၃. ယုတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၁၈. ဧဝမေတဿ သုတ္တဿ အတ္ထော န ဂဟေတဗ္ဗော၊ ဧဝံ ပန ဂဟေတဗ္ဗောတိ အဂ္ဂဟေတဗ္ဗဂဟေတဗ္ဗာနံ အတ္ထာနံ ဝိဇဟနဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ယုတ္တာယုတ္တိဝိစာရဏာယံ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗေသု တာဝ ပဌမံ ပဋိပတ္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတထာကာရေန ဂယှမာနာ သုတ္တတ္ထာ ဝိသယော’’တိ ယထာ ‘‘ဝါမံ မုဉ္စ၊ ဒက္ခိဏံ ဂဏှာ’’တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၄၉၈၊ ဝိသုဒ္ဓိ. မဟာဋီ. ၁.၁၄၊ သံ. နိ. ဋီ. ၁.၁.၂၁၃). ဝဇ္ဇေတဗ္ဗဘာဝတော ဟိ သုတ္တပဒေဟိ သုတ္တတ္ထေ ဝိဝေစိတေ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝေါ စ အဝသိဋ္ဌော ဟောတိ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘မေတ္တာဝိဟာရဿ သတော ဗျာပါဒေါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီ’တိ န ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ၊ ‘ဗျာပါဒေါ ပဟာနံ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတီ’တိ ယုဇ္ဇတိ ဒေသနာ’’တိ (နေတ္တိ. ၂၁).

ယုတ္တိနိဒ္ဓါရဏေန အယထာသဘာဝတော ဝိဝေစိတွာ ယထာသဘာဝတော ဓမ္မဿ ဂဟဏကာရဏာနိ ကထေန္တော ‘‘မဟန္တာ အပဒိသိတဗ္ဗာ ဧတေသန္တိ မဟာပဒေသာ’’တိ ဣမမတ္ထမာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓါဒယော’’တိအာဒိနာ. ပတိဋ္ဌာနာနီတိ ပတိဋ္ဌာနသာဓနာနိ. သေသေသူတိ သံဃာပဒေသာဒီသု. ပဌမတ္ထော ဧဝ ဟိ ဣဓ ပါဠိ အာဂတော၊ ဝိနိစ္ဆယနေ ကာရဏံ မဟာပဒေသောတိ အဓိပ္ပါယော. သုတ္တောတရဏာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန သုတ္တာနောတရဏာဒိပိ သင်္ဂယှတိ. သုတ္တောတရဏဝိနယသန္ဒဿနာနိ ဟိ ကေနစိ ယထာဘတဿ ဂန္ထဿ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝိနိစ္ဆယနေ ကာရဏံ. သုတ္တာနောတရဏဝိနယာသန္ဒဿနာနိ ‘‘အဓမ္မော’’တိ. ယဒိ ဧဝန္တိ ယဒိ ယထာဘတဿ ဂန္ထဿ သုတ္တဝိနယေဟိ သံသန္ဒနံ ‘‘ဓမ္မော’’တိ၊ အသံသန္ဒနံ ‘‘အဓမ္မော’’တိ ဝိနိစ္ဆယကာရဏံ၊ ဧဝံ သန္တေတိ အတ္ထော. သမ္ပဒီယတိ ဉာပီယတိ ဓမ္မော ဧတေဟီတိ သမ္ပဒါယာ၊ အက္ခာတာရော.

ဝိနီယန္တိ ရာဂါဒယော ဧတေနာတိ ဝိနယော၊ ကာရဏံ. တေနာဟ ‘‘ရာဂါဒိဝူပသမနိမိတ္တ’’န္တိ. ကိံ ပန တံ? သာဓိဋ္ဌာနသမထဝိပဿနာဒိဓမ္မာ. ယေ ပရတော ‘‘တေစတ္တာလီသံ ဗောဓင်္ဂမာ ဓမ္မာ’’တိ (နေတ္တိ. ၂၄) ဝက္ခတိ.

