၈. ကောသမ္ဗိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၉၁. တသ္မာတိ ယသ္မာ ကောသမ္ဗရုက္ခဝတီ၊ တသ္မာ နဂရံ ကောသမ္ဗီတိသင်္ခမဂမာသိ. ကုသမ္ဗဿ ဝါ ဣသိနော နိဝါသဘူမိ ကောသမ္ဗီ၊ တဿာဝိဒူရေ ဘဝတ္တာ နဂရံ ကောသမ္ဗီ.

ဃောသိတသေဋ္ဌိနာ ကာရိတေ အာရာမေတိ ဧတ္ထ ကော ဃောသိတသေဋ္ဌိ၊ ကထဉ္စာနေန အာရာမော ကာရိတောတိ အန္တောလီနာယ စောဒနာယ ဝိဿဇ္ဇနေ သမုဒါဂမတော ပဋ္ဌာယ ဃောသိတသေဋ္ဌိံ ဒဿေတုံ ‘‘အဒ္ဒိလရဋ္ဌံ နာမ အဟောသီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကေဒါရပရိစ္ဆိန္နန္တိ တတ္ထ တတ္ထ ကေဒါရဘူမိယာ ပရိစ္ဆိန္နံ. ဂစ္ဆန္တောတိ ကေဒါရပါဠိယာ ဂစ္ဆန္တော. ပဟူတပါယသန္တိ ပဟူတတရံ ပါယသံ၊ တံ ပန ဂရု သိနိဒ္ဓံ အန္တရာမဂ္ဂေ အပ္ပါဟာရတာယ မန္ဒဂဟဏိကော သမာနော ဇီရာပေတုံ နာသက္ခိ. တေနာဟ ‘‘ဇီရာပေတုံ အသက္ကောန္တော’’တိအာဒိ. ယသဝတိ ရူပဝတိ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တိ. ဃောသိတသေဋ္ဌိ နာမ ဇာတောတိ ဧဝမေတ္ထ သင်္ခေပေနေဝ ဃောသိတသေဋ္ဌိဝတ္ထုံ ကထေတိ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ဓမ္မပဒဝတ္ထုမှိ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.သာမာဝတီဝတ္ထု) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဥပသံကပ္ပနဝသေနာတိ ဥပသင်္ကပ္ပနနိယာမေန. အာဟာရပရိက္ခီဏကာယဿာတိ အာဟာရနိမိတ္တပရိက္ခီဏကာယဿ၊ အာဟာရက္ခယေန ပရိက္ခီဏကာယဿာတိ အတ္ထော. သုညာဂါရေတိ ဇနဝိဝိတ္တေ ဖာသုကဋ္ဌာနေ.

ကလဟဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ဘဏ္ဍနံ နာမာတိ ကလဟဿ ဟေတုဘူတာ ပရိဘာသာ တံသဒိသီ စ အနိဋ္ဌကိရိယာ ဘဏ္ဍနံ နာမ. ဟတ္ထပရာမာသာဒိဝသေနာတိ ကုဇ္ဈိတွာ အညမညဿ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ပရာမသနအစ္စန္တဗန္ဓနာဒိဝသေန. ‘‘အယံ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဝိရုဒ္ဓဝါဒဘူတံ အာပန္နာတိ ဝိဝါဒါပန္နာ. တေနာဟ ‘‘ဝိရုဒ္ဓဘူတ’’န္တိအာဒိ. မုခသန္နိဿိတတာယ ဝါစာ ဣဓ ‘‘မုခ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘မုခသတ္တီဟီတိ ဝါစာသတ္တီဟီ’’တိ. သညတ္တိန္တိ သညာပနံ ‘‘အယံ ဓမ္မော၊ အယံ ဝိနယော’’တိ သညာပေတဗ္ဗတံ. နိဇ္ဈတ္တိန္တိ ယာထာဝတော တဿ နိဇ္ဈာနံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘သညတ္တိဝေဝစနမေဝေတ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

သစေ ဟောတိ ဒေသေဿာမီတိ သုဗ္ဗစတာယ သိက္ခာကာမတာယ စ အာပတ္တိံ ပဿိ. နတ္ထိ တေ အာပတ္တီတိ အနာပတ္တိပက္ခောပိ ဧတ္ထ သမ္ဘဝတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ. သာ ပနာပတ္တိ ဧဝ. တေနာဟ – ‘‘တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ အဟောသီ’’တိ.

