၂. ဝိလေခနသိက္ခာပဒံ

၄၃၈. ဒုတိယေ ဝိနယေ ပဋိသံယုတ္တာ ကထာ ဝိနယကထာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယကထာ နာမာ’’တိအာဒိ. တန္တိ ဝိနယကထံ. ပဒဘာဇနေန ဝဏ္ဏနာ ဝိနယဿ ဝဏ္ဏော နာမာတိ ယောဇနာ. တန္တိ ဝိနယဿ ဝဏ္ဏံ. ပရိယာပုဏနံ ပရိယတ္တိ၊ ဝိနယဿ ပရိယတ္တိ ဝိနယပရိယတ္တိ၊ ဝိနယပရိယတ္တိသင်္ခါတံ မူလမဿ ဝဏ္ဏဿာတိ ဝိနယပရိယတ္တိမူလကော၊ တံ. ဝိနယဓရော လဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. တေ သဗ္ဗေ ဘဂဝါ ဘာသတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ.

အဿာတိ ဝိနယဓရဿ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. အလဇ္ဇိတာတိအာဒီသု ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ. အလဇ္ဇိတာယာတိ ဟိ အတ္ထော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကထံ အလဇ္ဇိတာယာ’’တိအာဒိ. စာတိ သစ္စံ. ‘‘သဉ္စိစ္စာ’’တိ ပဒံ တီသု ဝါကျေသု ယောဇေတဗ္ဗံ. သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတိ၊ သဉ္စိစ္စ အဂတိဂမနဉ္စ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. မန္ဒောတိ ဗာလော. မောမူဟောတိ အတိသမ္မူဠှော. ဝိရာဓေတီတိ ဝိရဇ္ဈာပေတိ. ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေတိ ‘‘ကပ္ပတိ နု ခေါ၊ နော’’တိ ဝိနယကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေ. အယံ ပနာတိ အယံ ပုဂ္ဂလော ပန ဝီတိက္ကမတိယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. အစ္ဆမံသေန သူကရမံသဿ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနေန သဒိသတ္တာ၊ ဒီပိမံသေန စ မိဂမံသဿ သဒိသတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အစ္ဆမံသံ သူကရမံသ’’န္တိအာဒိ.

အာပတ္တိံစ သတိသမ္မောသာယာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝါကျသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော၊ ကတ္တဗ္ဗဉ္စ န ဟိ ကရောတီတိ အတ္ထော. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ.

ဧဝံ အဝိနယဓရဿ ဒေါသံ ဒဿေတွာ ဝိနယဓရဿ ဂုဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယဓရော ပနာ’’တိအာဒိ. သောတိ ဝိနယဓရော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ပရူပဝါဒန္တိ ပရေသံ ဥပဝါဒံ. သုဒ္ဓန္တေတိ သုဒ္ဓဿ ကောဋ္ဌာသေ. တတောတိ ပတိဋ္ဌာနတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဿာတိ ဝိနယဓရဿ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. အဿာတိ ဝိနယဓရဿ. ကုက္ကုစ္စပကတာနန္တိ ကုက္ကုစ္စေန အဘိဘူတာနံ. သောတိ ဝိနယဓရော. တေဟီတိ ကုက္ကုစ္စပကတေဟိ. သံဃမဇ္ဈေ ကထေန္တဿ အဝိနယဓရဿာတိ ယောဇနာ. တန္တိ ဘယံ သာရဇ္ဇံ.

