၅. နိဝါပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၆၁. နိဝပ္ပတီတိ နိဝါပေါ၊ နိဝါပံ ဝတ္တေတိ၊ နိဝါပဘောဇနံ ဝါ ဧတဿာတိ နေဝါပိကော၊ နိဝါပေန မိဂေ ပလောဘေတွာ ဂဏှနကမာဂဝိကော. တိဏဗီဇာနီတိ နိဝါပတိဏဗီဇာနိ. ဝပ္ပန္တိ သဿံ ဝိယ ဝပိတဗ္ဗဋ္ဌေန ဝပ္ပံ. ‘‘မယံ ဝိယ အညေ ကေ ဤဒိသံ လဘိဿန္တီ’’တိ မာနမဒံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ. ဝိဿဋ္ဌသတိဘာဝန္တိ အနုဿင်္ကိတပရိသင်္ကိတဘာဝံ. တိရစ္ဆာနာ ဟိ ဝိဇာတိယဗလဝတိရစ္ဆာနဝသနဋ္ဌာနေသု သာသင်္ကာ ဥဗ္ဗိဂ္ဂဟဒယာ အပ္ပမတ္တာ ဟောန္တိ ဝိသေသတော မာဂဝိကာဒိမနုဿူပစာရေ၊ ရသတဏှာယ ပန ဗဒ္ဓါ ပမာဒံ အာပဇ္ဇဿန္တိ. နိဝပတိ ဧတ္ထာတိ နိဝါပေါ၊ နိဝါပဘူမိ နိဝါပဋ္ဌာနံ. တေနာဟ ‘‘နိဝါပဋ္ဌာနေ’’တိ. ‘‘ယထာကာမကရဏီယာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဧကံ ကိရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ နီဝါရဝနံ ဝိယာတိ နီဝါရဿ သမူဟော ဝိယ. နီဝါရော နာမ အရညေ သယံဇာတဝီဟိဇာတိ. မေဃမာလာ ဝိယာတိ မေဃဃဋာ ဝိယ. ဧကဂ္ဃနန္တိ ဧကဇ္ဈံ ဝိယ အဝိရဋ္ဌံ. ပက္ကမန္တီတိ အာသင်္ကပရိသင်္ကာ ဟုတွာ ပက္ကမန္တိ. ကဏ္ဏေ စာလယမာနာတိ အနာသင်္ကန္တာနံ ပဟဋ္ဌာကာရဒဿနံ. မဏ္ဍလဂုမ္ဗန္တိ မဏ္ဍလကာကာရေန ဌိတံ ဂုမ္ဗံ.

၂၆၂. ကပ္ပေတွာတိ ဥပမာဘာဝေန ပရိကပ္ပေတွာ. မိဂေ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တာပနံ ဝသီဘာဝေါ. သော ဧဝ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓိ၊ ပဘာဝနဋ္ဌေန အာနုဘာဝေါ.

၂၆၃. ဘယေန ဘောဂတောတိ ဘယေန သဟ သဘယံ နိဝါပပရိဘောဂတော. ဗလဝီရိယန္တိ ကာယဗလဉ္စ ဥဋ္ဌာနဝီရိယဉ္စ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဗလမေဝ ဝီရိယံ. ဗလန္တိ စ သရီရဗလံ၊ တဉ္စ အတ္ထတော မနသိကာရမဂ္ဂေဟိ အပရာပရံ သဉ္စရဏကဝါတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အပရာပရံ သဉ္စရဏဝါယောဓာတူ’’တိ.

၂၆၄. သိက္ခိတကေရာဋိကာတိ ပရိစိတသာဌေယျာ၊ ဝဉ္စကာတိ အတ္ထော. ဣဒ္ဓိမန္တော ဝိယ အာနုဘာဝဝန္တော ဝိယ. ပစုရဇနေဟိ ပရဘူတာ ဇာတာတိ ပရဇနာ၊ မဟာဘူတာ. တေနာဟ ‘‘ယက္ခာ’’တိ. သမန္တာ သပ္ပဒေသန္တိ သမန္တတော ပဒေသဝန္တံ ဝိပုလောကာသသန္နိဝါသဋ္ဌာနံ. တဿ ပန သပ္ပဒေသတာ မဟာဩကာသတာယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘မဟန္တံ ဩကာသ’’န္တိ.