၄၉၂. ကလဟဘဏ္ဍနဝသေနာတိ ကလဟဘဏ္ဍနဿ နိမိတ္တဝသေန. ယထာနုသန္ဓိနာဝ ဂတန္တိ ကလဟဘဏ္ဍနာနံ သာရဏီယဓမ္မပဋိပက္ခတ္တာ တဒုပသမာဝဟာ ဟေဋ္ဌာဒေသနာယ အနုရူပါဝ ဥပရိဒေသနာတိ ယထာနုသန္ဓိနာဝ ဥပရိသုတ္တဒေသနာ ပဝတ္တာ. သရိတဗ္ဗယုတ္တာတိ အနုဿရဏာရဟာ. သဗြဟ္မစာရီနန္တိ သဟဓမ္မိကာနံ. ပိယံ ပိယာယိတဗ္ဗံ ကရောန္တီတိ ပိယကရဏာ. ဂရုံ ဂရုဋ္ဌာနိယံ ကရောန္တီတိ ဂရုကရဏာ. သင်္ဂဟဏတ္ထာယာတိ သင်္ဂဟဝတ္ထုဝိသေသဘာဝတော သဗြဟ္မစာရီနံ သင်္ဂဏှနာယ သံဝတ္တန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝိဝါဒနတ္ထာယာတိ သင်္ဂဟဝတ္ထုဘာဝတော ဧဝ န ဝိဝါဒနာယ. သတိ စ အဝိဝါဒနဟေတုဘူတသင်္ဂါဟဏတ္တေ တေသံ ဝသေန သဗြဟ္မစာရီနံ သမဂ္ဂဘာဝေါ ဘေဒါဘာဝေါ သိဒ္ဓေါယေဝါတိ အာဟ ‘‘သာမဂ္ဂိယာ’’တိအာဒိ. မိဇ္ဇတိ သိနိယှတိ ဧတာယာတိ မေတ္တာ၊ မိတ္တဘာဝေါ၊ မေတ္တာ ဧတဿ အတ္ထီတိ မေတ္တံ၊ ကာယကမ္မံ. တံ ပန ယသ္မာ မေတ္တာသဟဂတစိတ္တသမုဋ္ဌာနံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တစိတ္တေန ကတ္တဗ္ဗံ ကာယကမ္မ’’န္တိ. ဣမာနိ မေတ္တကာယကမ္မာဒီနိ ဘိက္ခူနံ ဝသေန အာဂတာနိ ပါဌေ ဘိက္ခူဟိ ပစ္စုပဋ္ဌပေတဗ္ဗတာဝစနတော. ဘိက္ခုဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ သေသသဟဓမ္မိကာနမ္ပိ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနော သဗ္ဗမ္ပိ အနဝဇ္ဇကာယကမ္မံ အာဘိသမာစာရိကကမ္မန္တောဂဓမေဝါတိ အာဟ – ‘‘မေတ္တစိတ္တေန။ပေ။ ကာယကမ္မံ နာမာ’’တိ. ဝတ္တဝသေန ပဝတ္တိယမာနာ စေတိယဗောဓီနံ ဝန္ဒနာ မေတ္တာသဒိသီတိ ကတွာ တဒတ္ထာယ ဂမနံ မေတ္တံ ကာယကမ္မန္တိ ဝုတ္တံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန စေတိယဗောဓိဘိက္ခူသု ဝုတ္တာဝသေသအပစာယနာဒိံ မေတ္တာဝသေန ပဝတ္တံ ကာယိကံ ကိရိယံ သင်္ဂဏှာတိ.

တေပိဋကမ္ပိ ဗုဒ္ဓဝစနံ ကထိယမာနန္တိ အဓိပ္ပါယော. တီဏိ သုစရိတာနိ ကာယဝစီမနောသုစရိတာနိ. စိန္တနန္တိ ဣမိနာ ဧဝံ စိန္တနမတ္တမ္ပိ မေတ္တံ မနောကမ္မံ၊ ပဂေဝ ဝိဓိပဋိပန္နာ ဘာဝနာတိ ဒဿေတိ.

