၄၉. စတုရာရက္ခနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၄၆၁-၂. အသုဘန္တိ အသုဘဘာဝနာ. ဣမေ စတ္တာရော စတုရာရက္ခာ နာမာတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒါနိ တေ ဒဿေတုံ ‘‘အာရကတ္တာဒိနာ’’တိအာဒိမာဟ. အာရကတ္တာဒိနာတိ ဧတ္ထ အာရကတ္တာ၊ အရီနံ အရာနဉ္စ ဟတတ္တာ၊ ပစ္စယာဒီနံ အရဟတ္တာ၊ ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါတိ ဣမေဟိ တာဝ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သော ဘဂဝါ အရဟန္တိ အနုဿရိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အာရကတ္တာ ဟတတ္တာ စ၊ ကိလေသာရီန သော မုနိ၊

ဟတသံသာရစက္ကာရော၊ ပစ္စယာဒီန စာရဟော၊

န ရဟော ကရောတိ ပါပါနိ၊ အရဟံ တေန ဝုစ္စတီ’’တိ. (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၊ ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၃၀)၊

ဘဂဝါ ပန သဗ္ဗကိလေသေဟိ သုဝိဒူရဝိဒူရေ ဌိတော မဂ္ဂေန သဝါသနကိလေသာနံ ဟတတ္တာ၊ တသ္မာ ‘‘အာရကတ္တာ အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘သော တတော အာရကာ နာမ၊

ယဿ ယေနာသမင်္ဂိတာ၊

အသမင်္ဂီ စ ဒေါသေဟိ၊

နာထော တေနာရဟံ မတော’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၅)၊

ဘဂဝတာ ပန သဗ္ဗကိလေသာရယော ဟတာ၊ တသ္မာ ‘‘အရီနံ ဟတတ္တာပိ အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ယသ္မာ ရာဂါဒိသင်္ခါတာ၊ သဗ္ဗေပိ အရယော ဟတာ၊

ပညာသတ္ထေန နာထေန၊ တသ္မာပိ အရဟံ မတော’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၆)၊

ယံ ပနေတံ အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာမယနာဘိပုညာဘိသင်္ခါရအပုညာဘိသင်္ခါရအာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာရံ ဇရာမရဏနေမိ ‘‘အာသဝသမုဒယာ အဝိဇ္ဇာသမုဒယော’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၀၃) ဝစနတော အာသဝသမုဒယမယေန အက္ခေန ဝိဇ္ဈိတွာ တိဘဝရထေ ယောဇိတံ အနာဒိကာလပ္ပဝတ္တံ သံသာရစက္ကံ၊ တဿ ဘဂဝတော ဗောဓိရုက္ခမူလေ သမ္မပ္ပဓာနဝီရိယပါဒေဟိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ သဒ္ဓါဟတ္ထေန ကမ္မက္ခယကရဉာဏဖရသုံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗေ အရာ ဟတာ. တသ္မာ ‘‘အရာနံ ဟတတ္တာ အရဟ’’န္တိ ဝုတ္တော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အရာ သံသာရစက္ကဿ၊ ဟတာ ဉာဏာသိနာ ယတော၊

လောကနာထေန တေနေသ၊ အရဟန္တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၈)၊

အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျတ္တာ စီဝရာဒီနံ ပစ္စယာနံ ဥတ္တမပူဇာယ စ ယုတ္တော ဘဂဝါ၊ တသ္မာ ‘‘ပစ္စယာဒီနံ အရဟတ္တာ စ အရဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပူဇာဝိသေသံ သဟ ပစ္စယေဟိ၊

ယသ္မာ အယံ အရဟတိ လောကနာထော၊

အတ္ထာနုရူပံ အရဟန္တိ လောကေ၊

တသ္မာ ဇိနော အရဟတိ နာမမေတ’’န္တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၉)၊

ယထာ လောကေ ကေစိ ပဏ္ဍိတမာနိနော အသိလောကဘယေန ရဟော ပါပါနိ ကရောန္တိ၊ တထာ ဘဂဝါ ကဒါစိပိ န ကရောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါ စ အရဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ယသ္မာ နတ္ထိ ရဟော နာမ၊ ပါပကမ္မေသု တာဒိနော၊

ရဟာဘာဝေန တေနေသ၊ အရဟံ ဣတိ ဝိဿုတော’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၃၀) –

ဧဝံ အာရကတ္တာဒိနာ အရဟန္တိ ဘာဝေတဗ္ဗံ.

သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သမ္မာတိ ဉာယေနေဝ၊ အဘိညေယျေ ဓမ္မေ အဘိညေယျတော ပရိညေယျေ ဓမ္မေ ပရိညေယျတော ပဟာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ပဟာတဗ္ဗတော သစ္ဆိကာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ သစ္ဆိကာတဗ္ဗတော ဘာဝေတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ဘာဝေတဗ္ဗတော ဧဝါတိ အတ္ထော. သာမဉ္စာတိ အတ္တနာဝ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အဘိညေယျံ အဘိညာတံ၊ ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စ ဘာဝိတံ၊

ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ မေ၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ. (မ. နိ. ၂.၃၉၉၊ သု. နိ. ၅၆၃)၊

‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေ နဝဘေဒေ ဘဂဝတော ဂုဏေ ယာ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သတိယေဝ အနုဿတိ၊ ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနမှိယေဝ ဝါ ပဝတ္တတ္တာ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ ကုလပုတ္တဿ အနုရူပါ သတီတိ အနုဿတိ၊ ဗုဒ္ဓံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နာ အနုဿတိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ၊ ယာ ဧဝံ နဝဝိဓေန ပဝတ္တာ သတိ၊ သာ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ နာမာတိ အတ္ထော. သဗ္ဗာကာရေန ပန အာစရိယေန ဗုဒ္ဓဃောသေန ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၂၃ အာဒယော) ဝုတ္တာ၊ အတ္ထိကေန ပန တတော ပစ္စာသီသိတဗ္ဗာ.

၄၆၃-၄. စတုရာရက္ခာယ သာယံပါတံ ဘာဝေတဗ္ဗတ္တာ မေတ္တာဘာဝနံ ဒဿေန္တေန ထေရေန သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာဝသေန ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣတရထာ ‘‘အတ္တာနံ ဥပမံ ကတွာ၊ န ဟနေယျ န ဃာတယေ’’တိ (ဓ. ပ. ၁၂၉-၁၃၀) ဝစနတော သဗ္ဗပဌမံ ‘‘အဟံ သုခိတော ဟောမိ၊ အဝေရော’’တိအာဒိနာ နယေန ဘာဝေတွာဝ အတ္တနိ စိတ္တံ နိပရိဗန္ဓမာနံ ကတွာ ပစ္ဆာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဒီသု ကမေန ဘာဝေတဗ္ဗာ. အတ္တနိ ပန အပ္ပနာ န ဟောတိ. ဂေါစရဂါမမှိ ဣဿရေ ဇနေတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၆၅) ဂေါစရဂါမေ. သီမဋ္ဌသင်္ဃတော ပဋ္ဌာယ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ပရိစ္ဆိဇ္ဇာတိ အတ္ထော. ဧဝံ မေတ္တံ ဘာဝေန္တော ဘိက္ခုသံဃေ မေတ္တာယ သဟဝါသီနံ မုဒုစိတ္တံ ဇနေတိ၊ အထဿ သုခသံဝါသတာ ဟောတိ. သီမဋ္ဌကဒေဝတာသု မေတ္တာယ မုဒုကတစိတ္တာဟိ ဒေဝတာဟိ ဓမ္မိကာယ ရက္ခာယ သုသံဝိဟိတရက္ခော ဟောတိ. ဂေါစရဂါမမှိ ဣဿရဇနေ မေတ္တာယ မုဒုကတစိတ္တသန္တာနေဟိ ဣဿရေဟိ ဓမ္မိကာယ ရက္ခာယ သုရက္ခိတပရိက္ခာရော ဟောတိ. တတ္ထ မနုဿေ မေတ္တာယ ပသာဒိတစိတ္တေဟိ တေဟိ အပရိဘူတော ဟုတွာ ဝိစရတိ. သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တာယ သဗ္ဗတ္ထ အပ္ပဋိဟတစာရော ဟောတိ.

