အဇာနန္တိယာ ဧဝ စာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အနာဒရေ စေတံ သာမိဝစနံ. အထ ပနာတိ အထသဒ္ဒေါ ယဒိပရိယာယော၊ ကိရိယာပဒေန ယောဇေတဗ္ဗော. အထ အစ္ဆတိ၊ အထ န ဩတရတီတိ အတ္ထော. အစ္ဆတီတိ ဝသတိ. ဟီတိ သစ္စံ. ဣဓာတိ ‘‘ဧကာ ဝါ ရတ္တိံ ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိပဒေ.

ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏမေဝါတိ ဧဝံ အဘိဓမ္မပရိယာယေန ဝုတ္တလက္ခဏမေဝ. တံ ပနေတန္တိ တံ ပန အရညံ. တေနေဝါတိ အာပန္နဟေတုနာ ဧဝ. အဋ္ဌကထာယန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ. ဘိက္ခုနီသု ပဝိသန္တီသူတိ သမ္ဗန္ဓော၊ နိဒ္ဓါရဏတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. ဧတ္ထာတိ ဒဿနူပစာရသဝနူပစာရေသု. ယတ္ထ ဩကာသေ ဌိတံ ဒုတိယိကာ ပဿတိ၊ သော ဩကာသော ဒဿနူပစာရော နာမာတိ ယောဇနာ. သာဏိပါကာရန္တရိကာပီတိ သာဏိပါကာရေန ဗျဝဟိကာပိ. ယတ္ထ ဩကာသေ ဌိတာ။ပေ။ သဒ္ဒံ သုဏာတိ၊ သော ဩကာသော သဝနူပစာရော နာမာတိ ယောဇနာ. မဂ္ဂမူဠှသဒ္ဒေနာတိ မဂ္ဂေ မူဠှာနံ သဒ္ဒေန. ဓမ္မဿဝနာရောစနသဒ္ဒေနာတိ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ အာရောစနာနံ သဒ္ဒေန. မဂ္ဂမူဠှသဒ္ဒေန သဒ္ဒါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုဏာတိ ဝိယ စ ဓမ္မဿဝနာရောစနသဒ္ဒေန သဒ္ဒါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုဏာတိ ဝိယ စ ‘‘အယျေ’’တိ သဒ္ဒါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုဏာတီတိ ယောဇနာ. သဒ္ဒါယန္တိယာတိ သဒ္ဒံ ကရောန္တိယာ. နာမဓာတု ဟေသာ. ဧဝရူပေတိ ‘‘မဂ္ဂမူဠှသဒ္ဒေန ဝိယာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေ ဧဝရူပေ.

တိတ္ထာယတနံ သင်္ကန္တာ ဝါတိ တိတ္ထီနံ ဝါသဋ္ဌာနံ သင်္ကန္တာ ဝါ. ဣမိနာ ‘‘ပက္ခသင်္ကန္တာ’’တိ ဧတ္ထ ပက္ခသဒ္ဒဿ ပဋိပက္ခဝါစကတ္တာ တေန သာသနပဋိပက္ခာ တိတ္ထိယာ ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. တိတ္ထိယာ ဟိ သာသနဿ ပဋိပက္ခာ ဟောန္တီတိ. တတိယံ.

၄. စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၆၉၄. စတုတ္ထေ ပါဒဿ ဌပနကံ ပီဌံ ပါဒပီဌံ. ပါဒဿ ဌပနကာ ကထလိကာ ပါဒကထလိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါဒပီဌံ နာမာ’’တိအာဒိ. အနညာယာတိ ဧတ္ထ ယကာရော တွာပစ္စယဿ ကာရိယောတိ အာဟ ‘‘အဇာနိတွာ’’တိ. နေတ္ထာရဝတ္တေတိ ဥက္ခေပနီယကမ္မတော နိတ္ထရဏကာရဏေ ဝတ္တေ. ‘‘ဝတ္တမာန’’န္တိဣမိနာ ‘‘ဝတ္တန္တိ’’န္တိ ဧတ္ထ အန္တပစ္စယံ နယေန ဒဿေတီတိ. စတုတ္ထံ.

