၃၄. ပထဝီနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၄၂. ဇာတာဇာတာတိ ဒုဝိဓာတိ ဇာတာ ပထဝီ အဇာတာ ပထဝီတိ ပထဝီ ဒုဝိဓာတိ အတ္ထော. ဣမိနာ ဇာတပထဝိဉ္စ အဇာတပထဝိဉ္စ ဒဿေတိ. တာသံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတိ ‘‘သုဒ္ဓါ’’တိအာဒိနာ. သုဒ္ဓမတ္တိကပံသုကာ စ အဒဍ္ဎာ စ ဗဟုမတ္တိကပံသုကာ စ စာတုမာသာဓိကောဝဋ္ဌပံသုမတ္တိကရာသိ စ ဇာတာ ပထဝီတိ သမ္ဗန္ဓော. မတ္တိကာ စ ပံသု စာတိ ဒွန္ဒော. သုဒ္ဓါ အပ္ပသက္ခရာဒိတာယ မတ္တိကာ ပံသဝေါ ယဿာတိ ဗာဟိရတ္ထော. အဒဍ္ဎာတိ ဥဒ္ဓနပစနာဒိဝသေန တထာ တထာ အဒဍ္ဎာ. သာ ပန ဝိသုံ နတ္ထိ၊ သုဒ္ဓမတ္တိကာဒီသု အညတရာဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. စတ္တာရော မာသာ၊ တေဟိ သဟိတော အတိရေကော ကာလော၊ တသ္မိံ ဩဝဋ္ဌောတိ သမာသော. ဩဝဋ္ဌောတိ ယေန ကေနစိ ဥဒကေန ဩဝဋ္ဌော. ဗုဓာ ပန ‘‘အာကာသတော ဝုဋ္ဌဥဒကေနေဝ၊ န အညတ္ထ ပဟရိတွာ ပတိတဗိန္ဒုနာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘ဩဝဋ္ဌော’’တိ သာမညေန ဝုတ္တတ္တာ စ ‘‘ပေါက္ခရဏိယာ ဌိတတနုကဒ္ဒမော ဝဋ္ဋတိ၊ ဗဟလော တု န ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၆) ဝုတ္တတ္တာ စ ‘‘ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ သမ္ပတ္တေ ဂရုကေ ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိနယလက္ခဏတော စ န တံ ယုဇ္ဇတီတိ အမှာကံ ခန္တိ. ပံသုမတ္တိကာနံ ရာသိ ပံသုမတ္တိကရာသိ. စတု။ပေ။ ဝဋ္ဌော ပံသုမတ္တိကရာသိ ယဿာတိ အညပဒတ္ထော၊ ကမ္မဓာရယော ဝါ.

၂၄၃. ဝါလုကာ စ ဒဍ္ဎာ စ ယေဘုယျသက္ခရာဒိမဟီပိ စ စာတုမာသောမဝဋ္ဌကော ဝုတ္တရာသိ စ ဒုတိယာ ဘူမီတိ သမ္ဗန္ဓော သက္ခရာ စ ပါသာဏာ စ မရုမ္ဗာ စ ကထလာ စ ဝါလုကာ စာတိ ဒွန္ဒော. သုဒ္ဓါ သက္ခရ။ပေ။ ဝါလုကာ ယဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော. ဟတ္ထမုဋ္ဌိနာ ဂဟေတဗ္ဗပ္ပမာဏာ သက္ခရာ၊ တတော ဥပရိ ပါသာဏာ၊ ကဋသက္ခရာ မရုမ္ဗာ၊ ကပါလခဏ္ဍာနိ ကထလာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုတိယာတိ အဇာတာ. ဝုတ္တရာသီတိ ဝုတ္တော မတ္တိကပံသုသိရာ.

၂၄၄. ကီဒိသီ ယေဘုယုမတ္တိကာဒီတိ အာဟ ‘‘ဒွေ ဘာဂါ’’တိအာဒိ. ယဿ ဘူမိယာတိ ယဿာ ဘူမိယာ. သေသေသုပီတိ ယေဘုယျပံသုယေဘုယျသက္ခရယေဘုယျပါသာဏာဒီသု.

၂၄၅. ‘‘ပါစိတ္တီ’’တိအာဒိနာ တတ္ထ ဝိနိစ္ဆယံ ဒဿေတိ. ဇာတေ ဇာတသညိဿ ခဏနေ ပါစိတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဇာတေတိ ဇာတေ ဘူမိဘာဂေ၊ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဝါ၊ ဇာတာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဇာတေ ဒွေဠှဿ ဝိမတိဿ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဇာတေ အဇာတသညိဿ အနာပတ္တိ. တထာ အာဏာပနေ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ. အဇာတသညိဿာတိ အဇာတာတိ သညာ အဇာတသညာ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ အဇာတသညီ၊ တဿ.

