၁. ပါရာဇိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁-၂. ဣဒါနိ တေ ဒဿေတုံ ‘‘မဂ္ဂတ္တယေ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ မနုဿာမနုဿတိရစ္ဆာနဂတာနံ ဝသေန တိဿော ဣတ္ထိယော၊ တယော ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ၊ တယော ပဏ္ဍကာ၊ တယော ပုရိသာတိ ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတာနံ နိမိတ္တာနံ နိဿယာ ဒွါဒသမတ္တာ ဟောန္တိ၊ တေသံ ဝစ္စမဂ္ဂပ္ပဿာဝမဂ္ဂမုခမဂ္ဂဝသေန တယော မဂ္ဂါ. တတ္ထ မနုဿိတ္ထိယာ တယော၊ အမနုဿိတ္ထိယာ တယော၊ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ တယောတိ နဝ၊ တထာ မနုဿဥဘတောဗျဉ္ဇနကာဒီနံ. မနုဿပဏ္ဍကာဒီနံ ပန ဝစ္စမဂ္ဂမုခမဂ္ဂဝသေန ဒွေ ဒွေ ကတွာ ဆ၊ တထာ မနုဿပုရိသာဒီနန္တိ သဗ္ဗေသံ ဝသေန တိံသ မဂ္ဂါ ဟောန္တိ. တေ သဗ္ဗေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဣဓ ‘‘မဂ္ဂတ္တယေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိံ မဂ္ဂတ္တယေတိ အတ္ထော. အနိက္ခိတ္တသိက္ခောတိ ဘိက္ခုဘာဝတော စဝိတုကာမတာစိတ္တေန ယထာလက္ခဏံ အပစ္စက္ခာတသိက္ခောတိ အတ္ထော. သန္ထတသန္ထတေတိ ဝတ္ထာဒီသု ယေန ကေနစိ သန္ထတေ ဝါ အသန္ထတေ ဝါ. အလ္လောကာသေတိ မဂ္ဂတ္တယဿ ပကတိဝါတေန အသမ္ဖုဋ္ဌပ္ပဒေသေ. နိမိတ္တန္တိ အင်္ဂဇာတံ. သံသန္ထတံ ဝါ အသန္ထတံ ဝါတိ အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ ဝတ္ထာဒီနံ အညတရေန ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ. ဥပါဒိဏ္ဏန္တိ အနဋ္ဌကာယပ္ပသာဒံ. ဝုတ္တပ္ပကာရေ မဂ္ဂတ္တယေ ပဝေသန္တော စုတော ပါရာဇိကောတိ သမ္ဗန္ဓော. နဋ္ဌကာယပ္ပသာဒံ ပန ပီဠကံ ဝါ စမ္မခိလံ ဝါ လောမံ ဝါ ပဝေသန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ မနုဿာနံ ပန ဇီဝမာနကသရီရေ အက္ခိနာသာကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒဝတ္ထိကောသေသု သတ္ထကာဒီဟိ ကတဝဏေ ဝါ မေထုနရာဂေန တိလဗီဇမတ္တမ္ပိ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသန္တဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ အဝသေသသရီရေသု ဥပကစ္ဆကာဒီသု စ ဒုက္ကဋံ. တိရစ္ဆာနဂတာနံ ဟတ္ထိအဿဂေါဏဂဒြဘဩဋ္ဌမဟိံသာဒီနံ နာသာယ ထုလ္လစ္စယံ၊ တထာ တေသံ ဝတ္ထိကောသေသု. သဗ္ဗေသမ္ပိ တိရစ္ဆာနဂတာနံ အက္ခိကဏ္ဏဝဏေသု ဒုက္ကဋံ၊ တထာ တေသံ အဝသေသသရီရေသုပိ.

ဣဒါနိ ပဝေသနံ နာမ န ကေဝလံ အတ္တုပက္ကမေနေဝ ဟောတိ၊ ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာဒီနံ ပန ဝသေန ပရူပက္ကမေနာပိ ဟောတိ၊ တတ္ထာပိ သေဝနစိတ္တေ သတိ ပါရာဇိကော ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယော ဘိက္ခု ပဝေသနပဝိဋ္ဌဌိတဥဒ္ဓါရဏက္ခဏေသု သာဒိယတိ၊ တသ္မိံ ခဏေ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတိ၊ သောပိ ပါရာဇိကော ဟောတိ. ယော ပန ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အသာဒိယန္တော အာသီဝိသမုခံ အင်္ဂါရကာသုဉ္စ ပဝိဋ္ဌံ ဝိယ မညတိ၊ သော နိပ္ပရာဓော ဟောတိ. ဧတ္ထ ဌိတံ နာမ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသမယပ္ပဝတ္တိ.

ပဌမံ.

