၄၁. ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၃၅-၆. သဒွါရဗန္ဓနေ ဌာနေ။ပေ။ သယန္တော ဒုက္ကဋံ ဖုသေတိ ဧဝရူပေ ဌာနေ ဒိဝါ သယန္တေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဒွါရဗန္ဓနေ (ပါရာ. ၇၇၊ ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၇၇) ပန ဌာနေ ယေန ကေနစိ ပရိက္ခိတ္တေ အဗ္ဘောကာသေပိ ရုက္ခမူလေပိ အန္တမသော ဣမိနာ လက္ခဏေန ယုတ္တေ အာကာသင်္ဂဏေပိ သယန္တေန ဒွါရံ ဗန္ဓိတဗ္ဗမေဝ. ဝိညုမှိ ပုရိသေတိ ဘိက္ခုမှိ ဝါ သာမဏေရေ ဝါ အန္တမသော ဥပါသကအာရာမိကေသုပိ အညတရသ္မိံ သတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဧသ ဇဂ္ဂိဿတီ’’တိ အာဘောဂေါ စာပိ ကပ္ပတီတိ ကေဝလံ ဘိက္ခုနိံ ဝါ မာတုဂါမံ ဝါ အာပုစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သဝသေတိ အတ္တနော ဝသေ၊ အဗဟုသာဓာရဏဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. တံ ဝိနာကာရန္တိ တံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဒွါရထကနအာဘောဂကရဏသင်္ခါတံ အာကာရံ ဝိနာတိ အတ္ထော. အစိတ္တကာပတ္တိကိရိယာယံ သင်္ခေပေါ.

၃၃၇. ရတနာနီတိ မုတ္တာဒိဒသဝိဓရတနာနိ. ဓညန္တိ သတ္တဝိဓံ ဓညံ.

၃၃၈. သိတ္ထတေလောဒတေလေဟီတိ ဧတ္ထ (စူဠဝ. ၂၄၆၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၄၆) ပန ယော မဓုသိတ္ထကတေလေန ဝါ ဥဒကမိဿကတေလေန ဝါ အညေန ကေနစိ ဝိကာရေန ဝါ ကေသေ ဩသဏ္ဌေတိ၊ ဒန္တမယာဒီသု ယေန ကေနစိ ဖဏေန ဝါ ကောစ္ဆေန ဝါ ဟတ္ထေန ဝါ ဖဏကိစ္စံ ကရောန္တော အင်္ဂုလီဟိ ဝါ ဩသဏ္ဌေတိ၊ တဿ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

၃၃၉. နေကပါဝုရဏာတိ (စူဠဝ. ၂၆၄) န ဧကပါဝုရဏာ. တုဝဋ္ဋယုန္တိ နိပဇ္ဇေယျုံ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ယဒိ ဧကပါဝုရဏာ ဝါ ဧကတ္ထရဏာ ဝါ ဧကမဉ္စေ ဝါ တုဝဋ္ဋေယျုံ၊ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကမှိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၆၄) ဝါ ဘာဇနေ န ဘုဉ္ဇေယျုန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၄၀. စတုရင်္ဂုလတော (စူဠဝ. ၂၈၂၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၈၂) ဦနံ ဒန္တကဋ္ဌံ န ခါဒေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဓိကဋ္ဌင်္ဂုလန္တိ အဋ္ဌင်္ဂုလတော အဓိကံ. တထာတိ န ခါဒေယျာတိ အတ္ထော. အကလ္လကော (စူဠဝ. ၂၈၉) လသုဏံ န ခါဒေယျ.

၃၄၁. ဟီနေဟိ (ပါစိ. ၃၁ အာဒယော) ဝါ ဥက္ကဋ္ဌေဟိ ဝါ ဇာတိအာဒီဟိ ဧဝ ဥက္ကဋ္ဌံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ‘‘စဏ္ဍာလောသီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဥဇုံ ဝါ ‘‘သန္တိ ဝါ ဣဓေကစ္စေ စဏ္ဍာလာ၊ ဝေနာ၊ နေသာဒါ’’တိအာဒိနာ နယေန အညာပဒေသေန ဝါ ဥပသမ္ပန္နံ ဝါ အနုပသမ္ပန္နံ ဝါ အက္ကောသာဓိပ္ပါယံ ဝိနာ ကေဝလံ ဒဝါဓိပ္ပါယေန ဝဒေ၊ ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ အတ္ထော.