ဝိနယမဟာပဒေသာ ကပ္ပိယာနုလောမတော အနုလောမကပ္ပိယံ နာမ၊ တံသဒိသတာယ သုတ္တန္တမဟာပဒေသာပိ အနုလောမကပ္ပိယန္တိ အဋ္ဌကထာဝေါဟာရော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယံ အနုလောမကပ္ပိယန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

ယဒိပိ တတ္ထ တတ္ထ ပဝတ္တာ ဘဂဝတော ပကိဏ္ဏကဒေသနာ အဋ္ဌကထာ၊ သာ ပန ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သင်္ဂါယိတွာ တဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာနုရူပေန ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတတ္တာ အာစရိယဝါဒေါ နာမ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာစရိယဝါဒေါ နာမ အဋ္ဌကထာ’’တိ. တိဿောပိ သင်္ဂီတိယော အာရုဠှော ဧဝ ဟိ ဗုဒ္ဓဝစနဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာဘူတော ကထာမဂ္ဂေါ ပစ္ဆာ တမ္ဗပဏ္ဏိယေဟိ မဟာထေရေဟိ သီဟဠဘာသာယ ဌပိတော. အတ္တနောမတိ ထေရဝါဒေါ. သမေန္တမေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ယထာ ပါဠိယာ သံသန္ဒတိ၊ ဧဝံ မဟာပဒေသတော အတ္ထာ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. ပမာဒပါဌဝသေန အာစရိယဝါဒဿ ကဒါစိ ပါဠိယာ အသံသန္ဒနာပိ သိယာ၊ သော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘သုတ္တေန သမေန္တော ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ.

စတူဟိ မဟာပဒေသေဟိ ယုဇ္ဇတီတိ စတူဟိ မဟာပဒေသေဟိ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ဣဒါနိ တံ အဝိရုဇ္ဈနာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ယေန ယေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုတ္တောတရဏာဒိ ဧဝ ဟေတ္ထ ကာရဏံ. တဿ စ အနေကာကာရတာယ ‘‘ပကာရေနာ’’တိ ဝုတ္တော. သံဝဏ္ဏိယမာနေ သုတ္တေ သံဝဏ္ဏနာဝသေန ဂဟေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာဘတေနာတိ အာနီတေန. သုတ္တတောတိ သုတ္တန္တရတော. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ကေနစိ ပသင်္ဂေန သုတ္တန္တရတော ဥဒ္ဓရိတွာ အာနီတေန သုတ္တပဒေန သုတ္တောတရဏာဒိနာ၊ ကာရဏပ္ပကာရေန စ စတုမဟာပဒေသာဝိရောဓေန သံဝဏ္ဏိယမာနေ သုတ္တေ သံဝဏ္ဏနာဝသေန အတ္ထဇာတံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ. တေနာဟ ‘‘တေန။ပေ။ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. တတ္ထ ယုတ္တိဟာရယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ယုတ္တိနိဒ္ဓါရဏဝသေန အယံ ယုတ္တိဟာရော ယောဇေတဗ္ဗော. အထ ဝါ ယုတ္တိဟာရယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ဣမိနာ ဟာရေန ဝက္ခမာနနယေန ယုတ္တိဂဝေသနံ ကတွာ တာယ ယုတ္တိယာ သဗ္ဗဟာရယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. လက္ခဏဉှေတံ ယုတ္တိဂဝေသနာယ၊ ယဒိဒံ ယုတ္တိဟာရော. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗေသံ ဟာရာနံ၊ ယာ ဘူမီ၊ ယော စ ဂေါစရော တေသံ. ‘‘ယုတ္တာယုတ္တပရိက္ခာ’’တိ (နေတ္တိ. ၄)၊ ‘‘ဣမာယ ယုတ္တိယာ အညမညေဟိ ကာရဏေဟိ ဂဝေသိတဗ္ဗ’’န္တိ (နေတ္တိ. ၂၀) စ.

