၃၈. ဒူသနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၉၇. ဒဒတောတိ သသန္တကံ ပရသန္တကဉ္စ ဒေန္တဿ. ကုလဒူသနဒုက္ကဋန္တိ အတ္တနော ဒုပ္ပဋိပတ္တိယာ ကုလာနံ ဒူသနံ ပသာဒဝိနာသနံ ကုလဒူသနံ၊ တေန ဒုက္ကဋံ ကုလဒူသနဒုက္ကဋံ.

၂၉၈. ဧတ္ထ သံဃိကံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဣဿရေန ဒေန္တဿ ထုလ္လစ္စယန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသံ ပုပ္ဖါဒီနံ မဇ္ဈေ. ဣဿရေနာတိ တဒ္ဓိတလောပေန ဝုတ္တံ၊ ဣဿရိယေန ဣဿရဝတာယာတိ အတ္ထော. ဒေန္တဿာတိ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ဣဿရဝတာယ ဒဒတော. ထုလ္လစ္စယန္တိ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ဒဒတော ‘‘ကုလဒူသနဒုက္ကဋ’’န္တိ သာမညဝိဟိတဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ‘‘ပဉ္စိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိဿဇ္ဇိယာနိ၊ န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ၊ ဝိဿဇ္ဇိတာနိပိ အဝိဿဇ္ဇိတာနိ ဟောန္တိ. ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၁) ဧဝံ ဝုတ္တထုလ္လစ္စယန္တိ အတ္ထော. အညတ္ထ ထုလ္လစ္စယမေဝ. သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတေပိ ဧသေဝ နယော. သံဃဿ သန္တကံ ထေယျာ ဒေန္တဿ ဒုက္ကဋာဒီနီတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဒေန္တဿာတိ ဝုတ္တနယမေဝ. ဒုက္ကဋာဒီနီတိ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ဒဒတော ကုလဒူသနဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ မာသကေ ဝါ ဦနမာသကေ ဝါ ဒုက္ကဋံ၊ အတိရေကမာသကေ ဝါ ဦနပဉ္စမာသကေ ဝါ ထုလ္လစ္စယံ၊ ပဉ္စမာသကေ ဝါ အတိရေကပဉ္စမာသကေ ဝါ ပါရာဇိကန္တိ ဧဝံ ဒုက္ကဋာဒီနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. အညတ္ထ ဒုက္ကဋာဒီနေဝ.

၂၉၉-၃၀၀. ကုလသင်္ဂဟတ္ထံ ဖလပုပ္ဖူပဂံ ရုက္ခံ သဗ္ဗထာ ရောပေတုဉ္စ ရောပါပေတုဉ္စ ဇဂ္ဂိတုဉ္စ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓနီယံ. စ-သဒ္ဒေါ ဩစိနိတုံ ဩစိနာပေတုံ၊ ဂန္ထိတုံ ဂန္ထာပေတုန္တိ စ အဝုတ္တာနိ စ သမုစ္စိနောတိ. ဖလပုပ္ဖါနိ သမ္ပာဒနဝသေန ဥပဂစ္ဆတီတိ ဖလပုပ္ဖူပဂံ. သဗ္ဗထာတိ ကပ္ပိယဝေါဟာရအကပ္ပိယဝေါဟာရပရိယာယဩဘာသနိမိတ္တကမ္မဝသေန သဗ္ဗပ္ပကာရေနေဝ. တတ္ထ ကပ္ပိယဝေါဟာရော နာမ ‘‘ဣမံ ရုက္ခံ ဇာန၊ ဣမံ အာဝါဋံ ဇာန၊ ဣမံ မာလာဝစ္ဆံ ဇာန၊ ဧတ္ထ ဥဒကံ ဇာနာ’’တိ ဝစနံ၊ သုက္ခမာတိကာယ ဥဇုကရဏဉ္စ. တဗ္ဗိပရိယာယေန အကပ္ပိယဝေါဟာရော နာမ. ပရိယာယော နာမ ‘‘ပဏ္ဍိတေန မာလာဝစ္ဆာဒယော ရောပါပေတဗ္ဗာ၊ န စိရဿေဝ ဥပကာရာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိအာဒိဝစနံ. ဩဘာသော နာမ ကုဒ္ဒါလခဏိတ္တာဒီနိ စ မာလာဝစ္ဆေ စ ဂဟေတွာ ဌာနံ. နိမိတ္တကမ္မံ နာမ ကုဒ္ဒါလဥဒကဘာဇနာဒီနံ အာဟရိတွာ သမီပေ ဌပနံ. ဇဂ္ဂိတုန္တိ ဝဒန္တိ ဥဒကသေစနာဒီနိ ကတွာ. ဂန္ထနဂန္ထာပနေသု ပန သဗ္ဗာပိ ဆ ပုပ္ဖဝိကတိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ ဂန္ထိမံ ဂေါပ္ဖိမံ ဝေဓိမံ ဝေဌိမံ ပူရိမံ ဝါယိမန္တိ. နာမဝသေနေဝ ပနေတေသံ ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော. တံ ပန ကုလသင်္ဂဟတော အညတြာပိ ဘိက္ခုဿ ကာတုမ္ပိ အကပ္ပိယဝစနေန ကာရာပေတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဧဝံ ဇာန၊ ဧဝံ ကတေ သောဘေယျ၊ ယထာ ဧတာနိ ပုပ္ဖါနိ န ဝိကိရိယန္တိ၊ တထာ ကရောဟီ’’တိအာဒိနာ ပန ကပ္ပိယဝစနေန ကာရာပေတုံ ဝိနာ ကုလသင်္ဂဟံ ဝဋ္ဋတိ. ရောပနာဒီနီတိ အကပ္ပိယပထဝိယံ ရောပါပနသိဉ္စာပနာဒီနိ၊ အညတ္ထ ရောပနာဒီနိ.