သဟာယဘာဝူပဂမနံ တေသံ ပုရတော. တေသု ကရောန္တေသုယေဝ ဟိ သဟာယဘာဝူပဂမနံ သမ္မုခါ ကာယကမ္မံ နာမ ဟောတိ. ကေဝလံ ‘‘ဒေဝေါ’’တိ အဝတွာ ဂုဏေဟိ ထိရဘာဝဇောတနံ ဒေဝတ္ထေရောတိ ဝစနံ ပဂ္ဂယှ ဝစနံ. မမတ္တဗောဓနံ ဝစနံ မမာယနဝစနံ. ဧကန္တတိရောက္ခကဿ မနောကမ္မဿ သမ္မုခတာ နာမ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပနဝသေနေဝ ဟောတိ၊ တဉ္စ ခေါ လောကေ ကာယကမ္မန္တိ ပါကဋံ ပညာတံ ဟတ္ထဝိကာရာဒိံ အနာမသိတွာ ဧဝ ဒဿေန္တော ‘‘နယနာနိ ဥမ္မီလေတွာ’’တိ အာဟ. တထာ ဟိ ဝစီဘေဒဝသေန ပဝတ္တိ န ဂဟိတာ.

လဒ္ဓပစ္စယာ လဗ္ဘန္တီတိ လာဘာ၊ ပရိသုဒ္ဓါဂမနာ ပစ္စယာ. န သမ္မာ ဂယှမာနာပိ န ဓမ္မလဒ္ဓါ နာမ န ဟောန္တီတိ တပ္ပဋိသေဓနတ္ထံ ပါဠိယံ ‘‘ဓမ္မလဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒေယျံ ဒက္ခိဏေယျဉ္စ အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ ကတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ အပ္ပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ. တေနာဟ ‘‘ဒွေ ပဋိဝိဘတ္တာနိ နာမာ’’တိအာဒိ. စိတ္တေန ဝိဘဇနန္တိ ဧတေန – ‘‘စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တေနပိ ဝိဘဇနံ ပဋိဝိဘတ္တံ နာမ၊ ပဂေဝ ပယောဂတော’’တိ ဒဿေတိ.

ပဋိဂ္ဂဏှန္တောဝ။ပေ။ ပဿတီတိ ဣမိနာ အာဂမနတော ပဋ္ဌာယ သာဓာရဏဗုဒ္ဓိံ ဥပဋ္ဌာပေတိ. ဧဝံ ဟိဿ သာဓာရဏဘောဂိတာ သုကရာ၊ သာရဏီယဓမ္မော စဿ သုပူရော ဟောတိ. ဝတ္တန္တိ သာရဏီယဓမ္မပူရဏဝတ္တံ.

ဒါတဗ္ဗန္တိ အဝဿံ ဒါတဗ္ဗံ. အတ္တနော ပလိဗောဓဝသေန သပလိဗောဓဿေဝ ပူရေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဩဒိဿကဒါနမ္ပိဿ န သဗ္ဗတ္ထ ဝါရိတန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘တေန ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဒါတုမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ဒုဿီလဿပိ အတ္ထိကဿ သတိ သမ္ဘဝေ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဒါနဉှိ နာမ ကဿစိ န နိဝါရိတံ.

မဟာဂိရိဂါမော နာမ နာဂဒီပပဿေ ဧကော ဂါမော. သာရဏီယဓမ္မော မေ၊ ဘန္တေ၊ ပူရိတော။ပေ။ ပတ္တဂတံ န ခီယတီတိ အာဟ တေသံ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထံ. တံ သုတွာ တေပိ ထေရာ ‘‘သာရဏီယဓမ္မပူရကော အယ’’န္တိ အဗ္ဘညံသု. ဒဟရကာလေ ဧဝ ကိရေသ သာရဏီယဓမ္မပူရကော အဟောသိ၊ တဿာ စ ပဋိပတ္တိယာ အဝဉ္ဈဘာဝဝိဘာဝနတ္ထံ ‘‘ဧတေ မယှံ ပါပုဏိဿန္တီ’’တိ အာဟ.

အဟံ သာရဏီယဓမ္မပူရိကာ၊ မမ ပတ္တပရိယာပန္နေနပိ သဗ္ဗာပိမာ ဘိက္ခုနိယော ယာပေဿန္တီတိ အာဟ ‘‘မာ တုမှေ တေသံ ဂတဘာဝံ စိန္တယိတ္ထာ’’တိ.

သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသု အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ၊ ဝေမဇ္ဈေတိ စ ဣဒံ ဥဒ္ဒေသာဂတပါဠိဝသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ အညော ကောစိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အနုက္ကမော အတ္ထိ. ပရိယန္တေ ဆိန္နသာဋကော ဝိယာတိ ဝတ္ထန္တေ၊ ဒသန္တေ ဝါ ဆိန္နဝတ္ထံ ဝိယ. ခဏ္ဍန္တိ ခဏ္ဍဝန္တံ၊ ခဏ္ဍိတံ ဝါ. ဆိဒ္ဒန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန ဥပဍ္ဎံ၊ တတိယဘာဂံ ဝါ သမ္ဘိန္နဝဏ္ဏံ သဗလံ၊ ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေဟေဝ ပန ဗိန္ဒူဟိ အန္တရန္တရာ ဝိမိဿံ ကမ္မာသံ၊ အယံ ဣမေသံ ဝိသေသော. တဏှာဒါသဗျတော မောစနဝစနေနေဝ တေသံ သီလာနံ ဝိဝဋ္ဋုပနိဿယတမာဟ. ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ ဣမိနာ ဘုဇိဿကရာနိ ဘုဇိဿာနီတိ ဥတ္တရပဒလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသောတိ ဒဿေတိ. အဝိညူနံ အပ္ပမာဏတာယ ‘‘ဝိညုပ္ပသတ္ထာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ အပရာမဋ္ဌတ္တာတိ – ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ တဏှာပရာမာသေန – ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဟုတွာ တတ္ထ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော ဘဝိဿာမီ’’တိ ဒိဋ္ဌိပရာမာသေန စ အပရာမဋ္ဌတ္တာ. ပရာမဋ္ဌုန္တိ စောဒေတုံ. သီလံ နာမ အဝိပ္ပဋိသာရာဒိပါရမ္ပရိယေန ယာဝဒေဝ သမာဓိသမ္ပာဒနတ္ထန္တိ အာဟ ‘‘သမာဓိသံဝတ္တကာနီ’’တိ. သမာနဘာဝေါ သာမညံ၊ ပရိပုဏ္ဏစတုပါရိသုဒ္ဓိဘာဝေန မဇ္ဈေ ဘိန္နသုဝဏ္ဏဿ ဝိယ ဘေဒါဘာဝတော သီလေန သာမညံ သီလသာမညံ၊ တံ ဂတော ဥပဂတောတိ သီလသာမညဂတော. တေနာဟ ‘‘သမာနဘာဝူပဂတသီလော’’တိ.

ယာယံ ဒိဋ္ဌီတိ ယာ အယံ ဒိဋ္ဌိ မယှဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ ပစ္စက္ခဘူတာ. စတုသစ္စဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ၊ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ၊ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာခါတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’တိ စ ဒိဋ္ဌိယာ သာမညံ သမာနဒိဋ္ဌိဘာဝံ. အဂ္ဂံ ဣတရေသံ သာရဏီယဓမ္မာနံ ပဓာနဘာဝတော. ဧတသ္မိံ သတိ သုခသိဒ္ဓိတော တေသံ သင်္ဂါဟိကံ၊ တတော ဧဝ တေသံ သင်္ဃာဋနိကံ ဂေါပါနသိယော အပရိပတန္တေ ကတွာ သင်္ဂဏှာတိ ဓာရေတီတိ သင်္ဂါဟိကံ. သင်္ဃာဋန္တိ အဂ္ဂဘာဝေန သင်္ဃာဋဘာဝံ. သင်္ဃာဋနံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ သင်္ဃာဋနိကံ၊ သင်္ဃာဋနိယန္တိ ဝါ ပါဌော၊ သင်္ဃာဋနေ နိယုတ္တန္တိ ဝါ သင်္ဃာဋနိကံ၊ က-ကာရဿ ယ-ကာရံ ကတွာ သင်္ဃာဋနိယံ. သာမညတော ဧဝ ဂဟိတတ္တာ နပုံသကနိဒ္ဒေသော.

၄၉၃. ပဌမမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိပိ ဧဝံသဘာဝါ၊ အညမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌီသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ယာယံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဒိဋ္ဌီ’’တိ. ဧတ္တာဝတာပီတိ ဧတ္တကေနပိ ရာဂါဒီသု ဧကေကေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တတာယပိ ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တောယေဝ နာမ ဟောတိ၊ ပဂေဝ ဒွီဟိ၊ ဗဟူဟိ ဝါ ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တတာယ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အဋ္ဌသုပိ ဝါရေသု. သုဋ္ဌု ဌပိတန္တိ ယထာ မဂ္ဂဘာဝနာ ဥပရိ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓော ဟောတိ၊ ဧဝံ သမ္မာ ဌပိတံ. တေနာဟ ‘‘သစ္စာနံ ဗောဓာယာ’’တိ. တံ ဉာဏန္တိ ‘‘နတ္ထိ ခေါ မေ တံ ပရိယုဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိနာ ပဝတ္တံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ. အရိယာနံ ဟောတီတိ အရိယာနမေဝ ဟောတိ. တေသဉှိ ဧကဒေသတောပိ ပဟီနံ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. တေနာဟ ‘‘န ပုထုဇ္ဇနာန’’န္တိ. အရိယန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘အရိယေသု ဇာတ’’န္တိ ကတွာ. လောကုတ္တရဟေတုကတာယ လောကုတ္တရန္တိ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘ယေသံ ပနာ’’တိအာဒိ. တထာ ဟိဿ ပုထုဇ္ဇနေဟိ အသာဓာရဏတာ. တေနာဟ ‘‘ပုထုဇ္ဇနာနံ ပန အဘာဝတော’’တိ. သဗ္ဗဝါရေသူတိ သဗ္ဗေသု ဣတရေသု ဆသု ဝါရေသု.

