၇. ပဝါရဏာနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၇၃. ဣဒါနိ ပဝါရဏာဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဝါရဏာ’’တိ (ပါစိ. ၂၃၈-၂၃၉၊ ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉၊ ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) ပဒံ ဥဒ္ဓဋံ. တတ္ထ ဣရိယာပထေနာတိ ဌာနဂမနသယနနိသဇ္ဇာနံ အညတရေန ဣရိယာပထေနာတိ အတ္ထော. တတော ဣရိယာပထတော အညေန ဣရိယာပထေန အနတိရိတ္တကံ ပရိဘုဉ္ဇေယျ စေ၊ ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော. ပါစိတ္တိနတိရိတ္တကန္တိ ပါစိတ္တိ အနတိရိတ္တကံ.

၇၄. ဣဒါနိ ယေဟိ အင်္ဂေဟိ ပဝါရဏာ ဟောတိ၊ တာနိ အင်္ဂါနိ ဒဿေတုံ ‘‘အသန’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အသနန္တိ ဧတေန အဝိပ္ပကတဘောဇနတာ ဝုတ္တာ၊ ဘုဉ္ဇမာနော စ သော ပုဂ္ဂလော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဘောဇနဉ္စေဝါတိ ယံ ဘုဉ္ဇန္တော ပဝါရေတိ၊ တံ ဩဒနော ကုမ္မာသော သတ္တု မစ္ဆော မံသန္တိ ဣမေသု အညတရံ ဟောတီတိ အတ္ထော. အဘိဟာရောတိ ဒါယကော တဿ တံ ဘတ္တံ ကာယေန အဘိဟရတီတိ အတ္ထော၊ ဝါစာဘိဟာရော ပန န ဂဟေတဗ္ဗော. သမီပတာတိ ဒါယကော ပဝါရဏပ္ပဟောနကဘောဇနံ ဂဟေတွာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဩကာသေ ဟောတီတိ အတ္ထော. ကာယဝါစာပဋိက္ခေပေါတိ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ဘိက္ခံ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပေယျာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ပန သစေ ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ၊ အာနိသဒဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ ဌိတော၊ ပဏှိအန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ နိပန္နော၊ ယေန ပဿေန နိပန္နော၊ တဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ ဒါယကဿာပိ တထာဝိဓဿ ဌပေတွာ ပသာရိတဟတ္ထံ ယံ တဿ အာသန္နတရံ အင်္ဂံ၊ တဿ ဝသေန ပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော. ပဉ္စ အင်္ဂါ ပဝါရဏာတိ ‘‘အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီ’’တိ (ပါစိ. ၂၃၉၊ ပရိ. ၄၂၈) ပါဠိယံ ဝုတ္တေဟိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ အတ္ထော.

၇၅. ဣဒါနိ ဧတေသု ပဉ္စသု ဘောဇနံ ဒဿေတုံ ‘‘ဩဒနော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ ဩဒနာဒယော ဣမေဟိ နိဗ္ဗတ္တာတိ ဒဿေတုံ ‘‘သာလီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သေတရတ္တကာဠဘေဒါ သဗ္ဗာပိ ကင်္ဂုဇာတိယော ကင်္ဂူတိ ဂဟေတဗ္ဗာ. ကာဠသေတာ ကုဒြူသဝရကာ. ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ ဩဒနော စ ဘောဇ္ဇယာဂု စ ဩဒနော နာမာတိ အတ္ထော.

၇၆. သာမာကာဒိတိဏံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) ကုဒြူသကေ သင်္ဂဟံ ဂတန္တိ အတ္ထော. ဝရကစောရကော ဝရကေ သင်္ဂဟံ ဂတော၊ သာလိယဉ္စေဝ နီဝါရော သင်္ဂဟံ ဂတော သေတတ္တာတိ ဝဒန္တိ. ဣမေသံ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ သာနုလောမာနံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ‘‘ယာဂုံ ပစိဿာမာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘတ္တံ ပစိဿာမာ’’တိ ဝါ ယံ ကိဉ္စိ သန္ဓာယ ပစန္တိ၊ သစေ ဥဏှံ ဝါ သီတလံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘောဇနကာလေ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ အယံ ဩဒနော နာမ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ယောပိ ပါယာသော ဝါ အမ္ဗိလယာဂု ဝါ ဥဒ္ဓနတော ဩတာရိတမတ္တာ အဗ္ဘုဏှာ အာဝိဇ္ဈိတွာ ပိဝိတုံ သက္ကာ၊ ဂဟိတောကာသေပိ ဩဓိံ န ဒဿေတိ၊ အယံ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. ဥသုမာယ ပန ဝိဂတာယ ဃနဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ပုန ပဝါရဏံ ဇနေတိ၊ ပုဗ္ဗေ တနုကဘာဝေါ န ရက္ခတိ. ဘတ္တေ ပန ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီနိ အာကိရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ကိဉ္စာပိ တနုကာ ဟောတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိယေဝ တသ္မိံ ယာဂုယာ နတ္ထိဘာဝတော. သစေ ပန ပက္ကုထိတေသု ဥဒကာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ပစိတွာ ဒေန္တိ၊ ယာဂုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ.