၃-၄. ဣဒါနိ ဒုတိယံ ဒဿေတုံ ‘‘အာဒိယေယျာ’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘အာဒိယေယျာ’’တိအာဒီနံ ပဒါနံ ‘‘အဒိန္နံ ထေယျစိတ္တေန ဘဝေ ပါရာဇိကော’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. အာဒိယေယျာတိ အာရာမာဒိံ အဘိယုဉ္ဇိတွာ ယော ဘိက္ခု ဂဏှေယျ၊ သော ဘဝေ ပါရာဇိကောတိ အတ္ထော. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဟရေယျာတိ ဝေတနေန ဝါ မိတ္တဘာဝေန ဝါ အညဿ ဘဏ္ဍံ ဟရန္တော ပုန ထေယျစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ‘‘သီသေ ဘာရံ ထေယျစိတ္တော အာမသတီ’’တိအာဒိနာ ဂဏှေယျာတိ အတ္ထော. အဝဟရေယျာတိ ‘‘ဥပနိက္ခိတ္တံ ဘဏ္ဍံ ‘ဒေဟိ မေ ဘဏ္ဍ’န္တိ ဝုစ္စမာနော ‘နာဟံ ဂဏှာမီ’’တိအာဒိနာ အဝဟရေယျ. ဣရိယာပထံ ကောပေယျာတိ ‘‘သဟဘဏ္ဍဟာရကံ နေဿာမီ’’တိ တေနေဝ ပုရိသေန တံ နေတုံ တဿ ဂမနပထံ ဝါရေတွာ အညေန မဂ္ဂေန တံ သန္တဇ္ဇေတွာ နေတိ၊ ဧဝံ နေန္တဿ တဿ ပုရိသဿ ပဌမပါဒေ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဒုတိယပါဒုဒ္ဓါရေ ပါရာဇိကံ. ‘‘ထလဋ္ဌံ ဘဏ္ဍံ ထေယျစိတ္တော အာမသတီ’’တိအာဒိနာ ဌာနာ စာဝေယျ. ပရိကပ္ပိတဋ္ဌာနံ ဝါ သုင်္ကဃာတံ ဝါ အတိက္ကာမေန္တော သင်္ကေတံ ဝီတိနာမေယျ. ယံ ကိဉ္စိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ သဿာမိကံ ဘဏ္ဍံ တေဟိ သာမိကေဟိ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ န ဒိန္နန္တိ အဒိန္နံ.

ဣဒါနိ န ဣမိနာဝ အာကာရေန အဝဟာရကော ပါရာဇိကော ဟောတိ၊ အညထာပိ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ထေယျာဝဟာရကော စ ဗလာဝဟာရကော စ ကုသာဝဟာရကော စ ပဋိစ္ဆန္နာဝဟာရကော စ ပရိကပ္ပါဝဟာရကော စ ဘဝေ ပါရာဇိကောတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ထေယျာဝဟာရော နာမ သန္ဓိစ္ဆေဒါဒီဟိ ဝါ ကံသကူဋမာနကူဋတုလာကူဋာဒီဟိ ဝါ ဝဉ္စေတွာ ဂဟဏံ. ပသယှာဝဟာရော ဗလာဝဟာရော. ကုသသင်္ကမနံ ကတွာ ပရကောဋ္ဌာသဂ္ဂဟဏံ ကုသာဝဟာရော. ပရဘဏ္ဍံ ပံသုအာဒိနာ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ သာမိကေသု အပဿိတွာ ဂတေသု ပစ္စာဂန္တွာ ဂဟဏံ ပဋိစ္ဆန္နာဝဟာရော. ပရိကပ္ပါဝဟာရော ပန ဒုဝိဓော ဘဏ္ဍောကာသဝသေန. တတ္ထ ‘‘သာဋကော စေ၊ ဂဏှိဿာမိ၊ သုတ္တဉ္စေ၊ န ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဘဏ္ဍံ ပရိကပ္ပေတွာ အန္ဓကာရေ ပသိဗ္ဗကံ ဂဏှာတိ. တတ္ထ စေ သာဋကော ဟောတိ၊ ဥဒ္ဓါရေယေဝ ပါရာဇိကံ. သစေ သုတ္တံ ဟောတိ၊ ရက္ခတိ၊ ပုန ‘‘သုတ္တ’’န္တိ ဉတွာပိ ‘‘ယံ လဒ္ဓံ၊ တံ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဥဂ္ဂဏှန္တော ဥဒ္ဓါရေယေဝ ပါရာဇိကံ၊ အယံ ဘဏ္ဍပရိကပ္ပေါ. ဩကာသပရိကပ္ပေါ ဂဗ္ဘဒွါရပ္ပမုခဝိဟာရာဒီနံ ဝသေန ပရိစ္ဆေဒံ ကရောတိ ‘‘သစေ မံ ဧတ္ထန္တရေ ပဿန္တိ၊ ဒဿာမိ၊ နော စေ ပဿန္တိ၊ ဂဏှိတွာ ဂစ္ဆာမီ’’တိ၊ တဿ တံ ပရိကပ္ပိတပရိစ္ဆေဒံ အတိက္ကမန္တဿ ပဒဝါရေန ပါရာဇိကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ အယံ ဩကာသပရိကပ္ပေါ.

