၁. ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

‘‘ဘဝန္တီ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၉၀) ဣမိနာ ဝိရုဠှမူလေ နီလဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝဍ္ဎမာနကေ တရုဏဂစ္ဆေ ဒဿေတိ. ‘‘အဟေသု’’န္တိ ဣမိနာ ပန ဝဍ္ဎိတွာ ဌိတေ မဟန္တေ ရုက္ခဂစ္ဆာဒိကေ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ဇာယန္တီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ဘဝန္တီ’’တိ ဣမဿ ဝိဝရဏံ ‘‘ဇာယန္တိ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ၊ ‘‘အဟေသု’’န္တိ ဣမဿ ‘‘ဇာတာ ဝဍ္ဎိတာ’’တိ. ဂါမောတိ သမူဟော. ပတိဋ္ဌိတဟရိတတိဏရုက္ခာဒီနန္တိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတဿ ဟရိတတိဏဿ စေဝ ဟရိတရုက္ခာဒီနဉ္စ. အာဒိသဒ္ဒေန ဩသဓိဂစ္ဆလတာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. နိမိတ္တတ္ထေ စ ဘုမ္မံ. ယော အတ္ထော သမ္ပဇ္ဇတိ၊ တမာဟ ‘‘ဘူတဂါမပါတဗျတာယာ’’တိအာဒိနာ.

နနု စ ရုက္ခာဒယော စိတ္တရဟိတတာယ န ဇီဝါ၊ စိတ္တရဟိတတာ စ ပရိဖန္ဒာဘာဝတော၊ ဆိန္နေပိ ဝိရုဟနတော၊ ဝိသဒိသဇာတိကဘာဝတော၊ စတုယောနိယံ အပရိယာပန္နတော စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဝုဍ္ဎိ ပန ပဝါဠသိလာလဝဏာနမ္ပိ ဝိဇ္ဇတီတိ န တေသံ ဇီဝဘာဝေ ကာရဏံ၊ ဝိသယဂ္ဂဟဏဉ္စ နေသံ ပရိကပ္ပနာမတ္တံ သုပနံ ဝိယ စိဉ္စာဒီနံ၊ တထာ ဒေါဟဠာဒယော၊ အထ ကသ္မာ ဘူတဂါမဿ ပါတဗျတာယ ပါစိတ္တိယံ ဣစ္ဆိတန္တိ? သမဏအသာရုပ္ပတော၊ တန္နိဿိတသတ္တာနုရက္ခဏတော စ. တေနေဝါဟ ‘‘ဇီဝသညိနော ဟိ မောဃပုရိသာ မနုဿာ ရုက္ခသ္မိ’’န္တိအာဒိ (ပါစိ. ၈၉). သာသပဗီဇကသေဝါလမ္ပီတိ သာသပဗီဇကသင်္ခါတံ သေဝါလမ္ပိ၊ သာသပသေဝါလံ၊ ဗီဇကသေဝါလမ္ပီတိ အတ္ထော. တတ္ထ သာသပသေဝါလော နာမ သာသပမတ္တော ခုဒ္ဒကသေဝါလော. ဗီဇကသေဝါလော နာမ ဥပရိ ခုဒ္ဒကပတ္တော ဟေဋ္ဌာ ခုဒ္ဒကမူလော သေဝါလော.