၃၄၂. နခေ ဝါ ကေသေ ဝါ နာသလောမေ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဝါ ဒီဃေ န ဓာရယေတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မံသပ္ပမာဏေန နခေ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၄) စ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုမာသိကံ ဝါ ဒုဝင်္ဂုလံ ဝါ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၆) စ ဝုတ္တံ. န လဗ္ဘံ ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဧကနခမ္ပိ မဋ္ဌံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဝီသတိမဋ္ဌံ ကာရာပေတဗ္ဗံ. ယော ကာရာပေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ (စူဠဝ. ၂၇၄). အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မလမတ္တံ အပကဍ္ဎိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၄) ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ နခတော မလမတ္တံ အပကဍ္ဎိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သမ္ဗာဓေ လောမဟာရဏန္တိ ဧတ္ထ သမ္ဗာဓော နာမ ဥဘော ဥပကစ္ဆကာ မုတ္တကရဏဉ္စ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဗာဓပစ္စယာ သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၅) ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၄၃. ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ လဒ္ဓဗ္ဗံ. န ဗာဓေယျာတိ န ဝါရေယျ. သင်္ဃုဒ္ဒိဋ္ဌံဝါတိ ဥပါသကာဒီဟိ ယထာဝုဍ္ဎံ ‘‘အယျာ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ နိဿဇ္ဇိတွာဝ ဒိန္နံ သေနာသနာဒိ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဥဒ္ဒိဿကတမ္ပိ ယထာဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ. ယော ပဋိဗာဟေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၃) ဟိ ဝုတ္တံ. အဓောတပါဒေဟိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၄) ဝါ အလ္လပါဒေဟိ ဝါ နက္ကမေတိ သမ္ဗန္ဓော. သုဓောတပါဒကံ ဝါပီတိ ဓောတပါဒေဟေဝ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ. တထေဝါတိ နက္ကမေယျ သဥပါဟနောတိ အတ္ထော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ အဓောတေဟိ ပါဒေဟိ၊ အလ္လေဟိ ပါဒေဟိ၊ သဥပါဟနေန သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ. ယော အက္ကမေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄)၊ ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဝုတ္တတ္တာ ပရိဘဏ္ဍကတံ ဘူမိံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏသေနာသနံ ဝါ သံဃိကံ မဉ္စပီဌံ ဝါ အတ္တနော သန္တကေန ပစ္စတ္ထရဏေန ပစ္စတ္ထရိတွာဝ နိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

၃၄၄. သင်္ဃာဋိယာ န ပလ္လတ္ထေတိ အဓိဋ္ဌိတစီဝရေန ဝိဟာရေ ဝါ အန္တရဃရေ ဝါ ပလ္လတ္ထိကာ န ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ပရိကမ္မကတံ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၄) ဘိတ္တိအာဒိံ န အပဿယေ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ အပဿေတဗ္ဗာ. ယော အပဿေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၂၄) ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ သေတဘိတ္တိ ဝါ စိတ္တကမ္မကတာ ဝါ ဘိတ္တိ န အပဿယိတဗ္ဗာ. န ကေဝလံ ဘိတ္တိယေဝ၊ ပရိကမ္မကတာ ဒွါရကဝါဋဝါတပါနတ္ထမ္ဘာဒယောပိ န အပဿယိတဗ္ဗာ. ဧတ္ထပိ လောမဂဏနာယ ဧဝ အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. သန္တေ ဥဒကေ နော န အာစမေတိ (စူဠဝ. ၃၇၃၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၃) နော န အာစမေတုံ၊ ဥဒကသုဒ္ဓိံ အကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. သန္တေတိ ဝစနေန အသန္တေ အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ.

၃၄၅. အကပ္ပိယသမာဒါနေတိ ဘိက္ခုံ ဝါ သာမဏေရာဒိကေ သေသသဟဓမ္မိကေ ဝါ အကပ္ပိယေ နိယောဇေန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဗ္ဗဇိတေန အကပ္ပိယေ သမာဒပေတဗ္ဗံ. ယော သမာဒပေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၀၃) ဟိ ဝုတ္တံ. သဘာဂါယ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၁၆၉) အာပတ္တိယာ ဒေသနာယာတိ အတ္ထော. ဝတ္ထုသဘာဂတာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ၊ န အာပတ္တိသဘာဂတာ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ သဘာဂါ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ. ယော ဒေသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၆၉) စ ‘‘န ဘိက္ခဝေ သဘာဂါ အာပတ္တိ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ. ယော ပဋိဂ္ဂဏှေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၆၉) စ ဝုတ္တံ. ဝတ္ထုသဘာဂံ အာပတ္တိံ အာဝိ ကာတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာဝိကမ္မေ စ ဒုက္ကဋ’’န္တိ. ‘‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ၊ တံ ဣတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပဋိကရိဿာမီ’’တိ အညဿ ဝစနံ အာဝိကမ္မံနာမ.

၃၄၆. ဣတရဿ တူတိ အသုဒ္ဓစိတ္တဿ.