ဣဒါနိ ဣမသ္မိံ အဒိန္နာဒါနေ ဝိနိစ္ဆယနယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘဏ္ဍကာလဂ္ဃဒေသေဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ အဒိန္နာဒါနေ. နိစ္ဆယောတိ ဝိနိစ္ဆယော ကာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. တတ္ထ ကေနစိ ဘိက္ခုနာ ‘‘မယာ ဣဒံ နာမ ဘဏ္ဍံ ထေယျစိတ္တေန ဂဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ဝိနယဓရေန သဟသာဝ တံ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ တဿ ဘဏ္ဍဿ သာမိကအဿာမိကဘာဝံ ဥပပရိက္ခိတွာ ယဒိ သဿာမိကံ၊ တဿ ဘဏ္ဍဿ အဂ္ဃဝသေန အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော. သစေ နိရာလယကာလေ ဂဟိတံ၊ ပါရာဇိကေန န ကာရေတဗ္ဗော၊ အယံ ဘဏ္ဍဝသေန ဝိနိစ္ဆယော.

ကာလောတိ အဝဟာရကာလော. တဒေဝ ဟိ ဘဏ္ဍံ ကဒါစိ မဟဂ္ဃံ ဟောတိ၊ ကဒါစိ အပ္ပဂ္ဃံ၊ တသ္မာ ယသ္မိံ ကာလေ အဝဟဋံ၊ တသ္မိံ ကာလေ ယော တဿ အဂ္ဃေါ၊ တေန အဂ္ဃေန အာပတ္တိယာ ကာရေတဗ္ဗော၊ အယံ ကာလဝသေန ဝိနိစ္ဆယော.

အဂ္ဃေါတိ ဘဏ္ဍဂ္ဃေါ. နဝဘဏ္ဍဿ ဟိ ယော အဂ္ဃေါ၊ သော ပစ္ဆာ ပရိဟာယတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗဒါ ဘဏ္ဍံ ပကတိအဂ္ဃဝသေနေဝ န ကာရေတဗ္ဗံ၊ အယံ အဂ္ဃဝသေန ဝိနိစ္ဆယော. ဒေသောတိ အဝဟာရဒေသော. ဘဏ္ဍုဋ္ဌာနဒေသေ ဟိ ဘဏ္ဍံ အပ္ပဂ္ဃံ ဟောတိ၊ အညတ္ထ မဟဂ္ဃံ၊ တသ္မာ ယသ္မိံ ဒေသေ ဘဏ္ဍံ အဝဟဋံ၊ တသ္မိံယေဝ ဒေသေ အဂ္ဃေန ကာရေတဗ္ဗော၊ အယံ ဒေသဝသေန ဝိနိစ္ဆယော.

ပရိဘောဂေနပိ သာဋကာဒိကဿ ဘဏ္ဍဿ အဂ္ဃေါ ပရိဟာယတိ၊ တသ္မာ တဿ ပရိဘောဂဝသေန ပရိဟီနာပရိဟီနဘာဝေါ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော၊ အယံ ပရိဘောဂဝသေန ဝိနိစ္ဆယော.

ဒုတိယံ.

