၃၈. ကုလဒူသနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၉၇. ‘‘ကုလာနိ ဒူသေတိ ပုပ္ဖေန ဝါ ဖလေန ဝါ စုဏ္ဏေန ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ ဒန္တကဋ္ဌေန ဝါ ဝေဠုယာ ဝါ ဝေဇ္ဇိကာယ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိယေန ဝါ’’တိ (ပါရာ. ၄၃၇) ဝုတ္တတ္တာ တာနိ အဋ္ဌ ဝတ္ထူနိ ဒဿေတုံ ‘‘ပုပ္ဖ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဣမာယ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိယာ ကုလာနံ အညေသု သီလဝန္တေသု ပသာဒံ ဒူသေတိ ဝိနာသေတီတိ ကုလဒူသနံ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. တံ ပန အတ္တနော သန္တကေ စ ပရသန္တကေ စ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၂၉၈. ဣဒါနိ ဣမေသု ဝတ္ထူသု န ကေဝလံ ကုလဒူသနဒုက္ကဋမေဝ အာပဇ္ဇတိ၊ ထုလ္လစ္စယာဒီနိပိ အာပဇ္ဇတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ထုလ္လစ္စယ’’န္တိအာဒိမာဟ. သံဃိကံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဣဿရေန ဒေန္တဿ ထုလ္လစ္စယန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတံ ပန ပုပ္ဖါဒိ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ. သံဃဿ ဝါ အညဿ ဝါ သန္တကံ ထေယျစိတ္တေန ဒေန္တဿ ဒုက္ကဋာဒီနိ ဟောန္တီတိ ပါဌသေသော၊ တဿ ဘဏ္ဍဿ အဂ္ဃဝသေန ဒုက္ကဋထုလ္လစ္စယပါရာဇိကာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော.

၂၉၉-၃၀၀. သဗ္ဗထာတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၁) ကပ္ပိယဝေါဟာရအကပ္ပိယဝေါဟာရပရိယာယဩဘာသနိမိတ္တကမ္မာဒီဟိ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော. ဝတိအာဒီနိ ကတွာ ဇဂ္ဂိတုဉ္စ. အတ္တနော ပရိဘောဂတ္ထန္တိ ဖလပရိဘောဂတ္ထံ. ရောပနာဒီနီတိ ရောပါပနာဒီနိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သိဉ္စာပနဩစိနာပနာဒီနိ ဂဟိတာနိ. ကုဒ္ဒါလခဏိတ္တိဝါသိဖရသုဥဒကဘာဇနာဒီနိ အာဟရိတွာ သမီပေ ဌပနဝသေန နိမိတ္တတော စ ကုဒ္ဒါလခဏိတ္တာဒီနိ စ မာလာဝစ္ဆေ စ ဂဟေတွာ ဌိတေ ‘‘သာမဏေရာဒယော ဒိသွာ ‘ထေရော ကာရာပေတုကာမော’တိ အာဂန္တွာ ကရောန္တီ’’တိ သညာယ ဩဘာသတော စ ‘‘ဣမံ ရုက္ခံ ဇာန၊ ဣမံ အာဝါဋံ ဇာနာ’’တိအာဒိကပ္ပိယဝေါဟာရတော စ ‘‘ပဏ္ဍိတေန မာလာဝစ္ဆာဒယော ရောပါပေတဗ္ဗာ၊ န စိရဿေဝ ဥပကာရာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိအာဒိပရိယာယတော စ ရောပနာဒီနိ လဗ္ဘရေတိ သမ္ဗန္ဓော.