၃၄၇. ပေါရိသန္တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၈၄) ပုရိသပ္ပမာဏံ အဘိရုဟိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ကရဏီယေ ပေါရိသံ ရုက္ခံ အဘိရုဟိတုံ၊ အာပဒါသု ယာဝဒတ္ထ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၄) ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၄၈. ပရိဿာဝနံ (စူဠဝ. ၂၅၉၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၅၉) ဝိနာ အဍ္ဎယောဇနံ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဒ္ဓါနဂမနသမယော နာမ အဍ္ဎယောဇနံ ဂစ္ဆိဿာမီတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါစိ. ၂၁၈) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ အဍ္ဎယောဇနမေဝ အန္တိမံ အဒ္ဓါနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဘိက္ခုနိယာ စ မာတုဂါမေန စ သံဝိဓာနသိက္ခာပဒေ ‘‘ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ၊ အန္တမသော ဂါမန္တရမ္ပီ’’တိ (ပါစိ. ၁၈၂၊ ၄၁၃) ဧဝံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ကုက္ကုဋသမ္ပာတေ ဂါမေ ဂါမန္တရေ ဂါမန္တရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ (ပါစိ. ၁၈၃၊ ၄၁၄) ဝုတ္တံ၊ န အဒ္ဓါနလက္ခဏေန. ယဒိ ဂါမန္တရပရိစ္ဆေဒေန အဒ္ဓါနံ ဝုစ္စတိ၊ ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒေပိ ‘‘အဒ္ဓါနဂမနသမယော နာမ ဂါမန္တရမ္ပိ ဂစ္ဆိဿာမီတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝဒေယျ၊ န စ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ‘‘န ဘိက္ခဝေ အပရိဿာဝနကေန အဒ္ဓါနော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော. ယော ပဋိပဇ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. သစေ န ဟောတိ ပရိဿာဝနံ ဝါ ဓမ္မကရဏော ဝါ၊ သင်္ဃာဋိကဏ္ဏောပိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗော ဣမိနာ ပရိဿာဝေတွာ ပိဝိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနေပိ အဍ္ဎယောဇနဝသေနေဝ အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဘယဂိရိဝါသီနံ ပန ‘‘ဒွိဂါဝုတဝသေန အဒ္ဓါနပရိစ္ဆေဒေါ’’တိ ပါဠိယံ ဧဝ အတ္ထိ. ယာစမာနဿာတိ ယာစန္တဿ. ‘‘န စ ဘိက္ခဝေ အဒ္ဓါနပ္ပဋိပန္နေန ဘိက္ခုနာ ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနေန န ဒါတဗ္ဗံ. ယော န ဒဒေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၄၉. အညတြ အာဗာဓပ္ပစ္စယာ ကဏ္ဏနာသာဒိကေ သေသင်္ဂေ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာဗာဓေ သတိ အင်္ဂုလိအာဒီနိ ဆိန္ဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အင်္ဂဇာတံ ဝါ ဗီဇာနိ ဝါ ဆိန္ဒိတုံ န ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. အတ္တဃာတနေ စ ဒုက္ကဋန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘န စ ဘိက္ခဝေ အတ္တာနံ ဃာတေတဗ္ဗံ. ယော ဃာတေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၅၀. ‘‘န စ ဘိက္ခဝေ ပဋိဘာနစိတ္တံ ကာရာပေတဗ္ဗံ ဣတ္ထိရူပကံ ပုရိသရူပကံ. ယော ကာရာပေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၉) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘စိတ္တပေါတ္ထကရူပါနိ၊ န ကရေ န စ ကာရယေ’’တိ ဝုတ္တံ. ဘုဉ္ဇန္တန္တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၁၆) ဝိပ္ပကတဘောဇနံ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဝိပ္ပကတဘောဇနော ဘိက္ခု ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော. ယော ဝုဋ္ဌာပေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၁၆) ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၅၁. ယာနာနီတိ ဝယှံ ရထော သကဋံ သန္ဒမာနိကာဒီနိ ဂိလာနဿ အဘိရုဟိတုံ ကပ္ပန္တိ၊ သိဝိကော စ ကပ္ပတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနဿ ယာနံ၊ ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ၊ သိဝိကံ ပါဋင်္ကိ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၅၃) ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၅၂. ဒဝန္တိ ကေဠိံ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဗုဒ္ဓံ ဝါ ဓမ္မံ ဝါ သံဃံ ဝါ အာရဗ္ဘ ဒဝေါ ကာတဗ္ဗော. ယော ကရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါစိ. ၆၂၇) ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ‘‘ကိံ ဗုဒ္ဓေါ သိလကဗုဒ္ဓေါ၊ ဥဒါဟု ပဋိဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝါ ‘‘ကိံ ဓမ္မော ဂေါဓမ္မော အဇဓမ္မော’’တိ ဝါ ‘‘ကိံ သံဃော အဇသံဃော မိဂသံဃော’’တိ ဝါ ဧဝမာဒိနာ နယေန ယော ဒဝံ ကရောတိ၊ တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘တုမှာကံ စီဝရံ ဒဿာမ၊ ပတ္တံ ဒဿာမာ’’တိအာဒိနာ နယေန သာမဏေရံ ဝါ ဥပသမ္ပန္နံ ဝါ အညဿ အန္တမသော ဒုဿီလဿာပိ ပရိသဘူတံ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကကရဏတ္ထံ ဥပလာဠနေ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ အညဿ ပရိသာ အပလာဠေတဗ္ဗာ. ယော အပလာဠေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ.