၂၆၅. ဃဋ္ဋေဿန္တီတိ ‘‘သဘယသမုဋ္ဌာန’’န္တိ သညာဒါနဝသေန စိတ္တံ စေတေဿန္တိ၊ တာသေဿန္တီတိ အတ္ထော. ပရိစ္စဇိဿန္တီတိ နိဗ္ဗိသိဿန္တိ. မဟလ္လကောတိ ဇာတိယာ မဟလ္လကော ဇိဏ္ဏော. ဒုဗ္ဗလောတိ ဗျာဓိဝသေန၊ ပကတိယာ ဝါ ဗလဝိရဟိတော.

၂၆၇. နိဝါပသဒိသတာယ နိဝါပေါတိ ဝါ. လောကပရိယာပန္နံ ဟုတွာ ကိလေသေဟိ အာမသိတဗ္ဗတာယ လောကာမိသာနီတိ ဝါ. ဝဋ္ဋေ အာမိသဘူတတ္တာ ဝဋ္ဋာမိသဘူတာနံ. ဝသံ ဝတ္တေတီတိ ကာမဂုဏေဟိ ကာမဂုဏေ ဂိဒ္ဓေ သတ္တေ တဿေဝ ဂေဓဿ ဝသေန အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတီတိ. တေနာဟ –

‘‘အန္တလိက္ခစရော ပါသော၊ ယွာယံ စရတိ မာနသော၊

တေန တံ ဗာဓယိဿာမိ၊ န မေ သမဏ မောက္ခသီ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၅၁၊ မဟာဝ. ၃၃)၊

အယန္တိ ပဌမမိဂဇာတူပမာ. ဝါနပတ္ထဿ သတောဝ ပပဉ္စပရဒတ္တိကာဒိသပုတ္တဒါရနိက္ခမနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သပုတ္တဘရိယပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ.

၂၆၈. ကာမတော စိတ္တဿ ဝိမုတ္တိ ဣဓ စေတောဝိမုတ္တီတိ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘စေတောဝိမုတ္တိ နာမ။ပေ။ ဥပ္ပန္နအဇ္ဈာသယော’’တိ. ကာမေ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပုန တတ္ထ နိမုဂ္ဂတာယ ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုတိယမိဂဇာတူပမာ ဝုတ္တာ.

၂၆၉. တတိယသမဏဗြာဟ္မဏာ ယထာပရိစ္စတ္တေ ကာမေ ပရိစ္စဇိတွာ ဧဝံ ဌိတာ၊ န ဒုတိယာ ဝိယ တတ္ထ နိမုဂ္ဂါတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ကိံ ပန တေ အကံသူ’’တိ ပုစ္ဆတိ. ဣတရေ ကာမံ ဥဇုကံ ကာမဂုဏေသု န နိမုဂ္ဂါ၊ ပရိယာယေန ပန နိမုဂ္ဂါ ဒိဋ္ဌိဇာလေန စ အဇ္ဈောတ္ထဋာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဂါမနိဂမဇနပဒရာဇဓာနိယော’’တိအာဒိမာဟ. ဒိဋ္ဌိဇာလမ္ပိ တဏှာဇာလာနုဂတမေဝါတိ အာဟ ‘‘မာရဿ ပါပိမတော ဒိဋ္ဌိဇာလေန ပရိက္ခိပိတွာ’’တိ.