ပဋိပက္ခံ၊ ပဋိဝိရုဒ္ဓံ ဝါ အတ္ထယန္တိ ဣစ္ဆန္တီတိ ပစ္စတ္ထီကာ၊ ဏျသဒ္ဒေါ ဗဟုလံ ကတ္တာဘိဓာယကော၊ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကာ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ. တတ္ထာတိ ဒုဝိဓေသု ပစ္စတ္ထိကေသု. ဣမေတိ မေတ္တိယဘုမ္မဇကဝဍ္ဎလိစ္ဆဝိနော. အညေပိ ယေ ဝါ ပန ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. အရိဋ္ဌဘိက္ခု စ ကဏ္ဋကသာမဏေရော စ ဝေသာလိကဝဇ္ဇိပုတ္တကာ စ အရိဋ္ဌ။ပေ။ ဝဇ္ဇီပုတ္တကာ. တေ စ သာသနပစ္စတ္ထိကာ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရူပဟာရော စ အညာဏော စ ကင်္ခါပရဝိတရဏော စ ပရူ။ပေ။ ဝိတရဏာ. တေ အာဒယော ယေသံ ဝါဒါနန္တိ ပရူ။ပေ။ ဝိတရဏာဒယော. တေ ဧဝ ဝါဒါ ဧတေသန္တိ ပရူ။ပေ။ ဝိတရဏာဒိဝါဒါ. တေ စ သာသနပစ္စတ္ထိကာ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဗုဒ္ဓသာသနံ ဗုဒ္ဓသာသနန္တိ ဝတွာ ကတပဂ္ဂဟာ မဟာသံဃိကာဒယော စ သာသနပစ္စတ္ထိကာ နာမာတိ ယောဇနာ. ကင်္ခါပရဝိတရဏာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ကထာဝတ္ထုပကရဏေ အာဂတာ ဝါဒါ သင်္ဂယှန္တိ. မဟာသံဃိကာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဒီပဝံသေ အာဂတာ ဂဏာ သင်္ဂယှန္တိ. အာဒိမှိ ‘‘ဝိပရီတဒဿနာ’’တိ ပဒံ သဗ္ဗပဒေဟိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘သဟဓမ္မေနာ’’တိ ပဒဿတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သဟ ကာရဏေနာ’’တိ. ယထာတိ ယေနာကာရေန နိဂ္ဂယှမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု သဒ္ဓမ္မေသု. မဟာဝတ္တာနိ သန္တိ၊ အယံ သဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. စတ္တာရိ ဖလာနိ စာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စကာရေန အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါ သင်္ဂဟိတာ တာသမ္ပိ အဓိဂမသာသနဘာဝတော.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု သဒ္ဓမ္မေသု. ကေစိ ထေရာတိ ဓမ္မကထိကာ ကေစိ ထေရာ. ‘‘ယော ခေါ’’တိ ကဏ္ဌဇဒုတိယက္ခရေန ပဌိတဗ္ဗော. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ယော ဝေါ’’တိ ဝကာရေန ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အယုတ္တော. ကသ္မာ? ‘‘သော ဝေါ’’တိ ပရတော ဝုတ္တတ္တာ၊ ဧကသ္မိံ ဝါကျေ ဒွိန္နံ သမာနသုတိသဒ္ဒါနံ အယုတ္တတ္တာ စ. ကေစိ ထေရာတိ ပံသုကူလိကာ ကေစိ ထေရာ အာဟံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရေ ပန ထေရာတိ ဓမ္မကထိကထေရေဟိ စ ပံသုကူလိကထေရေဟိ စ အညေ ထေရာ. တေတိ ပဉ္စ ဘိက္ခူ ကရိဿန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဇမ္ဗုဒီပဿ ပစ္စန္တေ တိဋ္ဌတီတိ ပစ္စန္တိမော၊ တသ္မိံ. ဇမ္ဗုဒီပဿ မဇ္ဈေ ဝေမဇ္ဈေ တိဋ္ဌတီတိ မဇ္ဈိမော. အထ ဝါ မဇ္ဈာနံ သုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ နိဝါသော မဇ္ဈိမော၊ တသ္မိံ. ဝီသတိ ဝဂ္ဂါ ဣမဿာတိ ဝီသတိဝဂ္ဂေါ၊ သောယေဝ ဂဏော ဝီသတိဝဂ္ဂဂဏော၊ တံ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ.

တဿာဓေယျောတိ တဿာယတ္တော၊ တဿ သန္တကောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဝါရဏာ အာဓေယျာ၊ သံဃကမ္မံ အာဓေယျံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာ အာဓေယျာ၊ ဥပသမ္ပဒါ အာဓေယျာတိ ယောဇနာ.

ယေပိ ဣမေ နဝ ဥပေါသထာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယာပိ စ ဣမာ နဝ ပဝါရဏာယောတိ ယောဇနာ. တဿာတိ ဝိနယဓရဿ. တာသန္တိ နဝပဝါရဏာနံ.

ယာနိပိ ဣမာနိ စတ္တာရိ သံဃကမ္မာနီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ တာနိ ဝိနယဓရာယတ္တာနေဝါတိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော.