၃၅၃. ကာယံ (စူဠဝ. ၄၁၁) ဝါ ဦရုံ ဝါ နိမိတ္တံ ဝါ ဝိဝရိတွာ ဘိက္ခုနီနံ န ဒဿယေတိ သမ္ဗန္ဓော. ကဒ္ဒမုဒကာဒိနာ တာ ဘိက္ခုနိယော န သိဉ္စေယျာတိ အတ္ထော. န ကေဝလံ ကဒ္ဒမုဒကာဒိကေနေဝ၊ ဝိပ္ပသန္နဥဒကရဇနကဒ္ဒမာဒီသုပိ ယေန ကေနစိ ဩသိဉ္စန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ.

၃၅၄. ဗာလန္တိ ဧတ္ထ ဗာလော နာမ ယော ဩဝါဒံ ဂဟေတွာ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကဿ အာရောစေတွာ ပါဋိပဒေ ပစ္စာဟရိတဗ္ဗန္တိ န ဇာနာတိ. ဂိလာနော နာမ ယော ဩဝါဒံ ဂဟေတွာ ဥပေါသထဂ္ဂံ ဂန္တွာ အာရောစေတုဉ္စ ပစ္စာဟရိတုဉ္စ န သက္ကောတိ. ဂမိယော နာမ ယော ပဋိဒေသံ ဂန္တုကာမော.

‘‘န ဘိက္ခဝေ ဩဝါဒေါ န ဂဟေတဗ္ဗော. ယော န ဂဏှေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၁၄) စ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌပေတွာ ဗာလံ၊ ဌပေတွာ ဂိလာနံ၊ ဌပေတွာ ဂမိကံ၊ အဝသေသေဟိ ဩဝါဒံ ဂဟေတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၁၄) စ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဩဝါဒေါ န ပစ္စာဟရိတဗ္ဗော. ယော န ပစ္စာဟရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါစိ. ၄၁၅) စ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခုနီဟိ တေရသိယံ ဝါ စာတုဒ္ဒသိယံ ဝါ အာဂန္တွာ ‘‘အယံ ဥပေါသထော စာတုဒ္ဒသော’’တိ ဝါ ‘‘ပန္နရသော’’တိ ဝါ ‘‘ကဒါ အယျ ဥပေါသထော’’တိ ဝါ ပုစ္ဆိတေ ‘‘စာတုဒ္ဒသော’’တိ ဝါ ‘‘ပန္နရသော’’တိ ဝါ ‘‘သွေ ဘဂိနိ ဥပေါသထော’’တိ ဝါ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. တာဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပေါသထဒိဝသေ အာဂန္တွာ ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော အယျ ဘိက္ခုသံဃဿ ပါဒေ ဝန္ဒတိ၊ ဩဝါဒူပသင်္ကမနဉ္စ ယာစတိ၊ လဘတု ကိရ အယျ ဘိက္ခုနိသံဃော ဩဝါဒူပသင်္ကမန’’န္တိ ဧဝံ ယာစိတဗ္ဗံ၊ တံ ဝစနံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဥပေါသထဂ္ဂေ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကဿ ‘‘ဘိက္ခုနိသံဃော၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ ပါဒေ ဝန္ဒတိ၊ ဩဝါဒူပသင်္ကမနဉ္စ ယာစတိ၊ လဘတု ကိရ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခုနိသံဃော ဩဝါဒူပသင်္ကမန’’န္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေနာပိ သစေ တတ္ထ ဘိက္ခုနောဝါဒကော အတ္ထိ၊ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဘိက္ခုနောဝါဒကော သမ္မတော၊ တံ ဘိက္ခုနိသံဃော ဥပသင်္ကမတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ နတ္ထိ၊ ‘‘ကော အာယသ္မာ ဥဿဟတိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတု’’န္တိ ပုစ္ဆိတွာ သစေ အတ္ထိ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု၊ တံ တတ္ထေဝ သမ္မန္နိတွာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဩဝါဒပ္ပဋိဂ္ဂါဟကဿ အာရောစေတဗ္ဗံ. ယဒိ နတ္ထိ ကောစိ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနောဝါဒကော သမ္မတော၊ ‘‘ပါသာဒိကေန ဘိက္ခုနိသံဃော သမ္ပာဒေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေန ဘိက္ခုနာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပါဋိပဒေ ဘိက္ခုနီနံ ‘‘နတ္ထိ ကောစိ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနောဝါဒကော သမ္မတော၊ ပါသာဒိကေန ဘိက္ခုနိသံဃော သမ္ပာဒေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တာဟိပိ ‘‘သာဓု အယျာ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဣမိနာ နယေန ဂဏပုဂ္ဂလေသုပိ ဝစနဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃၅၅. လောကာယတံ (စူဠဝ. ၂၈၆၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၈၆) နာမ ဝိတဏ္ဍသတ္ထံ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ အာသိတ္တကူပဓာနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ယော ဘုဉ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၄) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ပေဠာယပိ န ဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ.