၅. ဣဒါနိ တတိယံ ဒဿေတုံ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟ’’န္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ မနုဿဝိဂ္ဂဟန္တိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပန္နံ ကလလရူပံ အာဒိံ ကတွာ ပကတိယာ ဝီသတိဝဿသတာယုကဿ သတ္တဿ ယာဝ မရဏကာလာ ဧတ္ထန္တရေ အနုပုဗ္ဗေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော အတ္တဘာဝေါ၊ ဧသော မနုဿဝိဂ္ဂဟော နာမ၊ ဧဝရူပံ မနုဿဝိဂ္ဂဟန္တိ အတ္ထော. စိစ္စာတိ ဝဓကစေတနာဝသေန သဉ္စေတေတွာ ပကပ္ပေတွာ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမောတိ အတ္ထော. ဇီဝိတာ ဝါ ဝိယောဇယေတိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ကလလကာလေပိ တာပနမဒ္ဒနေဟိ ဝါ ဘေသဇ္ဇသမ္ပဒါနေန ဝါ တတော ဝါ ဥဒ္ဓမ္ပိ တဒနုရူပေန ဥပက္ကမေန သန္တတိဝိကောပနဝသေန ယော ဇီဝိတာ ဝိယောဇေယျ၊ သော စုတော ဘဝေတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိဉ္စ ဘိယျော – ‘‘သတ္ထဟာရကံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ ဟရတီတိ ဟာရကံ၊ ကိံ ဟရတိ? ဇီဝိတံ၊ ဟရိတဗ္ဗန္တိ ဝါ ဟာရကံ၊ ဥပနိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော၊ သတ္ထဉ္စ တံ ဟာရကဉ္စာတိ သတ္ထဟာရကံ. အဿာတိ မနုဿဝိဂ္ဂဟဿ. ယထာ မနုဿဝိဂ္ဂဟော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ တံ အသိအာဒိသတ္ထံ ပဋိလဘတိ၊ တထာ သယံ မရဏစေတနော မရဏာဓိပ္ပါယော ဟုတွာ ဥပနိက္ခိပေယျ. သောပိ စုတော ဘဝေတိ အတ္ထော. ဧတေန ထာဝရပ္ပယောဂံ ဒဿေတိ.

၆-၇. ဣဒါနိ ‘‘မရဏဝဏ္ဏံ ဝါ သံဝဏ္ဏေယျာ’’တိအာဒိဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ဂါဟေယျ မရဏူပါယံ၊ ဝဒေယျ မရဏေ ဂုဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘သတ္ထံ ဝါ အာဟရ၊ ဝိသံ ဝါ ခါဒ၊ ရဇ္ဇုယာ ဝါ ဥဗ္ဗန္ဓိတွာ ကာလံ ကရောဟီ’’တိအာဒိနာ နယေန မရဏတ္ထာယ ဥပါယံ ဂါဟေယျ. မရဏသံဝဏ္ဏနာ ပနေတ္ထ ဗဟုဝိဓာ ‘‘ကာယေန သံဝဏ္ဏေတိ၊ ဝါစာယ ကာယဝါစာယ ဒူတေန လေခါယ ဝါ သံဝဏ္ဏေတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. တတ္ထ ကာယေန သံဝဏ္ဏေတိ နာမ ကာယေန ဝိညာပေတိ. ‘‘ယော ပပါတေ ပပတနာဒီနိ ကတွာ မရတိ၊ သော ဓနံ ဝါ လဘတိ၊ ယသံ ဝါ လဘတိ၊ သဂ္ဂံ ဝါ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒိနာ နယေန သံဝဏ္ဏေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. တဿ ဝစနံ သုတွာ ကောစိ ‘‘မရိဿာမီ’’တိ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ. မရတိ စေ၊ ပါရာဇိကံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ဒူတေန သံဝဏ္ဏနာယံ ပန ဒူတဿ သာသနံ အာရောစာပေတိ ‘‘ဧဝံ အာရောစေဟီ’’တိ၊ ‘‘ယော ဧဝံ မရတိ၊ သော ဓနံ ဝါ လဘတီ’’တိ သဗ္ဗံ ပုရိမသဒိသမေဝ. လေခါယ သံဝဏ္ဏေတိ နာမ ဂိရိပဗ္ဗတပုရာဏာဒိလေခံ လိခတိ၊ ‘‘ယော ဧဝံ မရတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တနယမေဝ. ဧတ္ထာပိ ယော မရဏူပါယံ ဝါ ဂါဟေယျ၊ မရဏေ ဝါ ဂုဏံ ဝဒေယျ၊ သော စုတော ဘဝေတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဣဒါနိ ပန ဣမဿ မနုဿဝိဂ္ဂဟဿ ဆဗ္ဗိဓေ ပယောဂေ ဒဿေတုံ ‘‘ပယောဂါ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. သာဟတ္ထိကနိဿဂ္ဂိကအာဏတ္တိကထာဝရဣဒ္ဓိမယဝိဇ္ဇာမယာနံ ဝသေန တဿ မနုဿဝိဂ္ဂဟဿ ဆပ္ပယောဂါတိ အဓိပ္ပါယော. တတ္ထ သာဟတ္ထိကောတိ သယံ မာရေန္တဿ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏံ. နိဿဂ္ဂိကောတိ ဒူရေ ဌိတံ မာရေတုကာမဿ ကာယာဒီဟိ ဥသုသတ္တိယန္တပါသာဏာဒီနံ နိဿဇ္ဇနံ. အာဏတ္တိကောတိ ‘‘အသုကံ နာမ မာရေဟီ’’တိ အညံ အာဏာပေန္တဿ အာဏာပနံ. ထာဝရောတိ ဩပါတက္ခဏနံ၊ အပဿေနသံဝိဓာနံ၊ အသိအာဒီနံ ဥပနိက္ခိပနံ၊ တဠာကာဒီသု ဝိသသမ္ပယောဇနံ၊ ရူပူပဟာရောတိ ဧဝမာဒိ. ကမ္မဝိပါကဇာယ ဣဒ္ဓိယာ ပယောဇနံ ဣဒ္ဓိပယောဂံ. မာရဏတ္ထာယ ဝိဇ္ဇာနံ ပရိဇပ္ပနံ ဝိဇ္ဇာမယောတိ.