၁၉. ယဒိ ဝါ သဗ္ဗာနိ ပဒါနိ ဧကံ အတ္ထံ အဘိဝဒန္တီတိ ယောဇနာ.

၂၀. ဇရာယံ ဌိတဿ အညထတ္တန္တိ ဌိတဿ ယံ အညထတ္တံ အညထာဘာဝေါ၊ အယံ ဇရာ နာမ. ခဏိကမရဏံ ခဏိကနိရောဓော. သမုစ္ဆေဒမရဏံ ခီဏာသဝါနံ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ.

ကေဝလဿာတိ ဇရာယ အမိဿဿ. အညာဝ ဇရာ၊ အညံ မရဏန္တိ ‘‘ပဋိညာတဿ ကေဝလဿ မရဏဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ’’တိ ဟေတု. ယထာ တံ ဒေဝါနန္တိ သဒိသူဒါဟရဏံ၊ ဝိသဒိသူဒါဟရဏံ ပန ဣဒ္ဓိပါဒါဒယော၊ အနွယဗျတိရေကာ ဂဟေတွာ ယောဇေတဗ္ဗာ.

တေဟီတိ ဇရာမရဏေဟိ.

‘‘ဇီရဏဘိဇ္ဇနသဘာဝါ’’တိ ဣမိနာ လေသေန တဏှာဇရာမရဏာနံ အနညတ္တံ ယောဇေတိ. ယဒိပိ ‘‘အညာ တဏှာ၊ အညာ ဇရာ၊ အညံ မရဏ’’န္တိ သိဒ္ဓေါဝါယမတ္ထော၊ ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘န ဣဒ’’န္တိအာဒိ၊ တထာပိ သက္ကုဏေယျပရိဟာရာယံ စောဒနာတိ အဇ္ဈာရုဠှံ တတ္ထ ဒေါသံ ဒဿေတုံ ‘‘ယဒိ စ ယထာ ဇရာမရဏ’’န္တိ ပါဠိပဝတ္တာနိ ဒဿေန္တော ‘‘ယဒိ။ပေ။ ဒဿေတီ’’တိ အာဟ. ဘာဝေါတိ အဓိပ္ပါယော. ဧတေသန္တိ တဏှာဇရာမရဏာနံ.

‘‘ဣမာယ ယုတ္တိယာ အညမညေဟိ ကာရဏေဟိ ဂဝေသိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ၊ ဗျဉ္ဇနတောပိ ဂဝေသိတဗ္ဗံ၊ အညတ္ထ အတ္ထတော အညတ္ထမ္ပီတိ အဓိပ္ပါယော. တမေဝ ဗျဉ္ဇနတော အညတ္ထံ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ‘‘သလ္လောတိ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣမေသန္တိ သလ္လဓူပါယနာနံ. ဣစ္ဆာဝိပရိယာယေတိ ဣစ္ဆိတာလာဘေ၊ အပ္ပစ္စယသမဝါယေ ဝါ. ဣဒမ္ပိ သမတ္ထနံ ဟောတိ ယထာဓိပ္ပေတဿ အညတ္ထဿ ဗျတိရေကဒဿနဘာဝတော. ဇရာမရဏဝိပရိယာယေတိ ဇရာမရဏေ အသတိ. န ဟိ ယထာဓိပ္ပေတဇရာမရဏာဘာဝေ တဏှာ န ဟောတီတိ.

