၇. ဝီမံသကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၇. အတ္ထဝီမံသကောတိ အတ္တတ္ထပရတ္ထာဒိအတ္ထဝိဇာနနကော. သင်္ခါရဝီမံသကောတိ သင်္ခတဓမ္မေ သလက္ခဏတော သာမညလက္ခဏတော ဝါ အာယတနာဒိဝိဘာဂတော စ ဝီမံသကော. သတ္ထုဝီမံသကောတိ ‘‘သတ္ထာ နာမ ဂုဏတော ဧဒိသော ဧဒိသော စာ’’တိ သတ္ထု ဥပပရိက္ခကော. ဝီမံသကောတိ ဝိစာရကော. ယံ စေတသော သရာဂါဒိဝိဘာဂတော ပရိစ္ဆိန္ဒနံ၊ တံ စေတောပရိယာယော. တေနာဟ ‘‘စိတ္တပရိစ္ဆေဒ’’န္တိ. ယသ္မာ စေတောပရိယာယဉာဏလာဘီ – ‘‘ဣဒံ စိတ္တံ ဣတော ပရံ ပဝတ္တံ ဣဒမိတော ပရ’’န္တိ ပရဿ စိတ္တုပ္ပတ္တိံ ပဇာနာတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘စေတောပရိယာယန္တိ စိတ္တဝါရ’’န္တိ. ဝါရတ္ထေပိ ဟိ ပရိယာယ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ – ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ပရိယာယော အဇ္ဇ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတု’’န္တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၃၉၈). စိတ္တစာရန္တိပိ ပါဌော၊ စိတ္တပဝတ္တိန္တိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝိဇာနနတ္ထာယာတိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန ဝီမံသနတ္ထာယ.

၄၈၈. ကလျာဏမိတ္တူပနိဿယန္တိ ကလျာဏမိတ္တသင်္ခါတံ ဗြဟ္မစရိယဝါသဿ ဗလဝသန္နိဿယံ. ဥပဍ္ဎံ အတ္တနော အာနုဘာဝေနာတိ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန သမ္ပာဒိယမာနဿ ဗြဟ္မစရိယဿ ဥပဍ္ဎဘာဂမတ္တံ အတ္တနော ဝိမုတ္တိပရိပါစကဓမ္မာနုဘာဝေန သိဇ္ဈတိ. ဥပဍ္ဎံ ကလျာဏမိတ္တာနုဘာဝေနာတိ ဣတရော ပန ဥပဍ္ဎဘာဂေါ ယံ နိဿာယ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ၊ တဿ ကလျာဏမိတ္တဿ ဥပဒေသာနုဘာဝေန ဟောတိ၊ သိဇ္ဈတီတိ အတ္ထော. လောကသိဒ္ဓေါ ဧဝ အယမတ္ထော. လောကိယာ ဟိ –

‘‘ပါဒေါ သိဒ္ဓေါ အာစရိယာ၊ ပါဒေါ ဟိဿာနုဘာဝတော၊

တံဝိဇ္ဇာသေဝကာ ပါဒေါ၊ ပါဒေါ ကာလေန ပစ္စတီ’’တိ. –

ဝဒန္တိ. အတ္တနော ဓမ္မတာယာတိ အတ္တနော သဘာဝေန၊ ဉာဏေနာတိ အတ္ထော. ကလျာဏမိတ္တတာတိ ကလျာဏော ဘဒြော သုန္ဒရော မိတ္တော ဧတဿာတိ ကလျာဏမိတ္တော၊ တဿ ဘာဝေါ ကလျာဏမိတ္တတာ၊ ကလျာဏမိတ္တဝန္တတာ. သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နေဟိ ကလျာဏပုဂ္ဂလေဟေဝ အယနံ ပဝတ္တိ ကလျာဏသဟာယတာ. တေသု ဧဝ စိတ္တေန စေဝ ကာယေန စ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရဘာဝေန ပဝတ္တိ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကတာ. မာဟေဝန္တိ ဧဝံ မာ အာဟ၊ ‘‘ဥပဍ္ဎံ ဗြဟ္မစရိယဿာ’’တိ မာ ကထေဟီတိ အတ္ထော. တဒမိနာတိ ဧတ္ထ န္တိ နိပါတမတ္တံ ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော ဣ-ကာရဿ အ-ကာရံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော. ဣမိနာပီတိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနေနပီတိ အတ္ထော. ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန. ဣဒါနိ တံ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘မမံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ယထာ စေတ္ထ၊ အညေသုပိ သုတ္တေသု ကလျာဏမိတ္တုပနိဿယမေဝ ဝိသေသောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဘိက္ခူနံ ဗာဟိရင်္ဂသမ္ပတ္တိံ ကထေန္တောပီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိမုတ္တိပရိပါစနိယဓမ္မေတိ ဝိမုတ္တိယာ အရဟတ္တဿ ပရိပါစကဓမ္မေ. ပစ္စယေတိ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇေ. မဟာဇစ္စောတိ မဟာကုလီနော.