၃၅၆. ဂိဟိပါရုတံ န ပါရုပေယျ၊ ဂိဟိနိဝါသနံ န နိဝါသေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဂိဟိနိဝတ္ထံ နိဝါသေတဗ္ဗံ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ မစ္ဆဝါဠကံ စတုကဏ္ဏကံ တာလဝဏ္ဋကံ သတဝလိကံ. ယော နိဝါသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၈၀) ဟိ ဝုတ္တံ. ပရိမဏ္ဍလတော အညထာ ပါရုပနံ၊ သဗ္ဗမေတံ ဂိဟိပါရုတံ နာမ. တံ ပန န ပါရုပေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သံဝေလ္လိယန္တိ ဧတ္ထ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ န နိဝါသေယျာတိ အတ္ထော. ဒါယန္တိ (စူဠဝ. ၂၈၃၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၈၃) အရညံ. နာလိမ္ပယေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၅၇. ဝဍ္ဎိဉ္စ န ပယောဇယေ၊ နောဉာတကေ နပ္ပဝါရိတေ န ယာစေတိ အတ္ထော. အညဿာတိ ဧတ္ထ (စူဠဝ. ၄၂၀၊ စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၄၂၀) ‘‘တုမှေ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ နိယမေတွာ ဒိန္နံ သဟဓမ္မိကာနမ္ပိ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ဝါ ကတိပါဟံ ဘုတွာ ဝါ ပုန ဒဒေယျာတိ အတ္ထော.

၃၅၈. ဥဒ္ဒိဿ ယာစနေတိ ဧတ္ထ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၇၉) ‘‘အမှာကံ ဝိဟာရေ ဣတ္ထန္နာမေန ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကတ’’န္တိ ဝါ ‘‘ကရိဿန္တီ’’တိ ဝါ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဿ ရက္ခံ ယာစနေတိ အတ္ထော. ဉတွာဉတွာ ဝါတိ ဧဝံ ‘‘အမှေဟိ ယာစိယမာနာ ဣမေသံ ဒဏ္ဍေဿန္တီ’’တိ တေသံ ဒဏ္ဍိနံ ဉတွာ ဝါ အဉတွာ ဝါတိ အတ္ထော. တေဟိ ပန ဒဏ္ဍိတေ သော ဒဏ္ဍော ဥဒ္ဒိဿ ယာစန္တာနံ ဂီဝါဝ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဟောတိ ဧဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ဣဒဉ္စ ဣဒဉ္စ ကတံ၊ ဧတ္တကံ ဒဏ္ဍံ ဂဏှထာ’’တိ သယံ ဒဏ္ဍာပနေ ပန အဿ ဒဏ္ဍဿ အဂ္ဃဘေဒေန ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋာ ဉေယျာတိ အတ္ထော.

၃၅၉. အနတ္ထာယ အဿ စောရဿ ဘာသိတေတိ သမ္ဗန္ဓော. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီဟိ တဿ စောရဿ ဒဏ္ဍံ ဂဏှန္တေ အဿ ဘိက္ခုဿ တတ္တကံ ဂီဝါတိ အတ္ထော.

၃၆၀. ဝိဃာသံ (ပါစိ. ၈၂၅-၈၂၆) ဝါ ဥစ္စာရံ ဝါ သင်္ကာရံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ပါကာရကုဋ္ဋာနံ ဗဟိ ဆဍ္ဍေယျ၊ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော. ဝဠဉ္ဇေ နာဝလောကိယာတိ ဣမိနာဝ အဝဠဉ္ဇနကာလေ နာဝလောကေတွာ ဆဍ္ဍေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. န ကေဝလံ တတ္ထေဝ၊ အထ ခေါ ဟရိတေ ဝါပိ ဝီဟာဒိနာဠိကေရာဒိရောပိမေ ဆဍ္ဍေန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝါတိ အတ္ထော.

၃၆၁. ‘‘ဥပဟာရံ ကရောမာ’’တိ ဝုတ္တေတိ ပုစ္ဆိတေတိ အဓိပ္ပါယော.

၃၆၂. ကီဠတ္ထံ (ပါစိ. ၉၇၉၊ ပါစိ. အဋ္ဌ. ၉၇၈) ကတံ ရာဇာဂါရံ ဝါ ပေါက္ခရဏိံ ဝါ ဥယျာနံ ဝါ စိတ္တာဂါရံ ဝါ အာရာမံ ဝါ ဒဋ္ဌုံ ဂစ္ဆတော ပဒေ ပဒေ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော.

၃၆၃. အာသနေန (စူဠဝ. ၃၆၄) နဝေ န ပဋိဗာဟေယျ၊ ဥဏှေ (မဟာဝ. ၆၇၊ ၇၈၊ ၇၉၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၇၈၊ ၃၈၀၊ ၃၈၂) စီဝရံ န နိဒဟေယျ. ဂုရုနာတိ အာစရိယာဒိနာ ပဏာမိတော ခမာပေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၆၄. အာပတ္တီဟိ စ သတ္တဟီတိ (ဝဇိရ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၂၆) သတ္တဟိ အာပတ္တီဟိ ဘိက္ခုံ ပရမ္မုခါ အက္ကောသနေန စ ‘‘အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော ဗီဇဘောဇီ’’တိအာဒိနာ အညေနေဝ ဝါ အက္ကောသနေန စ ဒုက္ကဋန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၃၆၅. သဒ္ဓါဒေယျံ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၆၁) စီဝရံ ဝါ ပိဏ္ဍပါတံ ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတဗ္ဗံ. ယော ဝိနိပါတေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၁) ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာပိတူနံ ဒါတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၁) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘လဗ္ဘံ ပိတူန’’န္တိ ဝုတ္တံ.

