၅. စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၆၈. ဓမ္မောတိ ဂဟိတဂဟဏာနီတိ ဓမ္မော ဝါ ဟောတု ဣတရော ဝါ၊ ဓမ္မောတိ ပဂ္ဂဟိတဂ္ဂါဟပ္ပဝတ္တာ စရိယာဝ. အာယူဟနက္ခဏေတိ တဿ ဓမ္မောတိ ဂဟိတဿ ပဝတ္တနက္ခဏေ. သုခန္တိ အကိစ္ဆံ. တေနာဟ ‘‘သုကရ’’န္တိ. ဒုက္ခဝိပါကန္တိ အနိဋ္ဌဖလဝိပစ္စနံ.

၄၆၉. ယထာ စက္ခာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ယထာသကံ ဝိသယဂ္ဂဟဏံ သဘာဝသိဒ္ဓံ၊ ဧဝံ မနသောပိ. တေ စ ဝိသယာ ဣဋ္ဌာကာရတော ဂဟဏေ န ကောစိ ဒေါသော၊ ပုရိသတ္တဘာဝေ န စ တေ ဒေါသံ ပဝတ္တေန္တီတိ အယံ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ လဒ္ဓီတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထုကာမေသုပိ ကိလေသကာမေသုပိ ဒေါသော နတ္ထီ’’တိ၊ အဿာဒေတွာ ဝိသယပရိဘောဂေ နတ္ထိ အာဒီနဝေါ၊ တပ္ပစ္စယာ န ကောစိ အန္တရာယောတိ အဓိပ္ပါယော. ပါတဗျတံ အာပဇ္ဇန္တီတိ ပရိဘုဉ္ဇနကတံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. ပရိဘောဂတ္ထော ဟိ အယံ ပါ-သဒ္ဒေါ ကတ္တုသာဓနော စ တဗျ-သဒ္ဒေါ၊ ယထာရုစိ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ အတ္ထော. ကိလေသကာမောပိ အဿာဒိယမာနော ဝတ္ထုကာမန္တောဂဓောယေဝ၊ ကိလေသကာမဝသေန ပန နေသံ အဿာဒေတဗ္ဗတာတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထုကာမေသု ကိလေသကာမေန ပါတဗျတ’’န္တိ. ကိလေသကာမေနာတိ ကရဏတ္ထေ ကရဏဝစနံ. ပါတဗျတံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတန္တိ ဧတ္ထာပိ ကတ္တုဝသေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. မောဠိံ ကတွာတိ ဝေဏိဗန္ဓဝသေန မောဠိံ ကတွာ. တာပသပရိဗ္ဗာဇိကာဟီတိ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတာဟိ. ပရိညံ ပညပေန္တီတိ ဣဒံ ‘‘ပဟာနမာဟံသူ’’တိ ပဒဿေဝ ဝေဝစနန္တိ ‘‘ပဟာနံ သမတိက္ကမံ ပညပေန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ကာမာ နာမေတေ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ ယာထာဝတော ပရိဇာနနံ ဣဓ ‘‘ပဟာန’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ၊ န ဝိနာဘာဝမတ္တန္တိ ဒဿေတိ. မာလုဝါသိပါဋိကာတိ မာလုဝါဝိဒလံ မာလုဝါဖလေ ပေါဋ္ဋလိကာ. သန္တာသံ အာပဇ္ဇေယျာတိ သာလေ အဓိဝတ္ထဒေဝတာယ ပဝတ္တိံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ. တဒါ ဟိ တဿာ ဧဝံ ဟောတိ. ကောဝိဠာရပတ္တသဒိသေဟီတိ မဟာကောဝိဠာရပတ္တသဏ္ဌာနေဟိ. သဏ္ဌာနဝသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ၊ မာလုဝါပတ္တာ ပန ကောဝိဠာရပတ္တေဟိ မဟန္တတရာနိ စေဝ ဃနတရာနိ စ ဟောန္တိ. ဝိပုလဗဟုဃနဂရုပတ္တတာယ မဟန္တံ ဘာရံ ဇနေတွာ. သာတိ မာလုဝါလတာ. ဩဃနန္တိ ဟေဋ္ဌတော ဩလမ္ဗနဟေတုဘူတံ ဃနဘာဝံ.

အန္ဓဝနသုဘဂဝနဂ္ဂဟဏံ တေသံ အဘိလက္ခိတဘာဝတော. နာဠိကေရာဒီသု တိဏဇာတီသု. ခါဒနုပလက္ခဏံ ဥပစိကာနံ ဥဋ္ဌဟနဂ္ဂဟဏန္တိ အာဟ ‘‘ဥဋ္ဌဟေယျု’’န္တိ. ကေဠိံ ကရောန္တီ ဝိယာတိ ဝိလမ္ဗနနဒီ ဝိယ ကေဠိံ ကရောန္တီ. ဣဒါနိ အဟံ တံ အဇ္ဈောတ္ထရိန္တိ ပမောဒမာနာ ဝိယ ဣတော စိတော စ ဝိပ္ဖန္ဒမာနာ ဝိလမ္ဗန္တီ. သမ္ဖဿောပိ သုခေါ မုဒုတလုဏကောမလဘာဝတော. ဒဿနမ္ပိ သုခံ ဃနဗဟလပတ္တသံဟတတာယ. သောမနဿဇာတာတိ ပုဗ္ဗေ အနုဿဝဝသေန ဘဝနဝိနာသဘယာ သန္တာသံ အာပဇ္ဇိ၊ ဣဒါနိ တဿာ သမ္ပတ္တိဒဿနေန ပလောဘိတာ သောမနဿဇာတာ အဟောသိ.