ကာယိကော သမာစာရောတိ အဘိက္ကမပဋိက္ကမာဒိကော သတိသမ္ပဇညပရိက္ခတော ပါကတိကော စ. ဝီမံသကဿ ဥပပရိက္ခကဿ. စက္ခုဝိညေယျော နာမ စက္ခုဒွါရာနုသာရေန ဝိညာတဗ္ဗတ္တာ. သောတဝိညေယျောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သံကိလိဋ္ဌာတိ ရာဂါဒိသံကိလေသဓမ္မေဟိ ဝိဗာဓိတာ၊ ဥပတာပိတာ ဝိဒူသိတာ မလီနာ စာတိ အတ္ထော. တေ ပန တေဟိ သမန္နာဂတာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ကိလေသသမ္ပယုတ္တာ’’တိ. ယဒိ န စက္ခုသောတဝိညေယျာ၊ ပါဠိယံ ကထံ တထာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ယထာ ပနာ’’တိအာဒိ. ကာယဝစီသမာစာရာပိသံကိလိဋ္ဌာယေဝ နာမ သံကိလိဋ္ဌစိတ္တသမုဋ္ဌာနတော. ဘဝတိ ဟိ တံဟေတုကေပိ တဒုပစာရော ယထာ ‘‘သေမှော ဂုဠော’’တိ. ‘‘မာ မေ ဣဒံ အသာရုပ္ပံ ပရော အညာသီ’’တိ ပန ပဋိစ္ဆန္နတာယ န န ဥပလဗ္ဘန္တိ. ‘‘န ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတော ကိဉ္စိ ဂရဟာမာ’’တိ ဝတွာ ဂရဟိတဗ္ဗာဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘဂဝါ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အဘာဝိတမဂ္ဂဿ ဟိ ဂရဟိတဗ္ဗတာ နာမ သိယာ၊ န ဘာဝိတမဂ္ဂဿ. ဧသ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ‘‘ဗုဒ္ဓမ္ပိ ဂရဟိတွာ ပက္ကမိဿာမီ’’တိ ကတွာ အနုဗန္ဓိ. ဧဝံ စိန္တေသိ မဟာဘိနိက္ခမနဒိဝသေ အတ္တနော ဝစနေ အဋ္ဌိတတ္တာ. ကိဉ္စိ ဝဇ္ဇံ အပဿန္တော မာရော ဧဝမာဟ –

‘‘သတ္တ ဝဿာနိ ဘဂဝန္တံ၊ အနုဗန္ဓိံ ပဒါပဒံ၊

ဩတာရံ နာဓိဂစ္ဆိဿံ၊ သမ္ဗုဒ္ဓဿ သတီမတော’’တိ. (သု. နိ. ၄၄၈)၊

ကာလေ ကဏှာ၊ ကာလေ သုက္ကာတိ ယထာသမာဒိန္နံ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ပရိသုဒ္ဓံ ကတွာ ပဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တဿ ကဒါစိ ကဏှာ အပရိသုဒ္ဓါ ကာယသမာစာရာဒယော၊ ကဒါစိ သုက္ကာ ပရိသုဒ္ဓါတိ ဧဝံ အန္တရန္တရာ ဗျာမိဿဝသေန ဝေါမိဿကာ. နိက္ကိလေသာတိ နိရုပက္ကိလေသာ အနုပက္ကိလိဋ္ဌာ.

