၈. အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တံတံသမ္ပတ္တိယာ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၄၁၇) ဝိဗန္ဓနဝသေန သတ္တသန္တာနဿ အန္တရေ ဝေမဇ္ဈေ ဧတိ အာဂစ္ဆတီတိ အန္တရာယော၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိအနတ္ထော၊ အနတိက္ကမနတ္ထေန တသ္မိံ အန္တရာယေ နိယုတ္တာ၊ အန္တရာယံ ဝါ ဖလံ အရဟန္တိ၊ အန္တရာယဿ ဝါ ကရဏသီလာတိ အန္တရာယိကာ. တေနာဟ ‘‘သဂ္ဂမောက္ခာနံ အန္တရာယံ ကရောန္တီတိ အန္တရာယိကာ’’တိ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၃၄). တေ ကမ္မကိလေသဝိပါကဥပဝါဒပညတ္တိဝီတိက္ကမဝသေန ပဉ္စဝိဓာတိ ဧတ္ထ စ ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မံ ကမ္မန္တရာယိကံ နာမ၊ တထာ ဘိက္ခုနိဒူသကကမ္မံ. တံ ပန မောက္ခဿေဝ အန္တရာယံ ကရောတိ၊ န သဂ္ဂဿ. နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ ကိလေသန္တရာယိကာ နာမ. ပဏ္ဍကတိရစ္ဆာနဂတဥဘတောဗျဉ္ဇနကာနံ ပဋိသန္ဓိဓမ္မာ ဝိပါကန္တရာယိကာ နာမ. အရိယူပဝါဒါ ဥပဝါဒန္တရာယိကာ နာမ. တေ ပန ယာဝ အရိယေ န ခမာပေန္တိ၊ တာဝဒေဝ၊ န တတော ပရံ. သဉ္စိစ္စ အာပန္နာ အာပတ္တိယော ပညတ္တိဝီတိက္ကမန္တရာယိကာ နာမ. တာပိ ယာဝ ဘိက္ခုဘာဝံ ဝါ ပဋိဇာနာတိ၊ န ဝုဋ္ဌာတိ ဝါ န ဒေသေတိ ဝါ၊ တာဝဒေဝ၊ န တတော ပရံ.

တတြာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၃၄၊ ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၁၇) အရိဋ္ဌော ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဓမ္မကထိကော သေသန္တရာယိကေ ဇာနာတိ၊ ဝိနယေ ပန အကောဝိဒတ္တာ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမန္တရာယိကေ န ဇာနာတိ၊ တသ္မာ ရဟောဂတော ဧဝံ စိန္တေသိ ‘‘ဣမေ အာဂါရိကာ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ သောတာပန္နာပိ သကဒါဂါမိနောပိ အနာဂါမိနောပိ ဟောန္တိ၊ ဘိက္ခူပိ မနာပိကာနိ စက္ခုဝိညေယျာနိ ရူပါနိ ပဿန္တိ။ပေ။ ကာယဝိညေယျေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဖုသန္တိ၊ မုဒုကာနိ အတ္ထရဏပါဝုရဏာဒီနိ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဧတံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? ဣတ္ထိရူပါ။ပေ။ ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဧဝ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဧတေပိ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဧဝံ ရသေန ရသံ သံသန္ဒိတွာ သစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂဉ္စ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂဉ္စ ဧကံ ကတွာ ထူလဝါကေဟိ သဒ္ဓိံ အတိသုခုမသုတ္တံ ဃဋေန္တော ဝိယ၊ သာသပေန သဒ္ဓိံ သိနေရုံ ဥပသံဟရန္တော ဝိယ စ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘ကိံ ဘဂဝတာ မဟာသမုဒ္ဒံ ဗန္ဓန္တေန ဝိယ မဟတာ ဥဿာဟေန ပဌမပါရာဇိကံ ပညတ္တံ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ ဒေါသော’’တိ သဗ္ဗညုတညာဏေန သဒ္ဓိံ ပဋိဝိရုဇ္ဈန္တော ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာနံ အာသံ ဆိန္ဒန္တော ဇိနဿ အာဏာစက္ကေ ပဟာရမဒါသိ. တေနာဟ ‘‘တေသူ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ တေသူတိ ယထာဝုတ္တေသု အန္တရာယေသု. အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာတိ ဧတ္ထ အဋ္ဌိကင်္ကလံ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၄၁၇) နာမ ဥရဋ္ဌိ ဝါ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ဝါ သီသဋ္ဌိ ဝါ. တဉှိ နိမ္မံသတ္တာ ‘‘ကင်္ကလ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိဂတမံသာယ ဟိ အဋ္ဌိသင်္ခလိကာယ ဧကဋ္ဌိမှိ ဝါ ကင်္ကလသဒ္ဒေါ နိရုဠှော၊ တံသဒိသာ ကာမာ အပ္ပဿာဒဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော. အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘မံသပေသူပမာ ကာမာ၊ တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ၊ အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ၊ သုပိနကူပမာ ကာမာ၊ ယာစိတကူပမာ ကာမာ၊ ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ၊ အသိသူနူပမာ ကာမာ၊ သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ၊ သပ္ပသိရူပမာ ကာမာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၃၄၊ ၂၃၆၊ ၂.၄၃-၄၈၊ ပါစိ. ၄၁၇၊ စူဠဝ. ၆၅) ဧတေသံ ဂဟဏံ.

တတ္ထ မံသပေသူပမာ ကာမာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၁၇) ဗဟုသာဓာရဏဋ္ဌေန. တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ အနုဒဟနဋ္ဌေန. အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ မဟာဘိတာပနဋ္ဌေန. သုပိနကူပမာ ကာမာ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေန. ယာစိတကူပမာ ကာမာ တာဝကာလိကဋ္ဌေန. ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂပလိဘဉ္ဇနဋ္ဌေန. အသိသူနူပမာ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေန. သတ္တိသူလူပမာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန. သပ္ပသိရူပမာ သာသင်္ကသပ္ပဋိဘယဋ္ဌေန.

တထေဝါတိ ‘‘မာ အာယသ္မာ’’တိအာဒီဟိ. ဣတရေသန္တိ သော သံဃမဇ္ဈံ အာကဍ္ဎိတွာ ယေဟိ ‘‘မာ အာယသ္မာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော၊ တတ္ထ တေဟိ အညေသံ သုတာနံ ဘိက္ခူနံ. ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေနာတိ ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္န’’န္တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၄၂၀) ပဒဘာဇနိယံ ဝုတ္တေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန.

အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.