၃၆၆. ဝဿံဝုတ္ထော အညတြာတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အညသ္မိံ ဝိဟာရေတိ အတ္ထော. အညတောတိ အညဝိဟာရတော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ အညတြ ဝဿံဝုတ္ထေန အညတြ စီဝရဘာဂေါ သာဒိတဗ္ဗော. ယော သာဒိယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၄) ဟိ ဝုတ္တံ. တေသန္တိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ တံ စီဝရံ ဘာဇေတွာ ဂဏှိတုံ ယုတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဓုရနိက္ခေပတော ဟောတိ ဘဏ္ဍဂ္ဃေန ကာရိယောတိ အတ္ထော.

၃၆၇. သဟ အန္တရေန ဥတ္တရောတိ သန္တရုတ္တရော၊ ဂါမံ န ပဝိသေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ သန္တရုတ္တရေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော. ယော ပဝိသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၃၆၂) ဟိ ဝုတ္တံ. ကလ္လော ဝါတိ အဂိလာနော. သဥပါဟနော ဂါမံ န ပဝိသေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ စာမရိဗီဇနီ ဓာရေတဗ္ဗာ. ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၉)၊ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဿော ဗီဇနိယော ဝါကမယံ ဥသီရမယံ မောရပိဉ္ဆမယ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၆၉) စ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘န ဓာရေယျ စာမရီမကသဗီဇနိ’’န္တိ ဝုတ္တံ. မကသဗီဇနီ ပန ဒန္တဝိသာဏဒါရုဒဏ္ဍကာပိ ဝဋ္ဋတိ.

၃၆၈. အာရာမတော ဗဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဆတ္တံ ဓာရေတဗ္ဗံ. ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ၊ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနဿ ဆတ္တ’’န္တိ စ ဝုတ္တတ္တာ အဂိလာနော အာရာမတော ဗဟိ န လဘတိ၊ စီဝရဂုတ္တိယာဒိအတ္ထာယ အဂိလာနောပိ လဘတီတိ အတ္ထော.

၃၆၉. ဂါဟေယျ နုဘတောကာဇန္တိ န ဂါဟေယျ ဥဘတောကာဇံ. ဧကန္တရိကကာဇကန္တိ ဧကတောကာဇဉ္စ အန္တရကာဇဉ္စ. သီသဘာရော စ ခန္ဓဘာရော စ ကဋိဘာရော စ သီသက္ခန္ဓကဋိဘာရာ. ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဥဘတောကာဇံ ဟရိတဗ္ဗံ. ယော ဟရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၈၁)၊ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကတောကာဇံ အန္တရကာဇံ သီသဘာရံ ခန္ဓဘာရံ ကဋိဘာရံ ဩလမ္ဗက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၈၁) စ ဝုတ္တတ္တာ ဥဘတောကာဇမေဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ သေသာနိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၃၇၀. အနောကာသကတန္တိ (မဟာဝ. ၁၅၃) ယော ပဌမမေဝ ‘‘ကရောဟိ မေ အာဝုသော ဩကာသံ၊ အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ ဧဝံ အကတောကာသံ အာပတ္တိယာ စောဒေယျ၊ တဿ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ အတ္ထော. တထာတိ ဒုက္ကဋမေဝါတိ အတ္ထော.

၃၇၁. ပကတင်္ဂုလေန၊ န သုဂတင်္ဂုလေနာတိ အတ္ထော.

၃၇၂. မူဂဗ္ဗတာဒိံ (မဟာဝ. ၂၀၉၊ မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၂၀၉) တိတ္ထိယဗ္ဗတံ ယဒိ ဂဏှေယျ၊ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒယော သင်္ဂဟိတာ. တထာတိ (မဟာဝ. ၃၀၃၊ မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၀၃) နှာပိတပုဗ္ဗကော ခုရဘဏ္ဍံ ယဒိ ပရိဟရေယျ၊ ဒုက္ကဋမေဝါတိ အတ္ထော.

၃၇၃. ယံ ကိဉ္စီတိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) နှာပိတတုဏ္ဏကာရကမ္မာဒိ ယံ ကိဉ္စိ ဟတ္ထကမ္မန္တိ အတ္ထော. တဒနုသာရတောတိ ဟတ္ထကမ္မယာစနာနုသာရတောတိ အတ္ထော. သစေ ဧဝံ ယာစတော ဟတ္ထကမ္မမူလမေဝ ဒေတိ၊ တံ အညဿ ဒါပေတွာ ကာရေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. နိက္ကမ္မံ ပန ဟတ္ထကမ္မဝသေန အယာစိတွာပိ ‘‘ဧဟိ ဣမံ ကရောဟီ’’တိ ကာရေတုံ ကပ္ပတီတိ အတ္ထော. ယံ ကိဉ္စိပရသန္တကန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဒါရုတိဏာဒိကံ အပရသန္တကံ အပရိဂ္ဂဟိတံ အာဟရာပေတုံ ကပ္ပတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၃၇၄. ဂိဟီနန္တိ ဂိဟီနံ သန္တကံ. ဂေါပကေတိ ရက္ခကေ. ယတ္တကံ ဒေတိ၊ တတ္တကံ ဂဟေတုံ ကပ္ပတီတိ အတ္ထော. ယထာပရိစ္ဆေဒန္တိ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧတ္တကံ ဥစ္ဆုနာဠိကေရံ အမ္ဗပက္ကံ တုမှေ ခါဒထာ’’တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒိန္နမေဝ တေသု ဒေန္တေသု လဗ္ဘတီတိ အတ္ထော.

