၅. အနုမာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၈၁. ဝုတ္တာနုသာရေနာတိ ‘‘ကုရူသု၊ သက္ကေသူ’’တိ စ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယာနုသာရေန၊ ‘‘ဘဂ္ဂါ နာမ ဇာနပဒိနော ရာဇကုမာရာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝစနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟဒိဝသေတိ နဂရမာပနတ္ထံ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာစရိယေန နဂရဋ္ဌာနဿ ပရိဂ္ဂဏှနဒိဝသေ. အထာတိ ပစ္ဆာ. နဂရေ နိမ္မိတေတိ တတ္ထ အနန္တရာယေန နဂရေ မာပိတေ. တမေဝ သုသုမာရဂိရဏံ သုဘနိမိတ္တံ ကတွာ ‘‘သုသုမာရဂိရိ’’တွေဝဿ နာမံ အကံသု. သုသုမာရသဏ္ဌာနတ္တာ သုသုမာရော နာမ ဧကော ဂိရိ၊ သော တဿ နဂရဿ သမီပေ၊ တသ္မာ တံ သုသုမာရဂိရိ ဧတဿ အတ္ထီတိ ‘‘သုသုမာရဂိရီ’’တိ ဝုစ္စတီတိ ကေစိ. ဘေသကဠာတိ ဝုစ္စတိ ဃမ္မဏ္ဍဂစ္ဆံ၊ ကေစိ ‘‘သေတရုက္ခ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ ဗဟုလတာယ ပန တံ ဝနံ ဘေသကဠာဝနန္တေဝ ပညာယိတ္ထ. ဘေသော နာမ ဧကော ယက္ခော အယုတ္တကာရီ၊ တဿ တတော ဂဠိတဋ္ဌာနတာယ တံ ဝနံ ဘေသဂဠာဝနံ နာမ ဇာတန္တိ ကေစိ. အဘယဒိန္နဋ္ဌာနေ ဇာတံ ဝိရူဠှံ၊ သံဝဒ္ဓန္တိ အတ္ထော.

ဣစ္ဆာပေတီတိ ယံ ကိဉ္စိ အတ္တနိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ဝတ္တုံ သဗြဟ္မစာရီနံ ဣစ္ဆံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ တဒတ္ထာယ တေသံ အတ္တာနံ ဝိဿဇ္ဇေတီတိ အတ္ထော. ပဌမံ ဒိန္နော ဟိတူပဒေသော ဩဝါဒေါ၊ အပရာပရံ ဒိန္နော အနုသာသနီ. ပစ္စုပ္ပန္နာတီတဝိသယော ဝါ ဩဝါဒေါ၊ အနာဂတဝိသယော အနုသာသနီ. ဩတိဏ္ဏဝတ္ထုကော ဩဝါဒေါ၊ ဣတရော အနုသာသနီ. သော စာတိ ဧဝံ ပဝါရေတာ သော ဘိက္ခု. ဒုက္ခံ ဝစော ဧတသ္မိံ ဝိပ္ပဋိကူလဂ္ဂါဟေ ဝိပစ္စနီကသာတေ အနာဒရေ ပုဂ္ဂလေတိ ဒုဗ္ဗစော. တေနာဟ ‘‘ဒုက္ခေန ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ. ဥပရိ အာဂတေဟီတိ ‘‘ပါပိစ္ဆော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၁၈၁) အာဂတေဟိ သောဠသဟိ ပါပဓမ္မေဟိ. ပကာရေဟိ အာဝဟံ ပဒက္ခိဏံ၊ တတော ပဒက္ခိဏတော ဂဟဏသီလော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ၊ န ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ အပ္ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟီ. ဝါမတောတိ အပသဗျတော၊ ဝုတ္တဝိပရိယာယတောတိ အဓိပ္ပါယော.

အသန္တသမ္ဘာဝနပတ္ထနာနန္တိ အသန္တေဟိ အဝိဇ္ဇမာနေဟိ ဂုဏေဟိ သမ္ဘာဝနဿ ပတ္ထနာဘူတာနံ. ပဋိ-သဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တိကပရိယာယော၊ ဖရဏံ ဝါယမနံ ဣဓ တထာဝဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘ပဋိပ္ဖရတီတိ ပဋိဝိရုဒ္ဓေါ ပစ္စနီကော ဟုတွာ တိဋ္ဌတီ’’တိ. အပသာဒေတီတိ ခိပေတိ တဇ္ဇေတိ. တထာဘူတော စ ပရံ ဃဋ္ဋေန္တော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဃဋ္ဋေတီ’’တိ. ပဋိအာရောပေတီတိ ယာဒိသေန ဝုတ္တော၊ တဿ ပဋိဘာဂဘူတံ ဒေါသံ စောဒကဿ ဥပရိ အာရောပေတိ.