၄၉၄. ပစ္စတ္တန္တိ ပါဋိယေက္ကံ အတ္တနိ မမ စိတ္တေယေဝ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော စိတ္တေ’’တိ. ‘‘ပစ္စတ္တံ အတ္တနော စိတ္တေ နိဗ္ဗုတိံ ကိလေသဝူပသမံ လဘာမီ’’တိ ဣမမတ္ထံ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ အတိဒိသတိ.

၄၉၅. တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာတိ ဣဒံ ‘‘ယထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော’’တိ ဣမဿ အတ္ထဿ ပစ္စာမသနန္တိ အာဟ ‘‘တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာတိ ဧဝရူပါယ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဒိဋ္ဌိယာ’’တိ.

၄၉၆. သဘာဝေနာတိ နိယတပဉ္စသိက္ခာပဒတာဒိသဘာဝေန. သံဃကမ္မဝသေနာတိ မာနတ္တစရိယာဒိသံဃကမ္မဝသေန. ဒဟရောတိ ဗာလော. ကုမာရောတိ ဒါရကော. ယသ္မာ ဒဟရော ‘‘ကုမာရော’’တိ စ ‘‘ယုဝါ’’တိ စ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ မန္ဒောတိ ဝုတ္တံ. မန္ဒိန္ဒြိယတာယ ဟိ မန္ဒော. တေနာဟ ‘‘စက္ခုသောတာဒီနံ မန္ဒတာယာ’’တိ. ဧဝမ္ပိ ယုဝါဝတ္ထာပိ ကေစိ မန္ဒိန္ဒြိယာ ဟောန္တီတိ တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဥတ္တာနသေယျကော’’တိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဥတ္တာနသေယျကော၊ ကထမဿ အင်္ဂါရက္ကမနန္တိ? ယထာ တထာ အင်္ဂါရဿ ဖုသနံ ဣဓ ‘‘အက္ကမန’’န္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ဣတော စိတော စာ’’တိအာဒိ. မနုဿာနန္တိ မဟလ္လကမနုဿာနံ. န သီဃံ ဟတ္ထော ဈာယတိ ကထိနဟတ္ထတာယ. ခိပ္ပံ ပဋိသံဟရတိ မုဒုတလုဏသရီရတာယ. အဓိဝါသေတိ ကိဉ္စိ ပယောဇနံ အပေက္ခိတွာ.

၄၉၇. ဥစ္စာဝစာနီတိ မဟန္တာနိ စေဝ ခုဒ္ဒကာနိ စ. တတ္ထေဝါတိ သုဓာကမ္မာဒိမှိယေဝ. ကသာဝပစနံ သုဓာဒိသင်္ခရဏတ္ထံ၊ ဥဒကာနယနံ ဓောဝနာဒိအတ္ထံ၊ ဟလိဒ္ဒိဝဏ္ဏဓာတုလေပနတ္ထံ ကုစ္ဆကရဏံ. ဗဟလပတ္ထနောတိ ဒဠှဆန္ဒော. ဝစ္ဆကန္တိ နိဗ္ဗတ္တဓေနုပဂဝစ္ဆံ. အပစိနာတီတိ အပဝိန္ဒတိ၊ အာလောကေတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အပလောကေတီ’’တိ. တန္နိန္နော ဟောတီတိ အဓိသီလသိက္ခာဒိနိန္နောဝ ဟောတိ ဥစ္စာဝစာနမ္ပိ ကိံကရဏီယာနံ စာရိတ္တသီလဿ ပူရဏဝသေနေဝ ကရဏတော၊ ယောနိသောမနသိကာရဝသေနေဝ စ တေသံ ပဋိပဇ္ဇနတော. ထေရဿ သန္တိကေ အဋ္ဌာသိ ယောနိသောမနသိကာရာဘာဝတော ‘‘တံ တံ သမုလ္လပိဿာမီ’’တိ.