၃၇၅. ဒွိဟာပဇ္ဇေယျာတိ ဒွီဟိ အာပဇ္ဇေယျ. ကတမေဟိ ဒွီဟီတိ စေ၊ တေ ဒဿေတုံ ‘‘ကာယဝါစာဟီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘ဒွီဟာကာရေဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ ကာယေန အာပဇ္ဇတိ၊ ဝါစာယ အာပဇ္ဇတီ’’တိ (ပရိ. ၃၂၂) ဟိ ဝုတ္တံ. ကာယဝါစာဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော စ ဆဟိ အာကာရေဟိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တာနိ ဒဿေတုံ ‘‘အလဇ္ဇိဉာဏကုက္ကုစ္စပကတတ္တာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧတ္ထ (ပရိ. ၂၉၅) ပန အကပ္ပိယဘာဝံ ဇာနန္တော ဧဝ ဝီတိက္ကမံ ကရောန္တော အလဇ္ဇိတာယ အာပဇ္ဇတိ နာမ. ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ အဇာနိတွာ အာပဇ္ဇန္တော အညာဏတာယ. ကပ္ပိယံ နု ခေါ၊ နော နု ခေါ’’တိ သံသယေ ဥပ္ပန္နေ တမဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမံ ကရောန္တော ကုက္ကုစ္စပကတတ္တာ အာပဇ္ဇတိ. သဟသေယျာဒိံ အာပဇ္ဇန္တော သတိပ္လဝါ၊ သတိသမ္မောသာတိ အတ္ထော. အစ္ဆမံသံ ‘‘သူကရမံသ’’န္တိ ဝါ သူကရမံသံ ‘‘အစ္ဆမံသ’’န္တိ ဝါ ခါဒန္တော အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာယ စ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညိတာယ စ အာပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

၃၇၆. အလဇ္ဇိတာယ ဝါ အညာဏတာယ ဝါ အာပတ္တိံ ကာယဝါစာဟိ ဆာဒယေတိ အတ္ထော. ဧကေ ဝါ ဧကသ္မိံ ဝါ. လိင်္ဂေတိ လိင်္ဂပရိဝတ္တနတော. ဧဝံ စတုဓာ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ ဟောတီတိ အတ္ထော. တိဏဝတ္ထာရကသမထအဗ္ဘာနာဒီနံ ဝသေန သံဃေ အာပတ္တိ ဝုဋ္ဌာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ နိဿဇ္ဇနာဒီသု ဂဏေ. ဧကဿ သန္တိကေ ဝုဋ္ဌာနံ ပါကဋမေဝ. ‘‘ယာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာ၊ တာဟိ အာပတ္တီဟိ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါရာ. ၆၉) ဝစနတော လိင်္ဂပရိဝတ္တနေ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ ဉာတဗ္ဗံ.

၃၇၇. ပစ္စယဒွယေတိ စီဝရေ စ ပိဏ္ဍပါတေ စ. န ကေဝလဉ္စ ဣမေ ဧဝ၊ နိမိတ္တကမ္မမ္ပိ န လဗ္ဘတေဝ၊ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ပန န ဝုတ္တံ. တတ္ထ နိမိတ္တကမ္မံ နာမ ယံ ကိဉ္စိ ပရေသံ ပစ္စယဒါနသံယောဇနကံ ကာယဝစီကမ္မံ. ခါဒနီယံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ‘‘ကိံ ခါဒနီယံ လဘိတ္ထာ’’တိအာဒိနာ နယေန တဿ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပရိကထာ နာမ ယထာ ယထာ တံ လဘတိ၊ တထာ တထာ ပရိဝတ္တေတွာ ကထနံ. ‘‘ဧတရဟိ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍပါတေန ကိလမန္တီ’’တိအာဒိနာ နယေန တဿ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဩဘာသော နာမ ပစ္စယပ္ပဋိသံယုတ္တကထာ. ဝိညတ္တိ ပန ပါကဋာ ဧဝ. တတိယေတိ သေနာသနေ. သေနာသနေ ပန နိမိတ္တောဘာသပရိကထာ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဝိညတ္တိ ဧဝ ဧကာ န ဝဋ္ဋတိ. တတ္ထ နိမိတ္တကမ္မံ နာမ ဥပါသကေ ဒိသွာ သေနာသနတ္ထံ ဘူမိပရိကမ္မကရဏာဒိ. ဩဘာသော နာမ ‘‘ဥပါသကာ၊ တုမှေ ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ ‘‘ပါသာဒေ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကိံ ဘိက္ခူနံ ပါသာဒေါ န ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိကံ ဝစနံ. ပရိကထာ နာမ ‘‘ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ သမ္ဗာဓ’’န္တိ ဝစနံ. သေသေတိ ဂိလာနပစ္စယေ.