အနဝဇ္ဇံ ဝဇ္ဇရဟိတတ္တာ. ဒီဃရတ္တန္တိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. သမာပန္နောတိ သမ္မာ အာပန္နော သမင်္ဂီဘူတော. တေနာဟ ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ. အတ္တနာ ကတဿ အသာရုပ္ပဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထံ အာရညကော ဝိယ ဟုတွာ. တဿ ပရိဟာရန္တိ ဥဠာရေဟိ ပူဇာသက္ကာရေဟိ မနုဿေဟိ တဿ ပရိဟရိယမာနတံ. အတိဒပ္ပိတောတိ ဧဝံ မနုဿာနံ သမ္ဘာဝနာယ အတိဝိယ ဒတ္တော ဂဗ္ဗိတော.

န ဣတ္တရသမာပန္နောတိ ဇာနာတိ. ကသ္မာ? သီလံ နာမ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ ဇာနိတဗ္ဗံ၊ န ဣတ္တရေန. ဣဒါနိ အနေကဇာတိသမုဒါစာရဝသေန တထာဂတော ဣမံ ကုသလံ ဓမ္မံ ဒီဃရတ္တံ သမာပန္နော၊ တဉ္စဿ အတိဝိယ အစ္ဆရိယန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘အနစ္ဆရိယံ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အရညဂါမကေတိ အရညပဒေသေ ဧကသ္မိံ ခုဒ္ဒကဂါမေ. တတ္ထ နေသံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ စရဏဿ အဝိစ္ဆိန္နတံ ဒဿေတုံ ‘‘ပိဏ္ဍာယ စရန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပိဝန္တီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဒုလ္လဘလောဏော ဟောတိ သမုဒ္ဒဿ ဒူရတာယ.

တဒါ ကိရ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ သောဠသ ဂါမသဟဿာနိ မဟန္တာနေဝ. တေနာဟ – ‘‘ဟိတွာ ဂါမသဟဿာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သောဠသာ’’တိ. ဣဒါနိ ကသ္မာ ‘‘သန္နိဓိံ ဒါနိ ကုဗ္ဗသီ’’တိ မံ ဃဋ္ဋေထာတိ ဝတ္ထုကာမော တံ အနာဝိကတွာ ‘‘လောဏ။ပေ။ န ကရောထာ’’တိ အာဟ. ဂန္ဓာရော တဿာဓိပ္ပါယံ ဝိဘာဝေတုကာမော ‘‘ကိံ မယာ ကတံ ဝေဒေဟီသီ’’တိ အာဟ.

ဣတရော အတ္တနော အဓိပ္ပါယံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဟိတွာ’’တိ ဂါထမာဟ. ဣတရော ‘‘ဓမ္မံ ဘဏာမီ’’တိ ဂါထန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗာပိ နေသံ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ. တတ္ထ ပသာသသီတိ ဃဋ္ဋေန္တော ဝိယ အနုသာသသိ. န ပါပမုပလိမ္ပတိ စိတ္တပ္ပကောပါဘာဝတော. မဟတ္ထိယန္တိ မဟာအတ္ထသံဟိတံ. နော စေ အဿ သကာ ဗုဒ္ဓီတိအာဒိ ဝေဒေဟဣသိနော – ‘‘အာစရိယော မမ ဟိတေသိတာယ ဌတွာ ဓမ္မံ ဧဝ ဘဏတီ’’တိ ယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇနာကာရဒဿနံ. တေနာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ’’တိအာဒိ.

‘‘ဉတ္တာ’’တိ လောကေ ဉာယတိ ဝိဿုတောတိ ဉာတော၊ ဉာတဿ ဘာဝေါ ဉတ္တံ. အဇ္ဈာပန္နောတိ ဥပဂတော. ဉတ္တ-ဂ္ဂဟဏေန ပတ္ထဋယသတာ ဝိဘာဝိတာတိ အာဟ ‘‘ယသဉ္စ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိ’’န္တိ. ကိန္တိ ကိံပယောဇနံ၊ ကော ဧတ္ထ ဒေါသောတိ အဓိပ္ပါယော.