၄၆၅-၆. ဝဏ္ဏတော စ သဏ္ဌာနတော စ ဩကာသတော စ ဒိသတော စ ပရိစ္ဆေဒတော စ ကေသာဒိကောဋ္ဌာသေ ဝဝတ္ထပေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ ဝဏ္ဏတောတိ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၁၀) ကေသာဒီနံ ဝဏ္ဏတော. သဏ္ဌာနတောတိ တေသံယေဝ သဏ္ဌာနတော. ဩကာသတောတိ ‘‘အယံ ကောဋ္ဌာသော ဣမသ္မိံ နာမ ဩကာသေ ပတိဋ္ဌိတော’’တိ ဧဝံ တဿ တဿ ဩကာသတော. ဒိသတောတိ ဣမသ္မိံ သရီရေ နာဘိတော ဥဒ္ဓံ ဥပရိမာ ဒိသာ၊ အဓော ဟေဋ္ဌိမာ ဒိသာ၊ တသ္မာ ‘‘အယံ ကောဋ္ဌာသော ဣမိဿာ နာမ ဒိသာယာ’’တိ ဒိသာ ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာ. ပရိစ္ဆေဒတောတိ သဘာဂပရိစ္ဆေဒတော ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒတောတိ ဒွေ ပရိစ္ဆေဒါ. တတ္ထ ‘‘အယံ ကောဋ္ဌာသော ဟေဋ္ဌာ စ ဥပရိ စ တိရိယဉ္စ ဣမိနာ နာမ ပရိစ္ဆေဒေါ’’တိ ဧဝံ သဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ကေသာ န လောမာ၊ လောမာ န ကေသာ’’တိ ဧဝံ အမိဿကဝသေန ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒေါ.

ဧဝံ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟိ ဝဝတ္ထာနာကာရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ မနသိ ကရောန္တေန ဧဝံ မနသိ ကာတဗ္ဗန္တိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အနုပုဗ္ဗတော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနုပုဗ္ဗတောတိ သဇ္ဈာယကရဏကာလတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ကေသာ နခါ’’တိ ဧဝံ ဧကန္တရိကာယ ဝါ ‘‘လောမာ ကေသာ’’တိ ဧဝံ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝါ န မနသိ ကာတဗ္ဗံ၊ အထ ခေါ ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိနာ နယေန အနုပဋိပါဋိယာ မနသိ ကာတဗ္ဗံ၊ အနုပဋိပါဋိယာ မနသိ ကရောန္တေနာပိ နာတိသီဃံ နာတိသဏိကံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စေတသော ဝိက္ခေပေါ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော. ‘‘ပဏ္ဏတ္တိံ သမတိက္ကမ္မ၊ မုဉ္စန္တဿာနုပုဗ္ဗတော’’တိ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧဝဉှိ သတိ ဘာဝနာက္ကမေန အတ္ထော သုဝိညေယျော ဟောတိ. ‘‘ကေသာ လောမာ’’တိအာဒိပညတ္တိံ အမနသိကတွာ ပဋိက္ကူလဘာဝေန ဧဝံ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ. မုဉ္စန္တဿာနုပုဗ္ဗတောတိ ယော ယော ကောဋ္ဌာသော အာပါထံ နာဂစ္ဆတိ၊ တံ တံ အနုပုဗ္ဗတော မုဉ္စန္တဿာတိ အတ္ထော.