ဣဒါနိ ဣမေသု ဆသု ပယောဂေသု အာဏတ္တိယံ သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာလဝတ္ထာဝုဓိရိယာပထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကာလောတိ ပုဗ္ဗဏှသာယနှာဒိကာလော စ ယောဗ္ဗနထာဝရိယာဒိကာလောပိ စ. ဣမေသု ယံ ကိဉ္စိ ကာလံ နိယမေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ နာမ ကာလေ မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော သစေ တသ္မိံယေဝ ကာလေ မာရေတိ၊ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကံ. သစေ နိယမိတကာလတော ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ မာရေတိ၊ အာဏာပကော မုစ္စတိ. ဝတ္ထူတိ မာရေတဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော. သစေ အာဏတ္တော တမေဝ မာရေတိ၊ အာဏာပကဿ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကံ. အထ အညံ မာရေတိ၊ အာဏာပကော မုစ္စတိ. ဧဝံ သေသေသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဝုဓန္တိ အသိအာဒိ. ဣရိယာပထောတိ မာရေတဗ္ဗဿ ဂမနံ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါတိ ဧဝမာဒိကော. ကိရိယာဝိသေသောတိ ဝိဇ္ဈနံ ဝါ ဆေဒနံ ဝါ ဘေဒနံ ဝါ သူလာရောပနံ ဝါတိ ဧဝမာဒိကော. ဩကာသောတိ ဂါမော ဝါ ဝနံ ဝါ ဂေဟံ ဝါတိ ဧဝမာဒိကော. ဣမေသု ယထာ ယထာ ဝဓကော အာဏတ္တော၊ တထာ တထာ ကတေ အာဏာပကဿ အာပတ္တိ၊ အညထာ ကတေ ဝိသင်္ကေတော ဟောတိ. အာဏတ္တိယံ ပန အယံ ဝိသေသော ‘‘အဓိဋ္ဌာယာတိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ အာဏာပေတိ ‘ဧဝံ ဝိဇ္ဈ၊ ဧဝံ ပဟရ၊ ဧဝံ ဃာတေဟီ’’တိ ဝုတ္တာယ ပါဠိယာ လဗ္ဘတီတိ ဉာတဗ္ဗော.

တတိယံ.

၈-၉. ဣဒါနိ စတုတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဈာနာဒိဘေဒ’’န္တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ‘‘ဈာနံ ဝိမောက္ခော သမာဓိ သမာပတ္တိ ဉာဏဒဿနံ မဂ္ဂဘာဝနာ ဖလသစ္ဆိကိရိယာ ကိလေသပ္ပဟာနံ ဝိနီဝရဏတာ စိတ္တဿ သုညာဂါရေ အဘိရတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ အတ္တနိ နတ္ထိတာယ နောသန္တံ ‘‘မယိ အတ္ထီ’’တိ အတ္တနိ ဝါ တံ ‘‘အဟံ ဧတ္ထ သန္ဒိဿာမီ’’တိ အတ္တာနံ ဝါ တတ္ထ ဥပနေတွာ ဒီပေန္တော စုတော ဘဝေ. ကောဋ္ဌာသံ ဝါတိ ဧတ္ထ ‘‘ဈာနလာဘီ၊ ဝိမောက္ခလာဘီ၊ သမာဓိလာဘီ၊ သမာပတ္တိလာဘီမှီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ကောဋ္ဌာသတော ဝါတိ အတ္ထော. ဧကေကံ ဝါတိ ‘‘ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီ၊ ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီမှီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဧကေကံ ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘အတီတဘဝေ သောတာပန္နောမှီ’’တိ ဝဒတော အတီတဘဝံ သန္ဓာယ ကထိတတ္တာ ပါရာဇိကံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဘဝဿိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တဿ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝနိဿိတံ ကတွာတိ အတ္ထော. အညာပဒေသရဟိတန္တိ ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတိ၊ သော ဘိက္ခု ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီ’’တိအာဒိနာ နယေန အညာပဒေသံ ဝိနာတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဒီပေန္တော ဟိ ထုလ္လစ္စယမာပဇ္ဇတိ. ဒီပေန္တောတိ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ၊ သမာပဇ္ဇာမိ၊ သမာပန္နော၊ ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီမှိ၊ ဝသီမှိ၊ သစ္ဆိကတံ အဿာ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဒီပေန္တောတိ အတ္ထော. ‘‘အဓိဂတော’’တိ မာနော အဓိမာနော၊ သော ယဿ နတ္ထိ၊ သော အနဓိမာနိကော. ကေန ဧဝံ ဒီပေန္တောတိ စေ? တံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာယေန ဝါစာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ တဒုဘယေန ဝါတိ အတ္ထော. ဝိညတ္တိပထေတိ ယတ္ထ ဌိတော မနုဿဇာတိကော ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ တဿ ဝစနံ ပကတိသောတေန သုတွာ သမနန္တရမေဝ ‘‘ဣမံ နာမ ဧသ ဝဒတီ’’တိ ဇာနာတိ၊ တတ္ထ ဌတွာ ဒီပေန္တော စုတော ဘဝေ၊ န ဒေဝဗြဟ္မာဒီသု အညတရေန ဉာတေတိ အတ္ထော.