၃၀၁-၂. ဣဒါနိ ပုပ္ဖဒါနာဒီသု အဋ္ဌသု ကုလသင်္ဂဟဝတ္ထူသု အဝသေသာနိ ဒွေ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တာဝါ’’တိအာဒိမာဟ. ဝုတ္တာဝ မိစ္ဆာဇီဝဝိဝဇ္ဇနာယံ ဝုတ္တာ ဧဝ. ဇင်္ဃပေသနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စတီတိ ပါဌသေသော. ပိတရော ဘဏ္ဍုံ သကံ ဝေယျာဝစ္စကရံ ဌပေတွာ ဂိဟိကမ္မေသု ဒူတသာသနံ ဟရဏေ ပဒဝါရေန ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သဟဓမ္မိကေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ ပိတာဒယောဝ ဝုတ္တာ. ဂိဟိကမ္မသူတိ ဝိသယသတ္တမီ. ပဒဝါရေနာတိ ပဒက္ကမေန၊ ပဒေ ပဒေတိ အဓိပ္ပါယော. ပဌမံ သာသနံ အဂ္ဂဟေတွာပိ ပုန ဝဒတော ဒုက္ကဋန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ပုနာတိ ပစ္ဆာ. ‘‘အယံ ဒါနိ သော ဂါမော၊ ဟန္ဒ နံ သာသနံ အာရောစေမီ’’တိ မဂ္ဂါ ဩက္ကမန္တဿ စ ပဒေ ပဒေ ဝဒတော စ ဒုက္ကဋန္တိ အဓိပ္ပါယော. တဿ ပန သာသနံ ပဋိက္ခိပိတွာ သယမေဝ ကာရုညေ ဌိတေန ဂန္တွာ အတ္တနော ပတိရူပံ သာသနံ အာရောစေတုံ၊ ‘‘မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒထာ’’တိအာဒိကံ ဂိဟီနံ ကပ္ပိယသာသနံ ဟရိတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ.

