၅. ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ယံ ကိဉ္စိ စမ္မန္တိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ယံ ကိဉ္စိ စမ္မံ. နနု ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗျဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ၊ ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ. ၂၅၅) ခန္ဓကေ သီဟစမ္မာဒီနံ ပဋိက္ခေပေါ ကတောတိ အာဟ ‘‘သီဟစမ္မာဒီနဉှီ’’တိအာဒိ. ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါတိ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ တံ တံ ဝိဟာရံ ဟရိတွာ မဉ္စပီဌာဒီသု အတ္ထရိတွာ ပရိဘောဂေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ၊ သေနာသနသန္တကံ ကတွာ ဘူမတ္ထရဏဝသေန ပန ပရိဘောဂေ နေဝတ္ထိ ဒေါသော. တေနာဟ ‘‘သေနာသနပရိဘောဂေ ပန အကပ္ပိယစမ္မံ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ပါဝါရေန္တိ သဉ္ဆာဒေန္တိ သရီရံ ဧတေနာတိ ပါဝါရော. ကောဇဝေါတိ ဥဒ္ဒလောမိဧကန္တလောမိအာဒိကောဇဝတ္ထရဏံ. သေသန္တိ ဘိသိ နိသီဒနံ တိဏသန္ထာရော ပဏ္ဏသန္ထာရောတိ အဝသိဋ္ဌံ သေနာသနံ. တတ္ထ ဘိသီတိ မဉ္စကဘိသိ ဝါ ပီဌကဘိသိ ဝါ. နိသီဒနန္တိ သဒသံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တိဏသန္ထာရောတိ ယေသံ ကေသဉ္စိ တိဏာနံ သန္ထာရော. ဧသ နယော ပဏ္ဏသန္ထာရေ. ဧတ္ထ စ ဘိသိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္တာ ပါကဋာ. နိသီဒနံ နိသီဒနသိက္ခာပဒေနေဝ (ပါစိ. ၅၃၁ အာဒယော) ပါကဋံ. တိဏသန္ထာရပဏ္ဏသန္ထာရာနိ ပန လောကပသိဒ္ဓါနိယေဝ. တေနေဝါဟ ‘‘ပါကဋမေဝါ’’တိ.

နေဝ ဥဒ္ဓရေယျ၊ န ဥဒ္ဓရာပေယျာတိ အတ္တနာ ဝါ ဥဒ္ဓရိတွာ ပတိရူပေ ဌာနေ န ဌပေယျ၊ ပရေန ဝါ တထာ န ကာရေယျ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဌပိတ’’န္တိအာဒိ. တံ ဌပေန္တေန စ ‘‘စတူသု ပါသာဏေသူ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၆) ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ အန္တောဂေဟေ အနောဝဿကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ ပန သေနာသနံ ဩဝဿတိ၊ ဆဒနတ္ထဉ္စ တိဏံ ဝါ ဣဋ္ဌကာ ဝါ အာနီတာ ဟောန္တိ. သစေ ဥဿဟတိ၊ ဆာဒေတဗ္ဗံ. နော စေ သက္ကောတိ၊ ယော ဩကာသော အနောဝဿကော၊ တတ္ထ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗမ္ပိ ဩဝဿတိ၊ ဥဿဟန္တေန အန္တောဂါမေ ဥပါသကာနံ ဃရေ ဌပေတဗ္ဗံ. သစေ တေပိ ‘‘သံဃိကံ နာမ၊ ဘန္တေ၊ ဘာရိယံ၊ အဂ္ဂိဒါဟာဒီနံ ဘာယာမာ’’တိ န သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ အဇ္ဈောကာသေ ပါသာဏာနံ ဥပရိ မဉ္စံ ဌပေတွာ သေသံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ နိက္ခိပိတွာ တိဏေဟိ စ ပဏ္ဏေဟိ စ ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗံ. ယဉှိ တတ္ထ အင်္ဂမတ္တမ္ပိ အဝသိဿတိ၊ တံ အညေသံ တတ္ထ အာဂတာနံ ဘိက္ခူနံ ဥပကာရံ ဘဝိဿတီတိ. ဥပစာရန္တိ သဗ္ဗပစ္ဆိမသေနာသနတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ.