စတုတ္ထံ.

၁၀. ဣဒါနိ စတုန္နမ္ပိ သာဓာရဏဝိနိစ္ဆယံ ဝတ္တုံ ‘‘ပါရာဇိကေတေ စတ္တာရော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထာယံ သင်္ခေပေါ – စတ္တာရောပိ ဧတေ ပါရာဇိကာ ‘‘ဧကကမ္မံ ဧကုဒ္ဒေသော သမသိက္ခတာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသံဝါသဿ အဘဗ္ဗတာယ အသံဝါသာ၊ ယထာပုရေ ပုဗ္ဗေ ဂိဟိကာလေ စ အနုပသမ္ပန္နကာလေ စ အသံဝါသိကာ၊ ဧဝံ ပစ္ဆာ ပါရာဇိကံ အာပန္နာပိ အသံဝါသာတိ. ကိဉ္စ ဘိယျော – အဘဗ္ဗာ ဘိက္ခုဘာဝါယ ပုန တေန အတ္တဘာဝေန ဥပသမ္ပဒါယ အဝတ္ထုတာယ ဥပသမ္ပန္နာ ဘဝိတုမ္ပိ အဘဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ကိံ ဝိယာတိ စေ? သီသစ္ဆိန္နောဝ ဇီဝိတုံ၊ ယထာပိ သီသစ္ဆိန္နော တေန အတ္တဘာဝေန ပုန ဇီဝိတုံ အဘဗ္ဗော၊ ဧဝမိမေ စတ္တာရောတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၁. ဣဒါနိ ဣမေသု စတူသု ပါရာဇိကေသု ယေ ပရိယာယာဏတ္တီဟိ သမ္ဘဝန္တိ၊ တေ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိယာယော စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပရိယာယောတိ မရဏာဓိပ္ပါယဿ ကာယပယောဂေါ ဝါ ဝစီပယောဂေါ ဝါ. တသ္မာ ‘‘ယော ဤဒိသေ မုဟုတ္တေ သတ္ထံ ဝါ အာဟရိတွာ ဝိသံ ဝါ ခါဒိတွာ သောဗ္ဘာဒီသု ဝါ ပပတိတွာ မရတိ၊ သော ဓနံ ဝါ လဘတိ၊ ယသံ ဝါ လဘတီ’’တိအာဒိနာ နယေန မရဏံ အဘိနန္ဒန္တော ‘‘ဣဒံ သုတွာ ယော ကောစိ မရတူ’’တိ ယော ပရိယာယေန ဝဒတိ၊ တံ သုတွာ သစေ ကောစိ တထာ မရတိ၊ ပါရာဇိကံ. နိယမိတေန ပန ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တဿေဝ မရဏေ ပါရာဇိကံ. အာဏတ္တိ ပန ဝုတ္တတ္ထာယေဝ. တတိယေ မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကေ လဗ္ဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုတိယေ ပန အဒိန္နာဒါနေ အာဏတ္တိ ဧဝ လဗ္ဘတိ၊ န ပရိယာယောတိ အတ္ထော. ကသ္မာ နံ ပရိယာယေန နာပဇ္ဇတီတိ? ယထာ မနုဿဝိဂ္ဂဟေ ‘‘မရဏဝဏ္ဏံ ဝါ သံဝဏ္ဏေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တထာ ဣဓ အဒိန္နာဒါနေ ‘‘ဝဏ္ဏံ ဝါ သံဝဏ္ဏေယျာ’’တိ အဝုတ္တတ္တာ. သေသေသူတိ ပဌမစတုတ္ထေသု ပရိယာယာဏတ္တိဒွယံ န လဗ္ဘတီတိ အတ္ထော.