မူလဗီဇခန္ဓဗီဇဖဠုဗီဇအဂ္ဂဗီဇဗီဇဗီဇာနန္တိ ဧတ္ထ မူလမေဝ ဗီဇံ မူလဗီဇံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. တတ္ထ မူလဗီဇံ ဟလိဒ္ဒိအာဒိကံ. ခန္ဓဗီဇံ အဿတ္ထာဒိကံ. ဖဠုဗီဇံ ဥစ္ဆုအာဒိကံ. အဂ္ဂဗီဇံ ဟိရိဝေရာဒိကံ. ဗီဇံဗီဇံ ပုဗ္ဗဏ္ဏာဒိကံ. ဘာဇနဂတန္တိ သရာဝါဒိဘာဇနဂတံ. နိက္ခန္တံ မူလမတ္တံ ဧတသ္မာတိ နိက္ခန္တမူလမတ္တံ. မတ္တ သဒ္ဒေန စေတ္ထ ပဏ္ဏဿ နိက္ခမနံ ပဋိက္ခိပတိ. ဧသ နယော နိက္ခန္တအင်္ကုရမတ္တန္တိ ဧတ္ထာပိ. သစေ ပန မူလဉ္စ ပဏ္ဏဉ္စ နိဂ္ဂတံ၊ ဘူတဂါမသင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝိဒတ္ထိမတ္တာ ပတ္တဝဋ္ဋိ နိဂ္ဂစ္ဆတီတိ ဝိဒတ္ထိမတ္တာ အနီလဝဏ္ဏာ ပတ္တဝဋ္ဋိ နိက္ခမတိ. တေနာဟ ‘‘နိက္ခန္တေ’’တိအာဒိ. ဟရိတော န ဟောတီတိ နီလဝဏ္ဏော န ဟောတိ. မုဂ္ဂါဒီနံ ပန ပဏ္ဏေသု ဥဋ္ဌိတေသု၊ ဝီဟိအာဒီနံ ဝါ အင်္ကုရေ ဟရိတေ ဘူတဂါမသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧသ နယော အမ္ဗဋ္ဌိအာဒီသု.

ဘူတဂါမဗီဇဂါမေတိ ဧတ္ထ ဘူတဂါမတော ဝိယောဇိတံ ဝိရုဟနသမတ္ထမေဝ မူလဗီဇာဒိကံ ဗီဇဂါမော နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥဘယတ္ထာတိ ဘူတဂါမဗီဇဂါမေသု. အတထာသညိဿာတိ အဘူတဂါမာဗီဇဂါမသညိဿ. ကော ပန ဝါဒေါ အဘူတဂါမာဗီဇဂါမေသု အဘူတဂါမာဗီဇဂါမသညိဿ. အသဉ္စိစ္စာတိ ပါသာဏရုက္ခာဒီနိ ဝါ ပဝဋ္ဋေန္တဿ၊ သာခံ ဝါ ကဍ္ဎန္တဿ၊ ကတ္တရဒဏ္ဍေန ဝါ ဘူမိံ ပဟရိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ တိဏာနိ ကုပ္ပန္တိ. တာနိ တေန ‘‘ဝိကောပေဿာမီ’’တိ ဧဝံ သဉ္စိစ္စ အဝိကောပိတတ္တာ အသဉ္စိစ္စ ဝိကောပိတာနိ နာမ ဟောန္တိ. ဣတိ အသဉ္စိစ္စ ဝိကောပေန္တဿ အနာပတ္တိ.

အသတိယာတိ အညဝိဟိတော ကေနစိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ ကထေန္တော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေန ဝါ ဟတ္ထေန ဝါ တိဏံ ဝါ လတံ ဝါ ဝိကောပေန္တော တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ အသတိယာ ဝိကောပေန္တဿ အနာပတ္တိ.

အဇာနိတွာတိ ဧတ္ထ အဗ္ဘန္တရေ ‘‘ဗီဇဂါမော’’တိ ဝါ ‘‘ဘူတဂါမော’’တိ ဝါ န ဇာနာတိ၊ ‘‘ဝိကောပေမီ’’တိ ပန ဇာနာတိ. ဧဝံ တိဏေ ဝါ ပလာလပုဉ္ဇေ ဝါ ခဏိတ္တိံ ဝါ ကုဒါလံ ဝါ သင်္ဂေါပနတ္ထာယ ဌပေတိ၊ ဍယှမာနဟတ္ထော ဝါ အဂ္ဂိံ ပါတေတိ. တတြ စေ တိဏာနိ ဆိဇ္ဇန္တိ ဝါ ဍယှန္တိ ဝါ၊ ဧဝံ အဇာနိတွာ ဝိကောပေန္တဿ အနာပတ္တိ.