၇၇. ဘဋ္ဌဓညမယောတိ သတ္တဝိဓာနိပိ ဓညာနိ ဂဟေတွာ ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ တေသံ တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေတွာ ကတစုဏ္ဏကုဏ္ဍကာနိ သတ္တု နာမ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန အာတပသုက္ခာနံ ဝါ တဏ္ဍုလာနံ စုဏ္ဏကုဏ္ဍကာနိ သတ္တုသင်္ချံ န ဂစ္ဆန္တိ. ယဝသမ္ဘဝေါတိ အညေဟိ ပန မုဂ္ဂါဒီဟိ ကတကုမ္မာသော န ပဝါရေတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဥဒကသမ္ဘဝေါတိ ဣမိနာ ကက္ကဋကသိပ္ပိကသမ္ဗုကာဒယောပိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ. သစေ ယာဂုပါနကာလေ ဧကသ္မိံ ဘာဇနေ ဌပေတွာ မစ္ဆမံသံ ဝါ ခါဒန္တိ၊ တေ စေ အခါဒန္တော အညံ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ခါဒိတေပိ သစေ မုခေ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထိ၊ တဒါ ပဋိက္ခိပန္တောပိ န ပဝါရေတိယေဝ. သစေ ပတ္တေ အဝသိဋ္ဌံ အတ္ထိ၊ မုခေ နတ္ထိ၊ တဉ္စေ အခါဒိတုကာမော ဟောတိ၊ အညတ္ထ ဝါ ဂန္တွာ ခါဒိတုကာမော၊ တသ္မိံ ခဏေ ပဋိက္ခိပန္တောပိ န ပဝါရေတိယေဝ.

၇၈. ဘောဇနန္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) ပဉ္စသု ဘောဇနေသု ယံ ကိဉ္စိ ဘောဇနံ. ကပ္ပိယံ ဝါ အကပ္ပိယံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. နိသေဓယန္တိ ကာယေနာဘိဟဋံ အင်္ဂုလိစလနာဒိနာ ဝါ ဘမုကဝိကာရေန ဝါ ကုဒ္ဓဘာဝေန ဩလောကေန ဝါ ပဋိက္ခိပန္တော ကာယေန ဝါ ‘‘အလ’’န္တိ ဝါ ‘‘န ဂဏှာမီ’’တိ ဝါ ‘‘မာ အာကိရာ’’တိ ဝါ ‘‘အပဂစ္ဆာ’’တိ ဝါ အာဒိနာ နယေန ပဋိက္ခိပန္တော ဝါစာယ ဝါ နိသေဓယန္တောတိ အတ္ထော. ကပ္ပန္တိ ကပ္ပိယဘောဇနမေဝ ပဋိက္ခိပန္တော သော ပဝါရေတိ၊ အကပ္ပိယမံသံ ဝါ ဘောဇနံ ဝါ ပဋိက္ခိပန္တော န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? တဿ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ. သစေ ကပ္ပိယဘောဇနံ ဘုဉ္ဇမာနော အကပ္ပိယံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? တဿ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗတော. ဣဒါနိ မိဿကနယံ ဒဿေတုံ ‘‘တန္နာမေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတြာယံ ပိဏ္ဍတ္ထော – တန္နာမေန ဝါ ဣမန္တိ ဝါ အဘိဟဋံ ကပ္ပိယံ နိသေဓယံ ပဝါရေယျာတိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယော ပန မစ္ဆမံသမိဿံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) ယာဂုံ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ အာဟရိတွာ ‘‘မစ္ဆံ ဂဏှထ၊ မံသံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. သစေ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထ၊ ရသဗျဉ္ဇနံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ န ဟောတိ. ကသ္မာ? တဿာပိ အတ္ထိတာယ. သစေ ‘‘ဣမံ ဂဏှထာ’’တိ သဝတ္ထုကံ ကတွာ ဒေတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. ဘတ္တမိဿကေပိ ဧသေဝ နယော. သစေ အညဿ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရဏာ နတ္ထိယေဝ.