ဝိဋဘိံ ကရေယျာတိ အာတာနဝိတာနဝသေန ဇဋေန္တီ ဇာလံ ကရေယျ. တထာဘူတာ စ ဃနပတ္တသဉ္ဆန္နတာယ ဆတ္တသဒိသီ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဆတ္တာကာရေန တိဋ္ဌေယျာ’’တိ. သကလံ ရုက္ခန္တိ ဥပရိ သဗ္ဗသာခါပသာခံ သဗ္ဗရုက္ခံ. ဘဿမာနာတိ ပလိဝေဌနဝသေနေဝ ဩတရမာနာ. ယာဝ မူလာ ဩတိဏ္ဏသာခါဟီတိ မာလုဝါ ဘာရေန ဩနမိတွာ ရုက္ခဿ ယာဝ မူလာ ဩတိဏ္ဏသာခါဟိ ပုန အဘိရုဟမာနာ. သဗ္ဗသာခါတိ ဟေဋ္ဌာ မဇ္ဈေ ဥပရိ စာတိ သဗ္ဗာပိ သာခါယော ပလိဝေဌေန္တီ. သံသိဗ္ဗိတွာ ဇာလသန္တာနကနိယာမေန ဇဋေတွာ. ဧဝံ အပရာပရံ သံသိဗ္ဗနေန အဇ္ဈောတ္ထရန္တီ. သဗ္ဗသာခါ ဟေဋ္ဌာ ကတွာ သယံ ဥပရိ ဌတွာ မဟာဘာရဘာဝေန ဝါတေ ဝါ ဝါယန္တေ ဒေဝေ ဝါ ဝဿန္တေ ပဒါလေယျ. သာခဋ္ဌကဝိမာနန္တိ သာခါပဋိဗဒ္ဓံ ဝိမာနံ. ယသ္မာ ဣဓ သတ္ထာရာ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိနာ ဘူတပုဗ္ဗမေဝ ဝတ္ထု ဥပမာဘာဝေန အာဟဋံ၊ တသ္မာ ‘‘ဣဒံ ပန ဝိမာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၄၇၁. ဗဟလရာဂသဘာဝေါတိ ပစ္စဝေက္ခဏာဟိ နီဟရိတုံ အသက္ကုဏေယျတာယ ဗလဝါ ဟုတွာ အဘိဘဝနရာဂဓာတုကော. ရာဂဇန္တိ ရာဂနိမိတ္တဇာတံ. ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌေ အာရမ္မဏေတိ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌေ ဝိသဘာဂါရမ္မဏေ. နိမိတ္တံ ဂဏှာတီတိ ကိလေသုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏဘူတံ အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တံ ဂဏှာတိ၊ သိက္ခာဂါရဝေန ပန ကိလေသေဟိ နိဿိတံ မဂ္ဂံ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ တတော ဧဝ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ အာဏတ္တံ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကရောတေဝ. တေနာဟ ‘‘န တွေဝ ဝီတိက္ကမံ ကရောတီ’’တိ. ဟတ္ထပရာမာသာဒီနီတိ – ‘‘ဧဟိ တာဝ တယာ ဝုတ္တံ မယာ ဝုတ္တဉ္စ အမုတြ ဂန္တွာ ဝီမံသိဿာမာ’’တိအာဒိနာ ဟတ္ထဂ္ဂဟဏာဒီနိ ကရောန္တော၊ န ကရုဏာမေတ္တာနိဒါနဝသေန. မောဟဇာတိကောတိ ဗဟလမောဟသဘာဝေါ.