တတ္ထ တတ္ထ ဝိဇ္ဈန္တောတိ ယသမဒေန ပရိဝါရမဒေန စ မတ္တော ဟုတွာ ဂါမေပိ ဝိဟာရေပိ ဇနဝိဝိတ္တေပိ သံဃမဇ္ဈေပိ အညေ ဘိက္ခူ ဃဋ္ဋေန္တော ‘‘မယှံ နာမ ပါဒါ ဣတရေသံ ပါဒဖုသနဋ္ဌာနံ ဖုသန္တီ’’တိ အဖုသိတုကာမတာယ အဂ္ဂပါဒေန ဘူမိံ ဖုသန္တော ဝိယ စရတိ. ဩနမတီတိ နိဝါတဝုတ္တိတာယ အဝနမတိ အနုဒ္ဓတော အတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ. အကိဉ္စနဘာဝန္တိ ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန နာမ အကိဉ္စနဉာဏေန သမပရိဂ္ဂဟေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အကိဉ္စနဇ္ဈာသယံ ပဋိအဝေက္ခိတွာ. လာဘေပိ တာဒီ၊ အလာဘေပိ တာဒီတိ ယထာ အလာဘကာလေ လာဘဿ လဒ္ဓကာလေပိ တထေဝါတိ တာဒီ ဧကသဒိသော. ယသေ သတိပိ မဟာပရိဝါရကာလေပိ.

အဘယော ဟုတွာ ဥပရတောတိ နိဗ္ဘယော ဟုတွာ ဘယဿ အဘာဝေနေဝ ဩရမိတဗ္ဗတော ဥပရတော ဘယဟေတူနံ ပဟီနတ္တာ. တဉ္စ ခေါ န ကတိပယကာလံ၊ အထ ခေါ အစ္စန္တမေဝ ဥပရတောတိ အစ္စန္တူပရတော. အထ ခေါ ဘာယိတဗ္ဗဝတ္ထုံ အဝေက္ခိတွာ တတော ဘယေန ဥပရတော. ကိလေသာ ဧဝ ဘာယိတဗ္ဗတော ကိလေသဘယံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. သတ္တ သေက္ခာတိ သတ္တ သေက္ခာပိ ဘယူပရတာ၊ ပဂေဝ ပုထုဇ္ဇနောတိ အဓိပ္ပါယော.

ထဏ္ဍိလပီဌကန္တိ ထဏ္ဍိလမဉ္စသဒိသံ ပီဌကန္တိ အတ္ထော. နိဿာယာတိ အပဿာယ တံ အပဿာယံ ကတွာ. ဒွိန္နံ မဇ္ဈေ ထဏ္ဍိလပီဌကာ ဒွါရေ ဌတွာ ဩလောကေန္တဿ နေဝါသိကဘိက္ခုဿ န ပညာယိ. အသညတနီဟာရေနာတိ န သညတာကာရေန. ‘‘မံ ဘာယန္တော ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ ပဝိဋ္ဌော ဘဝိဿတီ’’တိ ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ ဩလောကေတွာ. ဥက္ကာသိ ‘‘ဗဟိ ဂစ္ဆန္တော အက္ကောသိတွာ မာ အပုညံ ပသဝီ’’တိ. အဓိဝါသေတုန္တိ တာဒိသံ ဣဒ္ဓါနဘာဝံ ဒိသွာပိ ပဋပဋာယန္တော အတ္တနော ကောဓံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော.

