၉. မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဿာတိ ဒွါရဗန္ဓဿ. သာမန္တာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ပဒေသောတိ ယဿ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၃၅) ဝေမဇ္ဈေ ဒွါရံ ဟောတိ၊ ဥပရိဘာဂေ စ ဥစ္စာ ဘိတ္တိ၊ တဿ တီသု ဒိသာသု သာမန္တာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ပဒေသော. ခုဒ္ဒကဿ ပန ဝိဟာရဿ ဒွီသု ဒိသာသု. တတြာပိ ယံ ဘိတ္တိံ ဝိဝရိယမာနံ ကဝါဋံ အာဟနတိ၊ သာ အပရိပုဏ္ဏူပစာရာပိ ဟောတိ. သစေ ပန ဒွါရဿ အဓောဘာဂေပိ လေပေါကာသော အတ္ထိ၊ တမ္ပိ လိမ္ပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယာတိ ဧတ္ထ အဂ္ဂဠသဒ္ဒေန တံသမ္ဗန္ဓတော ဒွါရဖလကသဟိတံ ဒွါရဗန္ဓနံ အဓိပ္ပေတံ. တေနာဟ ‘‘သကဝါဋကဿာ’’တိအာဒိ. ‘‘နိစ္စလဘာဝတ္ထာယာ’’တိ ဣမိနာ တဉ္စ ခေါ ဌပနံ ဣဓ နိစ္စလဘာဝေနာတိ ဒဿေတိ. ကော ပနေတ္ထ အဓိပ္ပါယောတိ အာဟ ‘‘ကဝါဋဉှီ’’တိအာဒိ. ကမ္ပတီတိ စလတိ. ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ ပုနပ္ပုနံ လိမ္ပိတဗ္ဗော ဝါ လေပါပေတဗ္ဗော ဝါတိ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနတ္ထာယ ယာဝ ဒွါရကောသာ ပုနပ္ပုနံ အတ္တနာ လိမ္ပိတဗ္ဗော ဝါ၊ ပရေဟိ လေပါပေတဗ္ဗော ဝါတိ အတ္ထော.

နနု စာယမတ္ထော နေဝ မာတိကာယံ၊ န ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တော၊ အထ ကုတော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. ကိဉ္စာပီတိ ယဒိပိ. အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယန္တိ သိက္ခာပဒဿ နိဒါနေ. အဓိကာရတောတိ အနုဝတ္တနတော. အာလောကံ သန္ဓေတိ ပိဓေတီတိ အာလောကသန္ဓိ. တေနာဟ ‘‘အာလောကသန္ဓီတိ ဝါတပါနကဝါဋကာ ဝုစ္စန္တီ’’တိ. တတ္ထ ဝါတပါနကဝါဋကာတိ ဝါတပါနဖလကာ. အနုညာတပ္ပဒေသတော ပန အညတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဝိလိမ္ပိတုံ ဝါ ဝိလိမ္ပာပေတုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘မတ္တိကာယ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ပုန စတုတ္ထလေပေ ဒိန္နေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၁၃၅) ကေစိ. ‘‘ပုနပ္ပုနံ လေပဒါနဿ ဝုတ္တပ္ပမာဏတော အညတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တမတ္တံ ဌပေတွာ ပါစိတ္တိယဿ အဝုတ္တတ္တာ ဒုက္ကဋ’’န္တိ အပရေ.

အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ သံဝိဓာတဗ္ဗံ. အပ္ပဟရိတေတိ ဧတ္ထ အပ္ပသဒ္ဒေါ ‘‘အပ္ပိစ္ဆော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၂၅၂၊ ၃၃၆၊ သံ. နိ. ၂.၁၄၈) ဝိယ အဘာဝတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အဟရိတေ’’တိ. သာလိဝီဟိအာဒိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၂.၃၀) ပုဗ္ဗဏ္ဏံ ‘‘ပုရက္ခတံ သဿဖလ’’န္တိ ကတွာ၊ တဗ္ဗိပရိယာယတော မုဂ္ဂမာသာဒိ အပရဏ္ဏံ. ဝုတ္တန္တိ ဝပိတံ. ‘‘တသ္မိံ ဌတွာ အဓိဋ္ဌဟန္တော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ယသ္မိံ ပဒေသေ သမန္တာ ဝုတ္တပ္ပမာဏေ ပရိစ္ဆေဒေ ပုဗ္ဗဏ္ဏာဒီနိ န သန္တိ၊ တတ္ထ ဝိဟာရော ကာရေတဗ္ဗော. ယတ္ထ ပန သန္တိ၊ တတ္ထ ကာရာပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. တထေဝါတိ မုခဝဋ္ဋိအန္တေန. တသ္မိံ ဌာတဗ္ဗံ ပတန္တဿ ဝိဟာရဿ အပတနောကာသတ္တာ၊ တဿ ဘိက္ခုနော ဥပရိ န ပတေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. ယထာပရိစ္ဆိန္နဿ ပန ဩကာသဿ အဗ္ဘန္တရံ ဝိဟာရဿ ပတန္တဿ ဩကာသော ဟောတီတိ အပ္ပဟရိတေပိ တသ္မိံ ဌတွာ အဓိဋ္ဌာတုံ န လဘတိ. တေနာဟ ‘‘တဿ အန္တော အဟရိတေပိ ဌာတုံ န လဘတီ’’တိ.

တတော စေ ဥတ္တရီတိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝါ ပရိယာယာနံ ဝါ ဥပရိ စတုတ္ထေ မဂ္ဂေ ဝါ ပရိယာယေ ဝါတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂေန ဆာဒိယမာနေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ မဂ္ဂေန ဆာဒိယမာနေတိ အပရိက္ခိပိတွာ ဥဇုကမေဝ ဆာဒိယမာနေ. ပရိယာယေနာတိ ပရိက္ခေပေန. တတ္ထ မဂ္ဂေန ဆာဒနံ ဣဋ္ဌကသိလာသုဓာဟိ လဗ္ဘတိ၊ ပရိယာယေန ဆာဒနံ တိဏပဏ္ဏေဟီတိ အာဟ ‘‘ဣဋ္ဌကသိလာသုဓာဟီ’’တိအာဒိ. တသ္မာ ယထာ ဣစ္ဆတိ၊ တထာ ဒွေ မဂ္ဂေ ဝါ ဒွေ ပရိယာယေ ဝါ အဓိဋ္ဌဟိတွာ တတိယံ မဂ္ဂံ ဝါ ပရိယာယံ ဝါ ‘‘ဧဝံ ဆာဒေဟီ’’တိ အာဏာပေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ. သစေ န ပက္ကမတိ၊ တုဏှီဘာဝေန ဌာတဗ္ဗံ. သဗ္ဗမ္ပိ စေတံ ဆဒနံ ဆဒနူပရိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥပရူပရိဆန္နော ဟိ ဝိဟာရော စိရံ အနောဝဿကော ဟောတီတိ မညမာနာ ဧဝံ ဆာဒေန္တိ. တိဏမုဋ္ဌိဂဏနာယာတိ တိဏကရဠဂဏနာယ.

တိကပါစိတ္တိယန္တိ အတိရေကဒွတ္တိပရိယာယေ အတိရေကသညိဝေမတိကဦနကသညီနံ ဝသေန တီဏိ ပါစိတ္တိယာနိ. သေတဝဏ္ဏာဒိကရဏေတိ သေတဝဏ္ဏကာဠဝဏ္ဏဂေရုကပရိကမ္မမာလာကမ္မလတာကမ္မမကရဒန္တကပဉ္စပဋိကာနံ ကရဏေ. လေဏဂုဟာတိဏကုဋိကာဒီသူတိ ဧတ္ထ လေဏန္တိ ဒွါရဗဒ္ဓံ. ဂုဟာတိ ကေဝလာ ပဗ္ဗတဂုဟာ. တိဏကုဋိကာ ပါကဋာ ဧဝ.

မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.