ပဋိစရတီတိ (အ. နိ. ဋီ. ၂.၃.၆၈) ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန စရတိ ပဝတ္တတိ၊ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထော ဧဝ ဝါ စရတိ-သဒ္ဒေါ အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနန္တိ အာဟ ‘‘ပဋိစ္ဆာဒေတီ’’တိ. အညေနညန္တိ ပဋိစ္ဆာဒနာကာရဒဿနန္တိ အာဟ ‘‘အညေန ကာရဏေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အညံ ကာရဏံ ဝစနံ ဝါတိ ယံ စောဒကေန စုဒိတကဿ ဒေါသဝိဘာဝနံ ကာရဏံ၊ ဝစနံ ဝါ ဝုတ္တံ၊ တတော အညေနေဝ ကာရဏေန၊ ဝစနေန ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတိ. ကာရဏေနာတိ စောဒနာယ အမူလိကဘာဝဒီပနိယာ ယုတ္တိယာ. ဝစနေနာတိ တဒတ္ထဗောဓနေန. ကော အာပန္နောတိအာဒိနာ စောဒနံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိက္ခေပါပဇ္ဇနံ အညေနညံ ပဋိစရဏန္တိ ဒဿေတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထာအပနာမနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာတိ အယမေဝ တေသံ ဝိသေသော. တေနာဟ ‘‘ဣတ္ထန္နာမ’’န္တိအာဒိ.

အပဒီယန္တိ ဒေါသာ ဧတေန ရက္ခီယန္တိ၊ လူယန္တိ၊ ဆိဇ္ဇန္တီတိ ဝါ အပဒါနံ၊ (အ. နိ. ဋီ. ၂.၃.၂) သတ္တာနံ သမ္မာ၊ မိစ္ဆာ ဝါ ပဝတ္တပယောဂေါ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော စရိယာယာ’’တိ.

၁၈၃. အနုမိနိတဗ္ဗန္တိ အနု အနု မိနိတဗ္ဗော ဇာနိတဗ္ဗော. အတ္တာနံ အနုမိနိတဗ္ဗန္တိ စ ဣဒံ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ. တေနာဟ ‘‘အနုမိနိတဗ္ဗော တုလေတဗ္ဗော တီရေတဗ္ဗော’’တိ. အတ္တာနံ အနုမိနိတဗ္ဗန္တိ ဝါ အတ္တနိ အနုမာနဉာဏံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ. တတြာယံ နယော – အပ္ပိယဘာဝါဝဟာ မယိ ပဝတ္တာ ပါပိစ္ဆတာ ပါပိစ္ဆာဘာဝတော ပရသ္မိံ ပဝတ္တပါပိစ္ဆတာ ဝိယ. ဧသ နယော သေသဓမ္မေသုပိ. အပရော နယော – သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယဘာဝံ ဣစ္ဆန္တေန ပါပိစ္ဆတာ ပဟာတဗ္ဗာ သီလဝိသုဒ္ဓိဟေတုဘာဝတော အတ္တုက္ကံသနာဒိပ္ပဟာနံ ဝိယ. သေသဓမ္မေသုပိ ဧသေဝ နယော.

၁၈၄. ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗောတိ ‘‘န ပါပိစ္ဆော ဘဝိဿာမိ၊ န ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတော’’တိအာဒိနာ ပတိ ပတိ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ ဝါ ဉာဏစက္ခုနာ အဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဉာဏံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပါပိစ္ဆတာဒီနံ ပဟာနံ ပတိ အဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ အယဉ္စ အတ္ထော တဗ္ဗ-သဒ္ဒဿ ဘာဝတ္ထတာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ကမ္မတ္ထတာဝသေန ပန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အတ္တာန’’န္တိ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ ကတွာ ဝုတ္တံ. သိက္ခန္တေနာတိ တိဿောပိ သိက္ခာ သိက္ခန္တေန. တေနာဟ ‘‘ကုသလေသု ဓမ္မေသူ’’တိ.

တိလကန္တိ ကာဠတိလသေတတိလာဒိတိလကံ. သဗ္ဗပ္ပဟာနန္တိ သဗ္ဗပ္ပကာရပ္ပဟာနံ. ဖလေ အာဂတေတိ ဖလေ ဥပ္ပန္နေ. နိဗ္ဗာနေ အာဂတေတိ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဂတတ္တာ. ဘိက္ခုပါတိမောက္ခန္တိ ‘‘သော သမဏော၊ သ ဘိက္ခူ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခံ၊ န ဥပသမ္ပန္နာနံ ဧဝ န ပဗ္ဗဇိတာနံ ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယသ္မာ စိဒံ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဒံ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တု’’န္တိအာဒိ. အပစ္စဝေက္ခိတုံ န ဝဋ္ဋတိ အတ္တဝိသုဒ္ဓိယာ ဧကန္တဟေတုဘာဝတော.

အနုမာနသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.