ယေန ကေနစိ အဂ္ဂိနာတိ ကဋ္ဌဂ္ဂိဂေါမယဂ္ဂိအာဒီသု ယေန ကေနစိ အဂ္ဂိနာ၊ အန္တမသော လောဟခဏ္ဍေနပိ အာဒိတ္တေန. ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာဝါတိ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာဝ. ဧဝ-သဒ္ဒေန ပဌမံ အဂ္ဂိနာ ဖုသိတွာ ပစ္ဆာ ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဌမံ အဂ္ဂိံ နိက္ခိပိတွာ တံ အနုဒ္ဓရိတွာဝ ‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝုတ္တေ ပန ဝဋ္ဋတီ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၉၃) ဝဒန္တိ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. တထေဝါတိ ‘ကပ္ပိယ’န္တိ ဝတွာဝ. အဿမဟိံသသူကရမိဂဂေါရူပါနံ ပန ခုရာ အတိခိဏာ၊ တသ္မာ တေဟိ န ကာတဗ္ဗံ၊ ကတမ္ပိ အကတံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဌပေတွာ ဂေါမဟိံသာဒီနံ ခုရေ’’တိ. ဟတ္ထိနခါ ပန ခုရာ န ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေဟိ ဝဋ္ဋတိ. တိရစ္ဆာနာနန္တိ သီဟဗျဂ္ဃဒီပိမက္ကဋာနံ၊ သကုန္တာနဉ္စ. တေသဉှိ နခါ တိခိဏာ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တေဟိ ကာတဗ္ဗံ. ‘‘အန္တမသော ဆိန္ဒိတွာ အာဟဋေနပီ’’တိ ဣမိနာ ယေဟိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တေဟိ တတ္ထဇာတကေဟိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ. ‘‘သတ္ထေ ဝုတ္တနယေနေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဆေဒံ ဝါ ဝေဓံ ဝါ ဒဿေန္တေန ‘‘ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာဝါ’’တိ ဝုတ္တမတိဒိသတိ. ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ‘‘ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာဝ ကာတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ ကပ္ပိယံ ကရောန္တေန ကတ္တဗ္ဗာကာရမေဝ ဒဿိတံ၊ တထာပိ ဘိက္ခုနာ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တေယေဝ အနုပသမ္ပန္နေန ‘‘ကပ္ပိယ’’န္တိ ဝတွာ အဂ္ဂိပရိဇိတာဒိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အဝစနံ ပန ‘‘ပုနပိ ကပ္ပိယံ ကရောဟီတိ ကာရေတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဌမမေဝ ဝုတ္တတ္တာ.

ဧကသ္မိံ။ပေ။ ကပ္ပိယေ ကတေ သဗ္ဗံ ကတံ ဟောတီတိ ဧကံယေဝ ‘‘ကပ္ပိယံ ကရောမီ’’တိ အဓိပ္ပါယေနပိ ကပ္ပိယေ ကတေ ဧကာဗဒ္ဓတ္တာ သဗ္ဗံ ကတံ ဟောတိ. ဒါရုကံ ဝိဇ္ဈတီတိ ဇာနိတွာ ဝါ အဇာနိတွာ ဝါ ဝိဇ္ဈတိ ဝါ ဝိဇ္ဈာပေတိ ဝါ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဘတ္တသိတ္ထေ ဝိဇ္ဈတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တံ ဝိဇ္ဈတိ၊ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝလ္လိအာဒီနံ ဘာဇနဂတိကတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ဘိန္ဒာပေတွာ ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗန္တိ ဗီဇတော မုတ္တဿ ကဋာဟဿ ဘာဇနဂတိကတ္တာ ဝုတ္တံ. အဗီဇန္တိ အင်္ကုရဇနနသမတ္ထဗီဇရဟိတတရုဏမ္ဗဖလာဒိ. တေနာဟ ‘‘ယံ ပန ဖလံ တရုဏံ ဟောတိ၊ အဗီဇ’’န္တိ. နိဗ္ဗတ္တဗီဇံ နာမ ဗီဇံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝိသုံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သက္ကုဏေယျံ အမ္ဗပနသာဒိဖလံ. တေနာဟ ‘‘ဗီဇံ အပနေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. တတ္ထ ကပ္ပိယကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သယမေဝ ကပ္ပိယာနီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.