ယာပိ စ အယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ စ ဥပသမ္ပဒါ စ ကာတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ. အညောတိ ဝိနယဓရတော ပရော. သော ဧဝါတိ ဝိနယဓရော ဧဝ. ‘‘ဥပဇ္ဈ’’န္တိ ဓာတုကမ္မံ၊ ‘‘သာမဏေရေနာ’’တိ ကာရိတကမ္မံ ဥပနေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စာတိ ဥပေါသထာဒီသု စ. နိဿယဒါနဉ္စ သာမဏေရူပဋ္ဌာနဉ္စ ဝိသုံ ကတွာ ဒွါဒသာနိသံသေ လဘတီတိပိ သက္ကာ ဝတ္တုံ.

ဝိသုံ ဝိသုံ ကတွာတိ ‘‘ပဉ္စာတိ စ။ပေ။ ဧကာဒသာ’’တိ စ ကောဋ္ဌာသံ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ၊ သတ္တ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဘာသတီတိ အဓိပ္ပါယော. ထောမေတီတိ သမ္မုခါ ထောမေတိ. ပသံသတီတိ ပရမ္မုခါ ပသံသတိ. ‘‘ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိပဒဿတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ပရိယာပုဏိတဗ္ဗ’’န္တိ. အဒ္ဓနိ ဒီဃေ သာဓူတိ အဒ္ဓနိယံ အဒ္ဓက္ခမံ အဒ္ဓယောဂျန္တိ အတ္ထော သာဓုအတ္ထေ နိယပစ္စယော (မောဂ္ဂလ္လာနေ ၄.၃၃.၇၃).

ထေရာ စ နဝါ စ မဇ္ဈိမာ စ ဗဟူ တေ ဘိက္ခူ ပရိယာပုဏန္တီတိ ယောဇနာ.

၄၃၉. ‘‘ဥဒ္ဒိဿမာနေ’’တိ ပဒဿ ကမ္မရူပတ္တံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒ္ဒိသိယမာနေ’’တိ. သော ပနာတိ ပါတိမောက္ခော ပန. ယသ္မာ ဥဒ္ဒိဿမာနော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာတိ ယောဇနာ. ဥဒ္ဒိသန္တေ ဝါတိ ဥဒ္ဒိသိယမာနေ ဝါ. ဥဒ္ဒိသာပေန္တေ ဝါတိ ဥဒ္ဒိသာပိယမာနေ ဝါ. အန္တသဒ္ဒေါ ဟိ မာနသဒ္ဒကာရိယော. ယောတိ ဘိက္ခု. နန္တိ တံ ပါတိမောက္ခံ. စသဒ္ဒေါ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကပဒဿ ဒွန္နဝါကျံ ဒဿေတိ၊ ပုဗ္ဗပဒေ ကကာရလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေသန္တိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒါကာနံ. ဟီတိ သစ္စံ. ဧတာနီတိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ. ယေတိ ဘိက္ခူ. ‘‘ယာဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ၊ တာဝ သံဝတ္တန္တိ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ ယောဇနာ ဣမဿ နယဿ ပါဌသေသေဟိ ယောဇေတဗ္ဗတ္တာ. ဂရုကဘာဝံ သလ္လက္ခေန္တော လဟုကဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ. အတိဝိယာတိ အတိ ဣ ဧဝ. ဣကာရော ဟိ သန္ဓိဝသေန အဒဿနံ ဂတော. ဝိယသဒ္ဒေါ ဧဝကာရတ္ထဝါစကော ‘‘ဝရမှာကံ ဘုသာမိဝါ’’တိ ဧတ္ထ (ဇာ. ၁.၃.၁၀၈) ဣဝသဒ္ဒေါ ဝိယ၊ အတိ ဟုတွာ ဧဝါတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဥပသမ္ပန္နဿာ’’တိ ဧတ္ထ သမီပေ သာမိဝစနန္တိ (ရုပသိဒ္ဓိယံ ၃၁၆ သုတ္တေ) အာဟ ‘‘ဥပသမ္ပန္နဿ သန္တိကေ’’တိ. တဿာတိ ဥပသမ္ပန္နဿ. တသ္မိန္တိ ဝိနယေ. ဝိဝဏ္ဏေတီတိ န ကေဝလံ တဿေဝ ဝိဝဏ္ဏမတ္တမေဝ၊ အထ ခေါ နိန္ဒတိယေဝါတိ အာဟ ‘‘နိန္ဒတီ’’တိ. ဂရဟတီတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အထ ဝါ နိန္ဒတီတိ ဥပသမ္ပန္နဿ သမ္မုခါ နိန္ဒတိ. ဂရဟတီတိ ပရမ္မုခါ ဂရဟတီတိ. ဒုတိယံ.