၁၂. ဣဒါနိ စတူသုပိ ယထာသမ္ဘဝံ အင်္ဂဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘သေဝေတုကာမတာစိတ္တ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မေထုနဓမ္မဿာတိ မေထုနဓမ္မပါရာဇိကဿ. ဗုဓာတိ ဝိနယဓရာ.

၁၃. မနုဿသန္တိ မနုဿသန္တကတာ. ဧတေန ပေတတိရစ္ဆာနဂတပရိဂ္ဂဟေသု အနာပတ္တီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. တထာသညီတိ မနုဿသန္တကဝသေန ပရပရိဂ္ဂဟိတသညီတိ အတ္ထော. ဝတ္ထုနော ဂရုတာတိ ပဉ္စမာသကံ ဝါ အတိရေကပဉ္စမာသကံ ဝါ တဒဂ္ဃနကံ ဘဏ္ဍံ ဝါ ဟောတီတိ အတ္ထော. အဝဟာရော စာတိ ပဉ္စဝီသတိယာ အဝဟာရေသု ယေန ကေနစိ အဝဟာရော ဟောတီတိ အတ္ထော. အဒိန္နာဒါနဟေတုယောတိ အဒိန္နာဒါနပါရာဇိကဿ ဧတာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနီတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၄. ပါဏော မာနုဿကောတိ မနုဿဇာတိကပါဏော. တသ္မိံ ပါဏေ ပါဏသညိတာ. ဃာတစေတနာတိ ဝဓကစေတနာ. ပယောဂေါတိ တံသမုဋ္ဌိတော သာဟတ္ထိကာဒီနံ ဆန္နံ ပယောဂါနံ အညတရပယောဂေါ. တေန ပယောဂေန မရဏံ. ပဉ္စေတေ ဝဓဟေတုယောတိ မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကဿ ပဉ္စ အင်္ဂါနီတိ အတ္ထော.

၁၅. အသန္တတာတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ အတ္တနိ အသန္တတာ စာတိ အတ္ထော. ပါပမိစ္ဆတာယာရောစနာတိ ဣမိနာ ယော ကေဝလံ ပါပမိစ္ဆတံ ဝိနာ မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ ဘဏတိ၊ တဿ အနာပတ္တီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. တဿာတိ ယဿ အာရောစေတိ၊ တဿ မနုဿဇာတိတာ စ. ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတိ၊ သော ဘိက္ခု အရဟာ’’တိအာဒိနာ (ပရိ. ၁၆၀၊ ၃၃၆) နာညာပဒေသော စ. တဒေဝါတိ တဒါ ဧဝ တင်္ခဏေယေဝ ဇာနနံ. အသန္တဒီပနေတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနပါရာဇိကေတိ အတ္ထော.

၁၆. ဣဒါနိ ‘‘ပါရာဇိကာ စ စတ္တာရော’’တိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟိတေဟိ သဒ္ဓိံ သမောဓာနေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘အသာဓာရဏာ စတ္တာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာ ဝဇ္ဇပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ အဋ္ဌဝတ္ထုကာတိ ဣမေ စတ္တာရော ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာ နာမ. ဧတာသု ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာ နာမ ယာ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန အဝဿုတာ တေနေဝ ရာဂေန အဝဿုတဿ မနုဿပုရိသဿ အက္ခကာနံ အဓော၊ ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ကပ္ပရာနဉ္စ ဥပရိ ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန အာမသနာဒိံ သာဒိယတိ၊ တဿာ အဓိဝစနံ. ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကသင်္ခါတံ ဝဇ္ဇံ ဇာနံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ သာ ဝဇ္ဇပ္ပဋိစ္ဆာဒိကာ နာမ. သမဂ္ဂေန ပန သံဃေန ဥက္ခိတ္တံ ဘိက္ခုံ ယာ ဘိက္ခုနီ ယံဒိဋ္ဌိကော သော ဟောတိ၊ တဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဂဟဏဝသေန အနုဝတ္တတိ၊ သာ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ နာမ. ယာ ပန ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန တိန္တာ တထာဝိဓဿေဝ ပုရိသဿ ဟတ္ထဂ္ဂဟဏံ ဝါ သင်္ဃာဋိကဏ္ဏဂ္ဂဟဏံ ဝါ သာဒိယတိ၊ ကာယသံသဂ္ဂသင်္ခါတဿ အသဒ္ဓမ္မဿ ပဋိသေဝနတ္ထာယ ပုရိသဿ ဟတ္ထပါသေ သန္တိဋ္ဌတိ ဝါ၊ တတ္ထ ဌတွာ သလ္လပတိ ဝါ၊ သင်္ကေတံ ဝါ ဂစ္ဆတိ၊ ပုရိသဿ အာဂမနံ ဝါ သာဒိယတိ၊ ကေနစိ ဝါ ပဋိစ္ဆန္နောကာသံ ပဝိသတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌတွာ ကာယံ ဥပသံဟရတိ၊ အယံ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အဘဗ္ဗကာ ဧကာဒသာတိ ဧတ္ထ ပဏ္ဍကော ထေယျသံဝါသကော တိတ္ထိယပက္ကန္တကော တိရစ္ဆာနဂတော မာတုဃာတကော ပိတုဃာတကော အရဟန္တဃာတကော ဘိက္ခုနိဒူသကော သံဃဘေဒကော လောဟိတုပ္ပါဒကော ဥဘတောဗျဉ္ဇနကောတိ ဣမေ ဧကာဒသ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာ နာမ. ဝိဗ္ဘန္တာ ဘိက္ခုနီတိ ယဒါ ဘိက္ခုနီ ဝိဗ္ဘမိတုကာမာ ဟုတွာ သေတဝတ္ထံ ဝါ ကာသာယမေဝ ဝါ ဂိဟိနိဝါသနာကာရေန နိဝါသေတိ၊ တဒါ ပါရာဇိကမာပန္နာ နာမ ဟောတိ၊ ပုန ဥပသမ္ပဒံ န လဘတိ၊ သာ စ ပါရာဇိကာတိ အတ္ထော. မုဒုပိဋ္ဌိကော နာမ ကတပရိကမ္မာယ မုဒုကာယ ပိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. သော ဧတ္တာဝတာ န ပါရာဇိကော၊ အထ ခေါ ယဒါ အနဘိရတိယာ ပီဠိတော အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ အတ္တနော မုခမဂ္ဂဝစ္စမဂ္ဂေသု အညတရံ ပဝေသေတိ၊ တဒါ ပါရာဇိကော ဟောတိ.