ခယေနေဝါတိ ရာဂဿ အစ္စန္တက္ခယေနေဝ ဝီတရာဂတ္တာ. န ပဋိသင်္ခါယ ဝါရေတွာတိ န ပဋိသင်္ခါနဗလေန ရာဂပရိယုဋ္ဌာနံ နိဝါရေတွာ ဝီတရာဂတ္တာ. ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. ကာယသမာစာရာဒီနံ သံကိလိဋ္ဌာနံ ဝီတိက္ကမိယာနဉ္စ အဘာဝံ အာစာရဿ ဝေါဒါနံ စိရကာလသမာစိဏ္ဏတာယ ဉာတဿ သဟိတဘာဝေပိ အနုပက္ကိလိဋ္ဌတာယ အဘယူပရတဘာဝသမန္နေသနာယ အာကရီယတိ ဉာပေတုံ ဣစ္ဆိတော အတ္ထော ပကာရတော ဉာပီယတိ ဧတေဟီတိ အာကာရာ၊ ဥပပတ္တိသာဓနကာရဏာနိ. တာနိ ပန ယသ္မာ အတ္တနော ယထာနုမတဿ အတ္ထဿ ဉာပကဘာဝေန ဝဝတ္ထီယန္တိ၊ တသ္မာ တာနိ တေသံ မူလကာရဏဘူတာနိ အနုမာနဉာဏာနိ စ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ – ‘‘ကေ ပနာယသ္မတော အာကာရာ ကေ အနွယာ’’တိ အဝေါစာတိ ဣမမတ္ထံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘အာကာရာတိ ကာရဏာနိ၊ အနွယာတိ အနုဗုဒ္ဓိယော’’တိ အာဟ. ယထာ ဟိ လောကေ ဒိဋ္ဌေန ဓူမေန အဒိဋ္ဌံ အဂ္ဂိံ အနွေတိ အနုမာနတော ဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဝီမံသကော ဘိက္ခု – ‘‘ဘဂဝါ ဧကေကဝိဟာရေသု သုပ္ပဋိပန္နေသု ဒုပ္ပဋိပန္နေသု စ ယထာ ဧကသဒိသတာဒဿနေန အဘယူပရတတံ အနွေတိ အနုမာနတော ဇာနာတိ၊ သုပ္ပဋိပန္နဒုပ္ပဋိပန္နပုဂ္ဂလေသု အနုဿာဒနာနပသာဒနပ္ပတ္တာယ သတ္ထု အဝိပရီတဓမ္မဒေသနတာယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိဉ္စ အနွေတိ အနုမာနတော ဇာနာတိ၊ ဧဝံ ဇာနန္တော စ အဘယူပရတော တထာဂတော သဗ္ဗဓိ ဝီတရာဂတ္တာ၊ ယော ယတ္ထ ဝီတရာဂေါ၊ န သော တန္နိမိတ္တံ ကိဉ္စိ ဘယံ ပဿတိ သေယျထာပိ ဗြဟ္မာ ကာမဘဝနိမိတ္တံ၊ တထာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနတ္တာ၊ သွာခါတော ဓမ္မော ဧကန္တနိယျာနိကတ္တာ၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော အဝေစ္စပ္ပသန္နတ္တာ’’တိ ဝတ္ထုတ္တယံ ဂုဏတော ယာထာဝတော ဇာနာတိ.

ဂဏဗန္ဓနေနာတိ ‘‘မမ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ မမ အန္တေဝါသိကာ’’တိ ဧဝံ ဂဏေ အပေက္ခာသင်္ခါတေန ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ ပယုတ္တာ. တာယ တာယ ပဋိပတ္တိယာတိ ‘‘သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ’’တိ ဝုတ္တာယ သုပ္ပဋိပတ္တိယာ ဒုပ္ပဋိပတ္တိယာ စ. ဥဿာဒနာတိ ဂုဏဝသေန ဥက္ကံသနာ. အပသာဒနာတိ ဟီဠနာ. ဥဘယတ္ထ ဂေဟဿိတဝသေနာတိ ဣမိနာ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ပရေသံ ဥယျောဇနတ္ထံ – ‘‘ပဏ္ဍိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာကစ္စာနော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၀၅၊ ၃.၂၈၅၊ ၃၂၂) ဂုဏတော ဥက္ကံသနမ္ပိ အာယတိံ သံဝရာယ ယထာပရာဓံ ဂရဟဏမ္ပိ န နိဝါရေတိ.