၄၇၂. ကမ္မနိယာမေနာတိ ပုရိမဇာတိသိဒ္ဓေန လောဘုဿဒတာဒိနိယမိတေန ကမ္မနိယာမေန. ဣဒါနိ တံ လောဘုဿဒတာဒိံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ကမ္မာယူဟနက္ခဏေတိ ကမ္မကရဏဝေလာယ. လောဘော ဗလဝါတိ တဇ္ဇာယ သာမဂ္ဂိယာ သာမတ္ထိယတော လောဘော အဓိကော ဟောတိ. အလောဘော မန္ဒောတိ တပ္ပဋိပက္ခော အလောဘော ဒုဗ္ဗလော ဟောတိ. ကထံ ပနေတေ လောဘာလောဘာ အညမညံ ဥဇုဝိပစ္စနီကဘူတာ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တိ? န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ‘‘ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တီ’’တိ၊ နိကန္တိက္ခဏံ ပန အာယူဟနက္ခဏမေဝ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော သေသေသု. ပရိယာဒါတုန္တိ အဘိဘဝိတုံ န သက္ကောတိ. ယော ဟိ ‘‘ဧဝံသုန္ဒရံ ဧဝံဝိပုလံ ဧဝံမဟဂ္ဃဉ္စ န သက္ကာ ပရဿ ဒါတု’’န္တိအာဒိနာ အမုတ္တစာဂတာဒိဝသေန ပဝတ္တာယ စေတနာယ သမ္ပယုတ္တော အလောဘော သမ္မဒေဝ လောဘံ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောတိ. ဒေါသမောဟာနံ အနုပ္ပတ္တိယံ တာဒိသပစ္စယလာဘေနေဝ အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော. တသ္မာတိ လောဘာဒေါသာမောဟာနံ ဗလဝဘာဝတော အလောဘဒေါသမောဟာနဉ္စ ဒုဗ္ဗလဘာဝတောတိ ဝုတ္တမေဝ ကာရဏံ ပစ္စာမသတိ. သောတိ တံသမင်္ဂီ. တေန ကမ္မေနာတိ တေန လောဘာဒိဥပနိဿယဝတာ ကုသလကမ္မုနာ. သုခသီလောတိ သခိလော. တမေဝတ္ထံ အက္ကောဓနောတိ ပရိယာယေန ဝဒတိ.

မန္ဒာ အလောဘာဒေါသာ လောဘဒေါသေ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အမောဟော ပန ဗလဝါ မောဟံ ပရိယာဒါတုံ သက္ကောတီတိ ဧဝံ ယထာရဟံ ပဌမဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတိဒေသတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန. ဒုဋ္ဌောတိ ကောဓနော. ဒန္ဓောတိ မန္ဒမညော. သုခသီလကောတိ သုခသီလော.

ဧတ္ထ စ လောဘဝသေန၊ ဒေါသမောဟ-လောဘဒေါသ-လောဘမောဟ-ဒေါသမောဟ-လောဘဒေါသမောဟဝသေနာတိ တယော ဧကကာ၊ တယော ဒုကာ၊ ဧကော တိကောတိ လောဘာဒိဥဿဒဝသေန အကုသလပက္ခေ ဧဝ သတ္တ ဝါရာ၊ တထာ ကုသလပက္ခေ အလောဘာဒိဥဿဒဝသေနာတိ စုဒ္ဒသ ဝါရာ လဗ္ဘန္တိ. တတ္ထ အလောဘဒေါသမောဟာ၊ အလောဘာဒေါသမောဟာ၊ အလောဘဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ ကုသလပက္ခေ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ ဒေါသုဿဒမောဟုဿဒဒေါသမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောန္တိ. တထာ အကုသလပက္ခေ လောဘာဒေါသာမောဟာ၊ လောဘဒေါသာမောဟာ၊ လောဘာဒေါသမောဟာ ဗလဝန္တောတိ အာဂတေဟိ တတိယဒုတိယပဌမဝါရေဟိ အဒေါသုဿဒအမောဟုဿဒအဒေါသာမောဟုဿဒဝါရာ ဂဟိတာ ဧဝါတိ အကုသလကုသလပက္ခေသု တယော တယော ဝါရေ အန္တောဂဓေ ကတွာ အဋ္ဌေဝ ဝါရာ ဒဿိတာ. ယေ ပန ဥဘယသမ္မိဿတာဝသေန လောဘာလောဘုဿဒဝါရာဒယော အပရေ ဧကူနပညာသ ဝါရာ ကာမံ ဒဿေတဗ္ဗာ၊ တေသံ အသမ္ဘဝတော ဧဝ န ဒဿိတာ. န ဟိ ‘‘ဧကသ္မိံ သန္တာနေ အန္တရေန အဝတ္ထန္တရံ လောဘော စ ဗလဝါ အလောဘော စာ’’တိအာဒိ ယုဇ္ဇတိ. ပဋိပက္ခဝသေန ဝါပိ ဧတေသံ ဗလဝဒုဗ္ဗလဘာဝေါ သဟဇာတဓမ္မဝသေန ဝါ. တတ္ထ လောဘဿ တာဝ ပဋိပက္ခဝသေန အနဘိဘူတတာယ ဗလဝဘာဝေါ၊ တထာ ဒေါသမောဟာနံ အဒေါသာမောဟေဟိ. အလောဘာဒီနံ ပန လောဘာဒိအနဘိဘဝနတော. သဗ္ဗေသဉ္စ သမာနဇာတိယသမဓိဘုယျ ပဝတ္တိဝသေန သဟဇာတဓမ္မတော ဗလဝဘာဝေါ. တေန ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၇၂) – ‘‘လောဘော ဗလဝါ၊ အလောဘော မန္ဒော. အဒေါသာမောဟာ ဗလဝန္တော၊ ဒေါသမောဟာ မန္ဒာ’’တိအာဒိ၊ သော စ နေသံ မန္ဒဗလဝဘာဝေါ ပုရိမူပနိဿယတော တထာ အာသယဿ ပရိဘာဝိတတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနေဝါဟ ‘‘ကမ္မနိယာမေနာ’’တိ. သေသံ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.