၁၇-၁၈. လမ္ဗီတိ အင်္ဂဇာတဿ ဒီဃတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တော. သောပိ ယဒါ အနဘိရတိယာ ပီဠိတော အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ အတ္တနော မုခေ ဝါ ဝစ္စမဂ္ဂေ ဝါ ပဝေသေတိ၊ တဒါ ပါရာဇိကော ဟောတိ. မုခေန ဂဏှန္တောတိ ဧတ္ထ ယော အနဘိရတိယာ ပီဠိတော ပရဿ သုတ္တဿ ဝါ ပမတ္တဿ ဝါ အင်္ဂဇာတံ အတ္တနော မုခေန ဂဏှာတိ၊ သော စာတိ အတ္ထော. တတ္ထေဝါတိ ပရဿ အင်္ဂဇာတေဝါတိ အတ္ထော. ယော အနဘိရတိယာ ပီဠိတော ပရဿ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဒိသွာ အတ္တနော ဝစ္စမဂ္ဂေန တဿ ဥပရိ နိသီဒတိ၊ တံ အတ္တနော ဝစ္စမဂ္ဂံ ပဝေသေတိ၊ သော စာတိ အတ္ထော. ဧတေ စတ္တာရော အနုလောမိကာ မေထုနဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကထမိတိ စေ? မဂ္ဂေ မဂ္ဂပ္ပဝေသနသဒိသတာယ၊ န ဥဘိန္နံ ရာဂဝသေန သဒိသဘာဝူပဂတာနံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိသဒိသတာယ. ဣဓာဂတာ စတ္တာရောတိ မေထုနဓမ္မာဒိဝသေန ပါရာဇိကာ စတ္တာရော စာတိ ဧဝံ သမောဓာနတော စတုဝီသတိ ပါရာဇိကာတိ အတ္ထော.

ဧတ္ထာဟ – မာတုဃာတကပိတုဃာတကအရဟန္တဃာတကာ တတိယပါရာဇိကံ အာပန္နာ၊ ဘိက္ခုနိဒူသကော လမ္ဗီအာဒယော စတ္တာရော ပဌမပါရာဇိကံ အာပန္နာယေဝါတိ ကတွာ ကုတော စတုဝီသတီတိ? အဓိပ္ပါယော ပနေတ္ထ အတ္ထိ၊ မာတုဃာတကာဒယော ဟိ စတ္တာရော ဣဓ အနုပသမ္ပန္နာယေဝ အဓိပ္ပေတာ၊ လမ္ဗီအာဒယော စတ္တာရော ကိဉ္စာပိ ပဌမပါရာဇိကေန သင်္ဂဟိတာ၊ ယသ္မာ ဧကေန ပရိယာယေန မေထုနဓမ္မံ အပ္ပဋိသေဝိနောပိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဝိသုံ ဝုတ္တာတိ. ပါရာဇိကဝိနိစ္ဆယော.

ပါရာဇိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.