အယမေတ္ထ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗာနာပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိနိစ္ဆယော – (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၈) ယာ တာဝ ဘူမိယံ ဒီဃသာလာ ဝါ ပဏ္ဏသာလာ ဝါ ဟောတိ၊ ယံ ဝါ ရုက္ခတ္ထမ္ဘေသု ကတဂေဟံ ဥပစိကာနံ ဥဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ တတော ပက္ကမန္တေန အာပုစ္ဆိတွာဝ ပက္ကမိတဗ္ဗံ. တသ္မိဉှိ ကတိပယာနိ ဒိဝသာနိ အဇဂ္ဂိယမာနေ ဝမ္မိကာဝ သန္တိဋ္ဌန္တိ. ယံ ပန ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ ဝါ ပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဝါ ကတသေနာသနံ သိလုစ္စယလေဏံ ဝါ သုဓာလိတ္တသေနာသနံ ဝါ၊ ယတ္ထ ဥပစိကာသင်္ကာ နတ္ထိ၊ တတော ပက္ကမန္တဿ အာပုစ္ဆိတွာပိ အနာပုစ္ဆိတွာပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနာဟ ‘‘ယတ္ထ ပနာ’’တိအာဒိ. သစေ တာဒိသေပိ သေနာသနေ ဧကေန ပဿေန ဥပစိကာ အာရောဟန္တိ၊ အာပုစ္ဆိတွာဝ ဂန္တဗ္ဗံ. အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တန္တိ အာပုစ္ဆနံ ဂမိကဝတ္တံ. ဣဒဉ္စ ဣတိကတ္တဗ္ဗတာဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋန္တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၁၁၈) ဒဿနတ္ထံ. ကေစိ ပန ‘‘ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿနတ္ထ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုဇ္ဇတိ ဝတ္တက္ခန္ဓကဋ္ဌကထာယ ‘‘ယံ ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ ဝါ ပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဝါ ကတသေနာသနံ၊ ယတ္ထ ဥပစိကာနာရောဟန္တိ၊ တံ အနာပုစ္ဆန္တဿာပိ အနာပတ္တီ’’တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၆၀) ဝုတ္တတ္တာ. အာပုစ္ဆန္တေန ပန ဘိက္ခုမှိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၆) သတိ ဘိက္ခု အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ တသ္မိံ အသတိ သာမဏေရော၊ တသ္မိံ အသတိ အာရာမိကော၊ တသ္မိမ္ပိ အသတိ ယေန ဝိဟာရော ကာရာပိတော၊ သော ဝိဟာရသာမိကော၊ တဿ ဝါ ကုလေ ယော ကောစိ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

‘‘ဥပစာရေ’’တိ ဧတဿေဝ ဝိဝရဏံ ‘‘ဗဟိ အာသန္နေ’’တိ၊ ဝိဟာရဿ ဗဟိ အာသန္နဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. ဥပဋ္ဌာနသာလာယ ဝါတိ ဘောဇနသာလာယံ ဝါ. ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဝုတ္တပ္ပကာရဉှိ ဒသဝိဓံ သေယျံ အန္တောဂဗ္ဘာဒိမှိ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ပညပေတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ယသ္မာ သေယျာပိ သေနာသနမ္ပိ ဥပစိကာဟိ ပလုဇ္ဇတိ၊ ဝမ္မိကရာသိယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပါစိတ္တိယံ ဝုတ္တံ. ဗဟိ ပန ဥပဋ္ဌာနသာလာဒီသု ပညပေတွာ ဂစ္ဆန္တဿ သေယျာမတ္တမေဝ နဿေယျ ဌာနဿ အဂုတ္တတာယ၊ န သေနာသနံ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. မဉ္စပီဌံ ပန ယသ္မာ န သက္ကာ သဟသာ ဥပစိကာဟိ ခါယိတုံ၊ တသ္မာ တံ ဝိဟာရေပိ သန္ထရိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ဝိဟာရူပစာရေ ပန တံ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ဒိသွာဝ ပဋိသာမေန္တိ.

ဥဒ္ဓရဏာနိ ကတွာတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂစ္ဆန္တေန မဉ္စပီဌကဝါနံ သဗ္ဗံ အပနေတွာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၈) သံဟရိတွာ စီဝရဝံသေ လဂ္ဂေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝသနကဘိက္ခုနာပိ ပုန မဉ္စပီဌံ ဝါ ပညပေတွာ သယိတွာ ဂစ္ဆန္တေန တထေဝ ကာတဗ္ဗံ. အန္တောကုဋ္ဋတော သေယျံ ဗဟိကုဋ္ဋေ ပညပေတွာ ဝသန္တေန ဂမနကာလေ ပုန ဂဟိတဋ္ဌာနေယေဝ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ. ဥပရိပါသာဒတော ဩရောပေတွာ ဟေဋ္ဌာပါသာဒေ ဝသန္တဿာပိ ဧသေဝ နယော. ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေသု မဉ္စပီဌံ ပညပေတွာပိ ဂမနကာလေ ပုန ဂဟိတဋ္ဌာနေယေဝ ဌပေတဗ္ဗံ. ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဂမနေပိ ဧသေဝ နယော. အာပုစ္ဆိတွာ ဂစ္ဆန္တေန ပန ‘‘ဘိက္ခုမှိ သတိ ဘိက္ခု အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၆) ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အာပုစ္ဆိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ.

ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.