၃၀၁-၂. ဣဒါနိ အဋ္ဌသု ဝတ္ထူသု အဝသေသာနိ ဒွေ ဝတ္ထူနိ ဒဿေတုံ ‘‘ဝုတ္တာဝ ဝေဇ္ဇိကာ ဇင်္ဃပေသနေ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝေဇ္ဇိကာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာဝ၊ ဣဒါနိ ဇင်္ဃပေသနာဒိဝိနိစ္ဆယံ ဝက္ခာမီတိ အတ္ထော. ပိတရောတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၆-၄၃၇) မာတာပိတရော. ဘဏ္ဍုန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခံ. ဘိက္ခုဿ သကံ ဝေယျာဝစ္စကရဉ္စာတိ ဧတေ ဌပေတွာ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိဂိဟိကမ္မေသု ဒူတသာသနံ ဟရဏေ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော. ပဌမံ သာသနံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုန တံ ဒိသွာ ဝါ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝါ ဝဒတောပိ ဒုက္ကဋမေဝါတိ အတ္ထော. သာသနံ အဂ္ဂဟေတွာ အာဂတာနံ ပန ‘‘ဘန္တေ၊ တသ္မိံ ဂါမေ ဣတ္ထန္နာမဿ ကာ ပဝတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိယမာနေ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပုစ္ဆိတပဉှေ ဒေါသော နတ္ထိ.

၃၀၃. ဧဝံ ကုလဒူသနေန ဥပ္ပန္နပစ္စယာ. ‘‘ပဉ္စန္နမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အနုပသမ္ပန္နေန ကတမ္ပိ ဧဒိသံ န ဝဋ္ဋတိ ဧဝ မိစ္ဆာဇီဝတ္တာ. အာတုမာဝတ္ထု (မဟာဝ. ၃၀၃) စေတ္ထ နိဒဿနံ. ကိံ ဝိယာတိ စေ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဘူတာရောစနာရူပ-သဗျောဟာရုဂ္ဂဟာဒိသာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥဂ္ဂဟာဒိသာတိ ဧတေဟိ ဥပ္ပန္နပစ္စယသဒိသာတိ အတ္ထော.

၃၀၄. ဣဒါနိ ပုပ္ဖါဒီနိ ကေသံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ကေသံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋန္တီတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဟရာပေတွာ’’တိအာဒိမာဟ. ပိတူနံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၆-၄၃၇) ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သေသဉာတီနံ ပတ္တာနံ ဧဝ. လိင်္ဂန္တိ သိဝလိင်္ဂံ.

၃၀၅. တထာ ဖလန္တိ ဖလမ္ပိ မာတာပိတူနံ ဟရိတွာပိ ဟရာပေတွာပိ ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ အတ္ထော. န ကေဝလံ မာတာပိတူနံယေဝ၊ အညေသမ္ပိ ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဂိလာနာန’’န္တိအာဒိမာဟ. သပရသန္တကန္တိ ဧတ္ထ ပရောတိ အတ္တနော ဝိဿာသညာတကော ဧဝ အဓိပ္ပေတော.

၃၀၆. ဘာဇေန္တေတိ သံဃဿ ဖလပုပ္ဖမှိ ဘာဇိယမာနေ သမ္မတေန ဒေယျန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရေန အသမ္မတေန အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

၃၀၇. ပရိစ္ဆိဇ္ဇာတိ အာဂတာနံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဖလဝသေန ဝါ ရုက္ခဝသေန ဝါ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ အတ္ထော. ဣတရဿာတိ ဣဿရာဒိကဿ. ကတိကံ ဝတွာတိ ‘‘ဣမသ္မိံ ရုက္ခေ ဧတ္တကာနိ ဖလာနိ လဗ္ဘန္တီ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ.

၃၀၈. သေသေတိ မတ္တိကာဒန္တကဋ္ဌဝေဠုမှိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၃၆-၄၃၇). ယထာဝုတ္တနယော ဧဝါတိ ဧတ္ထ အတ္တနော စ ပရဿ စ သန္တကံ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ဒဒတော ဒုက္ကဋန္တိအာဒိနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. ပဏ္ဏမ္ပီတိ ကိဉ္စာပိ ပါဠိယံ ပဏ္ဏဒါနံ န ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ကုလဒူသနေ ပဝေသယေတိ အတ္ထော. ကုလဒူသနဝိနိစ္ဆယော.

ကုလဒူသနနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.