၄၈၉. ဝီမံသကဿပိ အဓိပ္ပါယော ဝီမံသနဝသေန ပဝတ္တော. မူလဝီမံသကော ဟေတုဝါဒိတာယ. ဂဏ္ဌိဝီမံသကဿ အနုဿုတိဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ပရဿေဝ ကထာယ နိဋ္ဌင်္ဂတော’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ပရဿ စေတောပရိယာယံ အဇာနန္တေနာ’’တိ. တထာဂတောဝ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗေ သာဓာရဏတော ဝုတ္တံ အနုမာနံ ဥက္ကံသံ ပါပေတွာ ဝဒတိ. ဥက္ကံသဂတဉှေတံ အနုမာနံ၊ ယဒိဒံ သဗ္ဗညုဝစနံ အဝိသံဝါဒံ သာမညတော အပုထုဇ္ဇနဂေါစရဿ အတ္ထဿ အနုမာနတော. တိဝိဓော ဟိ အတ္ထော၊ ကောစိ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓေါ၊ ယော ရူပါဒိဓမ္မာနံ ပစ္စတ္တဝေဒနိယော အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာကာရော. ကောစိ အနုမာနသိဒ္ဓေါ၊ ယော ဃဋာဒီသု ပသိဒ္ဓေန ပစ္စယာယတ္တဘာဝေန သာဓိယမာနော သဒ္ဒါဒီနံ အနိစ္စတာဒိအာကာရော. ကောစိ ဩကပ္ပနသိဒ္ဓေါ၊ ယော ပစုရဇနဿ အစ္စန္တမဒိဋ္ဌော သဒ္ဓါဝိသယော ပရလောကနိဗ္ဗာနာဒိ. တတ္ထ ယဿ သတ္ထုနော ဝစနံ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓေ အနုမာနသိဒ္ဓေ စ အတ္ထေ န ဝိသံဝါဒေတိ အဝိပရီတပ္ပဝတ္တိယာ၊ တဿ ဝစနေန သဒ္ဓေယျတ္ထသိဒ္ဓိ၊ သဒ္ဓေယျရူပါ ဧဝ စ ယေဘုယျေန သတ္ထုဂုဏာ အစ္စန္တသမ္ဘဝတော.

ဧသ မယှံ ပထောတိ ယွာယံ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလသင်္ခါတော မယှံ ဩရမတ္တကော ဂုဏော၊ ဧသ အပရစိတ္တဝိဒုနော ဝီမံသကဿ ဘိက္ခုနော မမ ဇာနနပထော ဇာနနမဂ္ဂေါ. ဧသ ဂေါစရောတိ ဧသော ဧတ္တကော ဧဝ တဿ မယိ ဂေါစရော၊ န ဣတော ပရံ. တထာ ဟိ ဗြဟ္မဇာလေပိ (ဒီ. နိ. ၁.၇) ဘဂဝတာ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလမေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ဧတာပါထောတိ ဧတ္တကာပါထော. ယော သီလေ ပတိဋ္ဌိတော ‘‘ဧတံ မမာ’’တိ၊ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ တဏှာယ ပရာမသန္တော၊ တဿ ဝိသေသဘာဂိယတာယ၊ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတာယ ဝါ အကာရဏေန တဏှံ အနတိဝတ္တနတော သော တမ္မယော နာမ. တေနာဟ ‘‘န တမ္မယော န သတဏှော’’တိအာဒိ.