၄၆၇. ဣဒါနိ ယထာ ပဋိက္ကူလမနသိကာရော ကာတဗ္ဗော၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝဏ္ဏအာသယသဏ္ဌာနာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတေဟိ ဝဏ္ဏာဒီဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ ပဋိက္ကူလာတိ ဘာဝနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၅၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၈) ကေသာ တာဝ ဝဏ္ဏတောပိ ပဋိက္ကူလာ. တထာ ဟိ ယာဂုဘတ္တာဒီသု ကေသဝဏ္ဏံ ကိဉ္စိ ဒိသွာ ဇိဂုစ္ဆန္တိ. သဏ္ဌာနတောပိ ပဋိက္ကူလာ. တထာ ဟိ ရတ္တိံ ဘုဉ္ဇန္တာ ကေသသဏ္ဌာနံ မကစိဝါကာဒိကံ ဆုပိတွာ ဇိဂုစ္ဆန္တိ. တေလမက္ခနာဒိဝိရဟိတာနဉ္စ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိတ္တာနဉ္စ ဂန္ဓော အတိဝိယ ပဋိက္ကူလောတိ ဂန္ဓတောပိ ပဋိက္ကူလာ. အသုစိဋ္ဌာနေ ဇာတသူပေယျပဏ္ဏံ ဝိယ ပုဗ္ဗလောဟိတမုတ္တကရီသပိတ္တသေမှာဒိနိဿန္ဒေန ဇာတတ္တာ အာသယတောပိ ပဋိက္ကူလာ. ဂူထရာသိမှိ ဥဋ္ဌိတကဏ္ဏိကံ ဝိယ ဧကတိံသကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ဇာတတ္တာ ဩကာသတောပိ ပဋိက္ကူလာ. ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကံ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ ဝိက္ခာယိတကံ ဝိက္ခိတ္တကံ ဟတဝိက္ခိတ္တကံ လောဟိတကံ ပုဠဝကံ အဋ္ဌိကန္တိ ဣမေသု ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဝတ္ထူသု အသုဘာကာရံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ဘာဝနာ ဝါ အသုဘံ နာမာတိ အတ္ထော.

၄၆၈. ယံ ပနေတံ အရဟန္တာနံ ဝဋ္ဋဒုက္ခသမုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ သမုစ္ဆေဒမရဏံ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၆၇)၊ သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂသင်္ခါတံ ခဏိကမရဏံ၊ ‘‘ရုက္ခော မတော၊ လောဟံ မတ’’န္တိအာဒိ သမ္မုတိမရဏဉ္စ၊ န တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတံ. ဣဓ ပန မရဏန္တိ ဧကဘဝပရိယာပန္နဿ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ အဓိပ္ပေတော. တမ္ပိ ကာလမရဏံ အကာလမရဏန္တိ ဒုဝိဓံ ဟောတိ. တတ္ထ ကာလမရဏံ ပုညက္ခယေန ဝါ အာယုက္ခယေန ဝါ ဥဘယက္ခယေန ဝါ ဟောတိ၊ အကာလမရဏံ ဥပပီဠကဥပစ္ဆေဒကကမ္မဝသေန. ‘‘မရဏံ မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဇီဝိတံ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဝါ ‘‘မရဏံ မရဏ’’န္တိ ဝါ ယောနိသော ဘာဝယိတွာနာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၄၆၉-၇၀. ယဿ ပန ဧတ္တာဝတာ ဥပစာရဇ္ဈာနံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တေန ဝဓကပစ္စုပဋ္ဌာနတော သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိတော ဥပသံဟရဏတော ကာယဗဟုသာဓာရဏတော အာယုဒုဗ္ဗလတော အနိမိတ္တတော အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒတော ခဏပရိတ္တတောတိ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ အာကာရေဟိ မရဏံ အနုဿရိတဗ္ဗံ၊ ဣဒါနိ တေ ဒဿေတုံ ‘‘ဝဓကဿေဝုပဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိမာဟ. အသိံ ဥက္ခိပိတွာ သီသံ ဆိန္ဒိတုံ ဌိတဝဓကော ဝိယ မရဏံ ပစ္စုပဋ္ဌိတမေဝါတိ ဘာဝနာ မရဏဿတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. သဗ္ဗံ အာရောဂျံ ဗျာဓိပရိယောသာနံ၊ သဗ္ဗံ ယောဗ္ဗနံ ဇရာပရိယောသာနံ၊ သဗ္ဗံ ဇီဝိတံ မရဏပရိယောသာနံ၊ တသ္မာ ‘‘အယံ ယောဗ္ဗနာဒိကာယသမ္ပတ္တိ တာဝဒေဝ သောဘတိ၊ ယာဝ မရဏသင်္ခါတာ ဝိပတ္တိ န ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိတော စ၊ သတ္တဟာကာရေဟိ ဥပသံဟရဏတော မရဏံ အနုဿရိတဗ္ဗံ ယသမဟတ္တတော ပုညမဟတ္တတော ထာမမဟတ္တတော ဣဒ္ဓိမဟတ္တတော ပညာမဟတ္တတော ပစ္စေကဗုဒ္ဓတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတောတိ. တတ္ထ ‘‘ဣဒံ မရဏံ နာမ မဟာယသာနံ မဟာပရိဝါရာနံ မဟာသမ္မတမန္ဓာတာဒီနမ္ပိ ဥပရိ ပတတိ၊ ကိမင်္ဂံ ပန မယှံ ဥပရိ န ပတိဿတီ’’တိ ဧဝံ ယသမဟတ္တတော၊