၄၉၈. ဗလံ ဧဝ ဗလတာတိ အာဟ ‘‘ဗလေန သမန္နာဂတော’’တိ. အတ္ထိကဘာဝံ ကတွာတိ တေန ဓမ္မေန သဝိသေသံ အတ္ထိကဘာဝံ ဥပ္ပါဒေတွာ. သကလစိတ္တေနာတိ ဒေသနာယအာဒိမှိ မဇ္ဈေ ပရိယောသာနေတိ သဗ္ဗတ္ထေဝ ပဝတ္တတာယ သကလေန အနဝသေသေန စိတ္တေန.

၅၀၀. သဘာဝေါတိ အရိယသာဝကဿ ပုထုဇ္ဇနေဟိ အသာဓာရဏတာယ အာဝေဏိကော သဘာဝေါ. သုဋ္ဌု သမန္နေသိတောတိ သမ္မဒေဝ ဥပပရိက္ခိတော. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယာတိ သောတာပတ္တိဖလဿ သစ္ဆိကရဏေန၊ သစ္ဆိကတဘာဝေနာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကတဉာဏေနာ’’တိ. ပဌမမဂ္ဂဖလဿ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဝိသေသာ ဟေတေ ပဝတ္တိအာကာရဘိန္နာ. တေနေဝါဟ ‘‘သတ္တဟိ မဟာပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေဟီ’’တိ. အယံ တာဝ အာစရိယာနံ သမာနကထာတိ ‘‘ဣဒမဿ ပဌမံ ဉာဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တာနိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ၊ န မဂ္ဂဉာဏာနီတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ပရမ္ပရာဂတာ ပုဗ္ဗာစရိယာနံ သမာနာ သာဓာရဏာ ဣမိဿာ ပါဠိယာ အဋ္ဌကထာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဟိ ဗဟုစိတ္တက္ခဏိကော နာမ နတ္ထီ’’တိ. ယဒိ သော ဗဟုစိတ္တက္ခဏိကော သိယာ နာနာဘိသမယော၊ တထာ သတိ သံယောဇနတ္တယာဒီနံ ဧကဒေသပ္ပဟာနံ ပါပုဏာတီတိ အရိယမဂ္ဂဿ အနန္တရဖလတ္တာ ဧကဒေသသောတာပန္နတာဒိဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖလာနံ ဝါ အနေကဘာဝေါ၊ သဗ္ဗမေတံ အယုတ္တန္တိ တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကောဝ အရိယမဂ္ဂေါ.

ယံ ပန သုတ္တပဒံ နိဿာယ ဝိတဏ္ဍဝါဒီ အရိယမဂ္ဂဿ ဧကစိတ္တက္ခဏိကတံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တံ ဒဿေန္တော ‘‘သတ္တ ဝဿာနီတိ ဟိ ဝစနတော’’တိ အာဟ. ကိလေသာ ပန လဟု။ပေ။ ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဝဒန္တေန ဟိ ခိပ္ပံ တာဝ ကိလေသပ္ပဟာနံ၊ ဒန္ဓပဝတ္တိကာ မဂ္ဂဘာဝနာတိ ပဋိညာတံ ဟောတိ. တတ္ထ သစေ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ အာရဒ္ဓမတ္တာယ ကိလေသာ ပဟီယန္တိ၊ သေသာ မဂ္ဂဘာဝနာ နိရတ္ထကာ သိယာ၊ အထ ပစ္ဆာ ကိလေသပ္ပဟာနံ၊ ကိလေသာ ပန လဟု ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဣဒံ မိစ္ဆာ၊ ‘‘သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ ဝက္ခတီတိ. တတော သုတ္တပဋိဇာနနတော. မဂ္ဂံ အဘာဝေတွာတိ အရိယမဂ္ဂံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ အဘာဝေတွာ. အတ္ထရသံ ဝိဒိတွာတိ သုတ္တဿ အဝိပရီတော အတ္ထော ဧဝ အတ္ထရသော၊ တံ ယာထာဝတော ဉတွာ. ဧဝံ ဝိတဏ္ဍဝါဒိဝါဒံ ဘိန္ဒိတွာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ နိဂမေတုံ ‘‘ဣမာနိ သတ္တ ဉာဏာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ကောသမ္ဗိယသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.