၇၉-၈၀. ဣဒါနိ ပဝါရဏံ အဇနေန္တေ ဒဿေတုံ ‘‘လာဇာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ လာဇာ တံသတ္တုဘတ္တာနီတိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) လာဇာ စ လာဇေဟိ ကတသတ္တုဘတ္တာနိ စာတိ အတ္ထော. မစ္ဆမံသပူဝေသု ပန ပဝါရဏာ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘သုဒ္ဓခဇ္ဇကော’’တိ ဝုတ္တံ. ဘဋ္ဌပိဋ္ဌန္တိ ပုဗ္ဗေ အာမကံ ပစ္ဆာ ဘဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝေဠုအာဒီနံ ဝုတ္တာဝသေသာနံ ဘတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ရသယာဂု ရသော ပက္ကယာဂု. မံသာဒီဟိ အမိဿိတာ သုဒ္ဓယာဂု. ပုထုကာမယံ ပန ယံ ကိဉ္စိ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ.

၈၁. ဝုဋ္ဌာယာတိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၃၈-၂၃၉) အာသနာ ဥဋ္ဌာယ အတိရိတ္တံ န ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သစေ ပဝါရေတွာ အာသနာ န ဝုဋ္ဌာတိ ဘိက္ခု၊ တဿာပိ အတိရိတ္တံ ကာတုံ လဘတိ. အဘုတ္တေန စ ဘောဇနန္တိ ယေန ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ အန္တမသော ကုသဂ္ဂေနာပိ န ဘုတ္တံ၊ တေနာပိ အတိရိတ္တံ န ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ယေန ပန အရုဏုဂ္ဂမေပိ ဘုတ္တံ ဟောတိ၊ သော စေ အပဝါရိတော အာသနာ ဝုဋ္ဌိတောပိ မဇ္ဈနှိကသမယေပိ ပုန ကိဉ္စိ အဘုတွာပိ ကာတုံ လဘတိ. ယေန ယံ ဝါ ပုရေ ကတန္တိ ယေန ယံ ဝါ ပုဗ္ဗေ ကတံ၊ တေန တမ္ပိ ပစ္ဆာ န ကာတဗ္ဗံ. အညေန ပန တံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

၈၂. ယံ ဖလံ ဝါ ကန္ဒမူလံ ဝါ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ကတကပ္ပိယံ အညမ္ပိ ကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ ကပ္ပိယမံသံ ဝါ၊ ဣဒံ ကပ္ပိယံ နာမ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရဝိပရီတံ အကပ္ပိယံ နာမ၊ တသ္မိံ အတိရိတ္တကရဏံ န ရုဟတိ၊ ယဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ န ဂဟိတံ၊ တသ္မိမ္ပိ န ရုဟတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကပ္ပိယံ ဂဟိတဉ္စေဝါ’’တိ. ဥစ္စာရိတန္တိ ကပ္ပိယံ ကာရေတုံ အာဂတေန ဘိက္ခုနာ ဤသကမ္ပိ ဥက္ခိတ္တံ ဝါ အပနမိတံ ဝါတိ အတ္ထော. ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌိတံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပါသဂ’’န္တိ. အတိရိတ္တံ ကရောန္တေဝန္တိ အတိရိတ္တံ ကရောန္တော ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဧဝံ ဘာသတူတိ အတ္ထော. ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ တိက္ခတ္တုံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အယံ ကိရ အာစိဏ္ဏော. ဝိနယဓရာ ကိရ ပန ‘‘သကိံ ဧဝ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒန္တိ. အလမေတံ သဗ္ဗန္တိ ဣဒမ္ပိ ဝေါ အဓိကံ၊ ဣတော အညံ န လစ္ဆသီတိ အတ္ထော.

၈၃. အနုပသမ္ပန္နဟတ္ထဂန္တိ ကပ္ပိယံ ကရောန္တေန ပန အနုပသမ္ပန္နဿ ဟတ္ထေ ဌိတံယေဝ န ကာတဗ္ဗံ၊ တံ ပန အညေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဂ္ဂဟာပေတွာ တဿ ဟတ္ထေ ဌိတံ အတိရိတ္တံ ကတွာ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. အတ္တနာ အာဂန္တွာ အညဿ ဟတ္ထေ စ ပေသယိတွာပိ ကာရေတုံ လဗ္ဘတေတိ အတ္ထော. တံ ပန အတိရိတ္တကာရကံ ဌပေတွာ အညော သဗ္ဗော ပဝါရိတောပိ အပ္ပဝါရိတောပိ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတီတိ အတ္ထော. သစေ ပဝါရိတော ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ယထာ အကတေန မိဿံ န ဟောတိ၊ တထာ မုခဉ္စ ဟတ္ထဉ္စ သုဒ္ဓံ ကတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ဂိလာနဿ ဘုတ္တာဝသေသမ္ပိ တဿ ‘‘အဇ္ဇ ဝါ သွေ ဝါ ခါဒိဿတီ’’တိ အာဟဋမ္ပိ အနတိရိတ္တကတံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. ပဝါရဏာဝိနိစ္ဆယော.

ပဝါရဏာနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.