၅. ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၀၁. ပဉ္စမေ ‘‘ဧကတော အဝဿုတေ’’တိ ဧတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ‘‘ဧကတော’’တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဉ္စ တောပစ္စယဿ ဆဋ္ဌုတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝဉ္စ အဝဿုဘပဒေ ဘာဝတ္ထဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ အဝဿုတဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ဧတန္တိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ အဝဿုတဘာဝေါ’’တိ ဝစနံ. တန္တိ အဝစနံ. ပါဠိယာတိ ဣမာယ သိက္ခာပဒပါဠိယာတိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၀၅. ဆဋ္ဌေ ယတော တွန္တိ ဧတ္ထ ကာရဏတ္ထေ တောပစ္စယောတိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိ. ကဿာ ဟောန္တီတိ ဥယျောဇိကာဥယျောဇိတာသု ကဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. န ဒေတီတိ ဥယျောဇိကာ ဥယျောဇိတာယ န ဒေတိ. န ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ဥယျောဇိတာ ဥယျောဇိကာယ ဟတ္ထတော န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ပဋိဂ္ဂဟော တေန န ဝိဇ္ဇတီတိ တေနေဝ ကာရဏေန ဥယျောဇိကာယ ဟတ္ထတော ဥယျောဇိတာယ ပဋိဂ္ဂဟော န ဝိဇ္ဇတိ. အာပဇ္ဇတိ ဂရုကံ၊ န လဟုကန္တိ ဧဝံ သန္တေပိ ဥယျောဇိကာ ဂရုကမေဝ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ န လဟုကံ. တဉ္စာတိ တံ အာပဇ္ဇနဉ္စ. ပရိဘောဂပစ္စယာတိ ဥယျောဇိကာယ ပရိဘောဂသင်္ခါတာ ကာရဏာတိ အယံ ဂါထာယတ္ထော.

ဣတရိဿာ ပနာတိ ဥယျောဇိတာယ ပန ဘိက္ခုနိယာ. ပဌမသိက္ခာပဒေတိ ပဉ္စမသိက္ခာပဒေ. ပဉ္စမသိက္ခာပဒဉှိ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန ယုဂဠဘာဝေန သဒိသတ္တာ ဣမံ ဥပါဒါယ ပဌမန္တိ ဝုတ္တန္တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သတ္တမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၀၉. သတ္တမေ ယာဝတတိယကပဒတ္ထောတိ ‘‘ယာဝတတိယက’’န္တိ ဥစ္စာရိတဿ ပဒဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓောတိ. သတ္တမံ.

၈. အဋ္ဌမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၁၅. အဋ္ဌမေ ကိသ္မိံစိဒေဝ အဓိကရဏေတိ နိဒ္ဓါရဏီယဿ နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယေန အဝိနာဘာဝတော အာဟ ‘‘စတုန္န’’န္တိ. ကသ္မာ ပန နိဒ္ဓါရဏသမုဒါယနိဒ္ဓါရဏီယဘာဝေန ဝုတ္တံ၊ နနု ပဒဘာဇနေ စတ္တာရိပိ အဓိကရဏာနိ ဝုတ္တာနီတိ အာဟ ‘‘ပဒဘာဇနေ ပနာ’’တိအာဒီတိ. အဋ္ဌမံ.

၉. နဝမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၂၃. နဝမေ သံသဋ္ဌသဒ္ဒေါ မိဿပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘မိဿီဘူတာ’’တိ. ‘‘အနနုလောမေနာ’’တိဣမိနာ ‘‘အနနုလောမိကေနာ’’တိ ဧတ္ထ ဣကသဒ္ဒေါ သွတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ကောဋ္ဋနဉ္စ ပစနဉ္စ ဂန္ဓပိသနဉ္စ မာလာဂန္ထနဉ္စ. အာဒိသဒ္ဒေန အညေပိ အနနုလောမိကေ ကာယိကေ သင်္ဂဏှာတိ. သာသနာဟရဏဉ္စ ပဋိသာသနဟရဏဉ္စ သဉ္စရိတ္တဉ္စ. အာဒိသဒ္ဒေန အညေပိ အနနုလောမိကေ ဝါစသိကေ သင်္ဂဏှာတိ. ဧတာသန္တိ ဘိက္ခုနီနံ. သိလောကောတိ ယသောတိ. နဝမံ.