၂၇၁. ခန္ဓကိလေသာဘိသင်္ခါရမာရာ ဝါ ဣဓ မာရဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အက္ခီနိ ဘိန္ဒိ ဒဋ္ဌုံ အသမတ္ထဘာဝါပါဒနေန. တေနာဟ ‘‘ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာန’’န္တိအာဒိ. ကိဉ္စာပိ မာရော ယံ ကိဉ္စိ ဈာနံ သမာပန္နဿပိ ဘိက္ခုနော စိတ္တံ ဣမံ နာမ အာရမ္မဏံ နိဿာယ ဝတ္တတီတိ န ဇာနာတိ၊ ဣဓာဓိပ္ပေတဿ ပန ဘိက္ခုနော ဝသေန ‘‘ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေနေဝ ပရိယာယေနာတိ ‘‘န မာရဿ အက္ခီနိ ဘိန္ဒီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ယထာဝုတ္တပရိယာယေန. အဒဿနံ ဂတောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. စက္ခုဿ ပဒံ ပတိဋ္ဌာတိ စ ဣဓ အာရမ္မဏံ အဓိပ္ပေတံ တံ ပရိဂ္ဂယှ ပဝတ္တနတောတိ အာဟ ‘‘အပ္ပတိဋ္ဌံ နိရာရမ္မဏ’’န္တိ. သောတိ မာရော. ဒိသွာတိ ဒဿနဟေတု. ယသ္မာ မဂ္ဂေန စတုသစ္စဒဿနဟေတု အာသဝါ န ပရိက္ခီဏာ. ဖလက္ခဏေ ဟိ တေ ခီဏာတိ ဝုစ္စန္တီတိ.

လောကေတိ သတ္တလောကေ သင်္ခါရလောကေ စ. သတ္တဝိသတ္တဘာဝေနာတိ လဂ္ဂဘာဝေန စေဝ သဝိသေသံ အာသတ္တဘာဝေန စ. အထ ဝါတိအာဒိနာ နိဒ္ဒေသနယဝသေန (မဟာနိ. ၃၊ စူဠနိ. မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၂၂၊ ၂၃၊ စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၂၄) ဝိသတ္တိကာပဒံ နိဒ္ဒိသတိ. ဝိသတာတိ ဝိတ္ထဋာ ရူပါဒီသု တေဘူမကဓမ္မေသု ဗျာပနဝသေန ဝိသဋာတိ ပုရိမဝစနမေဝ တကာရဿ ဋကာရံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဝိသာလာတိ ဝိပုလာ. ဝိသက္ကတီတိ ပရိသက္ကတိ သဟတိ. ရတ္တော ဟိ ရာဂဝတ္ထုနာ ပါဒေန တာလိယမာနောပိ သဟတိ. ဩသက္ကနံ၊ ဝိပ္ဖန္ဒနံ ဝါ ဝိသက္ကနန္တိပိ ဝဒန္တိ. ဝိသံဟရတီတိ ယထာ တထာ ကာမေသု အာနိသံသံ ဒဿေန္တီ ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ နေက္ခမ္မာဘိမုခပ္ပဝတ္တိတော စိတ္တံ သံဟရတိ သင်္ခိပတိ၊ ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခံ၊ တံ ဟရတိ ဥပနေတီတိ အတ္ထော. ဝိသံဝါဒိကာတိ အနိစ္စာဒိံ နိစ္စာဒိတော ဂဏှာပေန္တီ ဝိသံဝါဒိကာ ဟောတိ. ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တကဿ ကမ္မဿ ဟေတုဘာဝတော ဝိသမူလာ၊ ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခဒုက္ခာဒိဘူတာ ဝေဒနာ မူလံ ဧတိဿာတိ ဝိသမူလာ. ဒုက္ခသမုဒယတ္တာ ဝိသံ ဖလံ ဧတိဿာတိ ဝိသဖလာ. တဏှာယ ရူပါဒိကဿ ဒုက္ခဿေဝ ပရိဘောဂေါ ဟောတိ၊ န အမတဿာတိ သာ ‘‘ဝိသပရိဘောဂါ’’တိ ဝုတ္တာ. သဗ္ဗတ္ထ နိရုတ္တိဝသေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယော ပနေတ္ထ ပဓာနော အတ္ထော၊ တံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ဝိသာလာ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နိတ္တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏောတိ ဥပသဂ္ဂဝသေန ပဒံ ဝဍ္ဎိတံ. နိရဝသေသတော ဝါ တိဏ္ဏော နိတ္တိဏ္ဏော. တေန တေန မဂ္ဂေန ဥဒ္ဓမုဒ္ဓံ တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ.

နိဝါပသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.