၂. အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒံ

၁၅၃. ဒုတိယေ ပရိယာယသဒ္ဒေါ ဝါရတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝါရေနာ’’တိ. ဝါရောတိ စ အနုက္ကမောယေဝါတိ အာဟ ‘‘ပဋိပါဋိယာတိ အတ္ထော’’တိ. အဓိကံ စိတ္တံ ဣမဿာတိ အဓိစေတောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဓိစိတ္တဝတော’’တိအာဒိ. အဓိစိတ္တံ နာမ ဣဓ အရဟတ္တဖလစိတ္တမေဝ၊ န ဝိပဿနာပါဒကဘူတံ အဋ္ဌသမာပတ္တိစိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အရဟတ္တဖလစိတ္တေနာ’’တိ. ‘‘အဓိစိတ္တသိက္ခာ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. ၄၅၊ ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅၊ မ. နိ. ၁.၄၉၇၊ အ. နိ. ၆.၁၀၅၊ မဟာနိ. ၁၀) ဟိ ဝိပဿနာပါဒကဘူတံ အဋ္ဌသမာပတ္တိစိတ္တံ ‘‘အဓိစိတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. န ပမဇ္ဇတောတိ န ပမဇ္ဇန္တဿ. သာတစ္စကိရိယာယာတိ သတတကရဏေန. ဥဘော လောကေ မုနတိ ဇာနာတီတိ မုနီတိ စ၊ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ မုနနဋ္ဌေန ဇာနနတ္ထေန၊ တမဿတ္ထီတိ မုနီတိ စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မုနိနောတီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ယော မုနတိ။ပေ။ မုနနေန ဝါ’’တိဣမိနာ ပဌမတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘မောနံ ဝုစ္စတိ။ပေ။ ဝုစ္စတီ’’တိဣမိနာ ဒုတိယတ္ထံ ဒဿေတိ. မုန ဂတိယန္တိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၅ ပကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ယော မုနတီ’’တိ ဧတ္ထ ဘူဝါဒိဂဏိကော မုနဓာတုယေဝ၊ န ကီယာဒိဂဏိကော မုဓာတူတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ မုန ဉာဏေတိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၇ ကိယာဒိဂဏိက) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘မုနာတီ’’တိ ကီယာဒိဂဏိကောဝ. ဓာတွန္တနကာရလောပေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏ’’န္တိ စေတ္ထ ဉာဏံ နာမ အရဟတ္တဉာဏမေဝ. မောနဿ ပထော မောနပထောတိ ဝုတ္တေ သတ္တတိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာဝ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသူ’’တိ. အထ ဝါ အဓိသီလသိက္ခာဒယော အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘တီသု ဝါ သိက္ခာသူ’’တိ. ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒန္တိ အရဟတ္တဉာဏဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တံ သီလသမထဝိပဿနာသင်္ခါတံ ပဋိပဒံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ အရဟတ္တဉာဏဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ. ဧတ္ထာတိ ‘‘အဓိစေတသော။ပေ။ သိက္ခတော’’တိ ဝစနေ. ‘‘တာဒိနော’’တိပဒံ ‘‘မုနိနော’’တိပဒေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘တာဒိသဿ ခီဏာသဝမုနိနော’’တိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘သောကာ န ဘဝန္တိ တာဒိနော’’တိ ဝစနေ. ရာဂါဒယော ဥပသမေတီတိ ဥပသန္တောတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ရာဂါဒီန’’န္တိ. သတိ အဿတ္ထီတိ သတိမာတိ ကတွာ မန္တုသဒ္ဒေါ နိစ္စယောဂတ္ထောတိ အာဟ ‘‘သတိယာ အဝိရဟိတဿာ’’တိ.

