၃. နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍံ

၁. ပဌမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒ-အတ္ထယောဇနာ

တိံသ နိဿဂ္ဂိယာ ယေ ဓမ္မာ ဘိက္ခုနီနံ ဘဂဝတာ ပကာသိတာ၊ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒါနိ ဣမသ္မိံ ကာလေ အယံ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော ဘဝတီတိ ယောဇနာ.

၇၃၃. ပဌမေ အာမတ္တိကာပဏန္တိ ဧတ္ထ အာမတ္တသဒ္ဒေါ ဘာဇနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဘာဇနာနီ’’တိ. ဘာဇနာနိ ဟိ အမန္တိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘာဝံ ဂစ္ဆန္တီတိ ‘‘အမတ္တာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. အမတ္တာနိ ဝိက္ကိဏန္တီတိ ‘‘အာမတ္တိကာ’’တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တာနီ’’တိအာဒိ. တေသန္တိ အာမတ္တိကာနံ. တံ ဝါတိ အာမတ္တိကာပဏံ ဝါ.

၇၃၄. ‘‘သန္နိဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သံနိပုဗ္ဗော စိသဒ္ဒေါ ဥစိနနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဟိသဒ္ဒေါ ဝိသေသဇောတကော. တတ္ထာတိ မဟာဝိဘင်္ဂေ. ဣဓာတိ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ.

ဣဒမ္ပီတိ ဣဒံ သိက္ခာပဒမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေါ မဟာဝိဘင်္ဂသိက္ခာပဒံ အပေက္ခတီတိ. ပဌမံ.

၂. ဒုတိယနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၃၈. ဒုတိယေ အဟတစောဠာနမ္ပိ သေဒမလာဒိကိလိန္နေ ဝိရူပတ္တာ ‘‘ဇိဏ္ဏစောဠာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အပိ အယျာဟီ’’တိဣမိနာ ‘‘အပ အယျာဟီ’’တိပဒဝိဘာဂံ နိဝတ္တေတိ.

၇၄၀. သဗ္ဗမ္ပိ ဧတံ စီဝရန္တိ ယောဇနာ. ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ ဧဝံ နိဿဇ္ဇိတွာ လဒ္ဓံ. ယထာဒါနေယေဝါတိ ယထာ ဒါယကေဟိ ဒိန္နံ၊ တသ္မိံ ဒါနေယေဝ ဥပနေတဗ္ဗံ၊ အကာလစီဝရေယေဝ ပက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထောတိ. ဒုတိယံ.

၃. တတိယနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၄၃. တတိယေ ဟန္ဒသဒ္ဒေါ ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတောတိ အာဟ ‘‘ဟန္ဒာတိ ဂဏှာ’’တိ. ဗဟူနိ နိဿဂ္ဂိယာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. သံဟရိတွာတိ ဝိသုံ ဝိသုံ သင်္ဃရိတွာတိ. တတိယံ.

၄. စတုတ္ထနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၄၈. စတုတ္ထေ ကိဏာတိ အနေနာတိ ကယန္တိ ဝစနတ္ထေန မူလံ ကယံ နာမာတိ အာဟ ‘‘မူလေနာ’’တိ. သာတိ ထုလ္လနန္ဒာ၊ အာဟ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဉာဓာတုယာ အဝဗောဓနတ္ထတော အညမ္ပိ ဉာဓာတုယာ ယာစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယာစိတွာ ဝါ’’တိ.

၇၅၂. ယန္တိ သဗ္ဗိတေလာဒိ. တညေဝါတိ သဗ္ဗိတေလာဒိမေဝ. ယမကန္တိ သဗ္ဗိံ သဟ တေလေန ယုဂဠံ ကတွာ. ဝေဇ္ဇေနာတိ ဘိသက္ကေန. သော ဟိ အာယုဗ္ဗေဒသင်္ခါတံ ဝိဇ္ဇံ ဇာနာတီတိ ဝေဇ္ဇောတိ စ ရောဂဉ္စ တဿ နိဒါနဉ္စ ဘေသဇ္ဇဉ္စ ဝိဒတိ ဇာနာတီတိပိ ဝေဇ္ဇောတိ စ ဝုစ္စတိ. တတောတိ ဝေဇ္ဇေန ဝုတ္တကာရဏာ. ကဟာပဏဿာတိ ကဟာပဏေန၊ အာဘတန္တိ သမ္ဗန္ဓောတိ. စတုတ္ထံ.