သုတဿ ဥပရူပရိ ဝိသေသာဝဟဘာဝေန ဥတ္တရုတ္တရဉ္စေဝ တဿ စ ဝိသေသဿ အနုက္ကမေန ပဏီတတရဘာဝတော ပဏီတတရဉ္စ ကတွာ ဒေသေတိ. သဝိပက္ခန္တိ ပဟာတဗ္ဗပဟာယကဘာဝေန သပ္ပဋိပက္ခံ. ကဏှံ ပဋိဗာဟိတွာ သုက္ကန္တိ ဣဒံ ဓမ္မဇာတံ ကဏှံ နာမ၊ ဣမဿ ပဟာယကံ ဣဒံ သုက္ကံ နာမာတိ ဧဝံ ကဏှံ ပဋိဗာဟိတွာ သုက္ကံ. သုက္ကံ ပဋိဗာဟိတွာ ကဏှန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓ ပန ‘‘ဣမိနာ ပဟာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သဥဿာဟန္တိ သဗျာပါရံ. ကိရိယမယစိတ္တာနဉှိ အနုပစ္ဆိန္နာဝိဇ္ဇာတဏှာမာနာဒိကေ သန္တာနေ သဗျာပါရတာ သဥဿာဟတာ၊ သဝိပါကဓမ္မတာတိ အတ္ထော. တသ္မိံ ဒေသိတေ ဓမ္မေတိ တသ္မိံ သတ္ထာရာ ဒေသိတေ လောကိယလောကုတ္တရဓမ္မေ. ဧကစ္စံ ဧကဒေသဘူတံ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ ပဋိဝေဓဓမ္မံ အဘိညာယ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ မဂ္ဂပညာယ ဇာနိတွာ. ပဋိဝေဓဓမ္မေန မဂ္ဂေန. ဒေသနာဓမ္မေတိ ဒေသနာရုဠှေ ပုဗ္ဗဘာဂိယေ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ – ‘‘အဒ္ဓါ ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ’’တိ. ပုဗ္ဗေ ပေါထုဇ္ဇနိကသဒ္ဓါယပိ ပသန္နော၊ တတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သော ဘဂဝါတိ သတ္ထရိ ပသီဒတိ. နိယျာနိကတ္တာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော ဧဝ တတော နိယျာနာဝဟတ္တာ. ဝင်္ကာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အညံ အသာမီစိပရိယာယံ သဗ္ဗံ ဒေါသံ သင်္ဂဏှာတိ.

၄၉၀. ဣမေဟိ သတ္ထုဝီမံသနကာရဏေဟီတိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရတာဒီဟိ စေဝ ဥတ္တရုတ္တရိပဏီတပဏီတအဝိပရီတဓမ္မဒေသနာဟိ စာ’’တိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ သတ္ထုဥပပရိက္ခနကာရဏေဟိ. အက္ခရသမ္ပိဏ္ဍနပဒေဟီတိ တေသံယေဝ ကာရဏာနံ သမ္ဗောဓနေဟိ အက္ခရသမုဒါယလက္ခဏေဟိ ပဒေဟိ. ဣဓ ဝုတ္တေဟိ အက္ခရေဟီတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဝုတ္တေဟိ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ အဘိဗျဉ္ဇနတော ဗျဉ္ဇနသညိတေဟိ အက္ခရေဟိ. ဩကပ္ပနာတိ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုံ ဩက္ကန္တိတွာ ပသီဒနတော ဩကပ္ပနလက္ခဏာ. သဒ္ဓါယ မူလံ နာမာတိ အဝေစ္စပ္ပသာဒဘူတာယ သဒ္ဓါယ မူလံ နာမ ကာရဏန္တိ သဒ္ဒဟနဿ ကာရဏံ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရာဒိကံ. ထိရာ ပဋိပက္ခသမုစ္ဆေဒေန သုပ္ပတိဋ္ဌိတတ္တာ. ဟရိတုံ န သက္ကာတိ အပနေတုံ အသက္ကုဏေယျာ. ဣတရေသု သမဏဗြာဟ္မဏဒေဝေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘သမိတပါပသမဏေန ဝါ’’တိအာဒိ.

‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ကေသဉ္စိ သာဝကာနဉ္စ ဝိဗာဓနတ္ထံ မာရော ဥပဂစ္ဆတီ’’တိ သုတပုဗ္ဗတ္တာ ‘‘အယံ မာရော အာဂတော’’တိ စိန္တေသိ. အာနုဘာဝသမ္ပန္နေန အရိယသာဝကေန ပုစ္ဆိတတ္တာ မုသာဝါဒံ ကာတုံ နာသက္ခိ. ဧတေတိ ယထာဝုတ္တေ သမိတပါပသမဏာဒယော ဌပေတွာ. သဘာဝသမန္နေသနာတိ ယာထာဝသမန္နေသနာ အဝိပရီတဝီမံသာ. သဘာဝေနေဝါတိ သဗ္ဘာဝေနေဝ ယထာဘူတဂုဏတော ဧဝ. သုဋ္ဌု သမ္မဒေဝ. သမန္နေသိတောတိ ဥပပရိက္ခိတော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

ဝီမံသကသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.