၃၀၃. အဘူတာရောစနရူပိယသံဝေါဟာရုဂ္ဂဟာဒိသာတိ အဘူတာရောစနာယ ရူပိယသံဝေါဟာရေ စ ဥဂ္ဂဟေ ဥပ္ပန္နပစ္စယေ အာဒိသန္တိ ကထေန္တိ ပကာသေန္တီတိ အဘူတာ။ပေ။ ဟာဒိသာ၊ တံသဒိသာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၃၀၄. ပိတူနံ ဟရာပေတွာ ဟရိတွာပိ ပုပ္ဖါနိ ဝတ္ထုပူဇတ္ထံ ဒါတုံ၊ သေသဉာတီနံ ပတ္တာနံ ဝတ္ထုပူဇတ္ထံ ဒါတုန္တိ ယောဇနီယံ. ‘‘ဟရာပေတွာ ဟရိတွာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ပက္ကောသိတွာ ပက္ကောသာပေတွာ ဝါ’’တိ ဝုတ္တမေဝ သိယာတိ န ဝုတ္တံ. ပတ္တာနန္တိ ပက္ကောသကေန ပတ္တာပိ ဂဟိတာ. ဝတ္ထုပူဇတ္ထန္တိ ရတနတ္တယပူဇနတ္ထံ. ဥပါသကာနမ္ပိ ပန သမ္ပတ္တာနံ ဝတ္ထုပူဇတ္ထံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. လိင်္ဂါဒိပူဇတ္ထန္တိ သိဝလိင်္ဂဂိဏ္ဍုဗိမ္ဗာဒိပူဇနတ္ထံ.

၃၀၅. တထာ ဖလန္တိ ဣမိနာ ပုပ္ဖေ ဝုတ္တံ သဗ္ဗံ အပဒိသတိ. ပရိဗ္ဗယဝိဟီနာနန္တိ ပရိဗ္ဗယံ ပါထေယျံ ဝိဟီနံ နဋ္ဌံ ယေသံ အာဂန္တုကာနန္တိ သမာသော. သပရန္တိ အတ္တနော ဝိဿာသိကာ. အဋ္ဌကထာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၆-၄၃၇) ပန ‘‘အတ္တနော သန္တကံယေဝါ’’တိ ဝစနံ ထုလ္လစ္စယာဒိဝိဘာဂတော မောစေတွာ ဝုတ္တံ.

၃၀၆. သမ္မတေန ဒေယျန္တိ ယောဇနာ. ဒေယျန္တိ စတုတ္ထဘာဂံ ဒါတဗ္ဗံ. ဣတရေန တု အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣတရေန တု အသမ္မတေန ပန.

၃၀၇. ပရိစ္ဆိဇ္ဇာတိ ‘‘ဧတ္တကာနိ ဖလာနိ ဒါတဗ္ဗာနီ’’တိ ဧဝံ ဖလပရိစ္ဆေဒေန ဝါ ‘‘ဣမေဟိ ရုက္ခေဟိ ဒါတဗ္ဗာနီ’’တိ ဧဝံ ရုက္ခပရိစ္ဆေဒေန ဝါ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ. တတောတိ ပရိစ္ဆိန္နဖလတော ရုက္ခတော ဝါ. ယာစမာနဿ ဂိလာနဿေတရဿ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓနီယံ. ရုက္ခာဝ ဒဿိယာတိ ‘‘ဣဓ ဖလာနိ သုန္ဒရာနိ၊ ဣတော ဂဏှထာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဣတော ဂဟေတုံ လဗ္ဘတီ’’တိ ရုက္ခာ ဝါ ဒဿေတဗ္ဗာ.

၃၀၈. ဣဒါနိ အဋ္ဌသု ပုပ္ဖါဒီနံ စတုန္နံ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတွာ ယထာဝုတ္တဖလပုပ္ဖဝိနိစ္ဆယံ အဝသေသေသု စတူသု အပဒိသန္တော ‘‘သိရီသာ’’တိအာဒိမာဟ. သိရီသစုဏ္ဏကသဝါဒိစုဏ္ဏေတိ ကသာဝံ ယံ ကိဉ္စိ အာဒိ ယဿ၊ တမေဝ စုဏ္ဏံ၊ သိရီသစုဏ္ဏဉ္စ ကသာဝါဒိစုဏ္ဏဉ္စာတိ သမာသော. ‘‘သိရီသစုဏ္ဏံ ဝါ အညံ ဝါ ကသာဝ’’န္တိ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၆-၄၃၇) ဝုတ္တံ. ‘‘ကသာဝါဒီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ရဿေန ဝုတ္တံ. သေသေသူတိ ဝေဠုအာဒီသု တီသု. ပါဠိယာ အဝုတ္တဿာပိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ အာဟ ‘‘ပဏ္ဏမ္ပေတ္ထ ပဝေသယေ’’တိ. ဧတ္ထာတိ ပုပ္ဖါဒီသူတိ.

ဒူသနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.