‘‘ဇောတိကော ဇဋိလော ဥဂ္ဂေါ၊

မေဏ္ဍကော အထ ပုဏ္ဏကော၊

ဧတေ စညေ စ ယေ လောကေ၊

မဟာပုညာတိ ဝိဿုတာ၊

သဗ္ဗေ မရဏမာပန္နာ၊

မာဒိသေသု ကထာဝ ကာ’’တိ. –

ဧဝံ ပုညမဟတ္တတော၊

‘‘ဝါသုဒေဝေါ ဗလဒေဝေါ၊ ဘီမသေနာဒယော မဟာ၊

ဗလာ မစ္စုဝသံ ပတ္တာ၊ မာဒိသေသု ကထာဝ ကာ’’တိ. –

ဧဝံ ထာမမဟတ္တတော၊

‘‘မဟာမောဂ္ဂလ္လာနာဒီနံ မဟိဒ္ဓိကာနမ္ပိ ဥပရိ ပတတိ၊ မာဒိသေသု ကထာဝ ကာ’’တိ ဧဝံ ဣဒ္ဓိမဟတ္တတော၊ ‘‘သာရိပုတ္တာဒီနံ မဟာပညာနမ္ပိ ဥပရိ ပတတိ၊ မာဒိသေသု ကထာဝ ကာ’’တိ ဧဝံ ပညာမဟတ္တတော. ဧဝံ ဣတရေသမ္ပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ မဟန္တဘာဝံ စိန္တေတွာ ‘‘တေသမ္ပိ ဥပရိ မရဏံ ပတတိ၊ ကိမင်္ဂံ ပန မယှံ ဥပရိ န ပတိဿတီ’’တိ ဧဝံ ဥပသံဟရဏတော စ၊ ‘‘အယံ ကာယော ဗဟုသာဓာရဏော အဇ္ဈတ္တိကာနံယေဝ အနေကသတာနံ ရောဂါနံ ဗာဟိရာနံ အဟိဝိစ္ဆိကာဒီနဉ္စာ’’တိ ကာယဗဟုသာဓာရဏတော စ၊ ‘‘အဿာသပဿာသပဋိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အာယုဒုဗ္ဗလတော စ၊

‘‘ဇီဝိတံ ဗျာဓိ ကာလော စ၊

ဒေဟနိက္ခေပနံ ဂတိ၊

ပဉ္စေတေ ဇီဝလောကသ္မိံ၊

အနိမိတ္တာ န နာယရေ’’တိ. (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၀၊ ဇာ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၃၄) –

ဧဝံ ကာလဝဝတ္ထာနဿ အဘာဝတော စ၊ ‘‘ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိရံ ဇီဝတိ၊ သော ဝဿသတံ ဇီဝတိ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’’တိ (သံ. နိ. ၁.၁၄၅) ဝုတ္တတ္တာ ဧဝမာဒိနာ နယေန အဒ္ဓါနဿ ပရိစ္ဆေဒါစ ဘာဝနာ မရဏဿတိ နာမာတိ အတ္ထော. ခဏပရိတ္တတော စ မရဏဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

‘‘ဇီဝိတံ အတ္တဘာဝေါ စ၊

သုခဒုက္ခာ စ ကေဝလာ၊

ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာ၊

လဟု သော ဝတ္တတေ ခဏော’’တိ. (ဝိသုဒ္ဓိ. ၁.၁၇၆) –

ဟိ ဝုတ္တံ. စတုရာရက္ခဝိနိစ္ဆယော.

စတုရာရက္ခနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.