န ကသီယတိ န ဝိလေခီယတီတိ အကာသော၊ သောယေဝ အာကာသော. အန္တရေန ဆိဒ္ဒေန ဣက္ခိတဗ္ဗောတိ အန္တလိက္ခော. အာကာသော ဟိ စတုဗ္ဗိဓော အဇဋာကာသော၊ ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသော၊ ပရိစ္ဆိန္နာကာသော၊ ရူပပရိစ္ဆေဒါကာသောတိ. တတ္ထ အဇဋာကာသောဝ ဣဓာဓိပ္ပေတော ‘‘အန္တလိက္ခေ’’တိ ဝိသေသိတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘န ကသိဏုဂ္ဃါဋိမေ၊ န ပန ရူပပရိစ္ဆေဒေ’’တိ. ပရိစ္ဆိန္နာကာသောပိ ရူပပရိစ္ဆေဒါကာသေန သင်္ဂဟိတော. ‘‘မ’’န္တိ ပဒံ ‘‘အဝမညန္တီ’’တိ ပဒေ ကမ္မံ. ဧတ္တကမေဝါတိ ဧတပ္ပမာဏံ ‘‘အဓိစေတသော’’တိအာဒိသင်္ခါတံ ဝစနမေဝ၊ န အညံ ဗုဒ္ဓဝစနန္တိ အတ္ထော. အယန္တိ စူဠပန္ထကော ထေရော. ဟန္ဒာတိ ဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော. မမ အာနုဘာဝံ ဒဿေမိ၊ တုမှေ ပဿထ ဂဏှထာတိ အဓိပ္ပါယော. ဝုဋ္ဌာယာတိ တတော စတုတ္ထဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ. အန္တရာပိ ဓာယတီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ အဋ္ဌာနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္တရဓာယတိပီ’’တိ. ဧသေဝ နယော ‘‘သေယျမ္ပိ ကပ္ပေတီ’’တိ ဧတ္ထပိ. ထေရောတိ စူဠပန္ထကော ထေရော. ဣဒံ ပဒံ အန္တရန္တရာ ယုတ္တဋ္ဌာနေသု သမ္ဗန္ဓိတွာ ‘‘တဉ္စေဝ ဘဏတီ’’တိဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဘာတုထေရဿာတိ ဇေဋ္ဌကဘာတုဘူတဿ မဟာပန္ထကထေရဿ.

ပဒ္မန္တိ ဂါထာယံ တယော ပါဒါ ဣန္ဒဝဇိရာ၊ စတုတ္ထပါဒေါ ဥပေန္ဒဝဇိရော. တသ္မာ ပဒ္မန္တိ ဧတ္ထ မကာရေ ပရေ ဒုကာရုကာရဿ လောပံ ကတွာ ပရက္ခရံ နေတွာ ‘‘ပဒ္မ’’န္တိ ဒွိဘာဝေန လိခိတဗ္ဗံ. အဝီတဂန္ဓန္တိ ဧတ္ထ ဝီတိ ဒီဃုစ္စာရဏမေဝ ယုတ္တံ. ပင်္ကေ ဒဝတိ ဂစ္ဆတီတိ ပဒုမံ. ကောကံ ဒုဂ္ဂန္ဓဿ အာဒါနံ နုဒတိ အပနေတီတိ ကောကနုဒံ. သုန္ဒရော ဂန္ဓော ဣမဿာတိ သုဂန္ဓံ. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ယထာ ကောကနုဒသင်္ခါတံ သုဂန္ဓံ ပါတော ပဂေဝ ဗာလာတပေန ဖုလ္လံ ဝိကသိတံ အဝီတဂန္ဓံ ဟုတွာ ဝိရောစမာနံ ပဒုမံ သိယာ၊ တထာ အင်္ဂီရသံ အင်္ဂိတော သရီရတော နိစ္ဆရဏပဘဿရရသံ ဟုတွာ ဝိရောစမာနဘူတံ အန္တလိက္ခေ တပန္တံ အာဒိစ္စံ ဣဝ တေဓာတုကေ တပန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿာတိ.

ပဂုဏန္တိ ဝါစုဂ္ဂတံ. တတောတိ အသက္ကုဏေယျတော. နန္တိ စူဠပန္ထကံ. ထေရောတိ မဟာပန္ထကော ထေရော နိက္ကဍ္ဎာပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ စူဠပန္ထကော. အထာတိ တသ္မိံ ကာလေ. ဘဂဝါ အာဟာတိ ယောဇနာ. ဗုဒ္ဓစက္ခုနာတိ အာသယာနုသယဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏသင်္ခါတေန သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓါနံ စက္ခုနာ. တန္တိ စူဠပန္ထကံ. တဿာတိ စူဠပန္ထကဿ. အထာတိ တသ္မိံ အာရောစနကာလေ. အဿာတိ စူဠပန္ထကဿ၊ ဒတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ရဇံ မလံ ဟရတိ အပနေတီတိ ရဇောဟရဏံ၊ ပိလောတိကခဏ္ဍံ. သောတိ စူဠပန္ထကော. တဿာတိ ပိလောတိကခဏ္ဍဿ၊ ‘‘အန္တ’’န္တိပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော. ပရိသုဒ္ဓမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အပရိသုဒ္ဓေ ပိလောတိကခဏ္ဍေ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. သံဝေဂန္တိ သန္တာသံ ဘယန္တိ အတ္ထော. အထာတိ တသ္မိံ အာရမ္ဘကာလေ. အဿာတိ စူဠပန္ထကဿ. ‘‘တ’’န္တိပဒံ ‘‘မမာယနဘာဝ’’န္တိပဒေန သမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ. ဒုတိယံ.