၂၄၆. ဧကာယာဏတ္တိယာ ဧကာတိ သစေ သကိံ အာဏတ္တော ဒိဝသမ္ပိ ခဏတိ၊ အာဏာပကဿ ဧကာ ဧဝ အာပတ္တီတိ အတ္ထော. ဝါစသော အာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝါစသောတိ ဝိစ္ဆာယံ သော၊ ဝါစာယ ဝါစာယာတိ အတ္ထော.

၂၄၇. ‘‘ဣမံ ဌာနံ ခဏ ဝါ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘ဧတ္ထ အဂ္ဂိံ ဇာလေဟိ ဝါ’’တိ ယောဇနာ. ‘‘ဝတ္တု’’န္တိ ဣဒံ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမဿ ကတ္တုပဒဝစနန္တိ အတ္ထော. အထ ဝါ ‘‘ဣမံ ဌာနံ ခဏာ’’တိအာဒိပ္ပကာရော ဝစနာယ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. နိယမေတွာတိ ဣမိနာ ‘‘အာဝါဋံ ခဏ၊ ကန္ဒံ ခဏာ’’တိအာဒိနာ အနိယမေတွာ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ.

၂၄၈. ‘‘ဣမဿ ထမ္ဘဿ အာဝါဋံ ဇာန ဝါ၊ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ ဝါ’’တိ စ ‘‘မတ္တိကံ ဇာန ဝါ၊ မတ္တိကံ အာဟရ ဝါ၊ မတ္တိကံ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ ဝါ’’တိ စ ဧဒိသံ ဝစနံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတံ ဝိယ ဒိဿတီတိ ဧဒိသံ၊ ကိံ တံ? ‘‘မတ္တိကံ ဒေဟီ’’တိအာဒိကံ ဥပမေယျံ. ‘‘မတ္တိကံ ဇာနာ’’တိအာဒိကံ ပန ဥပမာနံ၊ တေသံ ဥပမာနောပမေယျာနံ ယာ ကပ္ပိယသင်္ခါတာ သမာနဓမ္မတာ၊ သာ ဥပမာ. တထာ စ ဝုတ္တံ အမှေဟိ သုဗောဓာလင်္ကာရေ ‘‘ဥပမာနောပမေယျာနံ၊ သဓမ္မတ္တံ သိယောပမာ’’တိ. အညထာ ဥပမာနဘူတအက္ခရာဝဠိသဒိသီယေဝ၊ အက္ခရာဝဠိ ဥပမေယျံ သိယာ. ဝါကျေ ဝိယ-သဒ္ဒေါယေဝ ပန ဥပမာနံ ဇောတေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၂၄၉. ပထဝိယာ အသမ္ဗဒ္ဓံ သုက္ခကဒ္ဒမအာဒိကဉ္စ တနုကံ ဥဿိဉ္စနီယကဒ္ဒမဉ္စ ကောပေတုံ လဗ္ဘန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကဒ္ဒမအာဒိကန္တိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥဒကေန ဂတဋ္ဌာနေ ဥဒကပပ္ပဋကော နာမ ဟောတိ၊ ယံ ဝါတပ္ပဟာရေန စလတိ၊ တံ သင်္ဂဏှာတိ. ဥဿိဉ္စနီယကဒ္ဒမန္တိ ဃဋေဟိ ဥဿိဉ္စိတုံ သက္ကုဏေယျကဒ္ဒမံ.

၂၅၀. ‘‘စာတုမာသာဓိကောဝဋ္ဌံ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒ’’န္တိအာဒိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဂဏ္ဍံ ပထဝိယာ ဂဏ္ဍသဒိသံ မတ္တိကရာသိံ ဥပ္ပါဒေန္တီတိ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒါ. ဣဓ ပန တေဟိ ဥဋ္ဌာပိတော ဂူထော ‘‘ဂဏ္ဍုပ္ပါဒ’’န္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌော. ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ဂဏ္ဍုပ္ပါဒေါ’’တိ ပါဌော ဒိဿတိ. တံ ‘‘န ကောပယေ’’တိ ဧတ္ထ ကမ္မေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ န ယုဇ္ဇတိ. မူသိကုက္ကိရန္တိ မူသိကာနံ ဥက္ကိရော ခဏိတွာ ဗဟိ ကတံ ပံသုရာသိ မူသိကုက္ကိရောတိ. လေဍ္ဍာဒိန္တိ ဧတ္ထ လေဍ္ဍုန္တိ ကသိတဋ္ဌာနေ နင်္ဂလစ္ဆိန္နမတ္တိကာပိဏ္ဍံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဂါဝီနံ ခုရစ္ဆိန္နံ ကဒ္ဒမံ သင်္ဂဏှာတိ.