၅. ပဉ္စမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၅၃. ပဉ္စမေ သာတိ သိက္ခမာနာ. အယန္တိ သိက္ခမာနာ. အဒ္ဓါတိ ဧကံသေန. ‘‘စေတာပေတွာ’’တိ ဧတ္ထ စိတိသဒ္ဒေါ ဇာနနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဇာနာပေတွာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဆဋ္ဌနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၅၈. ဆဋ္ဌေ ဆန္ဒံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဂဟိတံ ဆန္ဒကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆန္ဒက’’န္တိအာဒိ. ဓမ္မကိစ္စန္တိ ပုညကရဏီယံ. ဓမ္မသဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ ပုညဝါစကော. ယန္တိ ဝတ္ထုံ. ပရေသန္တိ အတ္တနာ အညေသံ. ‘‘ဧတ’’န္တိ ‘‘ဆန္ဒက’’န္တိ ဧတံ နာမံ. ‘‘အညဿတ္ထာယ ဒိန္နေနာ’’တိဣမိနာ အညဿ အတ္ထော အညဒတ္ထော၊ ဒကာရော ပဒသန္ဓိကရော၊ တဒတ္ထာယ ဒိန္နော အညဒတ္ထိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အညံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒိန္နေနာ’’တိဣမိနာ အညံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဒိန္နံ အညုဒ္ဒိသိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သံဃဿ ပရိစ္စတ္တေနာ’’တိ ဣမိနာ သံဃဿ ပရိစ္စတ္တော သံဃိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

၇၆၂. ယဒတ္ထာယာတိ ယေသံ စီဝရာဒီနံ အတ္ထာယ. ယသဒ္ဒေန သမာသဘာဝတော ပုဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟိတာဂမော ဟောတိ. တန္တိ စီဝရာဒိကံ. တုမှေဟီတိ ဒါယကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဥပဒ္ဒဝေသူတိ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒိဥပသဂ္ဂေသု. ယံ ဝါ တံ ဝါတိ စီဝရံ ဝါ အညေ ဝါ ပိဏ္ဍပါတာဒိကေတိ ယံ ဝါ တံ ဝါတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သတ္တမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၆၄. သတ္တမေ သညာစိကေနာတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သယမတ္ထေ ပဝတ္တိဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သယံ ယာစိတကေနာ’’တိ. ဧတဒေဝါတိ ‘‘သညာစိကေနာ’’တိ ပဒမေဝ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေတိ. သတ္တမံ.

၈. အဋ္ဌမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၆၉. အဋ္ဌမေ ဂဏဿာတိ ဘိက္ခုနိဂဏဿ. ဣမိနာ ‘‘မဟာဇနိကေနာ’’တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခုနိဂဏောဝ မဟာဇနောတိ အဓိပ္ပေတောတိ ဒီပေတီတိ. အဋ္ဌမံ.

၉. နဝမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၇၄. နဝမေ ဣတောတိ ဣမသ္မာ အဋ္ဌမသိက္ခာပဒတော. အဓိကတရန္တိ အတိရေကတရန္တိ. နဝမံ.

၁၀. ဒသမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၇၈. ဒသမေ ‘‘ဝိနဿတီ’’တိဣမိနာ ‘‘ဥန္ဒြိယတီ’’တိ ဧတ္ထ ဥဒိဓာတုယာ နဿနတ္ထံ ဒဿေတိ ဓာတူနမနေကတ္ထတ္တာ. ပရိပတတီတိ ပရိဂလိတွာ ပတတိ. ဣမိနာ နဿနာကာရံ ဒဿေတိ. ဧတ္တကမေဝါတိ ဧတံ ပရိမာဏံ ဒွိပဒမေဝါတိ. ဒသမံ.

၁၁. ဧကာဒသမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၈၄. ဧကာဒသမေ ဂရုပါဝုရဏံ နာမ သီတကာလေ ပါဝုရဏဝတ္ထန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သီတကာလေ ပါဝုရဏ’’န္တိ. သီတကာလေ ဟိ မနုဿာ ထူလပါဝုရဏံ ပါရုပန္တိ. ‘‘စတုက္ကံသပရမ’’န္တိ ဧတ္ထ ကံသသဒ္ဒေါ ဘုဉ္ဇနပတ္တေ စ သုဝဏ္ဏာဒိလောဟဝိသေသေ စ စတုကဟာပဏေ စာတိ တီသု အတ္ထေသု ဒိဿတိ၊ ဣဓ ပန စတုကဟာပဏေ ဝတ္တတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကံသော နာမ စတုက္ကဟာပဏိကော ဟောတီ’’တိ. စတုက္ကံသသင်္ခါတံ ပရမံ ဣမဿာတိ စတုက္ကံသပရမံ၊ သောဠသကဟာပဏဂ္ဃနကံ ပါဝုရဏန္တိ အတ္ထောတိ. ဧကာဒသမံ.

၁၂. ဒွါဒသမနိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒံ

၇၈၉. ဒွါဒသမေ လဟုပါဝုရဏံ နာမ ဥဏှကာလေ ပါဝုရဏဝတ္ထန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဏှကာလေ ပါဝုရဏ’’န္တိ. ဥဏှကာလေ ဟိ မနုဿာ သုခုမပါဝုရဏံ ပါရုပန္တီတိ. ဒွါဒသမံ.

နိဿဂ္ဂိယာနံ တိံသဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဟာဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ. စီဝရဝဂ္ဂတော အပနေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. အညဒတ္ထိကာနီတိ အညဒတ္ထိကပဒေန ဝုတ္တာနိ သိက္ခာပဒါနိ. ဣတီတိ ဧဝံ. ဧကတောပညတ္တာနီတိ ဧကဿေဝ ပညတ္တာနိ၊ ဥဘတောပညတ္တာနီတိ ဥဘယေသံ ပညတ္တာနိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ခေါ’’တိအာဒိဝစနေတိ.

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

တိံသကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.