၃၇၈. န ရုဟတီတိ န ဟောတိ. အစ္စယေ ဒါနန္တိ အစ္စယဒါနံ. ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု ယေန ကေနစိ ကာလံ ကရောန္တေန ‘‘မမစ္စယေန မယှံ ပရိက္ခာရော ဥပဇ္ဈာယဿ ဟောတု၊ အာစရိယဿ ဟောတု၊ အညဿ ဝါ ကဿစိ ဟောတူ’’တိ ဝုတ္တေ တေသံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘န ရုဟတီ’’တိ. သံဃဿေဝ စ တံ ဟောတီတိ ယဒိ ဘိက္ခုသာမဏေရေဟိ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိံ မတေပိ ဘိက္ခုသံဃဿေဝ ဟောတိ၊ ဘိက္ခုနိသိက္ခမာနသာမဏေရီဟိ စေ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိံ မတေ ဘိက္ခုနိသံဃဿ တံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဂိဟီနံ ပန ရူဟတီတိ ဂိဟီနံ ပန အစ္စယဒါနံ ဧဝ သဗ္ဗေသံ ရုဟတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၃၇၉. ဥပဿယေတိ ဘိက္ခုနိဝိဟာရေ. ဒါယဇ္ဇောတိ တဿ ပရိက္ခာရဿ ဒါယဇ္ဇော. သေသေပီတိ သစေ ဘိက္ခုနိသိက္ခမာနသာမဏေရိယော ဘိက္ခုဝိဟာရေ ကာလံ ကရောန္တိ၊ တာသံ ပရိက္ခာရာနံ ဘိက္ခုသံဃောဝ ဒါယဇ္ဇောတိ အတ္ထော.

၃၈၀. ပုရိမဿေဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ဣမံ ပရိက္ခာရံ နေတွာ အသုကဿ ဒေဟီ’’တိ ဒိန္နံ ပုရိမဿေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. ‘‘အသုကဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ပန ပစ္ဆိမဿေဝ ဟောတိ ပရိစ္စဇိတွာ ဒိန္နတ္တာ. ဣမံ ဝိဓိံ ဉတွာဝ ဝိဿာသဂ္ဂါဟံ ဝါ ဂဏှေယျ၊ မတကစီဝရံ ဝါ အဓိဋ္ဌေတိ သမ္ဗန္ဓော. မတကစီဝရအဓိဋ္ဌာနံ နာမ ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ကာလံ ဃောသေတွာ ထောကံ အာဂမေတွာ သစေ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဘာဇေတဗ္ဗာနိ၊ နော စေ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ‘‘မယှိမာနိ စီဝရာနိ ပါပုဏန္တီ’’တိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ အဓိဋ္ဌိတေ သဗ္ဗာနိ တဿေဝ ဟောန္တိ၊ ဌိတိကာ ပန န တိဋ္ဌတိ. သစေ ဧကေကံ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘အယံ ပဌမဘာဂေါ မယှံ ပါပုဏာတိ၊ အယံ ဒုတိယဘာဂေါ’’တိ ဧဝံ ဂဏှာတိ၊ ဂဟိတာနိ စ သုဂဟိတာနိ ဟောန္တိ၊ ဌိတိကာ စ တိဋ္ဌတိ. ဧဝံ ပါပေတွာ ဂဏှန္တေနာပိ အဓိဋ္ဌိတမေဝ ဟောတိ.

၃၈၁. လောဟဘဏ္ဍေ ပဟရဏိံ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ကပ္ပတိ၊ ဒါရုဘဏ္ဍေ စ ဒါရုဇံ ပတ္တဉ္စ ပါဒုကဉ္စ၊ ပလ္လင်္ကဉ္စ အာသန္ဒိဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ကပ္ပတိ၊ မတ္တိကာမယေ ကတကဉ္စ ကုမ္ဘကာရိကဉ္စ ဌပေတွာ သဗ္ဗံ ကပ္ပတီတိ အတ္ထော. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌပေတွာ ပဟရဏိံ သဗ္ဗံ လောဟဘဏ္ဍံ၊ ဌပေတွာ အာသန္ဒိံ ပလ္လင်္ကံ ဒါရုပတ္တံ ဒါရုပါဒုကံ သဗ္ဗံ ဒါရုဘဏ္ဍံ၊ ဌပေတွာ ကတကဉ္စ ကုမ္ဘကာရိကဉ္စ သဗ္ဗံ မတ္တိကာဘဏ္ဍ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၉၃) ဟိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ကတကန္တိ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရေန ကတမလ္လကန္တိ အဓိပ္ပေတံ. ဓနိယဿေဝ သဗ္ဗမတ္တိကာမယာ ကုဋိ ကုမ္ဘကာရိကန္တိ. ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယော.

ပကိဏ္ဏကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.