၂၅၁-၂. ဥဒကသန္တိကေ ပတိတေ ဝါပိအာဒီနံ ကူလေ စ ပါသာဏေ လဂ္ဂေ ရဇေ စ နဝသောဏ္ဍိယာ ပတိတေ ရဇေ စ အဗ္ဘောကာသုဋ္ဌိတေ ဝမ္မိကေ စ မတ္တိကာကုဋ္ဋေ စ တထာတိ သမ္ဗန္ဓော. တထာတိ ဣမိနာ ကူလာဒိကေ စာတုမာသာဓိကောဝဋ္ဌံ ဝါ သဗ္ဗံ န ကောပယေတိ ဣဒံ အတိဒိသတိ. ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋကော ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ယေဘုယျာ’’တိအာဒိ. ယေဘုယျေန ကထလာ ဧတ္ထာတိ ယေဘုယျကထလာ၊ ဘူမိ၊ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ ဌာနံ၊ ယေဘုယျကထလာယ ဌာနံ၊ တသ္မိံ. ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋကော ယေဘုယျကထလာ ဝိယ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ကုဋ္ဋကံ ကောပေန္တဿ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဋ္ဌကာယ ကတော ကုဋ္ဋကောတိ သမာသော.

၂၅၃-၅. သဉ္စာလေတွာ ဘူမိံ ဝိကောပယံ ထမ္ဘာဒိံ ဂဏှိတုံ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ဝိကောပယန္တိ ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ၊ ဝိကောပယတာတိ အတ္ထော. အညထာ ကထမေတ္ထ ပဌမာပသင်္ဂေါ. ပဌမာ ဟိ ‘‘ဘဝ’’န္တိ ဝုတ္တေ သိယာ၊ န စ ‘‘ဂဏှိတု’’န္တိအာဒီသု တုံ-ပစ္စယေဟိ ဝုတ္တော ကောစိ အတ္ထိ၊ ယဒါ ဘာဝေ တုံ-ပစ္စယော၊ တဒါ န ကိဉ္စိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ၊ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ပဓာနကိရိယာယပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ကတ္တာ အညောယေဝါတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. တတိယတ္ထေ တု သတိ ဣတော စိတော သဉ္စာလေတွာ ဘူမိံ ဝိကောပယတာ ထမ္ဘာဒိံ ဂဏှိတုံ န ကပ္ပတီတိ အတီဝ ယုဇ္ဇတိ. ဓာရာယာတိ ပဿာဝဓာရာယ. ဝိသမံ သမံ ကာတုံ သမ္မုဉ္ဇနီဟိ ဃံသိတုံ ဝါတိ ယောဇနာ. ဝိသမန္တိ ဝိသမဋ္ဌာနံ. ‘‘ပဒံ ဒဿေဿာမီ’’တိ ဘူမိံ ဘိန္ဒန္တော စင်္ကမိတုံ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘိန္ဒန္တောတိ ဘိန္ဒတာ. ကဏ္ဍုရောဂီ ဝါ တဋာဒီသု အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ဃံသိတုန္တိ ယောဇနာ. ကဏ္ဍုရောဂီတိ ကဏ္ဍုရောဂိနာ. စ-သဒ္ဒေါ အဝဓာရဏေ.

၂၅၆-၇. သုဒ္ဓစိတ္တဿာတိ ပထဝိဘေဒါဓိပ္ပါယဝိရဟေန ပရိသုဒ္ဓစိတ္တဿ.

၂၅၈. အဂ္ဂိဿ အနုပါဒါနေ ကပါလေ ဝါ အနုပါဒါနာယ ဣဋ္ဌကာယ ဝါ အဂ္ဂိံ ပါတေတုံ ဝါ အဝသေ သတိ ဘူမိယံ ပါတေတုံ ဝါ လဗ္ဘတေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥပါဒါနံ ဣန္ဓနံ၊ န ဥပါဒါနံ အနုပါဒါနံ၊ တသ္မိံ. ဝသော ပဘုတ္တံ. ‘‘ဝသော ပဘုတ္တေ အာယတ္တေ’’တိ ဟိ နိဃဏ္ဍု. န ဝသော အဝသော၊ တသ္မိံ အပဘုတ္တေတိ အတ္ထော. ပတိတဋ္ဌာနေယေဝ ဥပါဒါနံ ဒတွာ အဂ္ဂိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. သုက္ခခါဏုကသုက္ခရုက္ခာဒီသု စ အဂ္ဂိံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ‘‘ပထဝိံ အပ္ပတ္တမေဝ နိဗ္ဗာပေတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ၊ ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာပေတုံ န သက္ကောတိ၊ အဝိသယတ္တာ အနာပတ္တိ. ‘‘ဘူမိယံ ပါတေဟီ’’တိ ဧဝမ္ပိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ.

ပထဝီနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.