ဒွိဓာ ဝုတ္တာတိ ဒွိပ္ပကာရေန ဝုတ္တာ၊ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ ဝုတ္တာ. ယံ ဣဒံ။ပေ။ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဝါ အဘိလပနန္တိ ဧဝံ ကိရိယာပရာမသနံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိသေသောတိ အယံ ဧတာသံ ဣစ္ဆာတဏှာနံ ပကတိသင်္ခါတော ဝိသေသော. ‘‘ဒွီဟိ နာမေဟီ’’တိပိ ပါဠိ. ယဒိပိ ဧဝန္တိ ကာမံ ဝိသယဝိသေသေသု ဧဝံ ယထာဝုတ္တအဝတ္ထာဝိသေသေန ဣစ္ဆာတဏှာနံ အတ္ထိ ကာစိ ဘေဒမတ္တာတိ အတ္ထော. သဘာဝတော ပန ဘေဒေါ နတ္ထီတိ ဒဿေန္တော ‘‘တထာပီ’’တိ အာဟ.

ဣစ္ဆန္တီတိ ကာမေန္တိ. တဏှာယနာ ပါတုကာမတာ. သန္တာပနဋ္ဌေနာတိ ပရိဒဟနဘာဝေန. အာကဍ္ဎနဋ္ဌေနာတိ အဝဟရဏဋ္ဌေန. သရိတာနီတိ ရာဂဝသေန အလ္လာနိ. တံသမ္ပယုတ္တပီတိဝသေန သိနိဒ္ဓါနိ သိနေဟိတာနိ. ဝိသတ္တိကာတိ ဝိတ္ထတာ ရူပါဒီသု တေဘူမကဓမ္မေသု ဗျာပနဝသေန. ဝိသဋာတိ ပုရိမဝေဝစနမေဝ တ-ကာရဿ ဋ-ကာရံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဝိသာလာတိ ဝိပုလာ. ဝိသက္ကတီတိ ပရိသက္ကတိ သဟတိ. ရတ္တော ဟိ ရာဂဝတ္ထုနာ ပါဒေန တာဠိယမာနောပိ သဟတိ. ‘‘ဩသက္ကနံ၊ ဝိပ္ဖန္ဒနံ ဝါ ဝိသက္ကန’’န္တိ ဝဒန္တိ. အနိစ္စာဒိကံ နိစ္စာဒိတော ဂဏှန္တီ ဝိသံဝါဒိကာ ဟောတိ. ဝိသံဟရတီတိ တထာ တထာ ကာမေသု အာနိသံသံ ဒဿေန္တီ ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ နေက္ခမ္မာဘိမုခပ္ပဝတ္တိတော စိတ္တံ သံဟရတိ သံခိပတိ. ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခံ၊ တံ ဟရတိ၊ ဝဟတီတိ အတ္ထော. ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တကဿ ကမ္မဿ ဟေတုဘာဝတော ဝိသမူလာ၊ ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခာဒိဘေဒါ ဝေဒနာ မူလံ ဧတာယာတိ ဝိသမူလာ၊ ဒုက္ခသမုဒယတ္တာ ဝိသံ ဖလံ ဧတိဿာတိ ဝိသဖလာ. ရူပါဒိဒုက္ခဿေဝ ပရိဘောဂေါ ဧတာယ၊ န အမတဿာတိ ဝိသပရိဘောဂါ. သဗ္ဗတ္ထ နိရုတ္တိဝသေန ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယော ပနေတ္ထ ပဓာနော အတ္ထော၊ တံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ဝိသတာ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

သိနေဟနံ ပေမကရဏံ. ဗန္ဓနဋ္ဌေနာတိ သံယောဇနဋ္ဌေန. အာသီသနဋ္ဌေနာတိ ဣစ္ဆနဋ္ဌေန. အဘိနန္ဒနဋ္ဌေနာတိ အဿာဒနဋ္ဌေန၊ သမ္ပဋိစ္ဆနဋ္ဌေန ဝါ.

၂၁. အနဘိရတီတိ ဥက္ကဏ္ဌာ. ဉာဏနိဗ္ဗိဒါတိ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ. ယထာ စ ဒုက္ခူ။ပေ။ စာရေသု ယုတ္တိ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ.

သုခါပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညာ သုခါပဋိပဒါခိပ္ပါဘိညာ သုခါပဋိပဒါဒယော. ယော ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဝိသေသံ အဓိဂန္တုံ ဘဗ္ဗော၊ တဿ သုခါပဋိပဒါယောဂျဿ ဝိယ ကရိယမာနာ ဓမ္မဒေသနာ ဝိသေသာဝဟာ န ဟောတိ၊ တသ္မာ သာ န ယုတ္တာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ရာဂစရိတော’’တိအာဒိနာ. ရာဂစရိတဿ တထာ တထာ ကာမာနံ အာဒီနဝံ၊ ဩကာရံ၊ သံကိလေသံ၊ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသဉ္စ အဝိဘာဝေတွာ အာဒိတော ဝိပဿနာကထာဝ ကရိယမာနာ န ဝိသေသာဝဟာ ဟောတိ အာသယဿ အသောဓိတတ္တာတိ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တော ပါဠိယံ ‘‘ဝိပဿနာ။ပေ။ ဒေသနာ’’တိ အာဟာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သေသပဒေသုပီတိ ယထာ ‘‘ရာဂစရိတဿာ’’တိအာဒိနာ ရာဂစရိတကောဋ္ဌာသဝသေန ပါဠိယံ ဒေသနာယ အယုတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ ဒေါသစရိတကောဋ္ဌာသာဒီသုပိ ‘‘ဒေါသစရိတဿ ပုဂ္ဂလဿ အသုဘံ ဒေသေယျာ’’တိအာဒိနာ ပါဠိယံ အဝုတ္တောပိ ယထာသမ္ဘဝမတ္ထော နိဒ္ဓါရေတွာ ဝတ္တဗ္ဗော. ကသ္မာ ပန ယုတ္တိဟာရေ အယုတ္တိနိဒ္ဓါရဏာ ကတာတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ သေသေသုပိ ဒေါသစရိတာဒိဝသေန နိဒ္ဓါရိတေသု အယုတ္တိဂဝေသနေသု အယမေဝ ဥပါယော. အနုလောမပ္ပဟာန’’န္တိပိ ပါဠိ၊ သော ဧဝတ္ထော.

‘‘ယာဝတိကာ ဉာဏဿ ဘူမီ’’တိ ဧတေန ယုတ္တိဟာရဿ မဟာဝိသယတံ ဒဿေတိ. ကသ္မာ ပနာယံ မဟာဝိသယောတိ? ယုတ္တိဝိစာရဘာဝတော၊ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဿ စ ဓမ္မဿ နာနာနယနိပုဏာဒိဂုဏဝိသေသယောဂတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘တံ ကိဿ ဟေတူ’’တိ အာဟ.

အပရဘာဂေတိ ပစ္ဆာဘာဂေ. မေတ္တာဝိဟာရိဘာဂဿ အပရိဟီနတာဝစနတော အယောဂေါ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘သတော’’တိ. ယထာဝုတ္တကာရဏတော ဧဝါတိ ပဋိပက္ခတ္တာ ဧဝ.

ပဟာနေကဋ္ဌဘာဝတော ဒိဋ္ဌိမညိတဿ. အာဒီနဝဒဿနေန ဝိတက္ကံ ဇိဂုစ္ဆန္တာ ဒုတိယဇ္ဈာနဿ အာသန္နဥပစာရဇ္ဈာနဓမ္မာပိ ဝိတက္ကာရမ္မဏာ န ဟောန္တိ၊ ပဂေဝ ဒုတိယဇ္ဈာနဓမ္မာတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘အာရမ္မဏကရဏတ္ထော ဟေတ္ထ သဟဂတသဒ္ဒေါ’’တိ.

ဧဝံ ယုတ္တိဟာရလက္ခဏံ အာဂမတော ယုတ္တာယုတ္တဝိစာရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အာဂမာနုဂတာယ ယုတ္တိယာပိ တံ ဒဿေတုံ ဂုဏမုခေန ဒေါသဝိဘဇနံ ဝိဘဇန္တော ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ယုတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.