၁၀. ဒသမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒံ

၇၂၇. ဒသမေ ဧဝါစာရာတိ ဧတ္ထ နိဂ္ဂဟိတလောပဝသေန သန္ဓီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံအာစာရာ’’တိ. ‘‘ယာဒိသော’’တိအာဒိနာ ဧဝံသဒ္ဒဿ နိဒဿနာဒီသု (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၁၈၆ ဂါထာယံ) ဧကာဒသသု အတ္ထေသု ဥပမတ္ထံ ဒဿေတိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘ဧဝံသဒ္ဒါ ဧဝံသိလောကာ’’တိ သဗ္ဗေသု ပဒေသု. ဥညာယာတိ ဧတ္ထ ဩကာရဝိပရီတော ဥကာရောတိ အာဟ ‘‘အဝညာယာ’’တိ. ‘‘နီစံ ကတွာ ဇာနနာယာ’’တိ ဣမိနာ အဝသဒ္ဒေါ နီစတ္ထော၊ ဉာဓာတု အဝဗောဓနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပရိဘဝညာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဥတ္တရပဒလောပဝသေန ‘‘ပရိဘဝေနာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ပရိဘဝိတွာ ဇာနနေနာ’’တိ. အက္ခန္တိယာတိ ဧတ္ထ သဟနခန္တိယေဝါဓိပ္ပေတာ၊ နေဝ အနုလောမခန္တိ၊ န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသဟနတာယာ’’တိ. ဝေဘဿိယာတိ ဧတ္ထ ဝိသေသေန ဘာသေတိ ဩဘာသေတီတိ ဝိဘာသော အာနုဘာဝေါ၊ ဝိဘာသော ဣမဿ သံဃဿ အတ္ထီတိ ဝိဘဿော သံဃော၊ ဗဟွတ္ထေ စ အတိသယတ္ထေ စ သပစ္စယော ဟောတိ. ကသ္မာ? မန္တုပစ္စယတ္ထတ္တာ ‘‘လောမသော’’တိအာဒီသု (ဇာ. ၁.၁၄.၅၇) ဝိယ၊ ဗဟုအာနုဘာဝေါ အတိသယအာနုဘာဝေါ သံဃောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ သံယောဂပရတ္တာ အာကာရဿ ရဿော. ဝိဘဿဿ ဘာဝေါ ဝေဘဿိယံ၊ ဗဟုအာနုဘာဝေါ အတိသယအာနုဘာဝေါယေဝ. ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗလဝဘဿဘာဝေနာ’’တိ. တတ္ထ ဗလဝဣတိ ပဒေန မန္တုအတ္ထေ ပဝတ္တဿ သပ္ပစ္စယဿ ဗဟွတ္ထဉ္စ အတိသယတ္ထဉ္စ ဒဿေတိ၊ ဘာဝဣတိ ပဒေန ဏိယပစ္စယဿ ဘာဝတ္ထံ၊ ဧနဣတိ ပဒေန နိဿက္ကဝစနဿ ကရဏတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ. တမေဝတ္ထမာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော ဗလဝပ္ပကာသနေနာ’’တိ. တတ္ထ အတ္တနောတိ အတ္တသင်္ခါတဿ သံဃဿ. ဗလဝပ္ပကာသနေနာတိ ဗဟုအာနုဘာဝပ္ပကာသနေန၊ အတိသယအာနုဘာဝပ္ပကာသနေန ဝါ. ဗလဝပ္ပကာသနံ နာမ အတ္ထတော ပရေသံ သမုတြာသနမေဝါတိ အာဟ ‘‘သမုတြာသနေနာတိ အတ္ထော’’တိ. ဒုဗ္ဗလဘာဝေနာတိ ဧတ္ထ ဘာဝဣတိပဒေန ဏျပစ္စယဿ ဘာဝတ္ထံ၊ ဧနဣတိပဒေန နိဿက္ကဝစနဿ ကရဏတ္ထံ ဒဿေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘ဥညာယာ’’တိအာဒီသု သဗ္ဗေသု ပဒေသု. စသဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ သမုစ္စယတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ဝိဝိစ္စထာတိ ဧတ္ထ ဝီတျူပသဂ္ဂေါ ဝိနာသဒ္ဒတ္ထော၊ ဝိစဓာတု သတ္တတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝိနာ ဟောထာ’’တိ. ဒသမံ.

အနန္တရာ ပက္ခိပိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. မဟာဝိဘင်္ဂတော အာဟရိတာနိ ဣမာနိ တီဏိ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ. နဝ ပဌမာပတ္တိကာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗေပိ ဓမ္မာတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ခေါ’’တိအာဒိပါဌေ. တံ ပနာတိ ပက္ခမာနတ္တံ ပနာတိ.

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

သတ္တရသကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.